Wiesław Myśliwski to jeden z najbardziej cenionych pisarzy w historii współczesnej polskiej literatury. Jego twórczość wyróżnia się niezwykłą wrażliwością na kwestie pamięci, ludzkiego losu i przemian obyczajowych. Jeśli chcesz poznać książki, które na trwale zapisały się w kanonie i każdego roku poruszają kolejne pokolenia czytelników – sprawdź, po jakie tytuły warto sięgnąć w pierwszej kolejności. W tym artykule omawiamy 5 przykładowych pozycji, które dobrze zapisać na swojej liście do przeczytania.

Najważniejsze informacje

  • Wiesław Myśliwski otrzymał Nagrodę Literacką „Nike” za powieści „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007).
  • Pisarz zadebiutował w 1967 roku powieścią „Nagi sad” w wieku 35 lat, łącząc pasję do pisania z pracą redaktora.
  • Wydany w 1984 roku „Kamień na kamieniu” przyniósł mu Nagrodę Fundacji im. Kościelskich i ugruntował jego pozycję w literaturze.

Wiesław Myśliwski – krótka nota biograficzna

Wiesław Myśliwski urodził się 25 marca 1932 roku w Dwikozach pod Sandomierzem. To właśnie dzieciństwo stało się ważnym źródłem inspiracji dla jego twórczości. Po maturze rozpoczął studia polonistyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, które ukończył w 1956 roku.

Debiutancka powieść, „Nagi sad”, ukazała się w 1967 roku, gdy pisarz miał 35 lat. W kolejnych latach pracował jako redaktor w Ludowej Spółdzielni Wydawniczej, a w 1970 roku opublikował drugą powieść – „Pałac”. Jednym z najważniejszych dzieł pierwszego okresu jego twórczości stał się „Kamień na kamieniu” z 1984 roku, który przyniósł mu Nagrodę Fundacji im. Kościelskich i ugruntował jego pozycję w polskiej literaturze.

Myśliwski dwukrotnie otrzymał Nagrodę Literacką „Nike” – w 1997 roku za „Widnokrąg” i w 2007 roku za „Traktat o łuskaniu fasoli”. W 2005 roku został również odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Jego twórczość podejmuje tematy pamięci, przemijania, ludzkiego losu i poszukiwania własnego miejsca w świecie. Autor zmarł 29 marca 2026 roku w wieku 94 lat.

W środku jesteśmy baśnią
Kup ebooka w przedpremierze na Woblink.com

Wiesław Myśliwski – TOP 5 historii, które musisz poznać

Mimo że wszystkie tytuły, które mieszczą się w dorobku autora, są warte uwagi, poniżej omówiliśmy kilka z nich. Sprawdź, jakich książek nie może zabraknąć na Twojej półce.

„Kamień na kamieniu”

Jeśli chcesz poznać twórczość Wiesława Myśliwskiego przez pryzmat przemian społecznych i obyczajowych, warto sięgnąć po „Kamień na kamieniu”. Powieść przedstawia obraz wiejskiego społeczeństwa na przestrzeni kilku epok. W centrum tej historii znajduje się Szymon Pietruszka, który jako narrator pierwszoosobowy opowiada o własnych doświadczeniach.

Jego losy pozwalają przyjrzeć się rewolucji obyczajowej na polskiej wsi i trudnemu zderzeniu tradycyjnej mentalności z miejską rzeczywistością. Historia stopniowo nabiera bardziej uniwersalnego wymiaru, stając się opowieścią o poszukiwaniu własnej tożsamości, miejsca w świecie i prawdy o ludzkiej naturze. Myśliwski przedstawia doświadczenia w realistycznej formie, dzięki czemu losy chłopaka pozwalają poznać szerszy kontekst przemian polskiej wsi.

„W środku jesteśmy baśnią”

„W środku jesteśmy baśnią. Mowy i rozmowy” ukazała się z okazji 90. urodzin autora i łączy teksty jego publicznych wystąpień z wybranymi wywiadami. Dzięki nim poznasz więcej szczegółów z dzieciństwa i młodości pisarza, początków jego kariery literackiej czy pracy jako redaktor na etacie.

W książce tej Myśliwski przedstawia rozważania na temat pamięci, ludzkiego losu, przypadku i przeznaczenia, a także samego procesu twórczego. Nie brakuje przy tym odniesień do tradycji i kultury chłopskiej. Podczas lektury można skłaniać się do refleksji, które pozwolą lepiej zrozumieć sposób myślenia autora i jego podejście do pisania. To dobry wybór, jeśli chcesz zajrzeć za kulisy jego twórczości.

„Traktat o łuskaniu fasoli”

„Traktat o łuskaniu fasoli” skłania do zastanowienia się nad życiowymi wyborami i możliwości decydowania o swoim losie. Wiesław Myśliwski buduje powieść wokół rozmowy dwóch nieznanych z imienia bohaterów, która szybko przybiera formę monologu. Jeden z nich snuje opowieść podczas łuskania fasoli, która od czasu do czasu jest przerywana wypowiedziami rozmówcy. Właśnie na tym opiera się epicka powieść.

Narrator dzieli się z nieznajomym doświadczeniami i gorzkimi prawdami. Z pozoru zwyczajna rozmowa staje się punktem wyjścia do rozważań o przypadku, przeznaczeniu i granicach ludzkiej sprawczości. Powieść zdobyła Nagrodę Literacką Nike i Nagrodę Literacką Gdynia w 2007 roku, a także tytuł Książki Roku 2006 przyznany przez „Magazyn Literacki KSIĄŻKI”.

„Ucho igielne”

W „Uchu igielnym” Wiesław Myśliwski podejmuje temat przemijania. Opowieść staje się przestrzenią, w której spotykają się przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Co ciekawe, historia rozpoczyna się niemal jak kryminał. Starszy mężczyzna, mimo ostrożnego poruszania się i podpierania laską, spada ze schodów. Wkrótce rozpoczyna się dochodzenie, a podejrzenia padają na narratora, który rozmawiał z nim tuż przed wypadkiem.

W trakcie śledztwa okazuje się, że zaginęła laska, którą według relacji narratora miał przy sobie starszy mężczyzna. Podobną laskę miał również sam narrator pod koniec życia. Ten szczegół pozwala odczytać historię jako opowieść o spotkaniu człowieka z różnymi wersjami samego siebie. W całej historii Myśliwski przygląda się ludzkim relacjom, pamięci i historii, a także tajemnicy spotkania młodości ze starością.

„Widnokrąg”

„Widnokrąg” to powieść, w której Wiesław Myśliwski prowadzi czytelnika przez wspomnienia Piotra – głównego bohatera i zarazem narratora. Jego dzieciństwo i młodość przypadały na okres II wojny światowej. Punktem wyjścia staje się stara fotografia przedstawiająca Piotra jako małego chłopca. To właśnie ona przywołuje kolejne obrazy z przeszłości i otwiera drogę do historii związanych z dorastaniem na wsi.

Wspomnienia nie układają się w chronologiczną opowieść – powracają, przeplatają się i prowadzą w nieoczekiwanych kierunkach. Z pamięci narratora wyłaniają się wydarzenia, a wraz z nimi pojawiają się pierwsze doświadczenia miłości, cierpienia i odkrycia dotyczące ludzi z najbliższego otoczenia Piotra. „Widnokrąg” to wyjątkowa historia o dorastaniu i odkrywania siebie, uhonorowana Literacką Nagrodą Nike w 1997 roku.

FAQ

Dlaczego motyw pamięci jest tak kluczowy w utworach autora?

Pamięć w dziełach Myśliwskiego działa w sposób nieliniowy – wspomnienia wywoływane są przez drobne przedmioty. Autor traktuje pamięć jako narzędzie budowania tożsamości i w ten sposób próbuje rozliczyć się także z upływającym czasem.

W jaki sposób autorski tom „W środku jesteśmy baśnią” różni się od pozostałych książek?

Książka nie zawiera fikcyjnej fabuły, ale pozwala poznać osobiste poglądy autora na proces twórczy, życiowe przypadki oraz pracę redaktorską. Stanowi świetny przewodnik po myśli Myśliwskiego i ułatwia zrozumienie kontekstu jego powieści.

Czym wyróżnia się styl narracyjny w powieściach Myśliwskiego?

Pisarz często odchodzi od klasycznej, chronologicznej opowieści na rzecz skojarzeń, powracających wspomnień i stylizowanego monologu. Jego bohaterowie snują długie, refleksyjne opowieści, w których zwyczajne, codzienne czynności stają się pretekstem do głębokich rozważań filozoficznych.