Lecz co w\u0142a\u015bciwie sprawia, \u017ce niekt\u00f3re tytu\u0142y staj\u0105 si\u0119 nie\u015bmiertelne? <\/strong>Dlaczego do pewnych historii wracamy my\u015blami lata po lekturze, a inne opuszczaj\u0105 nasz\u0105 g\u0142ow\u0119 na zawsze w momencie od\u0142o\u017cenia na p\u00f3\u0142k\u0119? Spo\u015br\u00f3d wielu kultowych tytu\u0142\u00f3w wybrali\u015bmy 12 najpopularniejszych ksi\u0105\u017cek na \u015bwiecie, kt\u00f3re znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142y na rozw\u00f3j globalnej literatury.<\/p>\n Tym, co \u0142\u0105czy wszystkie najpopularniejsze ksi\u0105\u017cki \u015bwiata, jest g\u0142\u0119bokie zrozumienie ludzkiej duszy<\/strong>. To literackie lustra, w kt\u00f3rych widzimy odbicie w\u0142asnych l\u0119k\u00f3w, pragnie\u0144 i nami\u0119tno\u015bci. Najlepsze ksi\u0105\u017cki s\u0105 jak precyzyjny kompas. <\/strong>Nawet je\u015bli opisuj\u0105 \u015bwiaty, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma (lub takie, kt\u00f3re nigdy nie istnia\u0142y), wskazuj\u0105 nam drog\u0119 do zrozumienia samych siebie. Powie\u015bci te maj\u0105 w sobie pewien rzadki, nieuchwytny pierwiastek \u2013 rezonuj\u0105 z naszym wewn\u0119trznym g\u0142osem, oferuj\u0105c przestrze\u0144 do refleksji.<\/p>\n Niekt\u00f3re z kanonicznych powie\u015bci zosta\u0142y napisane jeszcze dawno przed naszymi narodzinami \u2013 i tu docieramy do kwestii absolutnie kluczowej dla ka\u017cdego \u015bwiadomego czytelnika. Otwieraj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 napisan\u0105 dekady lub wieki temu, musimy dokona\u0107 pewnego mentalnego przestrojenia. Literatura jest dzieckiem swoich czas\u00f3w<\/strong>. Powie\u015bci, kt\u00f3re znajdziecie w tym rankingu, mog\u0105 by\u0107 niewygodne. Niekt\u00f3re elementy w nich zawarte zestarza\u0142y si\u0119 fatalnie i wywo\u0142uj\u0105 niesmak. Inne, ku naszemu przera\u017ceniu, okaza\u0142y si\u0119 prorocze i zyska\u0142y na aktualno\u015bci w spos\u00f3b wr\u0119cz upiorny.<\/strong><\/p>\n Czytanie historyczne<\/strong> to sztuka zak\u0142adania na nos specjalnych, literackich okular\u00f3w. Bez nich \u0142atwo wpa\u015b\u0107 w pu\u0142apk\u0119 w\u0142asnej perspektywy; ocenia\u0107 decyzje bohaterek Jane Austen czy opisy ameryka\u0144skiego Po\u0142udnia u Margaret Mitchell wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat wsp\u00f3\u0142czesnej wra\u017cliwo\u015bci. Oczywi\u015bcie, jako nowocze\u015bni odbiorcy mamy pe\u0142ne prawo, a nawet obowi\u0105zek, podchodzi\u0107 do dawnych tekst\u00f3w krytycznie<\/strong>. Dostrzeganie rasizmu, seksizmu czy wykluczenia klasowego w dawnej literaturze nie powinno jednak oznacza\u0107 jej ca\u0142kowitego odrzucenia. Obcowanie z literatur\u0105 to dialog, a najciekawsze rozmowy to te, w kt\u00f3rych nie zawsze zgadzamy si\u0119 ze swoim rozm\u00f3wc\u0105. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki zderzeniu naszej dzisiejszej etyki z moralno\u015bci\u0105 minionych dekad mo\u017cemy w pe\u0142ni doceni\u0107 drog\u0119, jak\u0105 przeszli\u015bmy jako ludzko\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n Z t\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 zapraszam Was do odkrycia 12 najpopularniejszych ksi\u0105\u017cek<\/strong>, kt\u00f3re wstrz\u0105sn\u0119\u0142y \u015bwiatem, ukszta\u0142towa\u0142y kultur\u0119 i do dzi\u015b nie pozwalaj\u0105 o sobie zapomnie\u0107.<\/p>\n Arcydzie\u0142o, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 niedo\u015bcignionym wzorem dla nast\u0119puj\u0105cych pokole\u0144 autor\u00f3w fantasy.<\/strong> Opowie\u015b\u0107 o ma\u0142ym hobbicie z wielk\u0105 misj\u0105 to efekt tytanicznej pracy wyobra\u017ani. Tolkien wykreowa\u0142 od podstaw ca\u0142e uniwersum \u2013 wraz z w\u0142asn\u0105 histori\u0105, mitologi\u0105, geografi\u0105, a nawet kompletnymi j\u0119zykami. \u015ar\u00f3dziemie jest tak namacalne i bogate w detale, \u017ce czytaj\u0105c, sami czujemy si\u0119 jego elementem.<\/strong><\/p>\n Fabu\u0142a jest monumentalna i epicka, lecz mi\u0119dzy zwrotami akcji w bitwie o losy \u015bwiata kryje si\u0119 pochwa\u0142a ma\u0142ych, zwyk\u0142ych rzeczy<\/strong>. Tolkien uczy nas, \u017ce to nie pot\u0119\u017cni kr\u00f3lowie czy wielcy magowie ratuj\u0105 \u015bwiat, lecz skromne, niepozorne istoty. Ma\u0142e hobbity, kt\u00f3re maj\u0105 w sobie do\u015b\u0107 odwagi i mi\u0142o\u015bci, by przeciwstawi\u0107 si\u0119 ciemno\u015bci. To przepi\u0119kny traktat o przyja\u017ani, lojalno\u015bci i po\u015bwi\u0119ceniu, ale tak\u017ce o niszcz\u0105cej sile w\u0142adzy, kt\u00f3ra potrafi zatru\u0107 ka\u017cdy umys\u0142.<\/strong><\/p>\n W\u0142adca pier\u015bcieni<\/em><\/strong> to barwne i warto\u015bciowe remedium na szar\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107<\/strong>. \u00a0Warto uzbroi\u0107 si\u0119 w cierpliwo\u015b\u0107 \u2013 Tolkien nie spieszy si\u0119 z akcj\u0105, lubuje si\u0119 w opisach krajobraz\u00f3w i genealogii. Ale gdy ju\u017c pozwolisz, by ten specyficzny, dostojny rytm Ci\u0119 poni\u00f3s\u0142, nie b\u0119dziesz chcia\u0142 wraca\u0107 do naszego \u015bwiata.<\/p>\n Chocia\u017c King ma na swoim koncie dziesi\u0105tki wybitnych powie\u015bci, L\u015bnienie<\/em> pozostaje jego absolutnym opus magnum<\/em>. Odci\u0119ty od \u015bwiata, zasypany \u015bniegiem hotel Panorama, w kt\u00f3rym \u015bnie\u017cyca uwi\u0119zi\u0142a pi\u0119cioletniego ch\u0142opca z niezwyk\u0142ym darem, jego przera\u017con\u0105 matk\u0119 i popadaj\u0105cego w szale\u0144stwo ojca-alkoholika. Klasyka horroru, kt\u00f3ra na nowo zdefiniowa\u0142a gatunek.<\/strong><\/p>\n Stephen King<\/strong> jak nikt inny potrafi wplata\u0107 elementy koszmaru w zwyk\u0142\u0105 codzienno\u015b\u0107.<\/strong> Najgorszym potworem w tej ksi\u0105\u017cce wcale nie s\u0105 nawiedzone pokoje, o\u017cywaj\u0105ce \u017cywop\u0142oty czy tajemnicze bli\u017aniaczki przemierzaj\u0105ce korytarze hotelu. Najstraszniejszy jest powolny, metodyczny rozpad psychiki Jacka Torrance’a<\/strong>. L\u015bnienie<\/em> to w gruncie rzeczy wstrz\u0105saj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o destrukcyjnej sile na\u0142ogu i domowej przemocy. To ksi\u0105\u017cka o walce z w\u0142asnymi demonami i kosztach ponoszonych przez osoby w ni\u0105 wpl\u0105tane.<\/p>\n L\u015bnienie <\/em><\/strong>to idealna propozycja dla<\/strong> fan\u00f3w psychologii i ka\u017cdego, kto lubi czu\u0107 zimny pot na karku.<\/strong> King pisze obrazowo, przenika w g\u0142\u0105b umys\u0142\u00f3w swoich bohater\u00f3w. Gwarantuj\u0119, \u017ce po tej lekturze ju\u017c nigdy nie spojrzycie tak samo na d\u0142ugie, hotelowe korytarze i stukaj\u0105c\u0105 maszyn\u0119 do pisania.<\/p>\n Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zostawia nas z gul\u0105 w gardle.<\/strong> Margaret Atwood stworzy\u0142a Republik\u0119 Gilead \u2013 teokratyczny, totalitarny re\u017cim powsta\u0142y na gruzach USA. P\u0142odne kobiety sta\u0142y si\u0119 w nim w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa<\/strong> i zosta\u0142y zredukowane do roli inkubator\u00f3w dla komendant\u00f3w.<\/p>\n Opowie\u015b\u0107 Podr\u0119cznej<\/em> przera\u017ca bardziej, ni\u017c niejeden horror, poniewa\u017c widzimy jej elementy w realnym \u017cyciu. Atwood wykorzystuje w swojej powie\u015bci tylko takie mechanizmy kontroli i represji, kt\u00f3re mia\u0142y ju\u017c kiedy\u015b (lub wci\u0105\u017c maj\u0105) miejsce w historii \u015bwiata.<\/strong> Nie wymy\u015bli\u0142a z\u0142a na nowo, po prostu zsyntetyzowa\u0142a je w jedno sterylne, ubrane w peleryn\u0119 k\u0142amstwo. Narracja Fredy to bolesne studium umys\u0142u uwi\u0119zionego, w kt\u00f3rym wspomnienia minionego, normalnego \u015bwiata przeplataj\u0105 si\u0119 z koszmarn\u0105 rutyn\u0105 niewoli. Opowie\u015b\u0107 podr\u0119cznej<\/em> jest jak przypowie\u015b\u0107 o gotowanej \u017cabie; to historia o odbieraniu wolno\u015bci po kawa\u0142ku, krok po kroku, a\u017c b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano na reakcj\u0119.<\/strong><\/p>\n Dzie\u0142o Atwood to wa\u017cna lektura dla ka\u017cdej kobiety i ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny. To nie jest po prostu ksi\u0105\u017cka „feministyczna”; to przestroga, uniwersalny krzyk w obronie praw obywatelskich i szacunku dla cielesnej autonomii.<\/strong> Lektura oblepia g\u0119stym niepokojem i nasuwa na my\u015bl ponure pytanie: Jak cienka jest granica mi\u0119dzy naszym obecnym, demokratycznym \u015bwiatem a dystopi\u0105 tyrranii i zniewolenia? Czy b\u0119dziemy w stanie w por\u0119 dostrzec, \u017ce zosta\u0142a przekroczona?<\/strong><\/p>\n Powie\u015b\u0107 zrodzona z szalej\u0105cej wok\u00f3\u0142 szwajcarskiej willi burzy; klasyka gotyckiego horroru.<\/strong> Popkultura utrwali\u0142a w nas przekonanie, \u017ce Frankenstein to historia o potwornym monstrum, lecz przes\u0142anie czyha na nas g\u0142\u0119biej. Dzie\u0142o Shelley to g\u0142\u0119boko poruszaj\u0105cy, niemal filozoficzny traktat o granicach ludzkiego poznania; o odpowiedzialno\u015bci stw\u00f3rcy za swoje dzie\u0142o i mia\u017cd\u017c\u0105cym ci\u0119\u017carze samotno\u015bci.<\/strong> W oryginalnej ksi\u0105\u017cce autorki prawdziwym potworem jest Wiktor Frankenstein. Cz\u0142owiek op\u0119tany ambicj\u0105 oszukania \u015bmierci, kt\u00f3ry powo\u0142uje do \u017cycia inteligentn\u0105 istot\u0119 tylko po to, by od razu si\u0119 jej wyrzec.<\/p>\n Mary Shelley pod p\u0142aszczykiem powie\u015bci grozy ukry\u0142a uniwersalny b\u00f3l odrzucenia<\/strong>. Monstrum (kt\u00f3re, przypomnijmy, nie ma w ksi\u0105\u017cce imienia, a Frankenstein to nazwisko jego stw\u00f3rcy) jest elokwentne, wra\u017cliwe i pragnie jedynie mi\u0142o\u015bci. Jego zbrodnie s\u0105 aktem rozpaczy istoty zepchni\u0119tej na margines, brutalnie odtr\u0105conej przez spo\u0142ecze\u0144stwo ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 inno\u015b\u0107.<\/p>\n Frankenstein <\/em><\/strong>to propozycja dla tych<\/strong>, kt\u00f3rzy w literaturze grozy szukaj\u0105 czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c tanich dreszczy.<\/strong> To idealna lektura dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w psychologii i os\u00f3b, kt\u00f3re pragn\u0105 zrozumie\u0107, sk\u0105d w literaturze wzi\u0105\u0142 si\u0119 motyw „szalonego naukowca”.<\/strong> Spodziewajcie si\u0119 g\u0119stego, melancholijnego klimatu i poetyckiego, wr\u0119cz onirycznego j\u0119zyka.<\/p>\n Rok 1984<\/em><\/strong> nie jest horrorem, a wywo\u0142uje g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119.<\/strong> G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce z ka\u017cdym dziesi\u0119cioleciem lektura staje si\u0119 coraz bardziej aktualna. Orwell wykreowa\u0142 \u015bwiat, w kt\u00f3rym Wielki Brat patrzy, Ministerstwo Prawdy zajmuje si\u0119 fa\u0142szowaniem historii, a „my\u015blozbrodnia” karana jest ewaporacj\u0105.<\/p>\n Cho\u0107 momentami przera\u017caj\u0105ca, lektura Roku 1984<\/em> <\/strong>to skuteczna szczepionka przeciwko wszelkim pr\u00f3bom manipulacji.<\/strong> Orwell rozk\u0142ada na czynniki pierwsze g\u0142\u00f3wne mechanizmy dzia\u0142ania dyktatury; jak kontrola j\u0119zyka prowadzi do ograniczenia zdolno\u015bci my\u015blenia, i jak strach niszczy wszelkie ludzkie wi\u0119zi, w tym mi\u0142o\u015b\u0107. Winston Smith i jego rozpaczliwa pr\u00f3ba zachowania resztek cz\u0142owiecze\u0144stwa w \u015bwiecie powszechnej inwigilacji to historia dramatyczna; niepokoj\u0105co znajoma, lecz buduj\u0105ca umiej\u0119tno\u015b\u0107 kwestionowania narracji wok\u00f3\u0142 nas.<\/strong><\/p>\n To powie\u015b\u0107 dla<\/strong> tych, kt\u00f3rzy nie boj\u0105 si\u0119 trudnych, dystopijnych wizji.<\/strong> Obowi\u0105zkowa dla ka\u017cdej osoby interesuj\u0105cej si\u0119 polityk\u0105, mediami i socjologi\u0105. Ostrzegamy jednak: to ksi\u0105\u017cka duszna, klaustrofobiczna i pozbawiona klasycznego happy endu<\/em>. Zmia\u017cd\u017cy Ci\u0119, prze\u017cuje i wypluje, ale ostatecznie \u2013 podzi\u0119kujesz jej za nauk\u0119.<\/strong><\/p>\n Przenosimy si\u0119 na nasze rodzime podw\u00f3rko, by odda\u0107 ho\u0142d fenomenowi, kt\u00f3ry zrewolucjonizowa\u0142 nie tylko polsk\u0105 fantastyk\u0119, ale i \u015bwiatow\u0105 popkultur\u0119<\/strong>. Ostatnie \u017cyczenie<\/em> to zbi\u00f3r opowiada\u0144, w kt\u00f3rym po raz pierwszy poznajemy Geralta z Rivii. Mutanta, p\u0142atnego zab\u00f3jc\u0119 potwor\u00f3w, wyrzutka, a przy tym posta\u0107 g\u0142\u0119boko filozoficzn\u0105. Sapkowski nie tworzy jednoznacznego \u015bwiata, w kt\u00f3rym krystaliczne dobro walczy ze z\u0142em absolutnym. Uniwersum Wied\u017amina jest brudne i bliskie, przesi\u0105kni\u0119te politycznymi intrygami, rasizmem i moraln\u0105 szaro\u015bci\u0105.<\/strong><\/p>\n Saga o Wied\u017aminie<\/strong> to dekonstrukcja klasycznych ba\u015bni.<\/strong> Sapkowski bierze na warsztat znane motywy i przepuszcza je przez krwawy m\u0142ynek cynicznego realizmu<\/strong>. J\u0119zyk autora to absolutny majstersztyk \u2013 mieszanka staropolszczyzny, ulicznego \u017cargonu i b\u0142yskotliwego, ironicznego humoru. Wied\u017amin <\/em>to opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce najwi\u0119kszymi potworami rzadko bywaj\u0105 bestie z bagien \u2013 najcz\u0119\u015bciej zamiast srebrnego, zmuszeni jeste\u015bmy wyj\u0105\u0107 miecz stalowy.<\/strong><\/p>\n Ostatnie \u017cyczenie<\/em> to wspania\u0142a lektura dla<\/strong> ka\u017cdego, kto uwa\u017ca, \u017ce fantasy to tylko elfy \u015bpiewaj\u0105ce na polanach<\/strong>. Dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ci\u0119tego dowcipu, dynamicznej akcji i nieszablonowych romans\u00f3w. Nawet je\u015bli gra\u0142e\u015b w gry i ogl\u0105da\u0142e\u015b seriale \u2013 ksi\u0105\u017cki oferuj\u0105 niesko\u0144czenie wi\u0119cej niuans\u00f3w i literackiej g\u0142\u0119bi.<\/p>\n Oto dzie\u0142o, z kt\u00f3rym dzisiejszemu czytelnikowi mo\u017ce by\u0107 mocno pod g\u00f3rk\u0119. Przemin\u0119\u0142o z wiatrem<\/em> to epicka panorama ameryka\u0144skiego Po\u0142udnia w okresie wojny secesyjnej, napisana z perspektywy ocala\u0142ych plantator\u00f3w.<\/strong> To w\u0142a\u015bnie przy tym tytule, jak nigdzie indziej, musimy wzi\u0105\u0107 poprawk\u0119 na rok wydania. Powie\u015b\u0107 by\u0142a i jest ostro krytykowana za wybielanie instytucji niewolnictwa i romantyzowanie Konfederacji. I s\u0142usznie \u2013 z dzisiejszej perspektywy ten spo\u0142eczny obraz jest mocno zniekszta\u0142cony. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce jest to literackie arcydzie\u0142o swoich czas\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142o kolosalny wp\u0142yw na nasz\u0105 kultur\u0119.<\/strong><\/p>\n Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 fabu\u0142y jest Scarlett O’Hara \u2013 jedna z najwspanialszych, najbardziej z\u0142o\u017conych antybohaterek w dziejach literatury<\/strong>. Scarlett jest pr\u00f3\u017cna, bezwzgl\u0119dna, manipuluj\u0105ca, a jednocze\u015bnie t\u0119tni z niej tak niesamowita wola przetrwania, \u017ce nie spos\u00f3b jej nie kibicowa\u0107. Jej relacja z cynicznym Rhettem Butlerem to nie jest s\u0142odki i przyjemny w odbiorze romans, a starcie dw\u00f3ch \u017cywio\u0142\u00f3w; gra pozor\u00f3w i nami\u0119tno\u015bci na tle upadku starych porz\u0105dk\u00f3w.<\/strong><\/p>\n Przemin\u0119\u0142o z wiatrem<\/em> polecamy przede wszystkim mi\u0142o\u015bnikom powie\u015bci obyczajowych z w\u0105tkami spo\u0142eczno-historycznymi, napisanych z rozmachem i szczypt\u0105 ognia trudnego romansu.<\/strong> Osobom ceni\u0105cym niejednoznacznych, silnych bohater\u00f3w. Potrafi\u0105cym po\u0142\u0105czy\u0107 czytanie krytyczne z docenieniem literackiego kunsztu.<\/p>\n Zapraszamy na pustynn\u0105 planet\u0119 Arrakis, gdzie woda jest cenniejsza ni\u017c z\u0142oto, a ogromne czerwie przemierzaj\u0105 wydmy. Diuna<\/em> to kamie\u0144 milowy w historii science fiction<\/em>, bez kt\u00f3rego prawdopodobnie nie powsta\u0142yby „Gwiezdne wojny\u201d w takiej formie, w jakiej je znamy.<\/strong> Herbert stworzy\u0142 uniwersum osza\u0142amiaj\u0105ce rozmiarem i detalem, w kt\u00f3rym technologia przeplata si\u0119 z mistycyzmem, a w centrum wszystkiego znajduje si\u0119 melan\u017c \u2013 przyprawa rozszerzaj\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 i nap\u0119dzaj\u0105ca mi\u0119dzygwiezdny transport.<\/p>\n Diuna<\/em> to misternie utkany, wci\u0105gaj\u0105cy \u015bwiat kosmicznej polityki; pe\u0142en zawi\u0142ych pa\u0142acowych spisk\u00f3w i walki o surowce. Nios\u0105cy ekologiczne przes\u0142anie wyprzedzaj\u0105ce swoje czasy o ca\u0142e dekady i przestrog\u0119 przed mechanizmami kult\u00f3w<\/strong>. Przemiana Paula Atrydy w religijnego przyw\u00f3dc\u0119 obcego ludu, Fremen\u00f3w, to porywaj\u0105ca, ale i g\u0142\u0119boko pesymistyczna opowie\u015b\u0107 o niebezpiecze\u0144stwach zwi\u0105zanych ze \u015blepym pod\u0105\u017caniem za „mesjaszem”. Herbert operuje wspania\u0142ym j\u0119zykiem i nie boi si\u0119 trudnych, filozoficznych rozwa\u017ca\u0144 o ewolucji, eugenice i religii.<\/strong><\/p>\n Dzie\u0142o spodoba si\u0119 wszystkim wymagaj\u0105cym czytelnikom,<\/strong> kt\u00f3rzy od fantastyki naukowej oczekuj\u0105 realizmu politycznego, szczeg\u00f3\u0142owo skonstruowanego, sp\u00f3jnego \u015bwiata i wielowymiarowych postaci. Diuna<\/em> nie jest ksi\u0105\u017ck\u0105 „na raz” \u2013 to dzie\u0142o, w kt\u00f3rym z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 lektur\u0105 odkrywa si\u0119 nowe, fascynuj\u0105ce detale. Je\u015bli widowiskowe adaptacje filmowe rozbudzi\u0142y Twoj\u0105 ciekawo\u015b\u0107, to gwarantujemy, \u017ce pierwowz\u00f3r literacki rozsadzi Ci wyobra\u017ani\u0119.<\/strong><\/p>\n Niekt\u00f3rym z nas nazwisko Jane Austen kojarzy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z delikatnymi romansami w oprawie zwiewnych koronek, lecz warto przyjrze\u0107 si\u0119 jej ksi\u0105\u017ckom uwa\u017cniej. Duma i uprzedzenie<\/em> to przede wszystkim ostra jak brzytwa satyra spo\u0142eczna, ukryta zmy\u015blnie pod p\u0142aszczykiem opowie\u015bci o poszukiwaniu m\u0119\u017ca (zabieg konieczny dla pisarki prze\u0142omu XVIII i XIX wieku). <\/strong>W czasach, gdy jedynym „zawodem”, jaki mog\u0142a zdoby\u0107 kobieta z dobrego domu, by\u0142o bogate zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie, Austen snuje opowie\u015b\u0107 pe\u0142n\u0105 ironii i b\u0142yskotliwych obserwacji ludzkiej natury spi\u0119tej gorsetem konwenans\u00f3w.<\/p>\n Elizabeth Bennet<\/strong>, g\u0142\u00f3wna bohaterka, to posta\u0107 wyprzedzaj\u0105ca swoj\u0105 epok\u0119. Jest inteligentna, pyskata, stawia szacunek do samej siebie wy\u017cej ni\u017c maj\u0105tek potencjalnego absztyfikanta.<\/strong> Pan Darcy za\u015b to posta\u0107, kt\u00f3ra uczy nas, \u017ce pierwsze wra\u017cenie bywa zwodnicze. Na tle ich relacji Austen wprawnie i precyzyjnie obna\u017ca snobizm, g\u0142upot\u0119 i hipokryzj\u0119 wy\u017cszych sfer, robi\u0105c to z niezwyk\u0142\u0105 elegancj\u0105. To ksi\u0105\u017cka o dojrzewaniu do pokory i sztuce rewidowania w\u0142asnych os\u0105d\u00f3w.<\/strong><\/p>\n Duma i uprzedzenie<\/em><\/strong> to propozycja dla<\/strong> ka\u017cdego, kto kocha wyrafinowany, inteligentny humor rodem z dawnych, brytyjskich salon\u00f3w<\/strong>. Dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w wci\u0105gaj\u0105cych potyczek s\u0142ownych \u2013 dialogi mi\u0119dzy Elizabeth a Darcym to intelektualne pokazy szermierki na najwy\u017cszym poziomie. To lektura, kt\u00f3ra otula romantyczn\u0105 nostalgi\u0105, a zarazem szlifuje nasz\u0105 zdolno\u015b\u0107 wnikliwej oceny w\u0142asnego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra teoretycznie napisana jest dla dzieci, a kt\u00f3ra uderza doros\u0142ych niczym literacki obuch \u2013 prosto w serce<\/strong>. Kr\u00f3tka opowie\u015b\u0107 o pilocie, kt\u00f3ry awaryjnie l\u0105duje na Saharze i spotyka niezwyk\u0142ego ch\u0142opca z Asteroidy B-612 to skarbnica najpi\u0119kniejszych aforyzm\u00f3w na temat naszego \u017cycia.<\/p>\n Ma\u0142y Ksi\u0105\u017c\u0119<\/em> to szkatu\u0142ka pe\u0142na metafor. Podr\u00f3\u017ce ch\u0142opca po kolejnych planetach to tak naprawd\u0119 m\u0105drze napisana kpina z absurd\u00f3w doros\u0142o\u015bci<\/strong> \u2013 obsesji na punkcie liczb i w\u0142adzy, hipokryzji, arogancji. Saint-Exup\u00e9ry przypomina nam prawd\u0119, kt\u00f3ra umyka nam coraz bardziej z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 \u015bwieczk\u0105 zdmuchni\u0119t\u0105 na urodzinowym torcie: „Dobrze widzi si\u0119 tylko sercem. Najwa\u017cniejsze jest niewidoczne dla oczu<\/strong>„. To ksi\u0105\u017cka o oswajaniu i budowaniu wi\u0119zi, odpowiedzialno\u015bci za drugiego cz\u0142owieka i bolesnej sztuce \u017cegnania si\u0119 z tymi, kt\u00f3rych kochamy.<\/p>\n Ta kr\u00f3tka ksi\u0105\u017ceczka to lektura potrzebna ka\u017cdemu z nas, i to co najmniej kilka razy w \u017cyciu! Z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 dekad\u0105 odkrywa przed nami nowe warstwy znacze\u0144<\/strong>. Jako nastolatkowie skupiamy si\u0119 na mi\u0142o\u015bci do R\u00f3\u017cy, jako doro\u015bli \u2013 u\u015bmiechamy si\u0119 smutno na widok Kr\u00f3la i Bankiera, kt\u00f3rych widzimy codziennie w pracy. To idealny prezent dla w\u0142asnego serca; plasterek na sko\u0142atane nerwy i przyjaciel przypominaj\u0105cy nam, co to znaczy by\u0107 cz\u0142owiekiem.<\/strong><\/p>\n Ach, tak.<\/strong> Pojawienie si\u0119 tej ksi\u0105\u017cki w jakimkolwiek rankingu „must-read<\/em>” zawsze wywo\u0142uje kontrowersje. B\u0105d\u017amy jednak szczerzy \u2013 rzadko kt\u00f3ra powie\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cowa mia\u0142a tak gigantyczny wp\u0142yw na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 popkultur\u0119. Zmierzch <\/em>sta\u0142 si\u0119 prekursorem pot\u0119\u017cnego dzi\u015b gatunku young adult<\/em> i redefiniowa\u0142 literacki schemat relacji cz\u0142owieka z istot\u0105 fantastyczn\u0105.<\/strong> Powie\u015b\u0107 mo\u017cna krytykowa\u0107 za brak instynkt\u00f3w samozachowawczych Belli, romantyzowanie chorobliwej zazdro\u015bci kontroluj\u0105cego Edwarda czy sprowadzenie postaci mitycznego wampira do b\u0142yszcz\u0105cego w s\u0142o\u0144cu nastolatka. Odrzucenie tego fenomenu to jednak odrzucenie kawa\u0142ka historii czytelnictwa.<\/p>\n Zmierzch<\/em> to te\u017c wyj\u0105tkowo udany portret wieku dojrzewania. Stephenie Meyer uda\u0142o si\u0119 uchwyci\u0107 esencj\u0119 nastoletniego niepokoju; pierwszej, odurzaj\u0105cej mi\u0142o\u015bci i poczucia wyobcowania.<\/strong> Historia Belli Swan, zwyk\u0142ej dziewczyny wrzuconej w mroczny \u015bwiat Edwarda Cullena, sta\u0142a si\u0119 nowym archetypem ba\u015bni<\/strong>. To opowie\u015b\u0107 o pot\u0119\u017cnym potworze, kt\u00f3ry jest zagro\u017ceniem dla ca\u0142ego \u015bwiata, ale przed ukochan\u0105 kl\u0119ka niczym potulny baranek.<\/p>\n To doskona\u0142a propozycja dla nastolatk\u00f3w, kt\u00f3rzy w oparciu o ciekaw\u0105 fabu\u0142\u0119 mog\u0105 uczy\u0107 si\u0119 krytycznego czytania i samodzielnie oceni\u0107 \u015bwiat przedstawiony<\/strong>. R\u00f3wnie\u017c sprawdzi si\u0119 jako niewymagaj\u0105ce guilty pleasure<\/em> dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy chc\u0105 przypomnie\u0107 sobie, jak to jest odczuwa\u0107 \u015bwiat z intensywno\u015bci\u0105 i dramatyzmem siedemnastolatka. Ponadto \u2013 lektura obowi\u0105zkowa dla wszystkich, kt\u00f3rzy chc\u0105 pozna\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnych trop\u00f3w m\u0142odzie\u017cowego romantasy<\/em><\/strong>, czyli po\u0142\u0105czenia fantastyki z romansem.<\/p>\n Powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra w latach 90. wstrz\u0105sn\u0119\u0142a rynkiem \u015bwiatem literatury i przybli\u017cy\u0142a zachodniemu czytelnikowi hermetyczny, owiany tajemnic\u0105 \u015bwiat japo\u0144skich gejsz<\/strong>. Z\u0142udzenie bycia opart\u0105 na faktach jest tak doskona\u0142e, \u017ce wielu czytelnik\u00f3w do dzi\u015b traktuje j\u0105 jak reporta\u017c w formie pami\u0119tnika. To misternie utkana iluzja, za kt\u00f3r\u0105 kryj\u0105 si\u0119 jednak kontrowersje \u2013 Golden zosta\u0142 pozwany przez prawdziw\u0105 gejsz\u0119 (Mineko Iwasaki) <\/strong>za z\u0142amanie dyskrecji i zniekszta\u0142cenie prawdy o ich profesji.<\/p>\n Cho\u0107 nale\u017cy mie\u0107 w pami\u0119ci krytyczne g\u0142osy, wytykaj\u0105ce powie\u015bci fetyszyzacj\u0119 i \u201eamerykanizacj\u0119\u201d japo\u0144skiej kultury, Wyznania Gejszy<\/em> pozostaj\u0105 tytu\u0142em wa\u017cnym dla historii literatury i warsztatowo zachwycaj\u0105cym.<\/strong> Jest to dzie\u0142o fascynuj\u0105ce i obezw\u0142adniaj\u0105ce swoim pi\u0119knem. \u015aledzimy losy ma\u0142ej Chiyo, kt\u00f3ra przeistacza si\u0119 w legendarn\u0105 Sayuri. \u00a0Jej \u015bwiat to brutalna arena patriarchalnego spo\u0142ecze\u0144stwa, gdzie pi\u0119kno jest walut\u0105, a jedwabne kimono zbroj\u0105. Golden na tej arenie kreuje wci\u0105gaj\u0105c\u0105 bez reszty atmosfer\u0119 szeptanych intryg, zazdro\u015bci i d\u0105\u017cenia do przetrwania w z\u0142otej klatce.<\/strong><\/p>\n Wyznania gejszy<\/em><\/strong> to literacka gratka dla<\/strong> estet\u00f3w i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w powolnych, nasyconych detalami opowie\u015bci.<\/strong> Je\u015bli lubisz poznawa\u0107 dalekie kultury i fascynuj\u0105 Ci\u0119 silne kobiety zmuszone do walki w bezlitosnym, zdominowanym przez konwenanse i m\u0119\u017cczyzn \u015bwiecie \u2013 zakochasz si\u0119 w tej ksi\u0105\u017cce. To zmys\u0142owa uczta, pe\u0142na aromat\u00f3w ceremonii herbaty i ch\u0142odnych spojrze\u0144 zza wachlarza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Powie\u015bci, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y nasz \u015bwiat \u2013 oto 12 najpopularniejszych ksi\u0105\u017cek wszech czas\u00f3w, kt\u00f3re ka\u017cdy powinien przeczyta\u0107 chocia\u017c raz w \u017cyciu! Uniwersalne klasyki Dzie\u0142a, kt\u00f3re przekroczy\u0142y granice pa\u0144stw, barier j\u0119zykowych i up\u0142ywaj\u0105cego czasu, staj\u0105c si\u0119 uniwersalnym kodem kulturowym ludzko\u015bci. Klasyki, kt\u00f3re mo\u017cna kocha\u0107 lub nienawidzi\u0107, lecz…<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":14555,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[81],"tags":[],"yoast_head":"\nOpowie\u015b\u0107 trwalsza ni\u017c ze spi\u017cu<\/h3>\n
Zwierciad\u0142a minionych epok<\/h3>\n
1.\u00a0\u00a0\u00a0 W\u0142adca pier\u015bcieni. Dru\u017cyna pier\u015bcienia \u2013 J.R.R. Tolkien, t\u0142um. Maria Skibniewska, Wydawnictwo MUZA SA<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/690ac662916f8-1.jpeg?resize=196%2C300&ssl=1\")
<\/a>2.\u00a0\u00a0\u00a0 L\u015bnienie \u2013 Stephen King, t\u0142um. Zofia Zinserling, Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/69533d72245a8.jpeg?resize=212%2C300&ssl=1\")
<\/a>3.\u00a0\u00a0\u00a0 Opowie\u015b\u0107 Podr\u0119cznej \u2013 Margaret Atwood, t\u0142um. Zofia Uhrynowska-Hanasz, Wydawnictwo Wielka Litera<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6769290933670-1.jpeg?resize=199%2C300&ssl=1\")
<\/a>4.\u00a0\u00a0\u00a0 Frankenstein \u2013 Mary Shelley, t\u0142um. Pawe\u0142 Szadkowski, Wydawnictwo Replika<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6917ef4fef10d.jpeg?resize=194%2C300&ssl=1\")
<\/a>5.\u00a0\u00a0\u00a0 Rok 1984 \u2013 George Orwell, t\u0142um. Tomasz Mirkowicz, Wydawnictwo MUZA SA<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6909890e2e814.jpeg?resize=198%2C300&ssl=1\")
<\/a>6.\u00a0\u00a0\u00a0 Wied\u017amin. Ostatnie \u017cyczenie \u2013 Andrzej Sapkowski, Wydawnictwo SuperNOWA<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/60c9e8ad5eaaa-2.jpeg?resize=188%2C300&ssl=1\")
<\/a>7.\u00a0\u00a0\u00a0 Przemin\u0119\u0142o z wiatrem. Tom I \u2013 Margaret Mitchell, t\u0142um. Magdalena Merta, Wydawnictwo \u015awiat Ksi\u0105\u017cki<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/67a185683adb8.jpeg?resize=195%2C300&ssl=1\")
<\/a>8.\u00a0\u00a0\u00a0 Diuna \u2013 Frank Herbert, t\u0142um. Marek Marsza\u0142, Wydawnictwo REBIS<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/673814fa62425-1.jpeg?resize=196%2C300&ssl=1\")
<\/a>9.\u00a0\u00a0\u00a0 Duma i uprzedzenie \u2013 Jane Austen, t\u0142um. Paulina Maksymowicz, Wydawnictwo \u015awiat Ksi\u0105\u017cki<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/667b823f7e7c5.jpeg?resize=188%2C300&ssl=1\")
<\/a>10. Ma\u0142y ksi\u0105\u017c\u0119 \u2013 Antoine de Saint-Exup\u00e9ry, t\u0142um. El\u017cbieta Siwiec, Wydawnictwo RM<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/5e8188e22c868.jpeg?resize=209%2C300&ssl=1\")
<\/a>11. Zmierzch \u2013 Stephenie Meyer, t\u0142um. Joanna Urban, Wydawnictwo Time4YA<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6602b0b1f13b5.jpeg?resize=190%2C300&ssl=1\")
<\/a>12. Wyznania gejszy \u2013 Arthur Golde, t\u0142um. Witold Nowakowski, Wydawnictwo Albatros<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/63639e2560726.jpeg?resize=193%2C300&ssl=1\")
<\/a>