Jakie są najpopularniejsze książki na świecie? 12 tytułów, które musisz przeczytać!

Powieści, które ukształtowały nasz świat – oto 12 najpopularniejszych książek wszech czasów, które każdy powinien przeczytać chociaż raz w życiu!

Uniwersalne klasyki

Dzieła, które przekroczyły granice państw, barier językowych i upływającego czasu, stając się uniwersalnym kodem kulturowym ludzkości. Klasyki, które można kochać lub nienawidzić, lecz nie da się im odmówić ogromnego wpływu nie tylko na literaturę jako taką, lecz na niemal wszelkie dziedziny sztuki oraz codzienne życie każdego z nas.

Lecz co właściwie sprawia, że niektóre tytuły stają się nieśmiertelne? Dlaczego do pewnych historii wracamy myślami lata po lekturze, a inne opuszczają naszą głowę na zawsze w momencie odłożenia na półkę? Spośród wielu kultowych tytułów wybraliśmy 12 najpopularniejszych książek na świecie, które znacząco wpłynęły na rozwój globalnej literatury.

Opowieść trwalsza niż ze spiżu

Tym, co łączy wszystkie najpopularniejsze książki świata, jest głębokie zrozumienie ludzkiej duszy. To literackie lustra, w których widzimy odbicie własnych lęków, pragnień i namiętności. Najlepsze książki są jak precyzyjny kompas. Nawet jeśli opisują światy, których już nie ma (lub takie, które nigdy nie istniały), wskazują nam drogę do zrozumienia samych siebie. Powieści te mają w sobie pewien rzadki, nieuchwytny pierwiastek – rezonują z naszym wewnętrznym głosem, oferując przestrzeń do refleksji.

Zwierciadła minionych epok

Niektóre z kanonicznych powieści zostały napisane jeszcze dawno przed naszymi narodzinami – i tu docieramy do kwestii absolutnie kluczowej dla każdego świadomego czytelnika. Otwierając książkę napisaną dekady lub wieki temu, musimy dokonać pewnego mentalnego przestrojenia. Literatura jest dzieckiem swoich czasów. Powieści, które znajdziecie w tym rankingu, mogą być niewygodne. Niektóre elementy w nich zawarte zestarzały się fatalnie i wywołują niesmak. Inne, ku naszemu przerażeniu, okazały się prorocze i zyskały na aktualności w sposób wręcz upiorny.

Czytanie historyczne to sztuka zakładania na nos specjalnych, literackich okularów. Bez nich łatwo wpaść w pułapkę własnej perspektywy; oceniać decyzje bohaterek Jane Austen czy opisy amerykańskiego Południa u Margaret Mitchell wyłącznie przez pryzmat współczesnej wrażliwości. Oczywiście, jako nowocześni odbiorcy mamy pełne prawo, a nawet obowiązek, podchodzić do dawnych tekstów krytycznie. Dostrzeganie rasizmu, seksizmu czy wykluczenia klasowego w dawnej literaturze nie powinno jednak oznaczać jej całkowitego odrzucenia. Obcowanie z literaturą to dialog, a najciekawsze rozmowy to te, w których nie zawsze zgadzamy się ze swoim rozmówcą. To właśnie dzięki zderzeniu naszej dzisiejszej etyki z moralnością minionych dekad możemy w pełni docenić drogę, jaką przeszliśmy jako ludzkość.

Z tą świadomością zapraszam Was do odkrycia 12 najpopularniejszych książek, które wstrząsnęły światem, ukształtowały kulturę i do dziś nie pozwalają o sobie zapomnieć.

1.    Władca pierścieni. Drużyna pierścienia – J.R.R. Tolkien, tłum. Maria Skibniewska, Wydawnictwo MUZA SA

Arcydzieło, które stało się niedoścignionym wzorem dla następujących pokoleń autorów fantasy. Opowieść o małym hobbicie z wielką misją to efekt tytanicznej pracy wyobraźni. Tolkien wykreował od podstaw całe uniwersum – wraz z własną historią, mitologią, geografią, a nawet kompletnymi językami. Śródziemie jest tak namacalne i bogate w detale, że czytając, sami czujemy się jego elementem.

Fabuła jest monumentalna i epicka, lecz między zwrotami akcji w bitwie o losy świata kryje się pochwała małych, zwykłych rzeczy. Tolkien uczy nas, że to nie potężni królowie czy wielcy magowie ratują świat, lecz skromne, niepozorne istoty. Małe hobbity, które mają w sobie dość odwagi i miłości, by przeciwstawić się ciemności. To przepiękny traktat o przyjaźni, lojalności i poświęceniu, ale także o niszczącej sile władzy, która potrafi zatruć każdy umysł.

Władca pierścieni to barwne i wartościowe remedium na szarą rzeczywistość.  Warto uzbroić się w cierpliwość – Tolkien nie spieszy się z akcją, lubuje się w opisach krajobrazów i genealogii. Ale gdy już pozwolisz, by ten specyficzny, dostojny rytm Cię poniósł, nie będziesz chciał wracać do naszego świata.

2.    Lśnienie – Stephen King, tłum. Zofia Zinserling, Wydawnictwo Prószyński i S-ka

Chociaż King ma na swoim koncie dziesiątki wybitnych powieści, Lśnienie pozostaje jego absolutnym opus magnum. Odcięty od świata, zasypany śniegiem hotel Panorama, w którym śnieżyca uwięziła pięcioletniego chłopca z niezwykłym darem, jego przerażoną matkę i popadającego w szaleństwo ojca-alkoholika. Klasyka horroru, która na nowo zdefiniowała gatunek.

Stephen King jak nikt inny potrafi wplatać elementy koszmaru w zwykłą codzienność. Najgorszym potworem w tej książce wcale nie są nawiedzone pokoje, ożywające żywopłoty czy tajemnicze bliźniaczki przemierzające korytarze hotelu. Najstraszniejszy jest powolny, metodyczny rozpad psychiki Jacka Torrance’a. Lśnienie to w gruncie rzeczy wstrząsająca opowieść o destrukcyjnej sile nałogu i domowej przemocy. To książka o walce z własnymi demonami i kosztach ponoszonych przez osoby w nią wplątane.

Lśnienie to idealna propozycja dla fanów psychologii i każdego, kto lubi czuć zimny pot na karku. King pisze obrazowo, przenika w głąb umysłów swoich bohaterów. Gwarantuję, że po tej lekturze już nigdy nie spojrzycie tak samo na długie, hotelowe korytarze i stukającą maszynę do pisania.

3.    Opowieść Podręcznej – Margaret Atwood, tłum. Zofia Uhrynowska-Hanasz, Wydawnictwo Wielka Litera

Książka, która zostawia nas z gulą w gardle. Margaret Atwood stworzyła Republikę Gilead – teokratyczny, totalitarny reżim powstały na gruzach USA. Płodne kobiety stały się w nim własnością państwa i zostały zredukowane do roli inkubatorów dla komendantów.

Opowieść Podręcznej przeraża bardziej, niż niejeden horror, ponieważ widzimy jej elementy w realnym życiu. Atwood wykorzystuje w swojej powieści tylko takie mechanizmy kontroli i represji, które miały już kiedyś (lub wciąż mają) miejsce w historii świata. Nie wymyśliła zła na nowo, po prostu zsyntetyzowała je w jedno sterylne, ubrane w pelerynę kłamstwo. Narracja Fredy to bolesne studium umysłu uwięzionego, w którym wspomnienia minionego, normalnego świata przeplatają się z koszmarną rutyną niewoli. Opowieść podręcznej jest jak przypowieść o gotowanej żabie; to historia o odbieraniu wolności po kawałku, krok po kroku, aż będzie za późno na reakcję.

Dzieło Atwood to ważna lektura dla każdej kobiety i każdego mężczyzny. To nie jest po prostu książka „feministyczna”; to przestroga, uniwersalny krzyk w obronie praw obywatelskich i szacunku dla cielesnej autonomii. Lektura oblepia gęstym niepokojem i nasuwa na myśl ponure pytanie: Jak cienka jest granica między naszym obecnym, demokratycznym światem a dystopią tyrranii i zniewolenia? Czy będziemy w stanie w porę dostrzec, że została przekroczona?

4.    Frankenstein – Mary Shelley, tłum. Paweł Szadkowski, Wydawnictwo Replika

Powieść zrodzona z szalejącej wokół szwajcarskiej willi burzy; klasyka gotyckiego horroru. Popkultura utrwaliła w nas przekonanie, że Frankenstein to historia o potwornym monstrum, lecz przesłanie czyha na nas głębiej. Dzieło Shelley to głęboko poruszający, niemal filozoficzny traktat o granicach ludzkiego poznania; o odpowiedzialności stwórcy za swoje dzieło i miażdżącym ciężarze samotności. W oryginalnej książce autorki prawdziwym potworem jest Wiktor Frankenstein. Człowiek opętany ambicją oszukania śmierci, który powołuje do życia inteligentną istotę tylko po to, by od razu się jej wyrzec.

Mary Shelley pod płaszczykiem powieści grozy ukryła uniwersalny ból odrzucenia. Monstrum (które, przypomnijmy, nie ma w książce imienia, a Frankenstein to nazwisko jego stwórcy) jest elokwentne, wrażliwe i pragnie jedynie miłości. Jego zbrodnie są aktem rozpaczy istoty zepchniętej na margines, brutalnie odtrąconej przez społeczeństwo ze względu na swoją inność.

Frankenstein to propozycja dla tych, którzy w literaturze grozy szukają czegoś więcej niż tanich dreszczy. To idealna lektura dla miłośników psychologii i osób, które pragną zrozumieć, skąd w literaturze wziął się motyw „szalonego naukowca”. Spodziewajcie się gęstego, melancholijnego klimatu i poetyckiego, wręcz onirycznego języka.

5.    Rok 1984 – George Orwell, tłum. Tomasz Mirkowicz, Wydawnictwo MUZA SA

Rok 1984 nie jest horrorem, a wywołuje gęsią skórkę. Głównie dlatego, że z każdym dziesięcioleciem lektura staje się coraz bardziej aktualna. Orwell wykreował świat, w którym Wielki Brat patrzy, Ministerstwo Prawdy zajmuje się fałszowaniem historii, a „myślozbrodnia” karana jest ewaporacją.

Choć momentami przerażająca, lektura Roku 1984 to skuteczna szczepionka przeciwko wszelkim próbom manipulacji. Orwell rozkłada na czynniki pierwsze główne mechanizmy działania dyktatury; jak kontrola języka prowadzi do ograniczenia zdolności myślenia, i jak strach niszczy wszelkie ludzkie więzi, w tym miłość. Winston Smith i jego rozpaczliwa próba zachowania resztek człowieczeństwa w świecie powszechnej inwigilacji to historia dramatyczna; niepokojąco znajoma, lecz budująca umiejętność kwestionowania narracji wokół nas.

To powieść dla tych, którzy nie boją się trudnych, dystopijnych wizji. Obowiązkowa dla każdej osoby interesującej się polityką, mediami i socjologią. Ostrzegamy jednak: to książka duszna, klaustrofobiczna i pozbawiona klasycznego happy endu. Zmiażdży Cię, przeżuje i wypluje, ale ostatecznie – podziękujesz jej za naukę.

6.    Wiedźmin. Ostatnie życzenie – Andrzej Sapkowski, Wydawnictwo SuperNOWA

Przenosimy się na nasze rodzime podwórko, by oddać hołd fenomenowi, który zrewolucjonizował nie tylko polską fantastykę, ale i światową popkulturę. Ostatnie życzenie to zbiór opowiadań, w którym po raz pierwszy poznajemy Geralta z Rivii. Mutanta, płatnego zabójcę potworów, wyrzutka, a przy tym postać głęboko filozoficzną. Sapkowski nie tworzy jednoznacznego świata, w którym krystaliczne dobro walczy ze złem absolutnym. Uniwersum Wiedźmina jest brudne i bliskie, przesiąknięte politycznymi intrygami, rasizmem i moralną szarością.

Saga o Wiedźminie to dekonstrukcja klasycznych baśni. Sapkowski bierze na warsztat znane motywy i przepuszcza je przez krwawy młynek cynicznego realizmu. Język autora to absolutny majstersztyk – mieszanka staropolszczyzny, ulicznego żargonu i błyskotliwego, ironicznego humoru. Wiedźmin to opowieść o tym, że największymi potworami rzadko bywają bestie z bagien – najczęściej zamiast srebrnego, zmuszeni jesteśmy wyjąć miecz stalowy.

Ostatnie życzenie to wspaniała lektura dla każdego, kto uważa, że fantasy to tylko elfy śpiewające na polanach. Dla miłośników ciętego dowcipu, dynamicznej akcji i nieszablonowych romansów. Nawet jeśli grałeś w gry i oglądałeś seriale – książki oferują nieskończenie więcej niuansów i literackiej głębi.

7.    Przeminęło z wiatrem. Tom I – Margaret Mitchell, tłum. Magdalena Merta, Wydawnictwo Świat Książki

Oto dzieło, z którym dzisiejszemu czytelnikowi może być mocno pod górkę. Przeminęło z wiatrem to epicka panorama amerykańskiego Południa w okresie wojny secesyjnej, napisana z perspektywy ocalałych plantatorów. To właśnie przy tym tytule, jak nigdzie indziej, musimy wziąć poprawkę na rok wydania. Powieść była i jest ostro krytykowana za wybielanie instytucji niewolnictwa i romantyzowanie Konfederacji. I słusznie – z dzisiejszej perspektywy ten społeczny obraz jest mocno zniekształcony. Nie zmienia to jednak faktu, że jest to literackie arcydzieło swoich czasów, które miało kolosalny wpływ na naszą kulturę.

Siłą napędową fabuły jest Scarlett O’Hara – jedna z najwspanialszych, najbardziej złożonych antybohaterek w dziejach literatury. Scarlett jest próżna, bezwzględna, manipulująca, a jednocześnie tętni z niej tak niesamowita wola przetrwania, że nie sposób jej nie kibicować. Jej relacja z cynicznym Rhettem Butlerem to nie jest słodki i przyjemny w odbiorze romans, a starcie dwóch żywiołów; gra pozorów i namiętności na tle upadku starych porządków.

Przeminęło z wiatrem polecamy przede wszystkim miłośnikom powieści obyczajowych z wątkami społeczno-historycznymi, napisanych z rozmachem i szczyptą ognia trudnego romansu. Osobom ceniącym niejednoznacznych, silnych bohaterów. Potrafiącym połączyć czytanie krytyczne z docenieniem literackiego kunsztu.

8.    Diuna – Frank Herbert, tłum. Marek Marszał, Wydawnictwo REBIS

Zapraszamy na pustynną planetę Arrakis, gdzie woda jest cenniejsza niż złoto, a ogromne czerwie przemierzają wydmy. Diuna to kamień milowy w historii science fiction, bez którego prawdopodobnie nie powstałyby „Gwiezdne wojny” w takiej formie, w jakiej je znamy. Herbert stworzył uniwersum oszałamiające rozmiarem i detalem, w którym technologia przeplata się z mistycyzmem, a w centrum wszystkiego znajduje się melanż – przyprawa rozszerzająca świadomość i napędzająca międzygwiezdny transport.

Diuna to misternie utkany, wciągający świat kosmicznej polityki; pełen zawiłych pałacowych spisków i walki o surowce. Niosący ekologiczne przesłanie wyprzedzające swoje czasy o całe dekady i przestrogę przed mechanizmami kultów. Przemiana Paula Atrydy w religijnego przywódcę obcego ludu, Fremenów, to porywająca, ale i głęboko pesymistyczna opowieść o niebezpieczeństwach związanych ze ślepym podążaniem za „mesjaszem”. Herbert operuje wspaniałym językiem i nie boi się trudnych, filozoficznych rozważań o ewolucji, eugenice i religii.

Dzieło spodoba się wszystkim wymagającym czytelnikom, którzy od fantastyki naukowej oczekują realizmu politycznego, szczegółowo skonstruowanego, spójnego świata i wielowymiarowych postaci. Diuna nie jest książką „na raz” – to dzieło, w którym z każdą kolejną lekturą odkrywa się nowe, fascynujące detale. Jeśli widowiskowe adaptacje filmowe rozbudziły Twoją ciekawość, to gwarantujemy, że pierwowzór literacki rozsadzi Ci wyobraźnię.

9.    Duma i uprzedzenie – Jane Austen, tłum. Paulina Maksymowicz, Wydawnictwo Świat Książki

Niektórym z nas nazwisko Jane Austen kojarzy się wyłącznie z delikatnymi romansami w oprawie zwiewnych koronek, lecz warto przyjrzeć się jej książkom uważniej. Duma i uprzedzenie to przede wszystkim ostra jak brzytwa satyra społeczna, ukryta zmyślnie pod płaszczykiem opowieści o poszukiwaniu męża (zabieg konieczny dla pisarki przełomu XVIII i XIX wieku). W czasach, gdy jedynym „zawodem”, jaki mogła zdobyć kobieta z dobrego domu, było bogate zamążpójście, Austen snuje opowieść pełną ironii i błyskotliwych obserwacji ludzkiej natury spiętej gorsetem konwenansów.

Elizabeth Bennet, główna bohaterka, to postać wyprzedzająca swoją epokę. Jest inteligentna, pyskata, stawia szacunek do samej siebie wyżej niż majątek potencjalnego absztyfikanta. Pan Darcy zaś to postać, która uczy nas, że pierwsze wrażenie bywa zwodnicze. Na tle ich relacji Austen wprawnie i precyzyjnie obnaża snobizm, głupotę i hipokryzję wyższych sfer, robiąc to z niezwykłą elegancją. To książka o dojrzewaniu do pokory i sztuce rewidowania własnych osądów.

Duma i uprzedzenie to propozycja dla każdego, kto kocha wyrafinowany, inteligentny humor rodem z dawnych, brytyjskich salonów. Dla miłośników wciągających potyczek słownych – dialogi między Elizabeth a Darcym to intelektualne pokazy szermierki na najwyższym poziomie. To lektura, która otula romantyczną nostalgią, a zarazem szlifuje naszą zdolność wnikliwej oceny własnego społeczeństwa.

10. Mały książę – Antoine de Saint-Exupéry, tłum. Elżbieta Siwiec, Wydawnictwo RM

Książka, która teoretycznie napisana jest dla dzieci, a która uderza dorosłych niczym literacki obuch – prosto w serce. Krótka opowieść o pilocie, który awaryjnie ląduje na Saharze i spotyka niezwykłego chłopca z Asteroidy B-612 to skarbnica najpiękniejszych aforyzmów na temat naszego życia.

Mały Książę to szkatułka pełna metafor. Podróże chłopca po kolejnych planetach to tak naprawdę mądrze napisana kpina z absurdów dorosłości – obsesji na punkcie liczb i władzy, hipokryzji, arogancji. Saint-Exupéry przypomina nam prawdę, która umyka nam coraz bardziej z każdą kolejną świeczką zdmuchniętą na urodzinowym torcie: „Dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu„. To książka o oswajaniu i budowaniu więzi, odpowiedzialności za drugiego człowieka i bolesnej sztuce żegnania się z tymi, których kochamy.

Ta krótka książeczka to lektura potrzebna każdemu z nas, i to co najmniej kilka razy w życiu! Z każdą kolejną dekadą odkrywa przed nami nowe warstwy znaczeń. Jako nastolatkowie skupiamy się na miłości do Róży, jako dorośli – uśmiechamy się smutno na widok Króla i Bankiera, których widzimy codziennie w pracy. To idealny prezent dla własnego serca; plasterek na skołatane nerwy i przyjaciel przypominający nam, co to znaczy być człowiekiem.

11. Zmierzch – Stephenie Meyer, tłum. Joanna Urban, Wydawnictwo Time4YA

Ach, tak. Pojawienie się tej książki w jakimkolwiek rankingu „must-read” zawsze wywołuje kontrowersje. Bądźmy jednak szczerzy – rzadko która powieść młodzieżowa miała tak gigantyczny wpływ na współczesną popkulturę. Zmierzch stał się prekursorem potężnego dziś gatunku young adult i redefiniował literacki schemat relacji człowieka z istotą fantastyczną. Powieść można krytykować za brak instynktów samozachowawczych Belli, romantyzowanie chorobliwej zazdrości kontrolującego Edwarda czy sprowadzenie postaci mitycznego wampira do błyszczącego w słońcu nastolatka. Odrzucenie tego fenomenu to jednak odrzucenie kawałka historii czytelnictwa.

Zmierzch to też wyjątkowo udany portret wieku dojrzewania. Stephenie Meyer udało się uchwycić esencję nastoletniego niepokoju; pierwszej, odurzającej miłości i poczucia wyobcowania. Historia Belli Swan, zwykłej dziewczyny wrzuconej w mroczny świat Edwarda Cullena, stała się nowym archetypem baśni. To opowieść o potężnym potworze, który jest zagrożeniem dla całego świata, ale przed ukochaną klęka niczym potulny baranek.

To doskonała propozycja dla nastolatków, którzy w oparciu o ciekawą fabułę mogą uczyć się krytycznego czytania i samodzielnie ocenić świat przedstawiony. Również sprawdzi się jako niewymagające guilty pleasure dla dorosłych, którzy chcą przypomnieć sobie, jak to jest odczuwać świat z intensywnością i dramatyzmem siedemnastolatka. Ponadto – lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą poznać źródła współczesnych tropów młodzieżowego romantasy, czyli połączenia fantastyki z romansem.

12. Wyznania gejszy – Arthur Golde, tłum. Witold Nowakowski, Wydawnictwo Albatros

Powieść, która w latach 90. wstrząsnęła rynkiem światem literatury i przybliżyła zachodniemu czytelnikowi hermetyczny, owiany tajemnicą świat japońskich gejsz. Złudzenie bycia opartą na faktach jest tak doskonałe, że wielu czytelników do dziś traktuje ją jak reportaż w formie pamiętnika. To misternie utkana iluzja, za którą kryją się jednak kontrowersje – Golden został pozwany przez prawdziwą gejszę (Mineko Iwasaki) za złamanie dyskrecji i zniekształcenie prawdy o ich profesji.

Choć należy mieć w pamięci krytyczne głosy, wytykające powieści fetyszyzację i „amerykanizację” japońskiej kultury, Wyznania Gejszy pozostają tytułem ważnym dla historii literatury i warsztatowo zachwycającym. Jest to dzieło fascynujące i obezwładniające swoim pięknem. Śledzimy losy małej Chiyo, która przeistacza się w legendarną Sayuri.  Jej świat to brutalna arena patriarchalnego społeczeństwa, gdzie piękno jest walutą, a jedwabne kimono zbroją. Golden na tej arenie kreuje wciągającą bez reszty atmosferę szeptanych intryg, zazdrości i dążenia do przetrwania w złotej klatce.

Wyznania gejszy to literacka gratka dla estetów i miłośników powolnych, nasyconych detalami opowieści. Jeśli lubisz poznawać dalekie kultury i fascynują Cię silne kobiety zmuszone do walki w bezlitosnym, zdominowanym przez konwenanse i mężczyzn świecie – zakochasz się w tej książce. To zmysłowa uczta, pełna aromatów ceremonii herbaty i chłodnych spojrzeń zza wachlarza.