Książki Z TikToka – TOP 5 Hitów, Które Musisz Znać

Scrollujesz, lajkujesz, a potem… zarywasz noce nad lekturą. Czym jest booktok i jakie książki stały się viralami?

TikTok i książki

Zapewne nieraz słyszeliście ponure westchnienia socjologów i kulturoznawców wieszczących rychły upadek czytelnictwa. Jeszcze dekadę temu przepowiadano, że wszechobecne ekrany wypalą w nas zdolność do skupienia, a książki odejdą w zapomnienie. Tymczasem historia, jak to ona, spłatała nam figla. W samym sercu platformy opartej na błyskawicznej gratyfikacji narodził się ruch, który promuje czytelnictwo lepiej, niż niejedna biblioteka.

Booktok – co to właściwie jest?

Wyobraź sobie wielką kawiarnię, w której miliony osób naraz przerzucają strony, płaczą nad losami bohaterów i dyskutują o fabularnych woltach. Hashtag #booktok to kulturowa rewolucja, która udowodniła, że technologia wcale nie musi być wrogiem literatury. Zamiast izolować, aplikacje społecznościowe stały się mostem łączącym czytelników z całego globu. W kilkunastosekundowych formach wideo twórcom udaje się zawrzeć esencję emocji. Użytkownicy nie recenzują już dzieł w sposób suchy, akademicki czy zachowawczy, lecz je przeżywają. Płaczą przed obiektywem po przewróceniu ostatniej strony. Rzucają egzemplarzami o fotel w przypływie frustracji. Tworzą mapy relacji między postaciami i dobierają ścieżki dźwiękowe, które idealnie rezonują z klimatem danego rozdziału.

Ta nowa forma ekspresji zdejmuje z książek łatkę szkolnego obowiązku i przywraca im status czystej przyjemności. To właśnie na booktoku rodzą się bestsellery, a zapomniane tytuły sprzed lat niespodziewanie wracają na szczyty list sprzedaży.

#booktokpl – virale polskich czytelników

Społeczność zgromadzona wokół #booktokpl rośnie w siłę z każdym dniem. To przestrzeń, w której młodzi (i ci nieco starsi również) odzyskują głos w dyskusji o kulturze. To tutaj zacierają się granice między literaturą ambitną a popularną, a snobizm ustępuje miejsca nieskrępowanej radości z czytania. Polskie twórczynie i twórcy z TikToka pomysłowo adaptują globalne trendy, nadając im lokalny charakter.

Booktok to prawdziwy żywioł. Dyskusje toczące się w komentarzach potrafią być równie angażujące co same powieści. Argumentacje broniące ulubionych bohaterów cechuje zapał, jakiego nie powstydziliby się najwięksi mówcy sądowi. Co więcej, to właśnie w tej przestrzeni dochodzi do głosu nowa wrażliwość. Czytelnicy otwarcie mówią o reprezentacji, zdrowiu psychicznym i poszukiwaniu własnej tożsamości w tekstach kultury. Traktują powieści jak bezpieczne poligony do przepracowywania własnych lęków i pragnień. To dowód na to, że książki wciąż mają moc kształtowania rzeczywistości, a booktok to obecnie najpotężniejsza siła opiniotwórcza w świecie literatury.

Jak wytresować algorytm?

Wkraczając w świat TikToka po raz pierwszy można poczuć delikatny zawrót głowy. Algorytmy podsuwają nam dziesiątki tytułów dziennie, a z każdej strony atakują nas obietnice literackich uniesień. Książki z TikToka stały się kategorią samą w sobie; posiadającą własne zasady, podgatunki i motywy przewodnie. Jedne z najpopularniejszych to „enemies to lovers” (od wrogów do kochanków – sprawdź nasze TOP 10!), „found family” (odnaleziona rodzina) czy „morally grey character” (bohater o niejednoznacznej moralności). Jak w oceanie rekomendacji znaleźć perły, które faktycznie zaoferują nam coś więcej, niż tylko ładną okładkę i chwytliwy motyw?

Odpowiedź wymaga odrobiny cierpliwości. Każda interakcja lub jej brak to sygnał dla algorytmu. Im precyzyjniej gospodarujemy naszą uwagą, tym bardziej dopasowane treści dostajemy w przyszłości. A w międzyczasie – przyjrzyjmy się aktualnym książkowym viralom z TikToka.

TOP 5 książek z TikToka Redakcji Woblinka

• Fourth Wing. Czwarte Skrzydło – Rebecca Yarros, tłum. Sylwia Chojnacka, Wydawnictwo Filia

Powieść Rebecki Yarros to jeden z najgłośniejszych tytułów gatunku new adult. Czwarte Skrzydło można śmiało określić zachodnim odpowiednikiem Wojen Makowych. Mamy tu rozbudowane tło historyczne, smoki, pełne napięcia relacje i główną bohaterkę zmuszoną do niemożliwego. Od pierwszych stron powieści doświadczamy brutalności Koledżu Basgiath w krainie Navarre. To elitarna akademia wojskowa, w której proces edukacji bardziej przypomina walkę w rzymskim Koloseum niż uniwersyteckie wykłady. Tu oblany egzamin rzadko kończy się poprawką; najczęściej kończy się śmiercią.

Główną bohaterką opowieści jest Violet Sorrengail, która całe swoje życie przygotowywała się do spokojnej egzystencji w Kwadrancie Skrybów. Swoją przyszłość widziała wśród pokrytych kurzem prastarych ksiąg, w zaciszu bibliotecznych korytarzy. Los jednak, a właściwie apodyktyczna matka-generał, rzuca ją w śmiertelne niebezpieczeństwo próby Kwadrantu Jeźdźców. To, co wyróżnia Violet na tle dziesiątek podobnych protagonistek, to jej ograniczenia fizyczne. Yarros, czerpiąc z własnych doświadczeń życiowych, obarczyła swoją bohaterkę zespołem Ehlersa-Danlosa. Choć w samym tekście nie pada konkretna medyczna nazwa, objawy są precyzyjnie oddane. EDS to choroba genetyczna tkanki łącznej. Sprawia, że stawy Violet są niezwykle podatne na zwichnięcia, a kości kruche. W świecie, w którym brutalna siła fizyczna jest jedyną walutą, dziewczyna musi polegać na strategii i  sprycie. To piękna, nienachalna lekcja akceptacji własnych ograniczeń i odnajdywania własnej drogi.

Oczywiście, czym byłaby powieść new adult bez odpowiedniego napięcia romantycznego? Na drodze Violet staje Xaden Riorson – dowódca skrzydła, syn zdrajcy, ucieleśnienie mroku i zagrożenia. Człowiek, który z racji dawnych politycznych waśni powinien pragnąć jej śmierci. Dynamika między tą dwójką to klasyczny, perfekcyjnie rozegrany taniec na krawędzi noża. Ich relacja budowana jest powoli; na fundamencie nieufności, ostrych wymian zdań i sytuacji bez wyjścia zmuszających ich do współpracy.

• Nasz ostatni dzień – Adam Silvera, tłum. Agnieszka Brodzik, Wydawnictwo We Need YA

  

Nasz ostatni dzień to powieść, która mimo upływu lat regularnie powraca na szczyty popularności, przypominając nam o kruchości ludzkiej egzystencji. Koncept wyjściowy jest prosty i filozoficzny zarazem. Wyobraź sobie świat, w którym tuż po północy dzwoni do Ciebie pracownik firmy Prognoza Śmierci (Death-Cast) z uprzejmym, profesjonalnym komunikatem: w ciągu najbliższych dwudziestu czterech godzin umrzesz. Nie dowiesz się jak, nie dowiesz się dokładnie kiedy. Wiesz tylko, że to twój Ostatni Dzień.

W takiej rzeczywistości spotykają się Mateo Torrez i Rufus Emeterio – dwóch nastolatków. Ich drogi prawdopodobnie nigdy by się nie skrzyżowały, gdyby nie cyfrowa aplikacja Ostatni Przyjaciel. Mateo to introwertyk; chłopak zamknięty w sobie, który całe życie spędził w klatce własnych lęków. Rufus z kolei to nastolatek z trudną przeszłością; targany gniewem, winny pobicia nowego chłopaka swojej byłej, szukający ucieczki przed policją. Obaj są jednak tak samo osamotnieni w obliczu nadciągającego końca.

Silvera z poetycką czułością opisuje czas ich ostatnich, wspólnych godzin. Zamiast skupiać się na sensacyjnym wymiarze ucieczki przed przeznaczeniem, autor stawia na kameralną podróż w głąb ludzkiej duszy. Obserwujemy, jak chłopcy przemierzają ulice Nowego Jorku. Odhaczają kolejne, często absurdalne czy z pozoru błahe pozycje ze swoich list życzeń. Wirtualny skok ze spadochronem, karaoke, pożegnania z bliskimi – każda z tych czynności, w cieniu nieuchronnego, nabiera ogromnej wagi.

Relacja, która rodzi się między Mateo a Rufusem, to powolne, subtelne otwieranie się na drugiego człowieka. To głęboka więź zrodzona ze współdzielonego strachu i nieśmiało rodzącej się fascynacji. Silvera przypomina, że prawdziwe życie zaczyna się tam, gdzie kończy się strefa komfortu. Co byście zrobili, gdyby zostało Wam zaledwie kilkanaście godzin życia?

Przygotujcie chusteczki. Dużo chusteczek.

• Niewidzialne życie Addie LaRue – Victoria Schwab (V. E. Schwab), tłum. Maciej Studencki, Wydawnictwo We need YA

Oto powieść pełna detali, subtelności i ukrytych znaczeń; wymagająca od czytelnika uwagi, ale w zamian oferująca prawdziwą magię. Niewidzialne życie Addie LaRue to wariacja na temat jednego z najstarszych motywów europejskiej kultury – paktu faustowskiego. Jednocześnie Schwab wyznała, że inspiracją do historii Addie był… Piotruś Pan.

Francja, rok 1714. Młoda Adeline, przerażona perspektywą zaaranżowanego małżeństwa, w akcie czarnej rozpaczy modli się do bogów nocy. Bogów, którzy odpowiadają jedynie po zmroku. W zamian za wolność i wieczne życie zawiera pakt, oddając swoją duszę ciemności uosabianej przez charyzmatycznego, zmiennokształtnego Luca. Haczyk, który zawiera każda tego typu umowa, jest jednak wyjątkowo okrutny. Addie zyskuje nieśmiertelność, ale zostaje skazana na wieczne zapomnienie. Każdy, kto zawrze z nią bezpośredni kontakt,  traci o niej wszelkie wspomnienie.

Addie nie może zostawić po sobie żadnego śladu. Nie może napisać swojego imienia, nie może posiadać niczego na własność. Każda noc spędzona w ramionach kochanka kończy się porankiem u boku obcego, zdezorientowanego człowieka. Przez trzysta lat wędrujemy z bohaterką przez kontynenty, wojny, rewolucje i epoki sztuki. Obserwujemy, jak dziewczyna uczy się kraść radość z drobnych chwil; z muzyki, ze słońca na twarzy. Ostatecznie staje się cichą muzą dla artystów, przemycając echa swojego istnienia w rzeźbach, piosenkach i obrazach.

Lata później, we współczesnym nowojorskim antykwariacie, Addie spotyka Henry’ego.  Księgarza, który nagle wypowiada słowa: „Ja Cię pamiętam”. Henry ma jednak własne tajemnice, a nad wszystkim wciąż unosi się cień Luca, jedynej istoty zdolnej zapamiętać jej twarz. Relacja tej trójki się komplikuje;  miłość miesza się z obsesją, a potrzeba bycia zapamiętanym z pragnieniem posiadania kogoś na wyłączność.

• Tough Guy – Rachel Reid, Wydawnictwo Carina Press (książka w języku angielskim)

  

Tough Guy to jeden z najgłośniejszych tytułów coraz popularniejszego gatunku romansów sportowych. Nurt ten, często obarczony stereotypami o spoconych gladiatorach i kruchych damach, w ostatnich latach przeszedł solidną metamorfozę. Tough Guy udowadnia, że sportowy romans może być bezpieczną przestrzenią do dekonstrukcji toksycznej męskości i poruszania tematu zdrowia psychicznego.

Poznajemy Ryana Price’a – obrońcę w drużynie hokejowej Toronto Guardians; na lodowisku pełni rolę tak zwanego enforcera. Ze swoją potężną budową ciała i groźnym spojrzeniem ma za zadanie wzbudzać postrach, wdawać się w bójki i chronić gwiazdy drużyny przed agresją przeciwników. Kłopot polega na tym, że w głębi duszy Ryan jest uosobieniem łagodności. Nienawidzi przemocy, a presja związana z oczekiwaniami kibiców i trenerów pogłębia jego stany lękowe i ataki paniki. Jest uwięziony w ciele dyktującym mu rolę społeczną zupełnie sprzeczną z jego naturą. Walka Ryana z własnym umysłem nie jest zepchnięta na margines; stanowi trzon opowieści.

Fabian to wschodząca gwiazda muzyki; kolorowy ptak kochający blask fleszy i emanujący pewnością siebie. Kiedy drogi tej dwójki ponownie się przecinają (pierwszy raz spotkali się, gdy mieli po 17 lat), efekt tego zderzenia łamie wszelkie schematy. To nie cichy Ryan ratuje głośnego artystę. To ekstrawagancki, bystry Fabian staje się bezpiecznym portem dla potężnego hokeisty. Zderzenie świata brutalnego sportu z branżą muzyczną to doskonałe tło dla ciepłej i pełnej szacunku relacji, jaka rodzi się między bohaterami.

• Alchemised – SenLinYu, Wydawnictwo PenguinBooks (książka w języku angielskim)

Geneza tej powieści idealnie obrazuje potęgę cyfrowych społeczności literackich i płynność granic współczesnego rynku wydawniczego. Być może obiło Ci się o uszy hasło Manacled – to mroczne fanfiction osadzone w odmienionym świecie Harry’ego Pottera. Ten internetowy fenomen może poszczycić się ponad 20 milionami pobrań, a fama o talencie SenLinYu dotarła daleko poza literackie fora. Autorka przekształciła Manacled w samodzielną, oryginalną powieść dark fantasy, a prawa do jej tradycyjnego wydania nabył Del Rey.

Co znajdziesz w Alchemised? Brutalną, dystopijną wizję świata (Paladii) ogarniętego wyniszczającą wojną magiczną. Opowieść oscyluje wokół losów utalentowanej, ale uwięzionej alchemiczki Heleny Marino oraz wysoko postawionego wroga – Kaine’a Ferrona, znanego jako High Reeve. Autorka zbudowała zupełnie nowe uniwersum oparte na alchemii, mroku i magii. Zachowuje jednak to, co przyciągnęło tłumy do pierwowzoru: wyjątkową głębię postaci.

SenLinYu eksploruje najciemniejsze zakamarki ludzkiej psychiki w obliczu wojennej traumy. Porusza tematy PTSD, moralnych kompromisów, jakich dopuszczają się ludzie w imię przetrwania, niszczącej siły indoktrynacji. Relacja między głównymi bohaterami budowana jest na zgliszczach zaufania. To więź zrodzona w bólu, rozwijająca się wolno i boleśnie. Nie ma tu słodkich wyznań przy blasku księżyca. Są za to ciche akty lojalności w świecie, w którym każdy oddech może być tym ostatnim.