Najlepsze książki o Czarnobylu, które warto przeczytać
Wpis zaktualizowany: 16.02.2026
Miniserial „Czarnobyl” sprawił, że jest to najlepiej oceniana produkcja telewizyjna na portalu Filmweb. Przedstawiamy wam najciekawsze książki o Czarnobylu, które z pewnością pozwolą poszerzyć waszą wiedzę o katastrofie. Niektóre z nich odkrywają nieznane fakty i informacje do tej pory skrywane w tajnych archiwach.
Spis treści
- Najlepsze książki o Czarnobylu – polecenia redakcji Woblink
- Kate Brown – Czarnobyl. Instrukcje przetrwania
- Swietłana Aleksijewicz – Czarnobylska modlitwa
- Borys Tynka – Sekrety Czarnobyla
- Kamil Dworaczek – W cieniu radioaktywnej chmury. Konsekwencje katastrofy czarnobylskiej w Polsce
- Francesco M. Cataluccio – Czarnobyl
- Tomasz Ilnicki – Czarnobyl i Fukushima. Przyczyny, przebieg i konsekwencje
- Anna Duda – Turysta wobec porzuconego dziedzictwa Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia
- Po Czarnobylu. Miejsce katastrofy w dyskursie współczesnej humanistyki
- Igor Kostin – Czarnobyl. Spowiedź reportera
- Seria S.T.A.L.K.E.R.
- Tomasz Ilnicki – Azyl. Zapiski stalkera
- Katastrofa Czarnobyl – reportaże i książki fabularne
Najlepsze książki o Czarnobylu – polecenia redakcji Woblink
Kate Brown – Czarnobyl. Instrukcje przetrwania
Niewątpliwie najważniejszą książką poświęconą katastrofie jest „Czarnobyl. Instrukcja przetrwania”, autorstwa Kate Brown. Amerykańska badaczka z chirurgiczną precyzją odtworzyła to co działo się przed, w trakcie oraz długo po katastrofie. W tej książce o Czarnobylu znalazło się miejsce na opis zarówno przyczyn, jak i skutków katastrofy. Brown przeprowadziła setki wywiadów, wielokrotnie odwiedziła opisywane miejsca i przewertowała dziesiątki tysięcy stron artykułów i archiwów – czego dowodem jest przeszło tysiąc (1000!) przypisów. Na dodatek książkę czyta się znakomicie, dzięki dobrze skonstruowanej nici fabularnej.
Swietłana Aleksijewicz – Czarnobylska modlitwa
Książka Aleksijewicz znacznie różni się od reportażu Kate Brown. Niewiele z niej można dowiedzieć się o samej katastrofie. Autorka, w charakterystycznym dla siebie stylu, oddała głos swoim bohaterom. W „Czarnobylskiej modlitwie” skupiła się na poznaniu relacji poszkodowanych przez katastrofę, którzy w większości nie mieli bezpośredniego kontaktu z awarią. Głównie są to relacje ludzi, którzy pewnego dnia zostali zmuszeni do zabicia hodowanych przez siebie zwierząt, zutylizowania zebranej żywności lub opuszczenia swojego miejsca zamieszkania. Książka Aleksijewicz jest obciążona dużym ładunkiem emocjonalnym. Jeśli chodzi o dzieła poruszające tematykę Czarnobyla, książka ta zdecydowanie nie należy do najłatwiejszych – mimo że stosunkowo, jak na autorkę, krótka, to czyta się ją refleksyjnie, długo.
Borys Tynka – Sekrety Czarnobyla
Ta książka będzie dobrym wyborem, jeśli chcesz poznać więcej szczegółów o tym, co wydarzyło się w kwietniu 1986 roku. Autor prowadzi czytelnika przez kilka kolejnych godzin po wybuchu. „Sekrety Czarnobyla” to także opowieść o mechanizmie kłamstwa – milczeniu mediów, pierwszomajowym pochodzie w Kijowie i ludziach wystawionych na promieniowanie bez ich wiedzy. Autor zadaje pytania, które do dziś budzą emocje: czy katastrofie można było zapobiec? Kto wiedział o wadach reaktora? Dlaczego prawda była tak dobrze skrywana? Jeśli interesują Cię nie tylko kulisy samej awarii, ale również to, co wydarzyło się później, jest to lektura obowiązkowa!
Kamil Dworaczek – W cieniu radioaktywnej chmury. Konsekwencje katastrofy czarnobylskiej w Polsce
Jakie realne skutki katastrofa przyniosła w Polsce? Ta książka to szczegółowe opracowanie, które skupia się na polskiej perspektywie i oddziela fakty od powtarzanych przez lata mitów. Autor analizuje m.in. decyzje polityczne, reakcje społeczne, nastroje obywateli, a także długofalowe konsekwencje katastrofy. Sięga do archiwów, które pozwalają zobaczyć, jak naprawdę wyglądały kulisy zarządzania kryzysem.
„W cieniu radioaktywnej chmury. Konsekwencje katastrofy czarnobylskiej w Polsce” to wartościowa lektura dla tych, którzy pamiętają podawanie płynu Lugola, atmosferę niepewności i sprzeczne komunikaty – albo chcą zrozumieć, jak wielka była skala zagrożeń w naszym kraju.
Francesco M. Cataluccio – Czarnobyl
Książka Cataluccio to połączenie opowieści o katastrofie w Czarnobylu oraz eseju historycznego, w którym autor przedstawia zawiłe losy ludzi na przestrzeni wieków zamieszkujących tamte tereny. Cataluccio zwraca uwagę na fatum ciążące nad Czarnobylem i okolicami – miejsce dotknięte hekatombą, wojnami, pogromami, klęskami głodu i żywiołowymi. To także teren bardzo różnorodny kulturowo, na którym przez wieki mieszkali razem Żydzi, Polacy, Ukraińcy, Białorusini i Rosjanie.
Tomasz Ilnicki – Czarnobyl i Fukushima. Przyczyny, przebieg i konsekwencje
Zależy Ci na zrozumieniu, jak działają elektrownie jądrowe i czym naprawdę jest promieniowanie? Autor nie opiera się na sensacji, ale na raportach naukowych i konsultacjach ze specjalistami. Krok po kroku tłumaczy mechanizmy obu katastrof, omawiając ich przyczyny, przebieg i długofalowe konsekwencje. „Czarnobyl i Fukushima. Przyczyny, przebieg i konsekwencje” to dobra lektura dla tych, którzy chcą uporządkować swoją wiedzę i skonfrontować popularne przekonania ze stanem faktycznym – książka obala wiele mitów narosłych wokół energetyki jądrowe. Dodatkowym atutem są osobiste doświadczenia autora oraz materiały i rozmowy z ekspertami.
Anna Duda – Turysta wobec porzuconego dziedzictwa Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia
Anna Duda w swojej książce poddaje analizie to, jak zmieniało się postrzeganie Strefy Wykluczenia. „Turysta wobec porzuconego dziedzictwa Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia” to nie tyle książka o awarii, a bardziej o pamięci, kulturze i sposobie, w jaki współczesny świat podchodzi do katastrof. Autorka poddaje refleksji motywacje turystów i komercjalizację tragedii. Analizuje także, w jaki sposób obecność odwiedzających wpływa na porzucone dziedzictwo. Jeśli interesują Cię społeczny i kulturowy wymiar Czarnobyla – perspektywa ukazana w lekturze może okazać się szczególnie inspirująca.
Po Czarnobylu. Miejsce katastrofy w dyskursie współczesnej humanistyki
Awaria w czarnobylskiej elektrowni stała się pretekstem do rozpoczęcia ogólnoświatowych dyskusji na temat kondycji ludzkości. Katastrofa, mimo że wyrządziła szkody na ogromną skalę, mogła skończyć się dużo gorzej. Stąd znajdziemy nie tylko różnorodne przykłady reportaży o Czarnobylu, ale także sam symbol tego miasta, pojawiający się w różnorodnych humanistycznych dyskursach naukowych. O tym, jaki wpływ na dyskutowanie o humanistyce miała katastrofa, przeczytacie w antologii „Po Czarnobylu”.
Igor Kostin – Czarnobyl. Spowiedź reportera
Autor książki, ukraiński dziennikarz Igor Kostin, zasłynął zrobieniem jedynego zdjęcia, które udało się zrobić zaraz po katastrofie. Kostin miał okazję przelecieć helikopterem nad reaktorem kilka godzin po awarii. Przez promieniowanie filmy z aparatów dwóch innych reporterów, którzy mu towarzyszyli, uległy zniszczeniu. Tylko zdjęcie Kostina przetrwało. Po wylądowaniu reporter postanowił pozostać w strefie skażonej, żeby zdać relację z ewakuacji i pracy likwidatorów skutków awarii. Konsekwencją jego obserwacji jest reportaż „Czarnobyl. Spowiedź reportera”.
Seria S.T.A.L.K.E.R.
Katastrofa w Czarnobylu stała się inspiracją dla wielu książek, gier i filmów wpisujących się w nurt szeroko pojętej fantastyki. Wydawana przez Fabrykę Słów seria S.T.A.L.K.E.R. zainspirowana została między innymi przez grę komputerową, której akcja rozgrywa się w Prypeci i Czarnobylu. Mimo iż fabuły książek nie rozgrywają się bezpośrednio w Czarnobylu, to bohaterowie serii „Fabryczna zona” przemierzają tereny skażone, bardzo przypominające te w okolicy czarnobylskiego reaktora.
Tomasz Ilnicki – Azyl. Zapiski stalkera
Wszyscy wiemy, że awaria reaktora w Czarnobylu była potworną tragedią. Promieniowanie zmusiło władze do ewakuacji setek tysięcy ludzi, z terenów, które dziś nazywamy Strefą. Po latach opuszczone osiedla nabrały zupełnie nowego charakteru. Opustoszałe budynki, bujna roślinność, dzikie zwierzęta zamieszkujące pozostałe mieszkania, przyciągają odkrywców, fotografów, badaczy i stalkerów. Stalkerami potocznie nazywa się ludzki eksplorujących miejsca niedostępne i odosobnione. „Azyl” Tomasza Ilnickiego to jedna z relacji ludzi, którzy wielokrotnie powracali do Czarnobyla.
Katastrofa Czarnobyl – reportaże i książki fabularne
Oczywiście to nie wszystkie książki o Czarnobylu, na rynku pojawia się coraz więcej publikacji dotyczących katastrofy. Więcej o książkach poświęconych katastrofie przeczytacie na w artykule na portalu Czytaj PL.
Poleca Kuba Krasny
