Jaką książkę na Komunię podarować w prezencie?

Czasem komunijnym prezentem piękniejszym niż najdroższe zabawki jest po prostu dobre słowo. Oto propozycje książek na pamiątkę Pierwszej Komunii Świętej – literatura, która zostaje na całe życie i dojrzewa wraz z dzieckiem.

A teraz maj dookoła maj wyświęca ogrody…*

Maj! Kwitną wonne lilaki, a przelotne deszcze stają się przyjemnie ciepłe. Maturzyści przywdziewają garnitury, a trzecioklasiści – białe alby. Pierwsza Komunia Święta to jeden z 7 Sakramentów Świętych w Kościele Katolickim. To piękna ceremonia przejścia; od tej pory młody wierny staje się pełnoprawnym uczestnikiem Mszy Świętej. Jednak dla wielu z nas – chrzestnych, dziadków, ciotek, rodziców – ten radosny czas staje się źródłem nie lada rozterek.

Kiedy zbliża się ten uroczysty majowy weekend, w wielu domach temperatura dyskusji sięga zenitu. Czy wręczyć tradycyjną kopertę? A może zrealizować marzenie o elektrycznej hulajnodze? Oczywiście, w spełnianiu dziecięcych marzeń nie ma absolutnie nic złego! Radość z odpakowania wyczekanego gadżetu jest szczera i piękna. Problem pojawia się w momencie, gdy szelest rozrywanego papieru prezentowego całkowicie zagłusza to, co w tym dniu powinno rezonować najgłośniej – przeżywanie Sakramentu,  więź z Bogiem i rodziną, moment refleksji.

Właśnie dlatego książki jako prezent na Pierwszą Komunię Świętą wracają do łask. Z resztą – pożądane dziś gadżety zostaną za kilka lat zastąpione kolejnymi. Tymczasem dobrze wybrana lektura z czasem coraz bardziej zyskuje na wartości. Wyobraź sobie, że obdarowany dziś ośmiolatek kiedyś, już jako dorosły mężczyzna, porządkując dom natrafia na tom z Twoją dedykacją. Otwiera go, a zasuszony liść lub zagięty róg strony wskazuje fragment, który kiedyś z jakiegoś powodu przykuł jego uwagę; mimowolnie się uśmiecha. Właśnie dla takich momentów warto rozważyć literaturę.

Na całe szczęście dobre książki religijne na Komunię to już nie – jak bywało przed dekadami – suche i niezrozumiałe teologiczne traktaty. Archaiczne tomy, które odkładało się na najwyższą półkę z pobożnym lękiem, by pełniły funkcję stricte dekoracyjną. Dziś to pięknie wydane, mądre, napisane przystępnym językiem opowieści, które tłumaczą dziecku świat. Uczą empatii, wskazują drogowskazy w chwilach zwątpienia i pokazują, że wiara nie jest zakurzonym zbiorem zakazów, lecz zaproszeniem do pięknej relacji.

Dlaczego warto podarować słowo?

Jak wiemy, w samej Biblii słowo niesie potężne znaczenie i wartość. Lecz jak znaleźć dla pociechy słowo dobre? Zastanawiając się, jakie książki na komunię wybrać, warto uświadomić sobie wagę tego prezentu. Dziecko w wieku wczesnoszkolnym to istota niezwykle plastyczna i ciekawa świata. Zadaje masę pytań – a część z nich dla nas, dorosłych, bywa trudna lub krępująca. „Gdzie jest Pan Bóg, gdy ktoś płacze?”, „Po co nam anioły?”, „Czy święci też musieli sprzątać swój pokój?”. Dobra literatura daje nam chwilę oddechu, a obdarowanym narzędzia do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi.

Słowo pisane rozwija wyobraźnię i kształtuje wartości. Czytając o odwadze, przyjaźni, poświęceniu czy cudach, młody czytelnik projektuje te wydarzenia we własnej głowie. Co więcej, książka wręczona z okazji Pierwszej Komunii często staje się pierwszą „poważną” pozycją w prywatnej biblioteczce młodego człowieka. To ważny komunikat od dorosłego: „Traktuję Cię poważnie. Uważam, że jesteś gotów na mądre historie. Wierzę w Twój intelekt i Twoją wrażliwość”. Dlatego też w poniższym zestawianiu proponuję Wam pozycje, po które często sięgają sami dorośli. Są to książki, które pozostaną dla dziecka wartościowe przez lata; na każdym etapie życia znajdzie w nich nową mądrość i radę.

Nie zapominajcie o dedykacji! Odręcznie napisane słowa na stronie tytułowej nadają upominkowi wartość osobistą. Kiedyś, w chwilach młodzieńczych burz, to właśnie ten krótki wpis może przypomnieć dorastającemu człowiekowi, że ma w swojej rodzinie kogoś, komu na nim zależy. To właśnie dlatego pytanie „jaka książka na prezent komunijny” to tak naprawdę pytanie o to, jaki przekaz chcemy zostawić naszemu chrześniakowi, wnuczce czy siostrzeńcowi na resztę życia.

Sztuka wyboru, czyli jak trafić w dziecięce serce?

Nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi. Książki na Komunię dla dziewczynki nie muszą ociekać różem i brokatem, a książki na Komunię dla chłopca nie muszą opowiadać wyłącznie o walecznych rycerzach i bitwach. Dzieci są różne, mają odmienne temperamenty, wrażliwość i sposób odbierania świata.

Dla dziecka, które jest wulkanem energii i ma problem z usiedzeniem w jednym miejscu, idealne będą dynamiczne biografie współczesnych świętych czy opowieści z wciągającą osią fabularną. Z kolei dla małego filozofa, zadającego egzystencjalne pytania, lepszym wyborem będą zbiory myśli, przypowieści, aforyzmy czy poetyckie spojrzenie na codzienność.

Nie sztuką jest kupić książkę najdroższą. Sztuką jest kupić książkę uszytą na miarę. Dlatego, czytając poniższe zestawienie, miej przed oczami konkretne dziecko. Przypomnij sobie jego uśmiech, jego pasje i to, w jaki sposób z Tobą rozmawia. Pozwól intuicji działać, a obiecuję Ci, że znajdziesz prezent idealny.

1.    Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Domowa. Pamiątka I Komunii Świętej – bp Kazimierz Romaniuk, Wydawnictwo Jedność

Zaczynamy od podstawy, bez której trudno wyobrazić sobie biblioteczkę chrześcijanina. Wydawnictwo Jedność oddaje w nasze ręce edycję, która samym swoim ciężarem i estetyką wykonania budzi szacunek. Biblia Domowa, przetłumaczona przez księdza biskupa Kazimierza Romaniuka (wybitnego polskiego biblistę), zachwyca od pierwszego wejrzenia.

Twarda oprawa ze złoceniami, eleganckie, pamiątkowe etui – wszystko to wręcz krzyczy: „Jestem ważna!”. Ale to, co kryje się w środku, jest jeszcze cenniejsze. Oprócz starannego przekładu znajdziemy tu coś, co sprawia, że ta publikacja może stać się sercem domu. Wydawca zadbał o specjalne, ozdobne strony przeznaczone do zapisywania kluczowych dat z życia rodziny: narodzin, chrztów, komunii czy ślubów. Dzięki temu to Pismo Święte staje się wielopokoleniową kroniką, która będzie przechodzić z rąk do rąk. Wyobraźnię pobudzają również piękne ilustracje Gustave’a Doré zestawione ze współczesnymi, barwnymi panoramami Jerozolimy i Betlejem. Ten kontrast między tradycyjną sztuką a nowoczesnym ujęciem Ziemi Świętej tworzy symboliczny most między przeszłością a teraźniejszością. Dodatkowy, poruszający akcent to osobiste błogosławieństwo, którego święty Jan Paweł II udzielił temu wydaniu. To prezent szlachetny; idealny dla rodziców lub chrzestnych, którzy pragną podarować dziecku solidną, duchową kotwicę na całe życie.

2.    Duchowy GPS. Krótki przewodnik po wierze – ks. Grzegorz Strzelczyk, Dominika Szczawińska-Zięba, Wydawnictwo WAM

Jeśli obawiacie się, że Wasz obdarowywany ziewnie na widok tradycyjnej, grubej księgi, oto propozycja dla Was. Duchowy GPS to pozycja nowoczesna, łamiąca schematy i posługująca się językiem zrozumiałym dla pokolenia, które rodzi się ze smartfonem w ręku. Ksiądz Grzegorz Strzelczyk – teolog o niezwykle bystrym, analitycznym umyśle – w duecie z Dominiką Szczawińską-Ziembą tworzą otwartą przestrzeń do dyskusji.

Zamiast wygłaszać kazań z odległej ambony, lektura zaprasza czytelnika na długi spacer, podczas którego na spokojnie można omówić zawiłości chrześcijaństwa. Wiara jest tu ukazana jako podróż pełna rozdroży, ślepych zaułków i momentów zawahania, a tytułowy GPS pomaga nie stracić z oczu ostatecznego celu. Autorzy nie uciekają od trudnych, współczesnych tematów. Dyskutują o chrześcijańskiej ekologii, o tym, jak radzić sobie z kryzysami na łonie samego Kościoła, czy wreszcie o współczesnym znaczeniu sakramentów w naszej zapracowanej codzienności. Duchowy GPS uczy krytycznego myślenia i dojrzałej wiary. Znakomicie sprawdzi się dla dzieci, które lubią zadawać niewygodne pytania i oczekują racjonalnych, a nie tylko „bajkowych” odpowiedzi. To lektura, do której młody człowiek będzie wracał, gdy wejdzie w burzliwy wiek nastoletni.

3.    Elementarz księdza Twardowskiego dla najmłodszego, średniaka i starszego – ks.  Jan Twardowski, Wydawnictwo Literackie

Są autorzy, którzy piszą atramentem, i są tacy, którzy zdają się pisać miodem, słońcem i poranną rosą. Do tych drugich z całą pewnością należał ksiądz Jan Twardowski. Elementarz to esencja jego życiowej filozofii zamknięta w formie przyjaznego, ciepłego przewodnika po zakrętach ludzkiego życia.

Książka prowadzi czytelnika przez cykl życia: od beztroskiego dzieciństwa, poprzez trudne momenty dojrzewania, poszukiwanie miłości, tworzenie rodziny, aż po łagodne oswajanie przemijania. Twórczość ks. Twardowskiego to fenomen polegający na maksymalnym uproszczeniu formy przy jednoczesnym zachowaniu głębi przekazu. Zamiast skomplikowanych dogmatów odnajdziemy tu pochwałę biedronki, zachwyt nad źdźbłem trawy i uśmiech rzucony w stronę biegającego po podwórku kundla. To mistrzowskie operowanie skrótem i metaforą zakorzenioną w naturze. Elementarz to przypomnienie, że w oczach Boga każdy z nas, niezależnie od wieku, potknięć czy wątpliwości, pozostaje umiłowanym dzieckiem. Ta pozycja będzie idealnym, kojącym prezentem dla dzieci o dużej wrażliwości; tych odrobinę nieśmiałych, które świat odbierają przez pryzmat emocji, tak intensywnych za przesłoną skrytego uśmiechu. Piękne, ponadczasowe wydanie sprawia, że to lektura, która będzie starzeć się (a raczej dojrzewać) razem z obdarowanym.

4.    Pamiątka Pierwszej Komunii Świętej. Z Jezusem przez rok liturgiczny – bp Antoni Długosz, Wydawnictwo Esprit

Świat, w który wprowadzamy swoje pociechy, nam samym czasem rozmywa się w biegu. Gubimy naturalny rytm, zapominamy o porach roku i cyklach natury. Ta propozycja to remedium na chaos i pęd. Oto przewodnik napisany przez człowieka, którego uśmiech potrafi kruszyć lodowce – biskupa Antoniego Długosza, wieloletniego prowadzącego kultowy program „Ziarno” i Kawalera Orderu Uśmiechu.

Ta książka to świetne narzędzie do oswajania kościelnej rzeczywistości. Dla 9-letniego dziecka uczestnictwo we Mszy Świętej, zmieniające się kolory szat liturgicznych, specyficzne tradycje i święta mogą wydawać się niezrozumiałe. Bp Długosz bierze czytelnika za rękę z czułością i oprowadza go po wszystkich dwunastu miesiącach roku kościelnego. Wyjaśnia zawiłości, zdejmuje powagę tam, gdzie potrzeba radości, tłumaczy domowe zwyczaje i udowadnia, że przyjaźń z Jezusem to fantastyczna przygoda. Taka, która trwa cały rok, każdego dnia – także przy odrabianiu lekcji czy zabawie z psem. Dużym atutem publikacji są przepiękne, barwne ilustracje, które sprawiają, że lektura jest przyjemnością również estetyczną. Słowa biskupa sprawiają, że Kościół jawi się młodemu czytelnikowi jako gościnny, dobry dom, w którym zawsze jest dla niego miejsce.

5.    Carlo Acutis. Święty w trampkach – Courtney Mares, tłum. Aleksandra Brożek-Sala, Wydawnictwo Esprit

Kiedy myślimy o świętych, nasza wyobraźnia automatycznie podsuwa nam obrazy poważnych, surowych postaci w starożytnych szatach. Odległe postaci o twarzach utrwalonych na starych płótnach lub w chłodnym marmurze posągów… A co jeśli powiem Wam, że święty to chłopak, który grał na PlayStation, wysyłał, programował strony internetowe, a na nogach nosił sneakersy? Courtney Mares odczarowuje mit dalekiego świętego i portretuje fascynującą postać Carlo Acutisa.

„Boży influencer”, „Patron internetu”. Carlo, zmarły na białaczkę w wieku zaledwie 15 lat, udowodnił światu, że nowinki technologiczne wcale nie stoją w opozycji do głębokiego życia duchowego. Wręcz przeciwnie – z pasją wykorzystywał sieć do katalogowania i promowania cudów eucharystycznych z całego świata. Ta książka będzie strzałem w dziesiątkę, jeśli szukacie postaci, z którą współczesne dziecko będzie mogło się utożsamić. Carlo to bohater na miarę XXI wieku – chłopak z sąsiedztwa, pełen radości, śmiejący się. Grający w piłkę i kochający Nutellę nastolatek, który pokazał, że „autostradą do nieba” może być codzienna Eucharystia. To potężna, motywująca dawka inspiracji. Carlo udowadnia, że do świętości nie trzeba wcale dążyć w worku pokutnym – można tam wbiec z uśmiechem i w trampkach.

6.    To, co najważniejsze – ks. Józef Tischner, Wydawnictwo Znak

Wypływamy teraz na nieco głębsze wody. Ksiądz Józef Tischner to jeden z najwybitniejszych polskich filozofów, którego góralska dusza i niepodrabialne poczucie humoru sprawiały, że potrafił tłumaczyć skomplikowane zjawiska z rozbrajającą prostotą. To, co najważniejsze to zbiór jego myśli, który stanowi literacką esencję mądrości.

Oczywiście, nie jest to książka o typowo dziecięcej narracji. To raczej pozycja „na wyrost”, z kategorii tych, które dojrzewają na półce i na które musi przyjść odpowiedni czas. Ale czyż Pierwsza Komunia nie jest właśnie początkiem takiego dojrzewania? Tischner pochyla się nad fundamentalnymi pojęciami: prawdą, miłością, wolnością, godnością, solidarnością. Odkrywa przed czytelnikiem przestrzeń, w której rozum spotyka się z wiarą w sposób bezkonfliktowy. To świetna propozycja również dla starszego rodzeństwa; myślicieli, którzy zadają wnikliwe pytania i potrafią godzinami roztrząsać problemy niesprawiedliwości świata. Tischner uświadamia nam, że człowiek nigdy nie jest sam, że zawsze przegląda się w oczach Innego. To piękny prezent, który w erze powierzchownych relacji wyposaży obdarowanego w precyzyjnie skalibrowany, moralny kompas. A przy okazji – niejednokrotnie wywoła uśmiech dzięki charakterystycznym anegdotom autora.

7.    Myśli na każdy dzień – św. Katarzyna ze Sieny, Wydawnictwo AA

Święta Katarzyna ze Sieny to postać o żelaznej woli i gorącym, mocnym sercu. Przed Wami zbiór krótkich sentencji, myśli i cytatów rozplanowanych na każdy dzień w roku. Taka konstrukcja książki idealny wybór dla dzieci (i dorosłych!), którzy mają trudności ze skupieniem uwagi na długich, wielostronicowych tekstach.

Słowa św. Katarzyny są mocne, klarowne i bezkompromisowe jak ona sama. Jako kobieta żyjąca w mrokach średniowiecza potrafiła dyktować listy do papieży i królów, nawołując ich do zaprowadzenia pokoju i reform! To wspaniały wzór dla młodych dziewcząt – dowód na to, że wiara nie polega na byciu bierną i cichą, ale jest dynamiczną siłą, pozwalającą zmieniać otaczającą rzeczywistość. Myśli na każdy dzień to rewelacyjny sposób na wprowadzanie małych, zaledwie kilkuminutowych rytuałów duchowych do codziennej rutyny. Przeczytanie jednego zdania o poranku podczas śniadania czy wieczorem przed zaśnięciem pozwala nastroić umysł. Daje impuls do pozytywnego myślenia i uczy systematyczności w rozwoju duchowym. Kropla drąży skałę nie siłą, lecz częstym spadaniem – i ta książka działa dokładnie na tej samej, mądrej zasadzie.

8.    Ptaki śpiewają ryby słuchają. Powieść o św. Antonim z Padwy – Jan Dobraczyński, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu

Jeśli szukasz czegoś, co pochłonie dziecko bez reszty, pozwalając mu uciec w wykreowany słowem świat, beletrystyka historyczna to fantastyczny wybór. Jan Dobraczyński, wybitny polski prozaik i mistrz narracji, w powieści o św. Antonim z Padwy tworzy barwny, tętniący życiem obraz XIII-wiecznej Europy.

Autor maluje przed nami spalone słońcem, kręte włoskie drogi; tłumne place gwarnych miast, pachnące ziołami klasztorne wirydarze i ludzkie dramaty toczące się w cieniu wielkiej historii. Opowieść o Antonim – jednym z najbardziej ukochanych i popularnych świętych, znanym głównie (i nieco niesprawiedliwie wąsko) z pomocy w odnajdywaniu zgubionych rzeczy – nabiera tu epickiego rozmachu. Poznajemy płomiennego mówcę; wybitnego teologa i człowieka o wielkiej pokorze i umiłowaniu natury. Według legend jego kazań potrafiły słuchać nawet stworzenia wodne. To książka przygodowa pokazująca, że bycie świętym to często droga pod prąd; wymagająca ogromnej odwagi i nonkonformizmu. Wyborne, bogate słownictwo Dobraczyńskiego pięknie rozwija warsztat językowy młodego czytelnika, rozbudzając w nim zarówno wiarę, jak i miłość do literatury.

9.    Rozmowa duszy z aniołem stróżem – Siostra Saurette z Lyonu, Wydawnictwo AA

We wczesnych latach szkolnych dziecko zaczyna być poddawane pierwszym, poważnym rówieśniczym ocenom. Konfrontuje się z poczuciem odrzucenia, sprawdzianami czy pierwszymi lękami dotyczącymi samotności. W takich momentach postać Anioła Stróża bywa zbawiennym ukojeniem. Książka spisana przez Siostrę Saurette, francuską mistyczkę, to wzruszający zapis intymnego, głębokiego dialogu wewnętrznego.

Nie jest to prosta, dziecinna bajka o białych piórach i chmurkach. To książka subtelna; pomagająca zrozumieć, że w chwilach zwątpienia, stresu czy przytłoczenia problemami wiernie czuwa nad nami niewidzialna, miłująca obecność. Forma książki – dialog, zapis rozmowy – ułatwia identyfikację z autorką. Stanowi swoistą formę modlitwy, z której można swobodnie czerpać. To lektura wyciszająca, działająca jak kojący balsam na rozedrgane serduszko młodego człowieka. Idealnie sprawdzi się na stoliku nocnym, czytana we fragmentach tuż przed snem. Pomoże zrzucić z barków ciężar nagromadzonego w ciągu dnia napięcia. Będzie to prezent pełen ciepła i duchowego bezpieczeństwa.

10. Miej szczęśliwe dni. Słowa, które leczą – ks. Piotr Pawlukiewicz, Wydawnictwo Esprit

Zestawienie kończymy literacką „tabletką radości”. Ksiądz Piotr Pawlukiewicz był legendarnym kaznodzieją, którego homilie i konferencje potrafiły gromadzić wielotysięczne tłumy. Wybuchające co chwilę gromkim śmiechem, by po chwili zanurzyć się w refleksyjnej ciszy. Miej szczęśliwe dni to kompilacja jego najlepszych, najbardziej pocieszających i pełnych nadziei tekstów.

Tytuł mówi sam za siebie. Nie znajdziemy tu straszenia wizjami piekła czy pedantycznego wytykania ludzkich błędów. Znajdziemy za to zachwyt nad drugim człowiekiem, błyskotliwe, często podszyte inteligentnym dowcipem puenty i przede wszystkim – ogromne zrozumienie dla ludzkich słabości. Pawlukiewicz miał niesamowity dar tłumaczenia wielkich spraw przez pryzmat najbardziej prozaicznych, codziennych zdarzeń. Stania w korku, przypalonego obiadu, złamanej na wf-ie nogi czy kłótni z rodzeństwem. Udowadniał, że świętość rodzi się właśnie w błocie codzienności, a Bóg nie oczekuje od nas perfekcjonizmu, lecz szczerego, choćby nawet niezdarnego starania. To świetna propozycja dla nastolatków, a w kontekście Komunii – inwestycja w świetne samopoczucie dziecka w przyszłości. To literacki plasterek na duszę i mocny, serdeczny uścisk zamknięty w okładkach.

*Stare Dobre Małżeństwo – Ballada majowa