To już ostatnie dni wakacji, więc trzeba wycisnąć z nich jak najwięcej czasu na czytanie! Zastanawiasz się jakimi książkami umilić sobie koniec letniego wypoczynku? Przychodzimy z pomocą uzbrojeni w książkowe rekomendacje! W kolejnej odsłonie „Co czytać w wakacje?” zebraliśmy dla Was kilka świetnych tytułów, które koniecznie musicie poznać tego lata. Oto najlepsza literatura faktu na lato 2022, które koniecznie polecamy załadować do swojego czytnika lub przesłuchać w audiobooku!

 

TOP10: Najlepsza literatura faktu – lato 2022

Literatura faktu to jeden z najpopularniejszych gatunków literackich na świecie. Jakie jednak tytuły można zaliczyć do tego gatunku? W skład literatury faktu można zaliczyć zarówno reportaże, relacje z wydarzeń, antologie tekstów non-fiction, książki podróżnicze, jak i biografie, autobiografie, listy i wspomnienia. Jest to termin bardzo pojemny, który wskazuje na przedstawianie prawdziwych wydarzeń historycznych, życiorysów mniej lub bardziej ważnych osób oraz na opisywanie otaczającej nas rzeczywistości. Ważną częścią gatunku są reportaże opisujące różne kultury i zjawiska społeczne. W Polsce kilka wydawnictw specjalizuje się w publikowaniu reportaży zaangażowanych społecznie. Wśród nich warto wymienić Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Poznańskie, Dowody na Istnienie oraz Wydawnictwo Karakter. Książki wydawane pod ich szyldem charakteryzują się wysokim poziomem merytorycznym i edytorskim. Wiele z nich co roku nominowanych jest do najważniejszych nagród literackich.

W trakcie ostatnich dni letniego odpoczynku może pojawić się zasadnicze pytanie: co czytać? Pozostaje nam jedynie garstka dni na sięgnięcie po te wszystkie wspaniałe tytuły, które od lat kurzą się na naszej półce, jednak czasu do ich nadrobienia jest już niewiele. Jak zatem wybrać po co sięgnąć? Przychodzimy z pomocą i wybraliśmy dla was najlepszą literaturę faktu na lato, z którą na pewno będziecie się dobrze bawić. Zebraliśmy pozycje zarówno zagraniczne, jak i polskie – część to znakomite nowości z tego roku, a część to znane tytuły z wcześniejszych lat. Zebraliśmy takie pozycje, które z pewnością dadzą Wam do myślenia, ale również poruszają ważniejsze tematy. Pojawi się literatura faktu na lato bardzo nastawiona na zgłębianie problemów współczesnego społeczeństwa, ale również taka, która komentuje historie konkretnych miejsc lub osób.

 

Różowa linia. Jak miłość i płeć dzielą świat – Mark Gevisser, tłum. Adrian Stachowski, Wydawnictwo Poznańskie

Różowa linia - Mark Gevisser
Kup książkę Różowa linia lub ebooka na Woblink.com

Mark Gevisser, reporter z RPA, przez siedem lat jeździł po całym świecie i dokumentował, jak kwestia praw osób o różnych orientacjach seksualnych i tożsamościach płciowych dzieli współczesne społeczeństwa. Kiedy w jednych krajach osoby LGBTQ+ cieszą się pełnią praw i równością, w innych zaostrza się wymierzone w nich prawo i pozwala się, by były ofiarami przemocy.

Po obu stronach tych frontów są ludzie: ciotka, która wprawia Malawi w szok poprzez organizowanie pierwszych w kraju homoseksualne zaręczyny; Michael, który musi uciekać z Ugandy przed dyskryminacją i przemocą; Pasza, transpłciowa kobieta, która w moskiewskim sądzie walczy o prawo do widywania syna; Martha i Zaira, para lesbijek z Meksyku, które walczą o jednoczesne uznanie ich za matki; grupa transpłciowych dzieciaków z Michigan, które otwierają przed dorosłymi świat skomplikowanych tożsamości płciowych – i wielu innych.

Gevisser przeplata te bogate i przejmujące portrety błyskotliwymi spostrzeżeniami na temat polityki, religii, kapitalizmu i praw człowieka. Jego monumentalna i brawurowa w rozmachu książka otwiera oczy i serce. „Różowa linia” to literatura faktu w najlepszym wydaniu – zaangażowana, mocna i przejmująca.

 

W ciemnej dolinie. Rodzinna tragedia i tajemnica schizofrenii – Robert Kolker, tłum. Jan Dzierzgowski, Wydawnictwo Czarne

W ciemnej dolinie - Robert Kolker
Kup ebooka, audiobooka lub książkę papierową W ciemnej dolinie na Woblink.com

Galvinowie mogliby być ucieleśnieniem amerykańskiego snu. Dan i Mimi wzięli ślub zaraz po II wojnie światowej, rodzinę zakładali w czasach rosnącego dobrobytu i posiadali wszystkie elementy świadczące o dobrej zdolności finansowej: mieli dom oraz samochód. Marzyli także o dużej rodzinie aż wreszcie ich marzenie się spełniło: doczekali się aż dwanaściorga dzieci. Ale za zamkniętymi drzwiami rozgrywał się dramat.

Jeden po drugim ich sześciu synów traciło kontakt ze światem. Diagnoza – schizofrenia – w tamtych czasach była jak wyrok dla całej rodziny. Tragedia Galvinów okazał się szansą dla psychiatrii. Przebadanie tak wielu blisko spokrewnionych osób pozwoliło naukowcom i lekarzom lepiej zrozumieć tajemnicę tej niezwykle złożonej choroby, której leczenie bywało nieraz bardziej wyniszczające niż same objawy.

Kolker zręcznie łączy przejmującą historię rodziny Galvinów, opisując ją szczegółowo i z empatią, z fascynującymi dziejami psychiatrii. „W ciemnej dolinie” to przede wszystkim socjologiczny portret Ameryki drugiej połowy XX wieku, jej pragnień, ambicji i wypieranych problemów. 

 

 

 

Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku – Zbigniew Rokita, Wydawnictwo Czarne

Kajś - Zbigniew Rokita
Kup ebooka, audiobooka lub książkę papierową Kajś na Woblink.com

„Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku” to głośny reportaż Zbigniewa Rokity, laureata Nagrody Literackiej Nike 2021 i „Nike Czytelników”. Autor przez większość życia uważał Ślązaków za jaskiniowców z kilofem i roladą, a swoją śląskość wypierał. Gdy w podstawówce grano mu a akordeonie Rotę, a nie miał pojęcia, że Niemiec z pieśni był jego przodkiem.

O swoich korzeniach wiedział niewiele. Nie wierzył, że na Śląsku przed wojną odbyła się jakakolwiek historia. Zbigniew Rokita postanowił pokręcić się po swojej okolicy i spróbować złożyć wszystko to, co widzi i czego doświadcza w całość. W trakcie swoich poszukiwań znalazł blisko milion ludzi deklarujących „nieistniejącą” narodowość, katastrofę ekologiczną nieznanych rozmiarów, opowieści o polskiej kolonii, o separatyzmach i ludzi kibicujących nie tej reprezentacji co trzeba. „Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku” to historia o powrocie do swoich korzeni, o odkrywaniu nieuświadomionego i poznawaniu własnej tożsamości. Polska szkoła reportażu w najlepszym wydaniu!

 

 

 

27 śmierci Toby’ego Obeda – Joanna Gierak-Onoszko, Wydawnictwo Dowody na Istnienie

27 śmierci Toby'ego Obeda - Joanna Gierak-Onoszko
Kup ebooka, audiobooka lub książkę papierową 27 śmierci Toby’ego Obeda na Woblink.com

„27 śmierci Toby’ego Obeda” to druzgoczący reportaż Joanny Gierak-Onoszko, za który otrzymała Nagrodę Literacką Nike w 2020 roku.

– Zniszczono cały nasz naród. Nigdyśmy się nie podnieśli. W Europie ekscytujecie się modą na Kanadę, bo patrzycie na nią przez kolorowe skarpetki naszego nowoczesnego premiera. Ale prawda mniej się nadaje do lajkowania – powiedział autorce jeden z bohaterów tej książki.

Autorka spędziła w Kanadzie dwa lata, sprawdzając, co ukryto pod tamtejszą kulturową mozaiką. W swoim reportażu autorka kreśli obraz Kanady, który burzy nasze wyobrażenia o tym kraju. Dlaczego państwo ściąga dziś z pomników i banknotów swoich dawnych bohaterów? Jak to możliwe, że odbierano tam dzieci rodzicom? Czyja ręka temu błogosławiła? „27 śmierci Toby’ego Obeda” to reporterska opowieść o winie i pojednaniu, zbrodni bez kary i ludziach, którzy wymykają się przeznaczeniu.

 

 

 

Wąż i tęcza. Voodoo, zombie i tajne stowarzyszenia na Haiti – Wade Davis, tłum. Jan Dzierzgowski, Wydawnictwo Czarne

Wąż i tęcza - Wade Davis
Kup książkę lub ebooka Wąż i tęcza na Woblink.com

W kwietniu 1982 roku Wade Davis, antropolog z Harvardu, wsiada do nocnego pociągu do Bostonu i otwiera kopertę. Wyciąga z niej plik pieniędzy, bilet lotniczy na Haiti i wyblakłą fotografię przedstawiającą ubogiego rolnika. To Clairvius Narcisse, człowiek-zombie, uznany za zmarłego i pogrzebany w latach sześćdziesiątych, lecz wciąż żyje w  haitańskiej społeczności.

Davis wyrusza na Haiti, by rozpocząć naukowe śledztwo, którego celem jest odkrycie toksyny zmieniającej człowieka w zombie. Po zagłębieniu się w kulturę vodoun, haitańska odmiana religii voodoo, i doświadczeniu obrzędów wpada na trop trucizn pozyskiwanych z ryb i płazów. Pierwsza wywołuje stan zbliżony do śmierci klinicznej, druga odwraca ten proces, jednak trwale uszkadza mózg, pozbawiając daną osobę własnej woli i indywidualnej tożsamości. Co jednak najbardziej fascynujące – z obu bardzo chętnie korzystają władze wioski.

„Davis zawsze jest pomiędzy: pomiędzy językami antropologii, reportażu i powieści przygodowej. Ale przede wszystkim pomiędzy światami: magii i racjonalności. Mało kto umie pisać o magii, roślinach i nauce tak przejrzyście jak on.” Mateusz Marczewski

„Wąż i tęcza” to przede wszystkim historia o podróży w najbardziej pierwotne zakątki ludzkiej duchowości. Wade Davis opisuje fenomeny, które stają się punktem wyjścia do zrozumienia doświadczonej brutalnym kolonializmem historii Haiti. To literatura faktu, która pozostaje z czytelnikiem na zawsze!

 

Tragedia na Przełęczy Diatłowa. Historia bez końca – Alice Lugen, Wydawnictwo Czarne

Tragedia na Przełęczy Diatłowa - Alice Lugen
Kup ebooka, audiobooka lub książkę papierową Tragedia na Przełęczy Diatłowa na Woblink.com

Pod koniec stycznia 1959 roku grupa turystów, głównie studentów, postanowiła uczcić kolejny zjazd KPZR zdobyciem góry Otorten w Uralu Północnym. Wyprawa zakończyła się tragicznie i w wyjątkowo zdumiewających okolicznościach. Obozujący na zboczu turyści rozcięli swój namiot, wybiegli w uralską noc, rozpalili ognisko. Nikt nie przeżył nocy.

Do dziś nikt nie wyjaśnił tej sprawy, a samo śledztwo z 1959 roku było równie zagadkowe, jak i sama tragedia. Prokurator zamknął je nagle, a w sprawozdaniu napisał, że przyczyną śmierci turystów była „potężna siła”.

Tajemnicza śmierć dziewięciorga turystów i niespodziewanie zakończone dochodzenie to idealny punkt wyjścia do snucia teorii spiskowych, z czego korzysta się we współczesnych tekstach kultury. Natomiast Alice Lugen idzie w swojej interpretacji w zupełnie inną stronę. Historia wyprawy służy jej do opowiedzenia o biurokratycznym chaosie, zimnowojennej histerii i zakulisowych politycznych rozgrywkach. Zamiast horroru z paranormalnym tłem czytelnik dostaje biurokratyczny thriller. Nieprzypadkowo tekst Lugen przywołuje przywołuje na myśl głośny serial o tragedii w Czarnobylu. „Tragedia na Przełęczy Diatłowa” to świetna literatura faktu, która w zaangażowany sposób opisuje wszystkie wydarzenia, a jednocześnie wskazuje na późniejsze odbieranie ich, np. w popkulturze.

 

Rosja Putina – Anna Politkowska, tłum. Tristan Korecki, Wydawnictwo MOVA

Rosja Putina - Anna Politkowska
Kup książkę lub ebooka Rosja Putina na Woblink.com

Anna Politkowska była podziwianą na całym świecie, nieustraszoną i wielokrotnie nagradzaną rosyjską dziennikarką pochodzenia ukraińskiego, która została zamordowana w 2006 roku.

Począwszy od despotycznego ucisku Putina stosowanego wobec zwykłych obywateli i szerzącej się korupcji na najwyższych szczeblach władzy, a skończywszy na mafijnych układach, skandalach na prowincji i upadku inteligencji. Politkowska w ostrych słowach potępia prezydenta i jego rządy. Tym samym reporterka ujawnia wstrząsający stan rzeczy: żołnierzy umierających z niedożywienia, rodziców zmuszanych do dawania łapówek, by odzyskać ciała zmarłych synów, poborowych wynajmowanych jako niewolników. Za prawdę, którą szerzyła między innymi w tej książce, Politkowska zapłaciła najwyższą cenę.

„Rosja Putina” jest zarówno porywającym portretem kraju pogrążonego w kryzysie, jak i świadectwem tej niezwykłej reporterki. Historia jest bardziej niż kiedykolwiek aktualna i ważna w dzisiejszym krajobrazie politycznym.

 

Beze mnie jesteś nikim. Przemoc w polskich domach – Jacek Hołub, Wydawnictwo Czarne

Beze mnie jesteś nikim - Jacek Hołub
Kup ebooka, audiobooka lub książkę papierową Beze mnie jesteś nikim na Woblink.com

W badaniu przeprowadzonym na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trzydzieści procent – czyli ponad dziewięć milionów – dorosłych Polaków potwierdziło, że było sprawcami przemocy w rodzinie. Siedemnaście procent skrzywdziło bliskich kilka razy, a trzy procent wielokrotnie.

Mężczyźni krzywdzą swoje żony i dzieci. W końcu bici synowie dorastają i znęcają się nad swoimi partnerkami oraz dziećmi. Krzywdzone dziewczynki wpadają w szpony toksycznych mężów. Dorosłe dzieci dręczą zniedołężniałych rodziców. Silniejsi terroryzują słabszych, zdrowi niepełnosprawnych, ci, którzy mają władzę, kontrolują i ranią swoich podopiecznych. Przez polskie domy płynie rzeka agresji, bólu, cierpienia i nienawiści, a oficjalne statystyki to jedynie wierzchołek góry lodowej.

Jacek Hołub twierdzi, że napisał tę książkę, by pokazać, co kryje się pod spodem – jak wygląda prawdziwe oblicze przemocy domowej. „Beze mnie jesteś nikim. Przemoc w polskich domach” to wyjątkowa pozycja wśród polskich reportaży o niezwykle złożonej i kompleksowej tematyce. Reporter z zacięciem i ogromną empatią komentuje sytuację życiową wielu współczesnych Polaków, co skłania czytelnika do refleksji. To literatura faktu jaką trzeba poznać.

 

Columbine. Masakra w amerykańskim liceum – Dave Cullen, tłum. Adrian Stachowski, Wydawnictwo Poznańskie

Columbine - Dave Cullen
Kup książkę lub ebooka Columbine na Woblink.com

To arcydzieło true crime o najgłośniejszej szkolnej strzelaninie. Eric Harris i Dylan Klebold wyglądali na zwykłych licealistów. Chodzili do szkoły na przedmieściach Denver, próbowali podrywać dziewczyny i szukali pierwszych prac. Lada chwila mieli iść na studia. Jednak na kilka miesięcy przed balem maturalnym zaczęli planować zamach bombowy na swoich rówieśników.

Zrobili to 20 kwietnia 1999 roku. Bomby nie wybuchły, więc zastrzelili dwanaścioro uczniów i nauczyciela, a oprócz tego ranili jeszcze dwadzieścia cztery osoby. To wydarzenie przeszło do historii jako masakra w liceum Columbine. To właśnie do tej ogromnej tragedii porównywano wszystkie późniejsze strzelaniny w amerykańskich szkołach.

Autor książki, Dave Cullen, był jednym z pierwszych dziennikarzy na miejscu zdarzenia. Dokumentował ten reportaż aż dziesięć lat, demaskując wszystkie narosłe wokół tej sprawy mity i przyglądając się losom zmagającej się z dramatem lokalnej społeczności. „Columbine” to historia drogi do morderstwa, ale również opowieść o gojeniu ran i budzącej się na nowo nadziei. 

 

 

Niewidzialne kobiety. Jak dane tworzą świat skrojony pod mężczyzn – Caroline Criado Perez, tłum. Anna Sak, Wydawnictwo Karakter

Niewidzialne kobiety - Caroline Criado Perez
Kup ebooka, audiobooka lub książkę papierową Niewidzialne kobiety na Woblink.com

„Niewidzialne kobiety” to pierwsza książka, która na taką skalę analizuje seksistowski charakter świata, w którym żyjemy – od dostępności usług publicznych po projektowanie dóbr luksusowych. Caroline Criado Perez na setkach przykładów pokazuje, że domyślnym użytkownikiem większości dóbr i usług jest wciąż mężczyzna i pisze o tym, w jaki sposób wpływa to na codzienne życie połowy ludzkości.

Brak istniejących danych na temat kobiet – ich potrzeb, sposobów korzystania z infrastruktury bądź usług publicznych prowadzi do ich systematycznej dyskryminacji we wszystkich dziedzinach życia. Począwszy od języka, poprzez system edukacji czy ochrony zdrowia, nie mówiąc już o (nie)obecności kobiet na kartach historii. Przedsięwzięcie badaczki jest imponujące przede wszystkim ze względu na ilość materiału, jaki poddała analizie, a w dodatku objęła nią obszar niemal całego świata. Caroline Criado Perez z wielkim wyczuciem oraz ogromną wiedzą naukową opisuje to w jaki sposób współczesny świat w wielu wymiarach w dalszym ciągu jest wytworem patriarchatu.

 

 

Najlepszą literaturę faktu na lato znajdziecie w księgarni Woblink.com. Mamy nadzieję, że któraś z powyższych książek przyciągnęła Waszą uwagę i że umili Wam wakacyjny odpoczynek!

 

Jesteś fanem trzymających w napięciu kryminałów? Zachęcamy do przyjrzenia się naszym propozycjom najlepszych kryminałów na wakacje!

Co czytać w wakacje? TOP 10: Najlepsze kryminały na lato

A może wolisz sięgać po romanse, by móc odprężyć się i zapomnieć o świecie wokół? W takim razie mamy idealną propozycję – zajrzyj do naszego zestawienia najlepszych romansów!

Co czytać w wakacje? TOP 10: Najlepsze romanse na lato

Jeśli natomiast lubisz czytać angażujące i wzruszające powieści młodzieżowe to zapraszamy do sprawdzenia naszego zestawienia najlepszych książek dla młodzieży!

Co czytać w wakacje? TOP 10: Najlepsze książki młodzieżowe na lato