Nagroda Bookera 2026

Yáng Shuāng-zǐ i Lin King zdobywczyniami Międzynarodowej Nagrody Bookera 2026

O nagrodzie

International Booker Prize to próba uchwycenia pulsu współczesnego świata; zmapowania miejsc, o których istnieniu lub problemach zdarza nam się zapominać w naszej wygodnej, europocentrycznej bańce.

Kapituła fundacji bierze pod lupę dzieła, które zostały przełożone na język angielski i ukazały się na rynku brytyjskim lub irlandzkim. Nagroda pieniężna dzielona jest po połowie: część dla autora oryginału, część dla tłumacza. To gest, który wyciąga z cienia ludzi odpowiedzialnych za to, że w ogóle możemy te historie poznać. Tłumacz nie jest przecież zwykłym rzemieślnikiem przekładającym słowa z jednego zdania do drugiego. To pełnoprawny współtwórca, który musi wyczuć niewidoczne napięcia między zdaniami, oswoić kody kulturowe. Sprawić, by obca opowieść brzmiała w nowym języku naturalnie, a zarazem zachowała swoją odrębność. Nagroda Bookera 2026 to święto literatury bez granic; celebrujące spotkanie dwóch twórczych umysłów, które wspólnie budują pomost nad przepaściami językowymi.

Nominacje Bookera 2026

Bieżąca edycja pokazuje, że autorzy uciekają od bezpiecznej, gładkiej publicystyki i uproszczonych diagnoz. Jeśli szukacie lekkich, letnich powiastek do poduszki, które zapomina się wraz z poranną kawą, to ten adres Was rozczaruje. Współczesna proza staje się przestrzenią rozliczania dawnych win, wracania do momentów zwrotnych w historii; a przy tym robienia tego w sposób intymny, bliski człowiekowi.

Pisarze porzucają wielkie, podręcznikowe narracje pełne suchych dat i politycznych deklaracji. Zamiast tego wolą patrzeć na świat przez pryzmat pojedynczych ludzkich losów. Interesuje ich mikrohistoria; badanie tego, jak wielka polityka wdziera się z butami do prywatnych domów. Jak niszczy relacje rodzinne, jak zmusza do ucieczki albo łamiących sumienie kompromisów. Kiedy przegląda się pozycje ukryte pod frazą „nagroda bookera laureaci i nominowani 2026”, widać jak na dłoni różnorodność geograficzną i językową. Odnajdziemy tu głosy z Dalekiego Wschodu, surowych Bałkanów, dusznej Ameryki Południowej czy paryskich przedmieść. Każdy z tych autorów posługuje się inną wrażliwością, inną melodią zdania.

Taiwan Travelogue (臺灣漫遊錄) – Yáng Shuāng-zǐ  (tłum. na angielski: Lin King)

Książka, która wygrała tegoroczną edycję Booker International Prize; pierwsza zwycięska publikacja napisana w języku mandaryńskim. Autorka stworzyła opowieść wielowarstwową. Z jednej strony dostajemy tu pieczołowicie odtworzony obraz lat trzydziestych ubiegłego wieku, kiedy to Tajwan znajdował się pod administracją imperialistycznej Japonii. Z drugiej – to opowieść o fascynacji, barierach językowych i subtelnej, choć bezustannej grze o dominację. Główna bohaterka, japońska pisarka Chizuko Aoyama, przybywa na Tajwan, by zbierać materiały do nowej książki. Jej przewodniczką i tłumaczką zostaje młoda Tajwanka, Chizuru Ō.

Większość akcji toczy się w podróży; w wagonach kolejowych mijających malownicze prowincje, w lokalnych restauracjach. Jedzenie odgrywa tu kluczową rolę – staje się osobnym językiem komunikacji tam, gdzie brakuje słów lub gdzie oficjalne konwenanse zabraniają szczerości. Opisy potraw – parujących misek z duszonym ryżem i wieprzowiną czy orzeźwiających napojów z melona – są tak plastyczne, że czuje się ich zapach i smak. Pod tą zmysłową, estetyczną powierzchnią kryje się jednak głęboka analiza relacji kolonialnych. Chizuko, choć uważa się za osobę wrażliwą, postępową i otwartą, nieświadomie reprezentuje perspektywę najeźdźcy. Patrzy na wyspę z góry, trochę jak na egzotyczny skansen. Z kolei Chizuru, ukryta za maską profesjonalizmu i uprzejmości, prowadzi własną, cichą walkę o zachowanie podmiotowości i godności swojego narodu. To lektura idealna dla tych, którzy lubią prozę niespieszną, wymagającą skupienia, a zarazem oferującą ogromną satysfakcję estetyczną i intelektualną. Pokazuje, jak trudno o prawdziwe porozumienie, gdy między ludźmi stoi mur asymetrii władzy.

Pozostali finaliści:

1.    The Nights Are Quiet in Tehran – Shida Bazyar (tłum. na angielski: Ruth Martin)

Od rewolucyjnego roku 1979, przez trudne lata emigracji, aż po rok 2009. Poznajemy dwójkę młodych idealistów, którzy angażują się w obalenie reżimu, by chwilę później zderzyć się z nową, jeszcze bardziej opresyjną rzeczywistością i podjąć dramatyczną decyzję o ucieczce do Niemiec. Dla niemieckich sąsiadów pozostają obcy, dla krewnych w Teheranie – zbyt zachodni.

2.    She Who Remains – Rene Karabash (tłum. na angielski: Izidora Angel)

Surowy, górzysty krajobraz bałkańskich wiosek, gdzie czas mierzony jest odwiecznym rytmem rodowych tradycji. Bekija, by uniknąć narzuconego, upokarzającego małżeństwa i zyskać wolność rezerwowaną wyłącznie dla mężczyzn, składa uroczystą przysięgę czystości. Ścina włosy, przybiera imię Matija i staje się pełnoprawnym członkiem męskiej społeczności. Cena tej transformacji jest jednak bardzo wysoka. Lata spędzone w skórze mężczyzny oznaczają konieczność całkowitego wyparcia własnego ciała, emocji i romantycznych pragnień.

3.    The Director – Daniel Kehlmann (tłum. na angielski: Ross Benjamin)

Czy talent może pozostać czysty w czasach całkowitego upadku wartości? G.W. Pabst to jeden z najważniejszych reżyserów ery kina niemego i początków dźwiękowego. Mężczyzna ucieka przed nazizmem do Hollywood, ale tam ponosi bolesną porażkę. Sfrustrowany i stęskniony za dawną pozycją, podejmuje najgorszą z możliwych decyzji: wraca do Austrii tuż przed wybuchem wojny. Tam wpada w trybiki propagandowej machiny kierowanej przez Josepha Goebbelsa.

4.    On Earth As It Is Beneath – Ana Paula Maia (tłum. na angielski: Padma Viswanathan)

Odcięta od świata kolonia karna w miejscu dawnej plantacji, gdzie ziemia wciąż pamięta cierpienie i krew niewolników. Kiedy komendant więzienia w akcie szaleństwa zabija wszystkie konie należące do ośrodka i połączenia zostają zerwane, osada pogrąża się w bezczasie, paranoi i powolnym rozkładzie. Zarówno strażnicy, jak i więźniowie zaczynają funkcjonować w stanie permanentnego zagrożenia.

5.    The Witch – Marie NDiaye (tłum. na angielski: Jordan Stump)

Lucie, z pozoru przeciętna kobieta z francuskiej prowincji, zmaga się z nudą codzienności, brakiem perspektyw i nieudanym małżeństwem. Ma jednak sekret, który wyróżnia ją z tłumu – potrafi czarować. Lecz jej magia jest ułomna, pozbawiona spektakularnego blasku i sprowadza się do przewidywania drobnych, mało istotnych wydarzeń. Sytuacja zmienia się, gdy Lucie postanawia wtajemniczyć w świat magii swoje nastoletnie córki.