Książki jak kubek ciepłej herbaty – motywujące, czy też pozwalające lepiej zrozumieć samego siebie. Oferta książek o samorozwoju jest bogata i różnorodna. Poznaj najlepsze książki o rozwoju osobistym!

Jak rozumiemy rozwój osobisty?

„Nowy rok, nowy/a ja” – niech rzuci kamieniem ten, kto choć raz nie spisał listy ambitnych postanowień… i szybko o nich nie zapomniał. Często narzucamy sobie rygorystyczne cele finansowe czy katorżnicze diety, myśląc, że to jedyna droga do sukcesu. Tymczasem prawdziwy rozwój ma niewiele wspólnego z drastycznymi, wymuszonymi zmianami. Proponujemy podejść do tematu łagodniej; nie rezygnować ze swoich celów, ale również – czy może przede wszystkim – z siebie. Książki o rozwoju osobistym to doskonały pomysł na noworoczną lekturę i wsparcie w ustalaniu realnych oraz satysfakcjonujących postanowień.

Jakie tematy poruszają książki o samorozwoju?

Branża szeroko pojętego wellness (dosł. „bycie w dobrym stanie”) rozwija się prężnie od dziesięcioleci i otwiera na coraz to kolejne tematy. Współczesne książki o samorozwoju pisane są przez ekspertów z różnych dziedzin: od psychologii i neurologii, po ekonomię i filozofię Wschodu. Dzięki temu każdy znajdzie coś dla siebie – niezależnie od tego, czy chce popracować nad relacjami, karierą, czy zdrowiem psychicznym.

Książki o rozwoju osobistym

1. Nie zaczęło się od ciebie. Jak dziedziczona trauma wpływa na to, kim jesteśmy i jak zakończyć ten proces – Mark Wolynn, tłum. Maria Reimann, Wydawnictwo Czarna Owca

Od stuleci wiemy doskonale, że cechy fizyczne przekazywane są za pomocą materiału genetycznego z dziadków na rodziców, rodziców na dzieci i dalej. Dopiero w ostatnich latach jednak nauka i medycyna zaczęły przyglądać się psychice człowieka pod kątem dziedziczności. Co więcej – nie tylko skłonności do danych schorzeń dziedziczy się pokoleniowo. 

Współcześni badacze, jak Mark Wolynn, argumentują, że życiowe doświadczenia i przebyte traumy naszych rodziców czy dziadków również mają swój przejaw w naszej percepcji świata. „Nie zaczęło się od ciebie. Jak dziedziczona trauma wpływa na to, kim jesteśmy i jak zakończyć ten proces” przedstawia innowacyjne spojrzenie na kwestię dziedziczności i pokazuje nam, w jaki sposób możemy skorzystać z najnowszej wiedzy medycznej w swoim życiu codziennym. Bo choć nie mamy wpływu na to, z jakim „bagażem” się rodzimy. To od nas zależy, co z nim zrobimy – i co chcemy przekazać dalej. 

2. Pragnę — Gillian Anderson, tłum.
Dzierżawska Aleksandra, Wydawnictwo Marginesy

Gillian Anderson to aktorka i aktywistka, ale też wspaniała słuchaczka – ponieważ „Pragnę” to zbiór historii kobiet w różnym wieku i różnego pochodzenia, które łączy jedno: mają marzenia i fantazje – coś, co przecież może nam się wydawać oczywiste. Jednak przecież często już w wieku szkolnym dziewczynki są „temperowane” przez dorosłych; oczekuje się od nich, by były ułożone, grzeczne, miłe i nigdy nie chciały zbyt wiele dla samej siebie. Żeby, w późniejszym wieku, wstydziły się własnej seksualności i fizyczności. 

Ta książka pokazuje, jak krzywdzące jest to podejście i jak naturalną ludzką emocją jest pragnąć. Zachęca nas do zbadania własnego wstydu i pozwolenia sobie na marzenia i fantazje bez poczucia winy. O oswajaniu własnej namiętności i szacunku do niej.

3. Wszystko mam bardziej. Życie w spektrum autyzmu— Jacek Hołub, Wydawnictwo Czarne

Obecnie coraz większej ilości osób stawiana jest diagnoza spektrum autyzmu. Nie jednak dlatego, że więcej osób ma autyzm lub nastała jakaś „moda”, lecz dlatego, że współczesna wiedza medyczna dopiero zaczyna tak naprawdę zgłębiać ten temat. 

Wśród diagnozowanych bardzo często są osoby dorosłe – osoby, które od dziecka miały w taki czy inny sposób bardziej „pod górkę” lub myślały trochę inaczej. Ciężko im było wyczuć moment do odezwania się w grupie. Niektóre tekstury i dźwięki niezauważalne dla innych sprawiały realny fizyczny ból. Pomimo, że autyzm jest zaburzeniem, nie chorobą, i nie da się go wyleczyć (jest, podobnie jak ADHD, wrodzony), diagnoza często przynosi ukojenie i odpowiedzi na długo noszone pytania. Pomaga zbudować strategie funkcjonowania w świecie skrojonym na kogoś innego.

Jacek Hołub w swojej książce oddaje głos właśnie takim osobom. Ludziom z różnych punktów spektrum lub ich rodzicom, w myśl motta „nic o nas bez nas”. „Wszystko mam bardziej” to zbiór doświadczeń tych osób zebrany w logiczny tom. Idealny zarówno dla osób autystycznych, jak i neurotypowych, którzy chcą zrozumieć bliskich lub dowiedzieć się, na jak wiele sposobów nasze mózgi potrafią odbierać świat.

4. Ikigai. Japońska sztuka szczęścia — Ken Mogi, tłum. Maruszkin Małgorzata, Wydawnictwo Wielka Litera

Japończycy uznawani są często za jeden z najbardziej zadowolonych z życia narodów, a ich przeciętna długość życia prowadzi w światowych rankingach. Jak tak mały i zapracowany, wyspiarski kraj jest w stanie to osiągnąć? Autor książki rozwiązuje znajduje w pojęciu „ikigai”, czyli dosłownie „powód do życia”. Mieszkańcy Kraju Kwitnącej Wiśni opanowali do perfekcji odnajdywanie sensu i radości w prostocie i harmonii. Ken Mogi wprowadza nas w świat wiekowej, japońskiej filozofii i jej współczesnej interpretacji. Sięgnij po tę książkę, by nauczyć się odnajdywać „ikigai” w swojej codzienności – takiej, jaka jest.

5. Toksyczna pozytywność — Whitney Goodman, tłum.
Kukwa Iwona, Wydawnictwo Filia

„Uśmiechnij się, życie jest piękne”, usłyszał żałobnik na pogrzebie. „Inni mają gorzej, weź się w garść”, usłyszała pacjentka chemioterapii. „Musisz po prostu manifestować bogactwo”, usłyszał 18-latek wyrzucony z domu.

„A próbowałaś pobiegać?”

To dość drastyczne i wyolbrzymione przykłady, lecz doskonale obrazują problem opisywany przez Whitney Goodman. W całkiem zrozumiałej pogoni za dobrostanem nasze podejście do życia gdzieś po drodze się wykoleiło i zmutowało. To, co kiedyś było relaną pomocą w docenianiu życia, stało się zupełnym odrzuceniem negatywnych emocji.

A przecież jesteśmy ludźmi i emocje są naszą naturalną częścią, reakcją. Nie dopuszczając do siebie własnych uczuć smutku, żalu czy złości, tłumimy samych siebie. „Toksyczna pozytywność” opisywana przez autorkę to  niebezpieczna moda na uśmiechanie się za wszelką cenę, na strach przed własnymi emocjami. Goodman pokazuje, jak nauczyć się z powrotem akceptować „negatywne” uczucia. Czasem coś wydaje się trudne, bo… po prostu jest trudne. I to też jest w porządku.

6. Siedem ścieżek ajurwedy. Osiągaj sukcesy w pracy, miłości i życiu — Sarah Kucera, tłum. Małgorzata Szczypińska,  Wydawnictwo Czarna Owca

Ogień, woda, ziemia, powietrze, przestrzeń. W tradycji ajurwedyjskiej to z tych pięciu elementów złożone jest wszystko, co nas otacza.

Ajurweda to licząca tysiące lat tradycja medycyny i filozofii z Indii, a jeden z jej podstawowych filarów to podział na dosze, czyli pewnego rodzaju jakości. Wszystko w świecie składa się w różnych proporcjach  z dosz kapha (woda+ziemia), vata (powietrze+przestrzeń) i pitta(woda+ogień); opadłe liście, szum wody, ciepła herbata, człowiek. W tej książce poznasz holistyczne, całościowe podejście ajurwedy do zdrowia i dobrostanu ludzkiego. Dowiesz się, jak balansować swoje dosze i jakich jakości szukać wokół siebie. Jakie są Twoje naturalne mocne strony, a w jaki sposób najlepiej poradzisz sobie z trudnościami.

„Siedem ścieżek ajurwedy” to kompletny przewodnik nie tylko po naukach i tradycji ajurwedy. To mapa nas samych, pomagająca nam zrozumieć to, w jaki sposób funkcjonujemy i współoddziałujemy ze światem.

7. Nigdy dość. Mózg a uzależnienia — Judith Grisel, tłum. Katarzyna Karłowska, Wydawnictwo REBIS

Co takiego dzieje się w naszym mózgu, kiedy „zmusza nas” do sięgnięcia po substancję psychoaktywną?  Judith Grisel w swojej książce tłumaczy mechanizmy zachowań osób uzależnionych. Patrzy z wyjątkowej, podwójnej perspektywy – zarówno neurolożki, jak i osoby, która sama wiele lat walczyła z nałogiem.

„Nigdy dość” to wartościowa lektura zarówno dla osób podejrzewających u samych siebie mechanizmy uzależnieniowe, jak i dla tych, którzy nie są w stanie zrozumieć tak potężnego poczucia przymusu. Autorka analizuje nie tylko procesy neurologiczne zachodzące w mózgu, lecz i kondycję współczesnego społeczeństwa, które premiuje ucieczkę od bólu. Argumentuje, że takie zachowania sprzyjają rozwojowi nałogów i na własnym przykładzie pokazuje, jak wielki koszt przychodzi za to zapłacić.

8. Wystarczalizm. Jak uporządkować mieszkanie, głowę i ducha — Emily Rand-Przykaza, Wydawnictwo WAM

W dzisiejszych czasach nie sposób uniknąć reklam. Są wszędzie; w telewizji, na ulicach i przystankach. Krzykliwe kolory walczą o naszą uwagę zza witryn sklepowych. Na portalach społecznościowych influencerki i influencerzy niezmordowanie zachwalają coraz to nowsze produkty. Produkty, które obiecają nam odmienione, wspaniałe życie. Szczęście.

Nic dziwnego, że w dobie tak agresywnego marketingu zawierzamy obietnicom i… nagle siedzimy we własnym domu, otoczeni masą niepotrzebnych przedmiotów i złamanych obietnic. Pieniądze wydane, a my wcale nie czujemy się lepiej.

„Wystarczalizm” to pojęcie ukute przez autorkę w celu zapanowania nad tym chaosem. Odnosi się do minimalizmu, lecz nie straszy zabieraniem czegokolwiek ani nie nakazuje wyrzucać połowy szafy na śmietnik. Ideą wystarczalizmu jest zatrzymanie się, inwentaryzacja, powiedzenie „wystarczy”. Brzmi prosto, lecz w świecie napędzanym przez niekończące się kupowanie to słowo jest prawie jak protest. W swojej książce autorka łagodnie prowadzi nas przez proces odpuszczania i pokazuje, jak poczuć się lepiej za pomocą tego, co już mamy.

9. Samopomocownik. Pielęgnuj swoje zdrowie psychiczne — Natalia Ziopaja, Wydawnictwo Znak

„Czy zasługuję na to, by o siebie zadbać?” – to pytanie brzmi absurdalnie, lecz tysiące z nas codziennie bagatelizuje własny dyskomfort, zmęczenie czy objawy choroby. Jesteśmy uczeni zaciskania zębów, zaciskania pasa, zaciskania pięści, a potem dziwimy się, że trudno nam oddychać. 

„Najpierw obowiązki, potem przyjemności” – to stare motto często jest w nas wdrukowane w najgłębszych zakątkach umysłu. Oprócz obowiązków i przyjemności istnieje trzecia, równie ważna kategoria: odpoczynek. Często niesłusznie utożsamiana z przyjemnością, a przez to traktowana niepoważnie.

„Samopomocownik” to poradnik dla każdego z nas. Autorka, z zawodu psycholożka, pokazuje, jak krytycznie ważne jest dbanie nie tylko o swój dobrostan fizyczny czy finansowy, ale też psychiczny. To książka dla każdego, kto czuje, że być może powinien trochę odpuścić, ale się boi konsekwencji lub wmawia sobie, że „jeszcze da radę”.  

10. Samiec alfa musi odejść. Dlaczego patriarchat szkodzi wszystkim — Liz Plank, tłum. Martyna Tomczak, Wydawnictwo Czarne

Praktycznie każda wypowiedź na temat współczesnej emancypacji kobiet i ich uciśnienia generuje głosy pytające „no ale co z mężczyznami, też nie mają dobrze”.

No nie mają.

Współczesny feminizm jest często błędnie interpretowany jako anty-męski, podczas gdy jest jedynie anty-patriarchalny. „Samiec alfa musi odejść” to książka, która pokazuje nam, na jak wiele sposobów patriarchat krzywdzi również mężczyzn. Mężczyzn, którzy mają być twardzi, nie płaczą, nie wychodzą poza ramy „idealnej męskości”.

Liz Plank argumentuje, że nierówność płci to nie tylko kobiety. Analizuje wzorce kulturowe, którymi karmieni są chłopcy (jak np. książęta z bajek Disneya) i dekonstruuje mit mężczyzny alfa jako nierealistyczny i szkodliwy. Pokazuje, jak odejść od „toksycznej męskości” w stronę męskości świadomej, bazującej na autentyczności i pozostaniu w zgodzie ze samym sobą.

Książki o samorozwoju. Jak wybrać tytuł dla siebie?

Wybierając książki o rozwoju osobistym, kieruj się tym, co w danym momencie jest dla Ciebie najtrudniejsze lub najbardziej intrygujące. Nie musisz czytać wszystkiego naraz – czasem jedna, dobrze dobrana pozycja potrafi zdziałać więcej niż dziesięć przypadkowych poradników.