Zapraszam Was do \u015bwiata literatury, kt\u00f3ra nie potrzebuje ubarwia\u0107 rzeczywisto\u015bci, by zachwyca\u0107. Przygotowa\u0142am dla Was zestawienie, w kt\u00f3rym kr\u00f3luj\u0105 najciekawsze ksi\u0105\u017cki na faktach. Od intymnych studi\u00f3w ludzkiej psychiki, przez historyczne trz\u0119sienia ziemi, a\u017c po botaniczne fascynacje<\/strong>, kt\u00f3re ka\u017c\u0105 nam spojrze\u0107 na \u015bwiat pod naszymi stopami z zupe\u0142nie nowej perspektywy.<\/p>\n \u017byjemy w czasach szalej\u0105cej dezinformacji<\/strong>, deepfake<\/em>’\u00f3w i starannie wyre\u017cyserowanego wizerunku w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Scrollujemy ekrany naszych smartfon\u00f3w; przesuwamy palcem po przefiltrowanym \u015bwiecie, idealnych \u015bniadaniach i niesi\u0119gaj\u0105cych oczu u\u015bmiechach, kt\u00f3re znikaj\u0105 zaraz po wy\u0142\u0105czeniu kamery. Nic dziwnego, \u017ce w tym kalejdoskopie iluzji coraz cz\u0119\u015bciej poszukujemy autentyczno\u015bci.<\/strong> Czytaj\u0105c ciekawe ksi\u0105\u017cki na faktach, dokonujemy swego rodzaju detoksu. Obcujemy z nag\u0105 prawd\u0105 \u2013 czasami bolesn\u0105 i szorstk\u0105 jak papier \u015bcierny, a innym razem poetyck\u0105 i daj\u0105c\u0105 niesko\u0144czone pok\u0142ady nadziei.<\/p>\n Czytanie dobrej literatury faktu jest troch\u0119 jak \u0142ykni\u0119cie czerwonej pigu\u0142ki z „Matrixa”. <\/strong>Kiedy ju\u017c raz zrozumiesz mechanizmy nap\u0119dzaj\u0105ce globaln\u0105 gospodark\u0119, ukryte narracje w historii sztuki czy kulturowe uwarunkowania depresji, to nie da si\u0119 ju\u017c wr\u00f3ci\u0107 do b\u0142ogiej nie\u015bwiadomo\u015bci. Ta podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b kr\u00f3liczej nory wymaga od czytelnika odwagi.<\/strong> Zastanawiaj\u0105c si\u0119, jakie s\u0105 ksi\u0105\u017cki na faktach warte przeczytania, dosz\u0142am do wniosku, \u017ce ich si\u0142a le\u017cy w kwestionowaniu naszych utrwalonych paradygmat\u00f3w. W ko\u0144cu \u201etylko krowa nie zmienia zdania\u201d, prawda? Czasem odkrycie, \u017ce si\u0119 mylimy, bywa wr\u0119cz uwalniaj\u0105ce i rozwija nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n Czytanie o rzeczywisto\u015bci bywa obci\u0105\u017caj\u0105ce, dlatego w poni\u017cszym rankingu postara\u0142am si\u0119 o r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. Znajdziecie tu zar\u00f3wno ci\u0119\u017car gatunkowy uderzaj\u0105cy w podstawy naszej cywilizacji, jak i kameralne formy, kt\u00f3re otulaj\u0105 empati\u0105 i spokojem. Przygotujcie ulubiony kubek z paruj\u0105c\u0105 herbat\u0105, wygodny koc i otw\u00f3rzcie umys\u0142y. Oto ksi\u0105\u017cki na faktach, kt\u00f3re warto przeczyta\u0107, by zrozumie\u0107 wi\u0119cej, czu\u0107 g\u0142\u0119biej i po prostu \u2013 by\u0107 bardziej \u015bwiadomym obywatelem tej fascynuj\u0105cej planety.<\/strong><\/p>\n A gdyby tak z r\u00f3wn\u0105 doz\u0105 empatii i dociekliwo\u015bci, kt\u00f3re oddajemy historiom z pierwszych stron gazet, podej\u015b\u0107 do trywialnej, zwyk\u0142ej codzienno\u015bci?<\/strong> Chrobot<\/em> to barwny gobelin utkany z \u017cyciorys\u00f3w siedmiu zwyk\u0142ych os\u00f3b urodzonych w r\u00f3\u017cnych punktach globu. Czy gdyby\u015b urodzi\u0142 si\u0119 w Japonii, Tw\u00f3j spacer po zakupy wygl\u0105da\u0142by tak samo? Jak bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 postrzeganie rutyny w USA i Zimbabwe? Czy na drugim ko\u0144cu \u015bwiata kto\u015b z tak\u0105 sam\u0105 irytacj\u0105 przypomina sobie nad pustym zlewem, \u017ce \u201eprzecie\u017c jeszcze patelnia\u201d?<\/strong><\/p>\n Michniewicz pokazuje, jak loteria geograficzna determinuje ca\u0142y nasz los<\/strong>. Zestawia ze sob\u0105 dzieci\u0144stwo, edukacj\u0119, wchodzenie w doros\u0142o\u015b\u0107, poszukiwanie mi\u0142o\u015bci i zderzenie z rynkiem pracy w diametralnie r\u00f3\u017cnych kulturach. Kiedy my, Europejczycy, martwimy si\u0119 s\u0142abym zasi\u0119giem lub wyborem \u015bcie\u017cki kariery, gdzie indziej w tym samym czasie rutynowym zmartwieniem jest dost\u0119pno\u015b\u0107 czystej wody. Autor nie ocenia, nie uprawia taniego moralizatorstwa ani nie fetyszyzuje ub\u00f3stwa i odmienno\u015bci<\/strong>. Zamiast tego zmusza nas do refleksji nad naszymi w\u0142asnymi przywilejami, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 nam pewien poziom komfortu, a kt\u00f3rych cz\u0119sto nawet nie dostrzegamy.<\/p>\n To<\/strong> idealna propozycja dla ka\u017cdego, kto czuje, \u017ce zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w ba\u0144ce w\u0142asnego \u015brodowiska<\/strong> i szuka szerszej perspektywy. Je\u015bli odczuwasz znu\u017cenie i potrzebujesz czego\u015b, co radykalnie przedefiniuje twoje poj\u0119cie problemu \u2013 si\u0119gnij po Chrobot. <\/em>\u00a0Lektura tej ksi\u0105\u017cki to jak g\u0142\u0119boki oddech na szczycie g\u00f3ry; nagle wszystko wok\u00f3\u0142 nabiera w\u0142a\u015bciwych proporcji.<\/strong><\/p>\n Przenosimy do muzealnych sal, kt\u00f3re \u2013 jak si\u0119 okazuje \u2013 pe\u0142ne s\u0105 kurzu, uprzedze\u0144 i patriarchalnych mit\u00f3w.<\/strong> Sonia Kisza, historyczka sztuki i popularyzatorka wiedzy. Z wdzi\u0119kiem i humorem bierze na warsztat kanon, kt\u00f3ry wt\u0142aczano nam do g\u0142\u00f3w od najm\u0142odszych lat. Histeria sztuki<\/em> to fascynuj\u0105ca dekonstrukcja tego, jak przez wieki przedstawiano w sztuce kobiety, oraz jak systemowo wymazywano z niej wybitne artystki.<\/p>\n Kisza zdejmuje z piedesta\u0142u wielkich mistrz\u00f3w, pokazuj\u0105c ich dzie\u0142a przez pryzmat wsp\u00f3\u0142czesnej wra\u017cliwo\u015bci. Dlaczego tak cz\u0119sto kobiece cia\u0142o na obrazie s\u0142u\u017cy\u0142o wy\u0142\u0105cznie przyjemno\u015bci m\u0119skiego widza? Kto decydowa\u0142 o tym, co jest arcydzie\u0142em, a co jedynie „rzemios\u0142em”,<\/strong> spychaj\u0105c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 kobiet na margines sztuki dekoracyjnej? Autorka u\u017cywa j\u0119zyka soczystego i pe\u0142nego popkulturowych nawi\u0105za\u0144. \u015amia\u0142o odziera histori\u0119 sztuki z patosu i elitarnego zad\u0119cia. To b\u0142yskotliwy esej, w kt\u00f3rym erudycja spotyka si\u0119 z pasj\u0105 i humorem.<\/p>\n Histeri\u0119 sztuki<\/em><\/strong> polecam wszystkim buntowniczkom i buntownikom.<\/strong> Bywalcom galerii sztuki, kt\u00f3rzy podsk\u00f3rnie czuli, \u017ce z tymi wszystkimi mdlej\u0105cymi muzami i nagimi nimfami na p\u0142\u00f3tnach jest co\u015b nie tak. To \u015bwietny wyb\u00f3r dla os\u00f3b ceni\u0105cych kwestionowanie utartych wzorc\u00f3w kulturowych. Z t\u0105 pozycj\u0105 pod pach\u0105 Twoja kolejna wizyta w Luwrze czy Muzeum Narodowym b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a zupe\u0142nie inaczej i o wiele ciekawiej.<\/p>\n Krwinki<\/em><\/strong> to ksi\u0105\u017cka intymna, bolesna, a jednocze\u015bnie katarktyczna<\/strong>. Autorka podejmuje w niej temat, kt\u00f3ry w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie wci\u0105\u017c bywa otoczony szczelnym murem milczenia. Temat poronienia, \u015bmierci dziecka, utraty ci\u0105\u017cy i \u017ca\u0142oby, do kt\u00f3rej cz\u0119sto odmawia si\u0119 prawa.<\/strong><\/p>\n Groyecka splata w\u0142asne, osobiste do\u015bwiadczenie straty z g\u0142osami innych kobiet i m\u0119\u017cczyzn oraz psycholog\u00f3w i lekarzy. Pokazuje ch\u0142\u00f3d medycznego systemu, samotno\u015b\u0107 kobiet na szpitalnych korytarzach. Bezradno\u015b\u0107 otoczenia, kt\u00f3re, nieoswojone z tak delikatnym tematem, rzuca rani\u0105ce komuna\u0142y typu „jeste\u015bcie m\u0142odzi, jeszcze b\u0119dziecie mieli dzieci”. Ksi\u0105\u017cka ta jest krzykiem o prawo do prze\u017cywania b\u00f3lu na w\u0142asnych zasadach.<\/strong> Jest r\u00f3wnie\u017c czu\u0142ym \u015bwiadectwem si\u0142y \u2013 pr\u00f3b\u0105 posklejania roztrzaskanego \u015bwiata i odnalezienia w nim nadziei na nowo.<\/p>\n To lektura, kt\u00f3ra wymaga emocjonalnej gotowo\u015bci. Poleci\u0142abym j\u0105 przede wszystkim osobom, kt\u00f3re same do\u015bwiadczy\u0142y straty i szukaj\u0105 potwierdzenia, \u017ce w swoich uczuciach nie s\u0105 samotne i \u017ce maj\u0105 prawo czu\u0107 b\u00f3l. <\/strong>To tak\u017ce lektura absolutnie obowi\u0105zkowa dla bliskich \u2013 uczy, jak m\u0105drze towarzyszy\u0107 w \u017ca\u0142obie bez umniejszania cudzego cierpienia.<\/p>\n \u201eSzlachta nie pracuje, hehe…\u201d \u2013 tego typu powiedzonka pokazuj\u0105 doskonale, jak wygl\u0105da nasze kolektywne postrzeganie w\u0142asnych korzeni<\/strong>. Zapomnij jednak na chwil\u0119 o szlacheckich dworkach i husarii, romantycznych uniesieniach i polonezie ta\u0144czonym do \u015bwitu. Kacper Pob\u0142ocki zagl\u0105da pod podszewk\u0119 naszej narodowej mitologii, wyci\u0105gaj\u0105c na \u015bwiat\u0142o dzienne brutaln\u0105 histori\u0119 pa\u0144szczyzny<\/strong> \u2013 systemu, kt\u00f3ry autor bez ogr\u00f3dek nazywa form\u0105 niewolnictwa.<\/p>\n Pob\u0142ocki to antropolog i historyk, kt\u00f3ry z imponuj\u0105c\u0105 sprawno\u015bci\u0105 rekonstruuje \u015bwiat przemocy, jakiej do\u015bwiadczy\u0142a ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych przodk\u00f3w. Nie oszukujmy si\u0119, statystycznie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas pochodzi od ch\u0142op\u00f3w, nie od rozhulanej szlachty.<\/strong> Opisuje codzienno\u015b\u0107 folwark\u00f3w, wymy\u015blne systemy kar cielesnych i upokarzaj\u0105ce, systemowe uprzedmiotowienie przedstawicieli ni\u017cszych warstw spo\u0142ecznych. Jednocze\u015bnie rzuca \u015bwiat\u0142o na ch\u0142opski op\u00f3r \u2013 cichy sabota\u017c, ucieczki, bunty \u2013 tworz\u0105c fascynuj\u0105cy obraz „ludowej historii Polski”. Wskazuje, \u017ce \u015blady dawnych podzia\u0142\u00f3w klasowych, pa\u0144skiego gestu i ch\u0142opskiego l\u0119ku do dzi\u015b rezonuj\u0105 w naszym j\u0119zyku, polityce i relacjach spo\u0142ecznych.<\/strong><\/p>\n To pozycja dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie boj\u0105 si\u0119 trudnych pyta\u0144 o narodow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/strong> Pasjonaci obalania historycznych mit\u00f3w i analizy norm kulturowych b\u0119d\u0105 w si\u00f3dmym niebie. Je\u015bli fascynuj\u0105 Ci\u0119 mechanizmy w\u0142adzy, nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych i chcia\u0142by\u015b zrozumie\u0107, dlaczego polskie spo\u0142ecze\u0144stwo funkcjonuje dzi\u015b tak, a nie inaczej \u2013 Ch\u0142opi<\/em> dostarcz\u0105 Ci narz\u0119dzi do g\u0142\u0119bokiej, socjologicznej analizy naszego kraju.<\/p>\n Granitowe percie Tatr s\u0105 r\u00f3wnie pi\u0119kne, co surowe.<\/strong> Przez ca\u0142y rok przyci\u0105gaj\u0105 swoim pi\u0119knem miliony turyst\u00f3w i wspinaczy; niestety nie ka\u017cdy z nich wraca bezpiecznie do domu. S\u0105 jednak bohaterowie, kt\u00f3rzy dbaj\u0105 o to, by jak najwi\u0119kszy odsetek piechur\u00f3w do dom\u00f3w jednak wr\u00f3ci\u0142. TOPR<\/em> to ho\u0142d z\u0142o\u017cony ratownikom Tatrza\u0144skiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego \u2013 ludziom, kt\u00f3rzy ryzykuj\u0105 w\u0142asne \u017cycie,<\/strong> by wyci\u0105ga\u0107 z opresji tych, kt\u00f3rych zgubi\u0142a brawura, zwyczajny pech lub si\u0142y natury.<\/p>\n To ksi\u0105\u017cka wype\u0142niona po adrenalin\u0105 po ok\u0142adki, lecz r\u00f3wnie\u017c pe\u0142na g\u0142\u0119bi. Saba\u0142a-Zieli\u0144ska wchodzi za kulisy pracy TOPR-owc\u00f3w. Opowiada o morderczych treningach, trudnych wyborach moralnych<\/strong> (kogo ratowa\u0107 najpierw, gdy \u015bmig\u0142owiec ma ograniczone miejsce?), zmaganiach z traum\u0105 po tragicznych akcjach i wp\u0142ywie tej skrajnie niebezpiecznej pracy na \u017cycie rodzinne. Znajdziemy tu relacje z najbardziej spektakularnych akcji ratunkowych ostatnich dekad<\/strong>. Natura w tej ksi\u0105\u017cce jawi si\u0119 jako byt nieprzewidywalny, pot\u0119\u017cny, niewzruszony ludzkim losem. W samym \u015brodku tego \u017cywio\u0142u stoj\u0105 oni \u2013 profesjonali\u015bci z zaci\u0119ciem walcz\u0105cy o ka\u017cdy oddech os\u00f3b poszkodowanych.<\/p>\n G\u00f3ro\u0142azi, piechurzy, mi\u0142o\u015bnicy turystyki i natury znajd\u0105 tu \u015bwi\u0119tego Graala literatury faktu. Lecz nawet je\u015bli najwy\u017cszym szczytem, jaki zdoby\u0142e\u015b, s\u0105 schody w bloku podczas awarii windy, ta lektura niezawodnie wbije Ci\u0119 w fotel<\/strong>. Jest pe\u0142na napi\u0119cia i budzi ogromny szacunek dla ludzkiej solidarno\u015bci. A po przeczytaniu tej pozycji przed ka\u017cdym kolejnym spacerem wrzucisz do plecaka podw\u00f3jny zapas wody, latark\u0119 i apteczk\u0119. I s\u0142usznie!<\/p>\n W XXI wieku coraz cz\u0119\u015bciej spogl\u0105damy na Wsch\u00f3d<\/strong>. Obserwuj\u0105c niebywale pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 gospodark\u0119 Pa\u0144stwa \u015arodka, jak i z coraz wi\u0119ksz\u0105 otwarto\u015bci\u0105 poznaj\u0105c dalekie kultury. Ksi\u0105\u017cka Yuan Yang, korespondentki „Financial Times”, to jednak nie jest kolejna geopolityczna rozprawa o wojnach handlowych czy rywalizacji USA i Chin. Prywatne rewolucje<\/em> to to panoramy formatu makro<\/strong>; obraz gigantycznego, wielokulturowego pa\u0144stwa, widzianego przez pryzmat los\u00f3w konkretnych obywatelek.<\/p>\n Autorka portretuje \u017cycie swoich r\u00f3wie\u015bniczek \u2013 m\u0142odych Chinek z pokolenia millenials\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re dorastaj\u0105 w erze bezprecedensowego, kapitalistycznego rozwoju swojego kraju. Z jednej strony widzimy zach\u0142y\u015bni\u0119cie si\u0119 technologicznym cudem i bogactwem. Z drugiej \u2013 mia\u017cd\u017c\u0105c\u0105 presj\u0119 patriarchalnej tradycji. Do tego dochodzi bezwzgl\u0119dny wy\u015bcig szczur\u00f3w w systemie edukacji oraz cenzura. Obserwujemy, jak bohaterki walcz\u0105 o swoje prawo do edukacji. Walcz\u0105 te\u017c o karier\u0119 i niezale\u017cno\u015b\u0107. Dzieje si\u0119 to w \u015bwiecie, kt\u00f3ry najch\u0119tniej widzia\u0142by je w roli pos\u0142usznych \u017con i matek. Matek rodz\u0105cych kolejne pokolenia obywateli ku rozwojowi pa\u0144stwa.<\/p>\n Zderzenie komunistycznej retoryki z drapie\u017cnym kapitalizmem tworzy krajobraz pe\u0142en absurd\u00f3w i dramat\u00f3w. To idealna pozycja dla os\u00f3b o zaci\u0119ciu socjologicznym oraz tych, kt\u00f3rzy pasjonuj\u0105 si\u0119 Azj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, odart\u0105 z egzotycznych klisz<\/strong>. To te\u017c warto\u015bciowa lektura dla wszystkich kobiet \u2013 historie bohaterek inspiruj\u0105 swoim cichym, codziennym heroizmem. Je\u015bli chcesz zrozumie\u0107, jakie nastroje panuj\u0105 dzi\u015b w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re do niedawna by\u0142o od nas szczelnie odci\u0119te<\/strong>, to Prywatne rewolucje<\/em> b\u0119d\u0105 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119!<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesna literatura powoli uczy nas m\u00f3wi\u0107 o zdrowiu psychicznym i mozolnie zdziera szkodliwe tabu, ale pewne obszary wci\u0105\u017c przypominaj\u0105 zaminowany teren. Jednym z nich jest depresja u m\u0119\u017cczyzn<\/strong>. Argymir Iwicki wdziera si\u0119 w ten temat z odwag\u0105 i brutaln\u0105 szczero\u015bci\u0105. A\u017c zaci\u015bnie si\u0119 p\u0119tla<\/em> to bardzo potrzebna ksi\u0105\u017cka uderzaj\u0105ca w sedno problemu tzw. toksycznej m\u0119sko\u015bci<\/strong> \u2013 wychowania, kt\u00f3re nakazuje ch\u0142opcom t\u0142umienie emocji, bycie twardym, zaciskanie z\u0119b\u00f3w i radzenie sobie z kryzysami w samotno\u015bci. Takie radzenie sobie cz\u0119sto przybiera kszta\u0142t kieliszka lub pracoholizmu, poniewa\u017c dost\u0119pne wzorce nie ucz\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego m\u0119\u017cczyzny zdrowych mechanizm\u00f3w regulacji psychiki.<\/p>\n Iwicki przeplata w\u0142asne zmagania z czarnym cieniem depresji z historiami innych m\u0119\u017cczyzn. Ukazuje, \u017ce choroba ta u p\u0142ci m\u0119skiej cz\u0119sto potrafi ukrywa\u0107 si\u0119<\/strong> za agresj\u0105, ryzykownymi zachowaniami i dra\u017cliwo\u015bci\u0105, co cz\u0119sto prowadzi do tragicznych w skutkach op\u00f3\u017anie\u0144 w diagnozie. Statystyki \u201eudanych\u201d pr\u00f3b samob\u00f3jczych w Polsce wci\u0105\u017c s\u0105 przera\u017caj\u0105ce, z ogromn\u0105 nadreprezentacj\u0105 m\u0119\u017cczyzn. A\u017c zaci\u015bnie si\u0119 p\u0119tla<\/em> to wa\u017cny g\u0142os w temacie zdrowia psychicznego. Rozkuwa kulturowe kajdany, kt\u00f3re nie pozwalaj\u0105 m\u0119\u017cczyznom p\u0142aka\u0107, prosi\u0107 o pomoc, okazywa\u0107 s\u0142abo\u015bci \u2013 czyli po prostu by\u0107 cz\u0142owiekiem<\/strong>. Jest to literatura trudna, g\u0119sta od emocji, uderzaj\u0105ca w sam \u015brodek naszej wra\u017cliwo\u015bci \u2013 i dzi\u0119ki temu tak potrzebna.<\/p>\n To ksi\u0105\u017cka dla wszystkich matek syn\u00f3w, dla partnerek, si\u00f3str, przyjaci\u00f3\u0142ek. Ale nade wszystko \u2013 dla samych m\u0119\u017cczyzn. To pozycja, kt\u00f3ra mo\u017ce dos\u0142ownie uratowa\u0107 \u017cycie<\/strong>. Pozwala zrozumie\u0107, \u017ce proszenie o pomoc nie nosi w sobie cho\u0107by cienia s\u0142abo\u015bci. Jest dowodem odwagi w walce o w\u0142asne istnienie<\/strong>. Iwicki daje czytelnikowi narz\u0119dzia do tego, by w por\u0119 rozpozna\u0107 u siebie lub u bliskiego cz\u0142owieka ledwo zauwa\u017calne symptomy zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 katastrofy.<\/p>\n Zapraszam Was na spacer po lesie \u2013 cho\u0107 b\u0119dzie to spacer nietypowy<\/strong>. Z Merlinem Sheldrake\u2019em spojrzycie w d\u00f3\u0142, pod swoje buty, a potem za pomoc\u0105 wyobra\u017ani wnikniecie pod powierzchni\u0119 gleby. Strz\u0119pki \u017cycia<\/em> to jedna z tych fenomenalnych ksi\u0105\u017cek popularnonaukowych, po kt\u00f3rych nasz \u015bwiatopogl\u0105d zostaje bezpowrotnie zaktualizowany. Sheldrake zaprasza nas do tajemniczego, podziemnego kr\u00f3lestwa grzyb\u00f3w.<\/strong><\/p>\n Zanim jednak zd\u0105\u017cycie wyci\u0105gn\u0105\u0107 wiklinowe kosze, chcia\u0142abym doprecyzowa\u0107 temat. Nie m\u00f3wimy bowiem jedynie o ma\u015blakach czy borowikach z jesiennego grzybobrania. Autor odkrywa przed nami mykologiczn\u0105 paj\u0119czyn\u0119 (\u201eWood Wide Web<\/em>\u201d), kt\u00f3ra oplata ca\u0142\u0105 nasz\u0105 planet\u0119<\/strong>. Portretuje grzyby jako mistrz\u00f3w komunikacji oraz budowniczych z\u0142o\u017conych sieci wymiany informacji i substancji od\u017cywczych mi\u0119dzy drzewami. Opowiada o ich wp\u0142ywie na rozw\u00f3j \u017cycia na Ziemi, w\u0142a\u015bciwo\u015bciach zmieniaj\u0105cych ludzki umys\u0142 <\/strong>(od grzyb\u00f3w zawieraj\u0105cych psylocybin\u0119 po dro\u017cd\u017ce fermentuj\u0105ce alkohol) oraz potencjale w ratowaniu \u015brodowiska<\/strong> (grzyby trawi\u0105ce plastik czy oczyszczaj\u0105ce toksyczne odpady). J\u0119zyk Sheldrake’a, cho\u0107 opowiadaj\u0105cy o nauce, jest poetycki; przesycony prawdziw\u0105, wr\u0119cz nabo\u017cn\u0105 fascynacj\u0105 natur\u0105.<\/p>\n To absolutny must-read<\/em> dla ka\u017cdego mi\u0142o\u015bnika natury; os\u00f3b zainteresowanych ekologi\u0105, biologi\u0105, ale te\u017c dla fan\u00f3w nieszablonowego my\u015blenia.<\/strong> Gwarantuj\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka zachwyci ka\u017cdego, kto lubi dowiadywa\u0107 si\u0119 rzeczy dziwnych, zaskakuj\u0105cych i podwa\u017caj\u0105cych nasz\u0105 antropocentryczn\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata. \u015amia\u0142o mo\u017cna j\u0105 wr\u0119czy\u0107 jako prezent komu\u015b, kto „ma ju\u017c wszystko” \u2013 w ko\u0144cu poszerzania w\u0142asnej perspektywy na wszech\u015bwiat nigdy do\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra w Europejczyku pozostawia trudn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 dziedzictwa przodk\u00f3w.<\/strong> Szwedzki reporter Sven Lindqvist zabiera nas w mroczn\u0105, duszn\u0105 podr\u00f3\u017c \u015bladami Josepha Conrada. Do samego \u201ej\u0105dra ciemno\u015bci\u201d naszych serc. Tytu\u0142owe „Wyt\u0119pi\u0107 ca\u0142e to byd\u0142o” to nies\u0142awne zdanie z noweli Conrada, kt\u00f3re Lindqvist obiera za punkt wyj\u015bcia do makabrycznej analizy europejskiego imperializmu.<\/strong><\/p>\n Autor podr\u00f3\u017cuje przez splamione krwi\u0105 szlaki, a jednocze\u015bnie odbywa podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b bibliotek. Wyci\u0105ga na \u015bwiat\u0142o dzienne rasistowskie podwaliny XVIII- i XIX-wiecznej nauki europejskiej, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 legitymizacji ludob\u00f3jstwa<\/strong>. Ukazuje zatrwa\u017caj\u0105cy proces, w kt\u00f3rym kraje o wysoce rozwini\u0119tej kulturze i technologii uzna\u0142y, \u017ce maj\u0105 pe\u0142ne, niemal\u017ce boskie prawo do mordowania i eksploatowania rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Afryki oraz Australii. Ksi\u0105\u017cka Lindqvista jest d\u0142ugo nale\u017cnym aktem oskar\u017cenia i u\u015bwiadamia nam bolesn\u0105 prawd\u0119: XX-wieczna ideologia nazistowska z jej aparatem masowej zag\u0142ady nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 znik\u0105d<\/strong>. Posiada\u0142a swoje mroczne korzenie w dekadach europejskiego kolonializmu. To proza wstrz\u0105saj\u0105ca, ch\u0142odna w swojej argumentacji i jednocze\u015bnie pe\u0142na ukrytej, s\u0142usznej furii wobec bezmiaru ludzkiego okrucie\u0144stwa.<\/p>\n Jest to trudna, obci\u0105\u017caj\u0105ca lektura<\/strong>, przeznaczona dla dojrza\u0142ego czytelnika poszukuj\u0105cego historycznej prawdy bez znieczulenia. Zdecydowanie doceni\u0105 j\u0105 mi\u0142o\u015bnicy reporta\u017cu historycznego i osoby zainteresowane genez\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych konflikt\u00f3w i nier\u00f3wno\u015bci na linii P\u00f3\u0142noc-Po\u0142udnie. Wymaga mocnych nerw\u00f3w, ale odwdzi\u0119cza si\u0119 poszerzeniem horyzont\u00f3w o kwestie, o kt\u00f3rych w zachodnich systemach edukacji wci\u0105\u017c m\u00f3wi si\u0119 zdecydowanie zbyt cicho.<\/strong><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka jak haust \u015bwie\u017cego, skandynawskiego powietrza<\/strong>. Katarzyna Tubylewicz, pisarka od lat mieszkaj\u0105ca w Szwecji, przygl\u0105da si\u0119 w swojej publikacji zjawisku pozornie banalnemu, a w rzeczywisto\u015bci \u2013 najbardziej po\u017c\u0105danemu przez nas wszystkich: wolno\u015bci. Czym ona dzisiaj jest?<\/strong> Kto mo\u017ce sobie na ni\u0105 pozwoli\u0107? I czy wolno\u015b\u0107 jednego cz\u0142owieka nie staje si\u0119 przypadkiem zniewoleniem drugiego?<\/p>\n Wolno\u015bci moja<\/em><\/strong> to b\u0142yskotliwy zbi\u00f3r rozm\u00f3w i esej\u00f3w.<\/strong> Tubylewicz zaprasza artyst\u00f3w, filozof\u00f3w, naukowc\u00f3w oraz ludzi, kt\u00f3rzy musieli o swoj\u0105 wolno\u015b\u0107 walczy\u0107 dos\u0142ownie. Analizuje swobod\u0119 s\u0142owa, wolno\u015b\u0107 wyboru stylu \u017cycia, wolno\u015b\u0107 od narzuconych r\u00f3l spo\u0142ecznych, a tak\u017ce to intymne poczucie niezale\u017cno\u015bci, kt\u00f3re piel\u0119gnujemy g\u0142\u0119boko w sercach. Autorka unika moralizowania i ostatecznych s\u0105d\u00f3w. Podsuwa raczej czytelnikowi lustro, w kt\u00f3rym ka\u017cdy z nas mo\u017ce przejrze\u0107 w\u0142asne kompromisy i odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie. W\u00a0ilu klatkach zamkn\u0119li\u015bmy si\u0119 z w\u0142asnej woli, mimo \u017ce klucz od dawna spoczywa w naszej kieszeni?<\/strong><\/p>\n Je\u015bli stoisz na rozdro\u017cu, czujesz ciasnot\u0119 codziennej rutyny albo poszukujesz inspiracji do tego, by wyznaczy\u0107 w\u0142asne granice w \u017cyciu zawodowym lub prywatnym. Zr\u00f3b sobie prezent i przeczytaj wywiady Tubylewicz. To cudowna propozycja dla wsp\u00f3\u0142czesnych filozof\u00f3w codzienno\u015bci, os\u00f3b potrzebuj\u0105cych impulsu do zmiany i przestrzeni na w\u0142asne przemy\u015blenia. Zostawia czytelnika z mi\u0142ym, drgaj\u0105cym uczuciem tw\u00f3rczego niepokoju.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0105 rzeczy na niebie i na ziemi, o kt\u00f3rych si\u0119 literatom nie \u015bni\u0142o… parafrazuj\u0105c klasyka. Czasem najciekawsze historie pisze samo \u017cycie \u2013 takie jak te. Oto ranking 10 najlepszych ksi\u0105\u017cek opartych na faktach, kt\u00f3re wci\u0105gaj\u0105 mocniej, ni\u017c niejeden thriller. Realizmu naszego powszedniego Zdarza nam si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":14637,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[81],"tags":[],"yoast_head":"\nStabilno\u015b\u0107 prawdy, czyli dlaczego kochamy reporta\u017ce<\/h3>\n
Lustro \u015bwiata<\/h3>\n
1.\u00a0\u00a0\u00a0 Chrobot. \u017bycie najzwyklejszych ludzi \u015bwiata \u2013 Tomasz Michniewicz, Wydawnictwo Otwarte<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/676581011e5ca.jpeg?resize=198%2C300&ssl=1\")
<\/a>2.\u00a0\u00a0\u00a0 Histeria sztuki \u2013 Sonia Kisza, Wydawnictwo Znak<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/659d0b2db7b0a.jpeg?resize=209%2C300&ssl=1\")
<\/a>3.\u00a0\u00a0\u00a0 Krwinki. Opowie\u015bci o stracie i nadziei \u2013 Dorota Groyecka, Wydawnictwo WAB<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/686fb6da753b3.jpeg?resize=193%2C300&ssl=1\")
<\/a>4.\u00a0\u00a0\u00a0 Chamstwo \u2013 Kacper Pob\u0142ocki, Wydawnictwo Czarne<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/67e3722beca40.jpeg?resize=195%2C300&ssl=1\")
<\/a>5.\u00a0\u00a0\u00a0 TOPR. \u017beby inni mogli prze\u017cy\u0107 \u2013 Beata Saba\u0142a-Zieli\u0144ska, Wydawnictwo Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/67e61234d7b69.jpeg?resize=201%2C300&ssl=1\")
<\/a>6.\u00a0\u00a0\u00a0 Prywatne rewolucje. Dorastanie w nowych Chinach \u2013 Yuan Yang, t\u0142um. Dorota Konowrocka-Sawa, Wydawnictwo WAB<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/693bca1d97519.jpeg?resize=193%2C300&ssl=1\")
<\/a>
\nO tych zjawiskach Yang pisze szczerze, klarownie i bez ogr\u00f3dek.<\/p>\n7.\u00a0\u00a0\u00a0 A\u017c zaci\u015bnie si\u0119 p\u0119tla. Opowie\u015bci o m\u0119skiej depresji \u2013 Argymir Iwicki, Wydawnictwo Kompania Mediowa<\/h3>\n
![\"TOP](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/69a00b0001063.png?resize=198%2C300&ssl=1\")
<\/a>8.\u00a0\u00a0\u00a0 Strz\u0119pki \u017cycia. O tym, jak grzyby tworz\u0105 nasz \u015bwiat, zmieniaj\u0105 nasz umys\u0142 i kszta\u0142tuj\u0105 nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 Merlin Sheldrake, t\u0142um. Urszula Gardner, Wydawnictwo Insignis<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6554a48931063.jpeg?resize=201%2C300&ssl=1\")
<\/a>9.\u00a0\u00a0\u00a0 Wyt\u0119pi\u0107 ca\u0142e to byd\u0142o. Wyprawa do \u017ar\u00f3de\u0142 kolonialnego terroru i ludob\u00f3jstwa \u2013 Sven Lindqvist, t\u0142um. Irena Kowad\u0142o-Przedmojska, Wydawnictwo WAB<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/65e1f0364116c.jpeg?resize=193%2C300&ssl=1\")
<\/a>10. Wolno\u015bci moja. Ksi\u0105\u017cka o poszukiwaniu \u2013 Katarzyna Tubylewicz, Wydawnictwo Wielka Litera<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6707b407a0f61.jpeg?resize=198%2C300&ssl=1\")
<\/a>