27 stycznia obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Holokauście oraz 75 rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Z okazji obchodów zebraliśmy książki o Holokauście, które poruszają temat Zagłady – od dzienników, przez reportaże, po powieści graficzne.


75 lat temu, 27 stycznia 1945 roku żołnierze Armii Czerwonej wyzwolili obóz Auschwitz, a także obóz Auschwitz Birkenau II.
Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu został ustanowiony 1 listopada 2005 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Celem tego niezwykle ważnego święta jest uczczenie pamięci ofiar zgładzonych podczas II Wojny Światowej przez nazistowskie Niemcy.

Tegoroczne obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Holokauście i wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, jak w poprzednich latach, zostały zorganizowane głównie w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau. Najważniejszymi gośćmi obchodów byli więźniowie obozu. Oprócz nich w uroczystości brali udział przedstawiciele 60 krajów, organizacji międzynarodowych oraz duchowni różnych wyznań.

Mottem obchodów były słowa Załmena Gradowskiego: „Mamy straszne przeczucie, gdyż wiemy”.
Gradowski był polskim Żydem, więźniem obozu Auschwitz. Na selekcji odbywającej się na rampie stracił żonę, matkę oraz dwie siostry, a sam trafił do Sonderkommando w Birkenau. Napisał dwa rękopisy, które zostały odnalezione po wojnie.

Książek poruszających temat Shoah powstało wiele – znaczna część z nich skupia się na pokazaniu doświadczenia wojny, Zagłady i obozowej rzeczywistości. W tekście zebraliśmy zarówno tytuły, które od razu przychodzą na myśl w kontekście Holokaustu, jak i te mniej znane.

Książki o Holokauście, które warto przeczytać:

Dzienniki

Najpopularniejszym dziennikiem, w którym przedstawiono piekło wojny jest „Dziennik” Anne Frank. Pisała go jako nastoletnia dziewczynka ukrywająca się w mieszkaniu razem z bliskimi, a adresatką wpisów była jej fikcyjna przyjaciółka Kitty. Opisywała codzienne życie w ukryciu dwóch rodzin, które zostały skazane na swoje nieustanne towarzystwo, a także wydarzenia wojenne, w tym pogłoski o masowym mordowaniu Żydów.

Kolejnym tytułem jest „Dziennik” Dawida Sierakowiaka będący świadectwem życia w łódzkim getcie. Dawid opisywał fatalne warunki życia i pracy, a także wszechobecny głód.

Książki o Holokauście
Kup ebooka na Woblink.com

Pamiętniki pisała (z będzińskiego getta) także Rutka Laskier, czternastoletnia Żydówka. Przy opuszczaniu getta dziewczyna ukryła pamiętnik pod schodami. Odnalazła go jej koleżanka Stanisława Sapińska.

„Zdążyć przed Panem Bogiem” i „Rozmowy z katem”

Powyższe tytuły są jednymi z najpopularniejszych pozycji opisujących piekło II wojny światowej. „Zdążyć przed Panem Bogiem” to wywiad rzeka, jaki przeprowadziła Hanna Krall z jednym z przywódców powstania w warszawskim getcie, Markiem Edelmanem. Mężczyzna opowiada głównie o zdarzeniach, jakie miały miejsce w czasie powstańczych walk do kwietnia do maja 1943 roku.

Kup ebooka na Woblink.com

„Rozmowy z katem” Kazimierza Moczarskiego są zapisem rozmowy Moczarskiego i generała SS Jürgena Stroopa, którzy dzielili celę śmierci.

Książki o Holokauście
Kup ebooka na Woblink.com

„Biedni ludzie z miasta Łodzi”

Książką, w której w wyczerpujący sposób poruszono temat getta w Łodzi jest tytuł Stevena Sem-Sandberga „Biedni ludzie z miasta Łodzi”. Autor opisał w nim Chaima Mordechaja Rumkowskiego. To kontrowersyjna postać, którą określano mianem władcy łódzkiego getta. Przez jednych nazywany bohaterem, przez innym odrażającym kolaborantem. „Biedni ludzie z miasta Łodzi” nie skupiają się wyłącznie na jego postaci, ale ukazują również zwyczajnych mieszkańców getta i ich walkę o przeżycie.

Kup ebooka na Woblink.com

Auschwitz

Najbardziej poruszającymi książkami o Zagładzie są te, w których autorzy oddają głos ocalałym. Taką książką jest „Klub Auschwitz i inne kluby” Agnieszki Dakuszy. To świadectwo tych, którzy przeżyli Auschwitz. Agnieszka Dakusza daje swoim rozmówcom swobodę i wolność wypowiedzi. Książka została uhonorowana nagrodą Newsweeka im. Teresy Torańskiej.

Książki o Holokauście
Kup ebooka na Woblink.com

Równie wstrząsającą pozycją jest „Dobranoc Auschwitz. Reportaż o byłych więźniach” Macieja Zdziarskiego i Aleksandry Wójcik. Przedstawiono tu historie wciąż żyjących byłych więźniów obozu.

Kup ebooka na Woblink.com

Wyróżniony Nagrodą Augusta 2012 „Krótki przystanek w drodze z Auschwitz” Görana Rosenberga to reportaż z podróży śladami zmarłego ojca w jaką wyruszył autor. Opisał budowanie nowego życia w cieniu wielkiej traumy. Książka jest również odkrywaniem pamięci – o rodzinie, czasie i miejscu.

Książki o Holokauście
Kup ebooka na Woblink.com

W „Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne” autor, Mikołaj Grynberg oddaje głos dzieciom rodziców ocalałych z Shoah – „drugiemu pokoleniu świadków”. W książce przedstawiono zapis licznych rozmów między autorem a dorosłymi dziećmi ocalałych. Grynberg pokazuje, jak bardzo Zagłada wpłynęła na losy całych rodzin i kolejnych pokoleń.

Kup ebooka na Woblink.com

Przy „Oskarżam Auschwitz” warto wspomnieć również inne, zdecydowanie warte uwagi, książki Mikołaja Grynberga. O reportaży „Ocaleni z XX wieku” sam autor mówi, że chciał, aby wypowiedzi ludzi, z którymi rozmawiał były nie tylko świadectwem, ale i przeciwwagą dla wielu tekstów naukowych o Shoah. W „Księdze wyjścia” przeprowadza wiele rozmów oraz zadaje pytania o to, dlaczego tak wielu Żydów postanowiło wyjechać z Polski, a w „Rejwachu” przedstawia 31 opowieści o tym, jak to jest być Żydem we współczesnej Polsce.

Historia obozów koncentracyjnych

Andrea Pitzer w swojej książce „Noc, która się nie kończy” opisuje historię obozów koncentracyjnych pokazując, że istniały one na długo przed narodzinami nazizmu w hitlerowskiej Rzeszy. Autorka przedstawia obozy, jakie powstawały na różnych kontynentach, ale zawsze z tak samo koszmarnych powodów. Swoją publikacją Pitzer pokazuje, że obozy koncentracyjne nie zniknęły razem z końcem II wojny światowej, lecz niestety są częścią teraźniejszości.

Książki o Holokauście
Kup ebooka na Woblink.com

„Pięć lat kacetu”

„Pięć lat kacetu” to zapis wspomnień autora, Stanisława Grzesiuka, z obozów koncentracyjnych Dachau, Mauthausen i Gusen. Grzesiuk pisze o wojnie i obozach z charakterystycznym dla niego humorem, szczerością. W bardzo bezpośredni sposób opisuje machinę pracy oraz śmierci stworzoną przez nazistów. Próbuje również opowiedzieć o człowieczeństwie i jego cenie, w miejscu, które całego to człowieczeństwo starało się odebrać.

Kup ebooka na Woblink.com

Komiks i powieść graficzna

O Holokauście można opowiadać na wiele sposobów – w tym przez komiks. Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na „Maus” Arta Spiegelmana. Artysta pokazał Holokaust w przełomowy sposób, a także poruszył ważny temat przynależności do „drugiego pokolenia świadków”.

Podobne zagadnienie podejmuje również Michel Kichka w powieści graficznej „Drugie pokolenie. Czego nie powiedziałem mojemu ojcu”, w której opisuje życie w cieniu Holokaustu i zmaganie się z traumą, której osobiście się nie doświadczyło.


Antologia

Jedną z obszerniejszych publikacji dotyczących Zagłady jest antologia „Pamięć Shoah. Kulturowe reprezentacje i praktyki upamiętnienia”. Jest to zbiór ponad osiemdziesięciu esejów, których autorami są cenieni badacze polscy i zagraniczni. Inspiracją do powstania książki była międzynarodowa konferencja naukowa. Eseje są bardzo różnorodne i podejmują najróżniejsze aspekty Holokaustu.

Wartościowych książek, które opisują II wojnę światową i Holokaust jest bardzo wiele. W tekście pokazaliśmy zaledwie kilkanaście tytułów. Warto czytać publikację poświęcone tej tematyce, aby nigdy nie zapomnieć o tej potwornej zbrodni i nie pozwolić, by się kiedykolwiek powtórzyła.