<\/span><\/h3>\nOd pierwszych stron powie\u015bci <\/span>Mersault wydaje si\u0119 by\u0107 cz\u0142owiekiem pozbawionym serca<\/b>, cynicznym i oboj\u0119tnym na cierpienie innych. Potrzeba pewnego rodzaju elastyczno\u015bci poznawczej, by dostrzec w nim posta\u0107 skomplikowan\u0105, niemal symboliczn\u0105. <\/span>Meursault nie jest z\u0142y w tradycyjnym rozumieniu tego s\u0142owa<\/b>. Nie d\u0105\u017cy do wyrz\u0105dzenia nikomu krzywdy, nie snuje intryg, nie odczuwa zawi\u015bci ani chciwo\u015bci. <\/span>Jego grzechem<\/b> \u2013 grzechem nie do wybaczenia w oczach ludzkiej wsp\u00f3lnoty \u2013 <\/span>jest brak powszechnie oczekiwanej hipokryzji.<\/b><\/p>\nKiedy Maria pyta go, czy j\u0105 kocha, odpowiada z rozbrajaj\u0105c\u0105 i rani\u0105c\u0105 zarazem szczero\u015bci\u0105, \u017ce prawdopodobnie nie. Gdy pracodawca proponuje mu awans i przeniesienie do Pary\u017ca, <\/span>Meursault stwierdza, \u017ce zmiana \u017cycia nie ma wi\u0119kszego znaczenia, bo cz\u0142owiek nigdy tak naprawd\u0119 nie zmienia swojego ostatecznego losu<\/b>. Ta postawa nie wynika jednak z g\u0142\u0119bokiej depresji czy nihilizmu, lecz z trze\u017awej obserwacji \u015bwiata<\/span>. Meursault widzi rzeczy dok\u0142adnie takimi, jakimi s\u0105<\/b>. Nie ubiera ich w barwne szaty spo\u0142ecznych z\u0142udze\u0144.<\/span><\/p>\nW interpretacji, kt\u00f3r\u0105 sam Camus zasugerowa\u0142 w jednym ze swoich p\u00f3\u017aniejszych esej\u00f3w, Meursault to m\u0119czennik prawdy. <\/span>Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry woli umrze\u0107, ni\u017c sk\u0142ama\u0107 na temat tego, co czuje.<\/b> Nie chce odgrywa\u0107 roli skruszonego grzesznika przed s\u0119dzi\u0105, nie chce przyj\u0105\u0107 przebaczenia od wi\u0119ziennego kapelana. Wymaga\u0142oby to zaakceptowania fikcji, w kt\u00f3r\u0105 nie wierzy. <\/span>Odrzucaj\u0105c boskie i ludzkie mi\u0142osierdzie zbudowane na k\u0142amstwie, zachowuje swoj\u0105 wolno\u015b\u0107 do samego ko\u0144ca.<\/b><\/p>\n<\/span>Rola algierskiego s\u0142o\u0144ca i natury<\/b><\/span><\/h3>\nNatura w <\/b>Obcym<\/i><\/b> jest aktywnym uczestnikiem dramatu<\/b>, a algierskie s\u0142o\u0144ce Camusa nie ma nic wsp\u00f3lnego z poczt\u00f3wkowym krajobrazem kurortu. To \u017cywio\u0142 niszczycielski, przyt\u0142aczaj\u0105cy, bezwzgl\u0119dny. <\/span>Od pierwszych stron ksi\u0105\u017cki \u015bwiat\u0142o pora\u017ca bohatera<\/b>. Mersault odczuwa ci\u0119\u017car upa\u0142u podczas pogrzebu matki; droga do cmentarza staje si\u0119 morderczym marszem, a pot zalewa mu oczy i zamazuje granice rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/p>\nApogeum s\u0142onecznej przemocy przypada na scen\u0119 na pla\u017cy. Albert Camus opisuje, w jaki spos\u00f3b <\/span>samo s\u0142o\u0144ce staje si\u0119 agresorem<\/b>. \u015awiat\u0142o odbija si\u0119 od morskich fal jak ostrze miecza, piach pali w stopy, a powietrze staje si\u0119 tak g\u0119ste, \u017ce nie da si\u0119 oddycha\u0107. W tym konkretnym momencie Meursault nie dzia\u0142a pod wp\u0142ywem afektu ani kalkulacji. S\u0142o\u0144ce, upa\u0142 i fizyczne cierpienie staj\u0105 si\u0119 tak intensywne, \u017ce niemal przejmuj\u0105 narracj\u0119. Camus pozostawia jednak niejednoznaczno\u015b\u0107 co do tego, <\/span>gdzie ko\u0144czy si\u0119 fizyczny impuls, a zaczyna odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142owieka.<\/b><\/p>\nMo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce w \u015bwiecie <\/span>Camusa natura jest absolutnie oboj\u0119tna na ludzki los.<\/b> Nie sprzyja cz\u0142owiekowi, ani go nie nienawidzi \u2013 po prostu trwa w swoim o\u015blepiaj\u0105cym majestacie. Ten brak metafizycznego ukierunkowania natury jest kluczowym elementem filozofii absurdu. <\/span>\u015awiat nie wysy\u0142a nam \u017cadnych sygna\u0142\u00f3w<\/b>; nie daje nam znak\u00f3w ani nie sprzyja naszym moralnym wyborom. Jest milcz\u0105cy, bezrefleksyjny i pot\u0119\u017cny. Kiedy Meursault oddaje cztery dodatkowe strza\u0142y do bezw\u0142adnego cia\u0142a Araba, opisuje to jako cztery kr\u00f3tkie uderzenia do wr\u00f3t nieszcz\u0119\u015bcia. Moment, w kt\u00f3rym zburzona zostaje powierzchowna r\u00f3wnowaga jego dotychczasowej egzystencji.<\/span><\/p>\n<\/span>Proces jako spektakl hipokryzji<\/b><\/span><\/h3>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 powie\u015bci stanowi <\/span>satyr\u0119 na wymiar sprawiedliwo\u015bci oraz ludzk\u0105 potrzeb\u0119 porz\u0105dkowania \u015bwiata<\/b>. Proces Meursault nie jest poszukiwaniem prawdy o nieszcz\u0119\u015bliwym wypadku czy morderstwie. To spektakl, w kt\u00f3rym spo\u0142ecze\u0144stwo pr\u00f3buje ukara\u0107 kogo\u015b, kto odwa\u017cy\u0142 si\u0119 wy\u0142ama\u0107 z powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego kanonu zachowa\u0144.<\/span><\/p>\nPosta\u0107 prokuratora to symboliczne wcielenie zbiorowego \u201eg\u0142osu rozs\u0105dku\u201d. Buduje logiczn\u0105 narracj\u0119, w kt\u00f3rej <\/span>ka\u017cdy krok oskar\u017conego<\/b> \u2013 od braku \u0142ez przy trumnie matki, przez wypicie kawy z mlekiem i zapalenie papierosa w kaplicy, a\u017c po romans z Mari\u0105 \u2013 <\/span>staje si\u0119 dowodem na to, \u017ce Meursault jest potworem bez sumienia<\/b>. System nie potrafi zaakceptowa\u0107 faktu, \u017ce co\u015b mog\u0142o wydarzy\u0107 si\u0119 bez jasnej przyczyny; pod wp\u0142ywem udaru s\u0142onecznego czy przypadku. <\/span>Ludzki umys\u0142 domaga si\u0119 ci\u0105gu przyczynowo-skutkowego. Winy i kary. Sp\u00f3jnej opowie\u015bci moralnej.<\/b><\/p>\nMeursault przygl\u0105da si\u0119 swojemu procesowi z boku<\/b>, tak jakby s\u0105dzili kogo\u015b innego. Zauwa\u017ca z gorzk\u0105 ironi\u0105, \u017ce wszyscy o nim m\u00f3wi\u0105, ale nikt nie pyta go o zdanie. Jego adwokat pr\u00f3buje m\u00f3wi\u0107 w jego imieniu, u\u017cywaj\u0105c pierwszej osoby, co ostatecznie odbiera bohaterowi podmiotowo\u015b\u0107. Sprawiedliwo\u015b\u0107 okazuje si\u0119\u00a0 by\u0107 jedynie struktur\u0105 j\u0119zykow\u0105; matryc\u0105 na\u0142o\u017con\u0105 na chaotyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, by da\u0107 ludziom poczucie bezpiecze\u0144stwa. <\/span>Skazanie Meursault na \u015bmier\u0107 nie jest uwarunkowane rozmiarem jego zbrodni, lecz faktem, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo nie potrafi znie\u015b\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wytyka mu zak\u0142amanie.<\/b><\/p>\n<\/span>Mi\u0119dzy absurdem a egzystencjalizmem \u2013 Camus contra Sartre<\/b><\/span><\/h3>\nAby w pe\u0142ni doceni\u0107 powie\u015b\u0107 <\/span>Obcy<\/span><\/i>, nale\u017cy osadzi\u0107 j\u0105 w kontek\u015bcie sporu filozoficznego, kt\u00f3ry rozpala\u0142 paryskie kawiarnie w po\u0142owie XX wieku. <\/span>Cho\u0107 Albert Camus bywa zaliczany, obok Jean-Paula Sartre’a, do grona egzystencjalist\u00f3w, sam autor od\u017cegnywa\u0142 si\u0119 od tej etykiety. <\/b>Obcy<\/span><\/i> to manifest filozofii absurdu; r\u00f3\u017cni si\u0119 ona od Sartre’owskiego egzystencjalizmu w spos\u00f3b subtelny, lecz zasadniczy.<\/span><\/p>\nDla Sartre’a egzystencja poprzedza esencj\u0119<\/b>. Cz\u0142owiek wrzucony w \u015bwiat <\/span>tworzy samego siebie<\/b> poprzez wolne wybory i ponoszenie za nie odpowiedzialno\u015bci. <\/span>U Camusa punktem wyj\u015bcia jest dysonans poznawczy; <\/b>zgrzyt pomi\u0119dzy pragnieniem sensu, celu i uporz\u0105dkowania a g\u0142uchym, milcz\u0105cym i oboj\u0119tnym wszech\u015bwiatem. <\/span>Meursault nie szuka sensu na si\u0142\u0119<\/b>, nie pr\u00f3buje budowa\u0107 skomplikowanych system\u00f3w warto\u015bci ani naprawia\u0107 \u015bwiata. On po prostu \u017cyje z dnia na dzie\u0144 i <\/span>akceptuje brak g\u0142\u0119bszego sensu naszego istnienia.<\/b><\/p>\nKonflikt mi\u0119dzy my\u015blicielami zarysowa\u0142 si\u0119 w podej\u015bciu do nadziei i zaanga\u017cowania. Sartre uwa\u017ca\u0142, \u017ce cz\u0142owiek musi zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 spo\u0142ecznie i politycznie, by nada\u0107 swojemu \u017cyciu tre\u015b\u0107. Camus przestrzega\u0142 przed zbyt wielkim zaanga\u017cowaniem. <\/span>Ostateczne zwyci\u0119stwo Meursault<\/b> polega na tym, \u017ce w celi \u015bmierci, po odrzuceniu propozycji duchownego, otwiera si\u0119 na \u201e\u0142agodn\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107 \u015bwiata”. Odnajduje spok\u00f3j w \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce \u015bwiat odarty jest z wy\u017cszego sensu, a <\/span>cz\u0142owiek staje si\u0119 wolnym, gdy przestaje czeka\u0107 na zbawienie lub sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/b><\/p>\n<\/span>Struktura absurdu \u2013 etapowa przemiana Meursault<\/b><\/span><\/h3>\nPosta\u0107 g\u0142\u00f3wnego bohatera ulega subtelnej, acz konsekwentnej ewolucji. <\/b>Cho\u0107 Meursault na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 postaci\u0105 statyczn\u0105, jego stosunek do w\u0142asnego losu i \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej postawy przechodz\u0105 przez kilka kluczowych etap\u00f3w.<\/span><\/p>\nEtap I: Nie\u015bwiadome trwanie w codzienno\u015bci<\/b><\/h4>\n
Bohater \u017cyje w rytmie prostych czynno\u015bci<\/b>: praca w biurze handlowym, posi\u0142ki u Celestyna, obserwacja ulicy z balkonu w niedzielne popo\u0142udnia. <\/span>Akceptuje \u015bwiat bez doszukiwania si\u0119 w nim ukrytych znacze\u0144. <\/b>Relacje z lud\u017ami opiera na czystej obecno\u015bci i reakcji na impulsy zmys\u0142owe. Pogrzeb matki traktuje jako przykry obowi\u0105zek fizyczny (zm\u0119czenie, upa\u0142, d\u0142uga droga), a nie jako wydarzenie prze\u0142amuj\u0105ce ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 egzystencji.<\/span><\/p>\nEtap II: Prze\u0142om zmys\u0142owy i incydent na pla\u017cy<\/b><\/h4>\n
Kumulacja czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych<\/b>: pot\u0119\u017cny upa\u0142, blask s\u0142o\u0144ca, napi\u0119cie mi\u0119dzy Raymondem i Arabami. <\/span>Zatarcie granicy mi\u0119dzy woln\u0105 wol\u0105 a naciskiem \u017cywio\u0142u;<\/b> naci\u015bni\u0119cie spustu pod wp\u0142ywem o\u015blepiaj\u0105cego \u015bwiat\u0142a i pulsuj\u0105cego b\u00f3lu. Cztery dodatkowe strza\u0142y oddane do bezw\u0142adnego cia\u0142a jako symbol wkroczenia na \u015bcie\u017ck\u0119 nieodwracalnego losu.<\/span><\/p>\nEtap III: Konfrontacja ze spo\u0142ecznym systemem iluzji<\/b><\/h4>\n
Pobyt w wi\u0119zieniu i <\/span>zderzenie z machin\u0105 \u015bledcz\u0105 oraz s\u0105dow\u0105<\/b>. Bohater staje si\u0119 widzem w\u0142asnego procesu; obserwuje, jak prokurator i s\u0119dziowie <\/span>dorabiaj\u0105 fa\u0142szyw\u0105 psychologi\u0119 do jego zachowa\u0144<\/b>. Odmowa przyj\u0119cia narzucanej roli skruszonego grzesznika; <\/span>zachowanie bezwzgl\u0119dnej prawdy emocjonalnej<\/b> mimo perspektywy kary \u015bmierci.<\/span><\/p>\nEtap IV: Bunt i ostateczne rozja\u015bnienie \u015bwiadomo\u015bci<\/b><\/h4>\n
Gwa\u0142towny wybuch gniewu<\/b> podczas rozmowy z wi\u0119ziennym kapelanem \u2013 kategoryczne odrzucenie boskiego mi\u0142osierdzia i nadziei na \u017cycie wieczne. <\/span>Osi\u0105gni\u0119cie stanu pe\u0142nej wolno\u015bci wewn\u0119trznej, akceptacja oboj\u0119tno\u015bci \u015bwiata.<\/b> Pragnienie obecno\u015bci t\u0142umu widz\u00f3w na egzekucji i ich okrzyk\u00f3w nienawi\u015bci jako ostatecznego potwierdzenia w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\nTa ewolucja pokazuje, \u017ce <\/span>