Odpowied\u017a na g\u0142\u0119bszym poziomie brzmi: pragniemy dowodu na to, \u017ce z nami samymi \u2013 z naszymi problemami, emocjami, trudno\u015bciami \u2013 wszystko jest w porz\u0105dku<\/strong>. \u017be bohaterowie biografii byli tacy jak my, \u017ce targa\u0142y nimi emocje i czasem bywa\u0142o im \u017ale. \u00a0Chcemy odnale\u017a\u0107 w nich lustrzane odbicie w\u0142asnych l\u0119k\u00f3w, potkni\u0119\u0107, nielogicznych wybor\u00f3w i cichych tragedii. Szukamy ludzi, kt\u00f3rzy \u2013 cho\u0107 zapisali si\u0119 na kartach historii jako wybitne jednostki \u2013 w domowym zaciszu borykali si\u0119 z demonami podobnymi do naszych.<\/p>\n Czytanie o cudzym \u017cyciu to rodzaj emocjonalnego autostopu.<\/strong> Wsiadamy do rozp\u0119dzonego pojazdu czyjej\u015b egzystencji, nie do ko\u0144ca wiedz\u0105c, dok\u0105d zaprowadzi nas ta podr\u00f3\u017c i jak bardzo wyboista oka\u017ce si\u0119 droga<\/strong>. Przegl\u0105daj\u0105c p\u00f3\u0142ki z biografiami tak naprawd\u0119 szukamy kogo\u015b, kto we\u017amie nas za r\u0119k\u0119 i przeprowadzi przez \u015bwiat obcych i bliskich nam zarazem do\u015bwiadcze\u0144. Zaspokajamy w sobie podgl\u0105dacza, ale w tym najbardziej szlachetnym, empatycznym wymiarze.<\/p>\n Gdy poznajemy prywatne sekrety wybitnych artyst\u00f3w, genialnych naukowc\u00f3w czy charyzmatycznych my\u015blicieli, nagle uderza nas wyzwalaj\u0105ca my\u015bl: ich geniusz \u00a0nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 z magicznej, sterylnej pr\u00f3\u017cni. Rodzi\u0142 si\u0119 w b\u00f3lach<\/strong>; na gruzach osobistych katastrof, w oparach buntu przeciwko skostnia\u0142ym systemom i w mia\u017cd\u017c\u0105cym poczuciu odrzucenia. Wczytywanie si\u0119 w te pot\u0119\u017cne, a zarazem kruche losy pozwala nam na bezpieczny trening w\u0142asnej wra\u017cliwo\u015bci. Mo\u017cemy prze\u017cy\u0107 dziesi\u0105tki r\u00f3\u017cnych egzystencji, nie ruszaj\u0105c si\u0119 z naszego fotela.<\/strong><\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesna szko\u0142a pisania biografii przesz\u0142a kolosaln\u0105 metamorfoz\u0119. Dawniej norm\u0105 by\u0142 styl wr\u0119cz hagiograficzny \u2013 autorzy z namaszczeniem stawiali swoim bohaterom wypolerowane, marmurowe pomniki<\/strong>. Zr\u0119cznie omijali szerokim \u0142ukiem wszelkie niewygodne fakty, a zdrady, s\u0142abo\u015bci, na\u0142ogi czy d\u0142ugi zamiatali pod gruby dywan \u2013 byle tylko nie zszarga\u0107 \u015bwi\u0119to\u015bci. Dzi\u015b my, czytelnicy, jeste\u015bmy znacznie bardziej wymagaj\u0105cy i wyczuleni na fa\u0142sz. Pragniemy prawdy; nawet tej najbardziej niewygodnej, szorstkiej i chropowatej. Chcemy widzie\u0107 blizny na wierzchu; chcemy ogl\u0105da\u0107 p\u0119kni\u0119cia na idealnym wizerunku, bo wiemy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie przez te szczeliny przedostaje si\u0119 \u015bwiat\u0142o.<\/strong><\/p>\n Demonta\u017c mitu nie ma jednak w sobie absolutnie nic z cynicznego niszczenia autorytet\u00f3w<\/strong>, przed czym cz\u0119sto ostrzegaj\u0105 nas bardziej konserwatywni krytycy. Wr\u0119cz przeciwnie! Kiedy dowiadujemy si\u0119, \u017ce legendarny lider polityczny mia\u0142 noce wype\u0142nione zw\u0105tpieniem, a kultowa poetka tkwi\u0142a w pu\u0142apce przemocowej relacji, ich osi\u0105gni\u0119cia imponuj\u0105 nam jeszcze bardziej. Heroizm nabiera wreszcie ludzkich proporcji<\/strong>; przestaje by\u0107 nieosi\u0105galn\u0105 ba\u015bni\u0105, a staje si\u0119 realnym triumfem ducha nad materi\u0105. Dlatego te\u017c, komponuj\u0105c poni\u017csze zestawienie, kierowa\u0142am si\u0119 wy\u0142\u0105cznie zasad\u0105 autentyczno\u015bci. Wybra\u0142am dziesi\u0119\u0107 ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re zdejmuj\u0105 maski, rozbijaj\u0105 piedesta\u0142y i pozwalaj\u0105 dotkn\u0105\u0107 nagiej prawdy.<\/p>\n Ca\u0142ymi latami powszechnie akceptowana by\u0142a narracja m\u00f3wi\u0105ca, \u017ce Sylvia Plath by\u0142a szalon\u0105, przewra\u017cliwion\u0105 poetk\u0105, kt\u00f3ra przegra\u0142a walk\u0119 z w\u0142asn\u0105 psychik\u0105. Krzywdz\u0105ce, prawda? <\/strong>Okazuje si\u0119, \u017ce owa wersja historii nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 znik\u0105d; zosta\u0142a precyzyjnie wykalkulowana i wyre\u017cyserowana przez osob\u0119, kt\u00f3ra \u015blubowa\u0142a pisarce zgo\u0142a co innego.<\/p>\n Emily Van Duyne dokonuje rzeczy prze\u0142omowej dla historii literatury: wyrywa posta\u0107 wybitnej artystki z lepkich, manipulacyjnych macek narracji, kt\u00f3r\u0105 przez dekady suflowa\u0142 \u015bwiatu jej m\u0105\u017c. Ted Hughes. To on, dysponuj\u0105c prawami do jej spu\u015bcizny, dyktowa\u0142 badaczom i wielbicielom, jak maj\u0105 o niej my\u015ble\u0107<\/strong>. Ocenzurowa\u0142 dzienniki i zniszczy\u0142 ostatnie zapiski, buduj\u0105c wok\u00f3\u0142 siebie nimb cierpi\u0105cego wdowca. Sam\u0105 Sylvi\u0119 przedstawi\u0142 jako niestabiln\u0105 histeryczk\u0119 p\u0119dz\u0105c\u0105 w d\u00f3\u0142 r\u00f3wni pochy\u0142ej. Dlaczego?<\/p>\n Autorka analizuje dokumenty, korespondencj\u0119 z terapeutk\u0105, r\u0119kopisy i same wiersze, w kt\u00f3rych Plath pisa\u0142a o swoim koszmarze. Udowadnia czarno na bia\u0142ym, \u017ce poetka by\u0142a ofiar\u0105 brutalnej przemocy domowej, gaslightingu<\/em> i systemowego uciszania. Kochaj\u0105c Sylvi\u0119 Plath<\/em> to akt literackiej sprawiedliwo\u015bci.<\/strong> Lektura jest przy tym bole\u015bnie aktualna; demaskuje mechanizmy, kt\u00f3re wci\u0105\u017c funkcjonuj\u0105 w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie. Idealna i obowi\u0105zkowa pozycja dla ka\u017cdego, kto chce us\u0142ysze\u0107 Sylvi\u0119 przemawiaj\u0105c\u0105 w\u0142asnym, silnym, niezale\u017cnym g\u0142osem.<\/p>\n Skonstruowanie biografii kogo\u015b, kto \u017cy\u0142 ponad dwa tysi\u0105ce temu to karko\u0142omne zadanie. Krzysztof \u0141api\u0144ski podj\u0105\u0142 si\u0119 go jednak i w efekcie stworzy\u0142 dzie\u0142o m\u0105dre i niezwykle anga\u017cuj\u0105ce. Co wi\u0119cej, Najm\u0105drzejszy<\/em> to nie tylko opowie\u015b\u0107 o filozofie, kt\u00f3ry irytowa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Aten niczym uparty giez <\/strong>(jak zreszt\u0105 sam siebie pieszczotliwie okre\u015bla\u0142), wyprowadzaj\u0105c ich ze strefy intelektualnego komfortu. To przede wszystkim \u017cywa, pachn\u0105ca oliw\u0105 i kurzem panorama staro\u017cytnej metropolii.<\/strong><\/p>\n Ateny \u0141api\u0144skiego zupe\u0142nie nie przypominaj\u0105 sterylnej, bielonej makiety z podr\u0119cznika do historii dla licealist\u00f3w. To miasto duszne, t\u0142oczne i g\u0142o\u015bne. Pe\u0142ne skrajnych emocji, politycznych spisk\u00f3w, krwawych konflikt\u00f3w wojskowych i radykalnej polaryzacji. Brzmi niepokoj\u0105co znajomo w kontek\u015bcie dzisiejszych czas\u00f3w, prawda? Sokrates zaczepiaj\u0105cy przechodni\u00f3w i kwestionuj\u0105cy ich najg\u0142\u0119bsze przekonania nagle jawi si\u0119 nam jako posta\u0107 zupe\u0142nie nowoczesna.<\/strong> Najm\u0105drzejszy<\/em> u\u015bwiadamia, jak bardzo brakuje nam sztuki prawdziwego, otwartego dialogu i pokory wobec w\u0142asnej niewiedzy. Autor nie stawia z reszt\u0105 i samego filozofa na z\u0142otym o\u0142tarzu; pokazuje jego u\u0142omno\u015bci, dziwactwa i trudny charakter. To lektura, kt\u00f3r\u0105 czyta si\u0119 jak najlepszy polityczny dreszczowiec z g\u0142\u0119bokim przes\u0142aniem; z wypiekami na twarzy i pytaniami w sercu.<\/p>\n Na stole le\u017cy r\u00f3\u017ca, mi\u00f3d, skalpel, wino. Perfumy, gwo\u017adzie, pi\u00f3ro. Pistolet, naboje. Obok stoi kobieta i czeka na to, co jej zrobisz.<\/strong><\/p>\n Marina Abramovi\u0107 to niekwestionowana kr\u00f3lowa performansu<\/strong>. Artystka, kt\u00f3ra ze swojego w\u0142asnego, kruchego cia\u0142a uczyni\u0142a zar\u00f3wno najwspanialsze p\u0142\u00f3tno, jak i okrutny poligon tortur; wszystko w imi\u0119 bezkompromisowej sztuki. Jej wspomnienia s\u0105 dok\u0142adnie takie, jak jej legendarne wyst\u0119py: bolesne, szczere do szpiku ko\u015bci, przekraczaj\u0105ce strefy komfortu i hipnotyzuj\u0105ce. Pod\u0105\u017camy za ni\u0105, zaczynaj\u0105c od ch\u0142odnego, pozbawionego czu\u0142o\u015bci dzieci\u0144stwa w powojennej, komunistycznej Jugos\u0142awii<\/strong>, gdzie dorasta\u0142a pod dyktando surowych rodzic\u00f3w-partyzant\u00f3w. \u015aledzimy rozw\u00f3j jej tw\u00f3rczo\u015bci; od pierwszych, nie\u015bmia\u0142ych artystycznych bunt\u00f3w a\u017c po awangardowe eksperymenty, a\u017c po legendarny, wyniszczaj\u0105cy romans i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Ulayem.<\/strong> To by\u0142a relacja tak intensywna i destrukcyjna, \u017ce jej fina\u0142em musia\u0142 by\u0107 niemal epicki gest. Samotny spacer obojga z przeciwnych ko\u0144c\u00f3w Wielkiego Muru Chi\u0144skiego. Trwaj\u0105cy miesi\u0105ce miesi\u0105ce marsz odbyty tylko po to, by na kilka sekund spotka\u0107 si\u0119 po\u015brodku i z\u0142o\u017cy\u0107 sobie ostateczne po\u017cegnanie.<\/p>\n Abramovi\u0107 zdejmuje z siebie mask\u0119 zimnej ikony i obna\u017ca przed nami kulisy swoich najs\u0142ynniejszych, szokuj\u0105cych dzia\u0142a\u0144. Ze szczeg\u00f3\u0142ami opisuje chocia\u017cby przera\u017caj\u0105cy eksperyment „Rhythm 0<\/em>„,<\/strong> podczas kt\u00f3rego pozwoli\u0142a zgromadzonej publiczno\u015bci robi\u0107 ze swoim cia\u0142em dos\u0142ownie wszystko przez 6 godzin. Udowodni\u0142a wtedy, jak szybko cz\u0142owiek pozbawiony ogranicze\u0144 i konsekwencji ewoluuje w bezwzgl\u0119dnego potwora<\/strong>. To monumentalna spowied\u017a kobiety ze stali, kt\u00f3ra krwawi\u0105ce wewn\u0119trzne zranienia potrafi\u0142a przeku\u0107 w globalny, poruszaj\u0105cy fenomen. Czytaj\u0105c t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, b\u0119dziecie momentami czu\u0107 \u015bciskaj\u0105cy gard\u0142o b\u00f3l i psychiczne napi\u0119cie. Dla fan\u00f3w sztuki nowoczesnej, psychologii i opowie\u015bci o niemo\u017cliwie silnych kobietach to lektura obowi\u0105zkowa, od kt\u00f3rej nie spos\u00f3b b\u0119dzie si\u0119 oderwa\u0107.<\/p>\n Wyobra\u017acie sobie, \u017ce od najm\u0142odszych lat nosicie na barkach ci\u0119\u017cki, z\u0142ocony ci\u0119\u017car oczekiwa\u0144: jeste\u015bcie c\u00f3rk\u0105 i wnuczk\u0105 rodu Kossak\u00f3w.<\/strong> Ca\u0142y Krak\u00f3w oczekuje, \u017ce b\u0119dziecie z wrodzon\u0105 gracj\u0105 brylowa\u0107 na salonach, zachwyca\u0107 elity. W d\u0142oni zamiast torebki dzier\u017cy\u0107 b\u0119dziecie p\u0119dzel, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego kontynuowa\u0107 b\u0119dziecie u\u015bwi\u0119con\u0105 rodzinn\u0105 tradycj\u0119. Co by\u015bcie zrobili w odpowiedzi na tak mia\u017cd\u017c\u0105c\u0105 presj\u0119?<\/p>\n Simona Kossak spakowa\u0142a skromne manatki, odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 na pi\u0119cie i znikn\u0119\u0142a w dzikich, oboj\u0119tnych na nazwiska ost\u0119pach Puszczy Bia\u0142owieskiej<\/strong>. Zamieszka\u0142a w drewnianej, pozbawionej wyg\u00f3d le\u015bnicz\u00f3wce Dziedzinka, gdzie jej najwierniejszymi kompanami zostaj\u0105 dzik oraz kruk. Anna Kami\u0144ska kre\u015bli portret kobiety m\u0105drej, radykalnie wolnej i wyprzedzaj\u0105cej swoje czasy o lata \u015bwietlne.<\/strong><\/p>\n Nie jest to jednak opowie\u015b\u0107 o delikatnej ksi\u0119\u017cniczce Disneya \u015bpiewaj\u0105cej z ptaszkami. Simona Kossak to drapie\u017cna, niez\u0142omna obro\u0144czyni przyrody<\/strong> w epoce, gdy ekologia by\u0142a poj\u0119ciem abstrakcyjnym i kojarzonym z fanaberiami marginesu spo\u0142ecznego. Ta biografia jest pe\u0142na zapach\u00f3w wilgotnej ziemi, szelestu jesiennych li\u015b\u0107mi i mrozu surowej, puszcza\u0144skiej zimy. Kami\u0144ska nie unika jednak trudnych, bolesnych temat\u00f3w: skomplikowanej relacji Simony z ch\u0142odn\u0105 matk\u0105, baga\u017cu niespe\u0142nionych ambicji, trudnej mi\u0142o\u015bci do Lecha Wilczka. To przepi\u0119kna, wzmacniaj\u0105ca opowie\u015b\u0107 dla ka\u017cdego, kto kiedykolwiek poczu\u0142, \u017ce nie pasuje do ramek ciasno wyci\u0119tych mu przez spo\u0142ecze\u0144stwo czy rodzin\u0119. <\/strong><\/p>\n Przenosimy si\u0119 w czasie za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0119, pod kt\u00f3r\u0105 czeka na nas biografia zbiorowa polskich artyst\u00f3w. Oto gwarny \u015bwiatek buzuj\u0105cej kreatywno\u015bci buntownik\u00f3w; przesi\u0105kni\u0119ty dymem tanich papieros\u00f3w i oparami w\u00f3dki<\/strong>. S\u0142awomir Koper bierze pod swoj\u0105 badawcz\u0105 lup\u0119 bohem\u0119 artystyczn\u0105 Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Czas\u00f3w, kt\u00f3re zapewne cz\u0119\u015b\u0107 z nas wci\u0105\u017c dobrze pami\u0119ta, a kt\u00f3re s\u0105 tak odmienne od dzisiejszych reali\u00f3w. Otrzymujemy fascynuj\u0105cy, groteskowy momentami kontrast: na ulicach kr\u00f3luje szaro\u015b\u0107 i beznadzieja.<\/strong> Absurd centralnego planowania, cenzura i kolejki po papier toaletowy. Za to w barach, w zadymionych warszawskich mieszkaniach i na zapleczach festiwali trwa, jak na przek\u00f3r, nieustanna feeria barw.<\/strong> Lej\u0105 si\u0119 strumienie alkoholu, s\u0142owa sk\u0142adaj\u0105 w wiersz, rodz\u0105 si\u0119 i umieraj\u0105 g\u0142o\u015bne romanse…<\/p>\n Na szcz\u0119\u015bcie autor powstrzymuje si\u0119 od moralizowania. Bada mechanizmy eskapizmu \u2013 ucieczki przed opresyjnym, szarym systemem \u2013 w kolorowe szale\u0144stwo i zapomnienie.<\/strong> Pokazuje nam, w jaki spos\u00f3b wybitne talenty pr\u00f3bowa\u0142y za wszelk\u0105 cen\u0119 wywalczy\u0107 dla siebie cho\u0107by namiastk\u0119 wolno\u015bci, nieraz p\u0142ac\u0105c za to najwy\u017csz\u0105 mo\u017cliw\u0105 cen\u0119. Popadali w sid\u0142a na\u0142og\u00f3w, niszczyli w\u0142asne rodziny, zgadzali si\u0119 na \u0142ami\u0105ce kr\u0119gos\u0142upy kompromisy z aparatem w\u0142adzy. Znajdziecie tu historie, kt\u00f3re z jednej strony bawi\u0105 do \u0142ez swoim absurdem. Z drugiej wywo\u0142uj\u0105 gorzk\u0105, melancholijn\u0105 refleksj\u0119 nad tym, ile genialnego potencja\u0142u zmarnowano w tamtej epoce.<\/strong> To lektura wci\u0105gaj\u0105ca jak wir; napisana lekkim, gaw\u0119dziarskim i bogatym stylem. Anga\u017cuj\u0105ca propozycja, po kt\u00f3rej na kultowe polskie filmy i piosenki PRL-u ju\u017c nigdy nie spojrzycie z tak\u0105 sam\u0105 beztrosk\u0105.<\/p>\n Zaczyna si\u0119 do\u015b\u0107 niewinnie, akademicko wr\u0119cz. Lulu Miller bierze na warsztat \u017cycie Davida Starra Jordana \u2013 wybitnego taksonomisty z prze\u0142omu XIX i XX wieku<\/strong>. Jego fanatyczn\u0105 wr\u0119cz \u017cyciow\u0105 misj\u0105 by\u0142o skatalogowanie i uporz\u0105dkowanie wszystkich gatunk\u00f3w ryb na naszej planecie. Kiedy w 1906 roku gigantyczne trz\u0119sienie ziemi w San Francisco w u\u0142amku sekundy niszczy owoce jego wieloletniej pracy \u2013 rozbija szklane s\u0142oje z rzadkimi okazami i miesza tysi\u0105ce pieczo\u0142owicie przypinanych etykiet \u2013 Jordan podejmuje nietypow\u0105 decyzj\u0119. Chwyta za ig\u0142\u0119 z nitk\u0105 i zaczyna przyszywa\u0107 etykiety bezpo\u015brednio do rybich cia\u0142. <\/strong>Pocz\u0105tkowo przedstawiany jest jako tytan niez\u0142omno\u015bci; wywy\u017cszony na piedesta\u0142y idol autorki walcz\u0105cy z destrukcyjnym chaosem.<\/p>\n Ta ksi\u0105\u017cka, cho\u0107 przecie\u017c biograficzna, skrywa w sobie fabularn\u0105 wolt\u0119<\/strong> godn\u0105 najwybitniejszych thriller\u00f3w psychologicznych. W miar\u0119 jak Miller g\u0142\u0119biej zanurza si\u0119 w \u017cyciorys genialnego naukowca, z mroku archiw\u00f3w wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 przera\u017caj\u0105ce fakty. Odkrywa dokumentacj\u0119 jego zakus\u00f3w w kierunku eugeniki, socjopatycznej obsesji na punkcie kontroli i cichego przyzwolenia na zbrodnie w imi\u0119 fa\u0142szywie poj\u0119tej nauki.<\/strong> Autorka splata opowie\u015b\u0107 o upad\u0142ym idolu z w\u0142asnym, bolesnym \u017cyciorysem. Zmaganiami z g\u0142\u0119bok\u0105 depresj\u0105, rozpadem zwi\u0105zku i szukaniem sensu w \u015bwiecie bez zasad. Dlaczego ryby nie istniej\u0105<\/em> to ol\u015bniewaj\u0105cy, poetycki traktat o tym, jak niebezpieczna bywa nasza potrzeba szufladkowania rzeczywisto\u015bci i posiadania racji za wszelk\u0105 cen\u0119. <\/strong><\/p>\n Cz\u0119sto bywa tak, \u017ce prze\u0142omowe postacie historyczne padaj\u0105 w literaturze ofiar\u0105 w\u0142asnego sukcesu.<\/strong> Zostaj\u0105 bezlito\u015bnie sp\u0142aszczone, zredukowane do jednego chwytliwego cytatu czy czarno-bia\u0142ego zdj\u0119cia w podr\u0119czniku. Martin Luther King dla milion\u00f3w ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie sta\u0142 si\u0119 po prostu \u0142agodnym, u\u015bmiechni\u0119tym marzycielem z legendarnego przem\u00f3wienia „I have a dream<\/em>„. Bezpiecznym, pluszowym wr\u0119cz pomnikiem bojownika o pok\u00f3j i r\u00f3wno\u015b\u0107, kt\u00f3rego s\u0142owa idealnie pasuj\u0105 do akademii szkolnych. Jonathan Eig burzy md\u0142o lukrowany obraz, oddaj\u0105c nam Kinga w ca\u0142ej jego radykalnej, buntowniczej okaza\u0142o\u015bci<\/strong>.<\/p>\n Biografia ta bazuje na tysi\u0105cach dokument\u00f3w, w tym setkach odtajnionych zaledwie kilka lat temu akt i pods\u0142uch\u00f3w. Pozwala to spojrze\u0107 na lidera ruchu praw obywatelskich z niebywa\u0142\u0105 ostro\u015bci\u0105. Autor zdejmuje Kinga z coko\u0142u i ogl\u0105da go uwa\u017cnie z ka\u017cdej strony. Poznajemy cz\u0142owieka uginaj\u0105cego si\u0119 pod nieludzk\u0105 presj\u0105, zmagaj\u0105cego si\u0119 ze zdradami we w\u0142asnych szeregach, osaczonego przez paranoiczny system inwigilacji FBI, balansuj\u0105cego na skraju za\u0142amania nerwowego<\/strong>. Widzimy m\u0119\u017cczyzn\u0119 pe\u0142nego bardzo ludzkich trosk; borykaj\u0105cego si\u0119 z wierno\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105, walcz\u0105cego z depresj\u0105.<\/p>\n Eig ukazuje proces radykalizacji pogl\u0105d\u00f3w Kinga w ostatnich latach \u017cycia \u2013 jego stanowczy, niepopularny wtedy sprzeciw wobec wojny w Wietnamie oraz rosn\u0105cy, p\u0142omienny gniew wobec nier\u00f3wno\u015bci ekonomicznej. Zara\u017aliwy gniew, kt\u00f3ry tak bardzo przera\u017ca\u0142 \u00f3wczesne uprzywilejowane elity<\/strong>. To biografia kompletna, pot\u0119\u017cna, rw\u0105ca jak g\u00f3rska rzeka. Udowadnia, \u017ce prawdziwa, historyczna odwaga nie polega na braku strachu, lecz na dzia\u0142aniu pomimo niego. Przez pryzmat los\u00f3w jednego cz\u0142owieka ksi\u0105\u017cka diagnozuje dusz\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych Stan\u00f3w Zjednoczonych, pozostawiaj\u0105c czytelnika z mn\u00f3stwem trudnych pyta\u0144.<\/p>\n Kiedy widzimy ksi\u0105\u017ck\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 wywiadem z by\u0142\u0105 wi\u0119\u017aniark\u0105 niemieckiego obozu koncentracyjnego, nasz umys\u0142 instynktownie przechodzi w stan defensywny.<\/strong> Spodziewamy si\u0119 przygniataj\u0105cego ci\u0119\u017caru emocjonalnego, narodowej martyrologii, opis\u00f3w niewyobra\u017calnego okrucie\u0144stwa i horyzontu ludzkiej rozpaczy. Lecz w\u0142a\u015bnie tutaj nast\u0119puje absolutne, cudowne i szokuj\u0105ce dla uk\u0142adu nerwowego zaskoczenie. Rozmowa Dariusza Zaborka z ponad dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni\u0105 doktor Alicj\u0105 Gawlikowsk\u0105-\u015awierczy\u0144sk\u0105 to paradoksalnie jedna z najbardziej afirmuj\u0105cych i kochaj\u0105cych \u017cycie ksi\u0105\u017cek, z jakimi kiedykolwiek b\u0119dziecie mieli do czynienia.<\/strong><\/p>\n Pani Alicja w brutalny spos\u00f3b straci\u0142a rodzic\u00f3w, prze\u017cy\u0142a przes\u0142uchania i piek\u0142o warszawskiego Pawiaka. Nast\u0119pnie cudem przetrwa\u0142a cztery lata katorgi w obozie Ravensbr\u00fcck. A jednak z kart tej ksi\u0105\u017cki bije niesamowity, radykalny i bezkompromisowy optymizm. Bohaterka stanowczo i z godno\u015bci\u0105 odmawia bycia definiowan\u0105 wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat traumy i bycia ofiar\u0105.<\/strong> Opowiada o cichej, niez\u0142omnej solidarno\u015bci kobiet; o potajemnych, szeptanych aktach obozowej rebelii, o dzieleniu si\u0119 okruchami chleba. O tym, \u017ce nawet w samym \u015brodku piek\u0142a ludzki umys\u0142 potrafi wykszta\u0142ci\u0107 mechanizmy obronne ratuj\u0105ce dusz\u0119 przed ca\u0142kowitym rozpadem<\/strong>. Po wojnie zosta\u0142a cenion\u0105 lekark\u0105. Pi\u0142a wino, podr\u00f3\u017cowa\u0142a, \u015bmia\u0142a si\u0119 w g\u0142os i czerpa\u0142a z \u017cycia gar\u015bciami. To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra emanuje ciep\u0142\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 i przypomina o tym, \u017ce w ostatecznym rozrachunku sami decydujemy, co zrobimy z czasem, kt\u00f3ry nam pozosta\u0142.<\/p>\n Zofia Stryje\u0144ska to ikona polskiego malarstwa mi\u0119dzywojennego<\/strong>. Artystka, kt\u00f3rej wibruj\u0105cych folkow\u0105 energi\u0105 motyw\u00f3w nie spos\u00f3b pomyli\u0107 z niczym innym. Jej pami\u0119tniki, zebrane przez wydawc\u0119 pod tytu\u0142em Chleb prawie \u017ce powszedni. T<\/em>o barwna podr\u00f3\u017c przez przecierane dopiero szlaki nowej kobieco\u015bci i uliczki dawnego Zakopanego.<\/strong> Podczas gdy inne dobrze urodzone panny uczy\u0142y si\u0119 haftu, cichego potakiwania i sztuki uk\u0142adania kwiat\u00f3w, m\u0142oda Zocha w 1911 roku \u015bci\u0119\u0142a w\u0142osy i ubra\u0142a si\u0119 w szeroki, m\u0119ski garnitur. Po\u017cyczy\u0142a papiery brata i jako „Tadeusz von Grzyma\u0142a” rozpocz\u0119\u0142a studia na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Monachium <\/strong>\u2013 uczelni, kt\u00f3ra statutowo nie dopuszcza\u0142a kobiet do edukacji w swoich murach.<\/p>\n Stryje\u0144ska w swoich zapiskach operuje ci\u0119tym humorem i dystansem do samej siebie. <\/strong>Pisze z p\u0142omienn\u0105 pasj\u0105, pozbawion\u0105 jakiegokolwiek filtra \u201epoprawno\u015bci\u201d. A mia\u0142a co opisywa\u0107. Jej \u017cycie by\u0142o mocne i \u017cywe jak halny wiatr<\/strong>, a do tego pe\u0142ne dramat\u00f3w. Szale\u0144cza pogo\u0144 po Europie za niewiernym Karolem Stryje\u0144skim, wieczne problemy finansowe, balansowanie na cienkiej granicy geniuszu i szale\u0144stwa oraz gigantyczne, artystyczne ego. To wszystko sprawia, \u017ce jej pami\u0119tniki poch\u0142ania si\u0119 niczym scenariusz brawurowego filmu. Jej bezczelno\u015b\u0107 w \u015bwiecie rz\u0105dzonym przez m\u0119\u017cczyzn i pot\u0119\u017cna, nieujarzmiona witalno\u015b\u0107 s\u0105 tak zara\u017aliwe, \u017ce zakochacie si\u0119 w tej krn\u0105brnej, wybitnej postaci od pierwszego akapitu.<\/strong><\/p>\n Napisana przez uhonorowan\u0105 Nagrod\u0105 Pulitzera Geraldine Brooks biografia, kt\u00f3ra jest jednocze\u015bnie pami\u0119tnikiem. Dni pami\u0119ci<\/em> to historia nag\u0142ej, brutalnej straty, kt\u00f3ra spada na cz\u0142owieka bez \u017cadnego ostrze\u017cenia<\/strong>. To zarazem najbardziej czu\u0142a i pe\u0142na mi\u0142o\u015bci pozycja tego zestawienia.<\/p>\n \u017bycie autorki dzieli si\u0119 na Przed i Po katastrofie<\/strong>. Kobieta dowiaduje si\u0119 od obcej pracownicy odleg\u0142ego szpitala, \u017ce jej m\u0105\u017c (Tony Horwitz, dziennikarz, r\u00f3wnie\u017c zdobywca Pulitzera) nie \u017cyje. Umar\u0142 z dala od domu, nagle, nieoczekiwanie. W u\u0142amku sekundy \u015bmier\u0107 \u0142amie na p\u00f3\u0142 jedno\u015b\u0107 pi\u0119knego, intensywnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n Brooks z ogromn\u0105 dojrza\u0142o\u015bci\u0105 serwuje nam literacki rentgen w\u0142asnego b\u00f3lu. Pokazuje rozdzieraj\u0105c\u0105 \u017cycie strat\u0119 nie jako zgrabn\u0105, poetyck\u0105 metafor\u0119, ale jako brutalny, fizjologiczny stan. Pisze o obezw\u0142adniaj\u0105cej bezsenno\u015bci, o przera\u017caj\u0105cym zderzeniu osobistej tragedii z cynicznym absurdem biurokratycznych procedur policyjno-medycznych<\/strong>. Przede wszystkim jednak nie kreuje swojego zwi\u0105zku na wyidealizowany, fa\u0142szywy pomnik. Pokazuje kompromisy, potkni\u0119cia i trudne rozmowy tych wsp\u00f3lnych lat, by w ko\u0144cu odnale\u017a\u0107 si\u0142\u0119 w koncepcji podtrzymywania wi\u0119zi ze zmar\u0142ym poprzez analiz\u0119 jego notatek. To ksi\u0105\u017cka wymagaj\u0105ca emocjonalnie, m\u0105dra i uwalniaj\u0105ca. Daje prawo do prze\u017cywania b\u00f3lu po swojemu i we w\u0142asnym tempie.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Osoby wybitne, nietuzinkowe, a jednocze\u015bnie przecie\u017c dok\u0142adnie takie, jak my. Oto zestawienie 10 najciekawszych ksi\u0105\u017cek z gatunku biografii i wspomnie\u0144, a ka\u017cda z nich to ca\u0142y wielki \u015bwiat zamkni\u0119ty w \u2013 malutkim przecie\u017c \u2013 cz\u0142owieku. \u201eMam tak samo jak Ty\u201d Czemu si\u0119gamy po ksi\u0105\u017ckowe \u017cyciorysy?…<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":14652,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[81],"tags":[],"yoast_head":"\nW cudzych butach<\/h3>\n
Blizny na wierzchu<\/h3>\n
1.\u00a0\u00a0\u00a0 Kochaj\u0105c Sylvi\u0119 Plath \u2013 Emily Van Duyne, t\u0142um. Agata Ostrowska, Wydawnictwo Znak<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6990ff65ccc00.jpeg?resize=222%2C300&ssl=1\")
<\/a>2.\u00a0\u00a0\u00a0 Najm\u0105drzejszy. Biografia Sokratesa \u2013 Krzysztof \u0141api\u0144ski, Wydawnictwo Agora<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6818ad0d17a47.jpeg?resize=200%2C300&ssl=1\")
<\/a>3.\u00a0\u00a0\u00a0 Marina Abramovi\u0107. Pokona\u0107 mur. Wspomnienia \u2013 Marina Abramovi\u0107, t\u0142um. Magdalena Hermanowska, Anna Bernarczyk, Wydawnictwo REBIS<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/67e376af7f5c4.jpeg?resize=201%2C300&ssl=1\")
<\/a>4.\u00a0\u00a0\u00a0 Simona. Opowie\u015b\u0107 o niezwyczajnym \u017cyciu Simony Kossak \u2013 Anna Kami\u0144ska, Wydawnictwo Literackie<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/674e77a997320.jpeg?resize=210%2C300&ssl=1\")
<\/a>5.\u00a0\u00a0\u00a0 PRL. Arty\u015bci niesforni \u2013 S\u0142awomir Koper, Wydawnictwo Harde<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/69b0d654b2cb3.png?resize=209%2C300&ssl=1\")
<\/a>6.\u00a0\u00a0\u00a0 Dlaczego ryby nie istniej\u0105 \u2013 Lulu Miller, t\u0142um. Hanna Pasierska, Wydawnictwo Czarne<\/h3>\n
![\"Jakie](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/69436c6de22fd.jpeg?resize=186%2C300&ssl=1\")
<\/a>7.\u00a0\u00a0\u00a0 King. Biografia \u2013 Jonathan Eig, t\u0142um. Tomasz Markiewka, Wydawnictwo Znak<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/6656da8428068.jpeg?resize=209%2C300&ssl=1\")
<\/a>8.\u00a0\u00a0\u00a0 Czesa\u0142am ciep\u0142e kr\u00f3liki. Rozmowa z Alicj\u0105 Gawlikowsk\u0105-\u015awierczy\u0144sk\u0105 \u2013 Dariusz Zaborek, Wydawnictwo Czarne<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/660cd7f8445c2.jpeg?resize=188%2C300&ssl=1\")
<\/a>9.\u00a0\u00a0\u00a0 Chleb prawie \u017ce powszedni. Kronika jednego \u017cycia \u2013 Zofia Stryje\u0144ska, Wydawnictwo Czarne<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/63ecc6ea3f745.jpeg?resize=189%2C300&ssl=1\")
<\/a>10. Dni pami\u0119ci \u2013 Geraldine Brooks, t\u0142um. El\u017cbieta Janota, Wydawnictwo Grupa Wydawnicza Relacja<\/h3>\n
![\"Ok\u0142adka](\"https:\/\/i0.wp.com\/woblink.com\/blog\/wp-content\/uploads\/69794468b10b2.jpeg?resize=206%2C300&ssl=1\")
<\/a>