Najlepsze pisarki wszech czasów

Słowa, które kruszą stare mury i budują nowe światy. Oto 10 najwybitniejszych autorek, które zmieniły oblicze literatury.

Pióro, które drąży skałę

Kobiety pisały od zawsze – tak samo jak mężczyźni. A nawet z większą determinacją, biorąc pod uwagę przeszkody kładzione im pod nogi przez tych drugich. Przez stulecia wkład połowy ludzkości w literaturę bywał celowo pomijany, wymazywany albo spychany na margines z adnotacją „twórczość pensjonarska”. Pamiętamy przecież siostry Brontë zmuszone do publikowania pod męskim pseudonimem, aby krytycy zechcieli spojrzeć na ich rękopisy bez pobłażliwego uśmiechu. Pamiętamy Mary Ann Evans, która musiała przybrać nazwisko George Eliot, by wydać zachwycające Middlemarch.

Dzisiaj możemy patrzeć z dumą na owoce tej batalii o prawo głosu. Celebrujemy najlepsze pisarki na świecie, które do dziś kształtują wrażliwość kolejnych pokoleń. Zrozumienie tej ewolucji to lekcja empatii i analitycznego spojrzenia na struktury, w jakich przyszło nam funkcjonować. Autorki, o których opowiem, udowadniały wielokrotnie, że potrafią opisywać rzeczywistość z przenikliwością przyprawiającą o dreszcze; obnażając to, co niewygodne.

Warto w tym miejscu pochylić się nad kłopotliwym pojęciem „literatury kobiecej”. Na przestrzeni lat wrzucano je do ciasnego worka, w którym lądują przeważnie lekkie opowiastki obyczajowe, letnie romanse i proste historie, które pochłania się w pociągu. To bardzo szkodliwe uproszczenie. Współczesne oraz klasyczne najlepsze autorki na świecie poruszają najcięższe tematy egzystencjalne. Rozkładają na czynniki pierwsze międzypokoleniowe traumy, badają zjawiska polityczne. Podważają systemy władzy i zapuszczają się odważnie w te rejony ludzkiej psychiki, w które większość z nas wolałaby nigdy nie zaglądać. Od dramatów psychologiczno-obyczajowych po metaforyczne powieści czerpiące z realizmu magicznego; pisarki nie należą do jakichkolwiek sztywnych ramach narzucanych przez rynek i konwenanse.

Przed Wami zestawienie, które krąży po kontynentach, epokach, tradycjach językowych oraz stylach narracyjnych. To lista, która stanowi obietnicę intelektualnej wędrówki po mrocznych dystopiach, społecznych niesprawiedliwościach i cichych, domowych tragediach, o których nie rozmawia się przy niedzielnym obiedzie.

1.   Margaret Atwood

Urodzona w 1939 roku w kanadyjskiej Ottawie, sporą część dzieciństwa spędziła z dala od miejskiego zgiełku, w bezkresnych lasach północnego Quebecu. Jej ojciec był entomologiem, co tłumaczy silną fascynację autorki bezwzględnymi, logicznymi prawami natury. Ta inspiracja biologią, ewolucją i procesami rozkładu silnie odcisnęła się na jej pisarstwie. Książki Margaret Atwood pełne są perspektywy socjologicznej, czarnego humoru i trafnych, profetycznych ostrzeżeń.

Dwukrotnie odebrała statuetkę Nagrody Bookera: w 2000 roku zaszczyt ten przyniósł jej Ślepy zabójca, a w 2019 roku triumfowały Testamenty. W 1987 roku uhonorowano ją Nagrodą im. Arthura C. Clarke’a za Opowieść podręcznej, przypieczętowując jej status autorki najważniejszej dystopii naszych czasów. Niemieckie środowisko księgarskie przyznało jej w 2017 roku Pokojową Nagrodę (Friedenspreis des Deutschen Buchhandels), argumentując, że jej przenikliwość pozwala dostrzegać niebezpieczne zmiany polityczne na długo przed tym, zanim staną się one rzeczywistością.

·       Oryks i Derkacz – Margaret Atwood, tłum. Małgorzata Hesko-Kołodzińska, Wydawnictwo Wielka Litera

Świat, jaki znamy – z jego fast foodami, centrami handlowymi i wirtualną rozrywką – przestał istnieć. Przez opustoszałe zgliszcza ludzkiej cywilizacji przemyka Yeti; mężczyzna, który niegdyś nosił imię Jimmy. Dziś, odziany w brudne szmaty, próbuje przetrwać na zrujnowanym pustkowiu, opiekując się Dziećmi Derkacza. Nowym, genetycznie zmodyfikowanym gatunkiem istot o niepokojącej niewinności.

Atwood buduje fabułę dwutorowo, powoli odsłaniając karty. Przeszłość Yeti to historia jego specyficznej relacji z Derkaczem; genialnym naukowcem, dla którego inżynieria genetyczna i zabawa w stwórcę stały się życiowym celem. W ten układ wkracza tajemnicza Oryks – kobieta o bolesnej przeszłości. Realia dorastania zmusiły ją do dziecięcej prostytucji, a teraz staje się obiektem niezdrowej fascynacji obu bohaterów. Autorka operuje językiem naszpikowanym terminologią biologiczną, świetnie łącząc powagę nadciągającej zagłady z jadowitą satyrą na korporacyjny bełkot reklamy.

2.   Simone de Beauvoir

Paryżanka z krwi i kości, dla której kawiarniane stoliki były naturalnym przedłużeniem biurka; pionierka feminizmu drugiej fali. Urodzona w 1908 roku Simone de Beauvoir wywodziła się z rodziny mieszczańskiej o silnych tradycjach katolickich. Wymagano od niej posłuszeństwa i odpowiedniego zamążpójścia. Ona jednak świadomie odrzuciła wiarę oraz ciasne schematy przewidziane dla kobiet. Wybrała ścieżkę intelektualną, stając się jedną z najważniejszych postaci egzystencjalizmu. Jej relacja z Jeanem-Paulem Sartre’em do dziś budzi żywe dyskusje i kontrowersje, stanowiąc praktyczny sprawdzian ich życiowych filozofii.

W 1954 roku zdobyła Nagrodę Goncourtów za książkę Mandaryni, dającą wnikliwy obraz dylematów moralnych i politycznych paryskiej inteligencji w pierwszych latach po II wojnie światowej. W 1975 roku wręczono jej Nagrodę Jerozolimską za całokształt twórczości stawiającej w centrum wolność jednostki, szczególnie wolność kobiet od patriarchalnego ucisku.

·       Nierozłączne – Simone de Beauvoir, tłum. Regina Gromadzka, Wydawnictwo Marginesy

De Beauvoir ukończyła tę mocno autobiograficzną nowelę w 1954 roku, lecz po chłodnej ocenie Sartre’a (który uznał ją za mało znaczącą) schowała rękopis do szuflady. Została wydana dopiero pośmiertnie, w 2020 roku. Książka stanowi głęboki, melancholijny zapis dziewczęcej przyjaźni między narratorką Sylvie a pełną pasji, buntu i życiowej iskry Andrée.

Sylvie dorasta w cieniu charyzmatycznej rówieśniczki. Zafascynowana obserwuje, jak Andrée miota się w niewidzialnych kajdanach utartych konwenansów, zakazów i nakazów. Ten z pozoru cichy dramat ukazuje mechanizmy powolnego niszczenia w młodej kobiecie jej pragnienia wolności, miłości oraz prawa do samostanowienia. Beauvoir używa tu stylu różniącego się od jej głośnych esejów filozoficznych. Jest bardziej stonowana, niemal liryczna, operująca delikatnymi półcieniami wspomnień.

3.   Louise Erdrich

Głos sprzeciwu wobec wymazywania historii, który rozbrzmiewa głęboko w sercu Stanów Zjednoczonych. Urodzona w 1954 roku Louise Erdrich to córka dwojga nauczycieli: Amerykanina o niemieckich korzeniach i matki z rdzennego plemienia Chippewa (Ojibwe). Dorastała w Dakocie Północnej, chłonąc mitologię, rytuały i opowieści starszyzny. To podwójne dziedzictwo stało się paliwem napędzającym jej prozę. Autorka świetnie radzi sobie z łączeniem realizmu z elementami magii plemiennej. Pokazuje brutalne realia dzisiejszych rezerwatów zderzone z pradawnymi wierzeniami o duchach przodków.

Rok 2012 przyniósł jej prestiżową nagrodę National Book Award za Okrągły Dom; jury doceniło połączenie kryminału sądowego z diagnozą sytuacji prawnej społeczności indiańskich. W 2021 roku otrzymała Nagrodę Pulitzera, przyznaną za powieść Nocny stróż – wspaniale nakreśloną historię opartą na życiu jej własnego dziadka. Za wkład w rozwój amerykańskiej wyobraźni uhonorowano ją też nagrodą Biblioteki Kongresu.

·       Okrągły Dom – Louise Erdrich, tłum. Agnieszka Walulik, Wydawnictwo Artrage

Wkraczamy w hermetyczny świat rezerwatu w Północnej Dakocie na przełomie lat 80’ i 90’. Bohaterem, z perspektywy którego śledzimy rozwój zdarzeń, jest trzynastoletni Joe Coutts. Spokojne dorastanie chłopca kończy się, gdy jego matka zostaje napadnięta i zgwałcona. Kobieta zamyka się w traumie i milczeniu, uciekając w sen, by odciąć się od koszmaru na jawie.

Wątek kryminalny obraca się wokół tego, na jakim dokładnie skrawku ziemi doszło do zbrodni. Czy jurysdykcję ma policja federalna, stanowa, czy plemienna? Podczas gdy organy ścigania przerzucają się papierami, trzynastoletni chłopiec postanawia samodzielnie namierzyć sprawcę. Okrągły dom jest fenomenalnym połączeniem powieści o dorastaniu (tzw. bildungsroman) i oskarżenia amerykańskiego systemu sprawiedliwości.

4.   Joan Didion

Zjawiskowa, drobna, zawsze sprawiała wrażenie istoty kruchej; jej pióro jednak miało potężną wagę. Urodzona w 1934 roku w Sacramento, swoje pierwsze reportaże i eseje tworzyła w rodzącej się epoce hippisów. Didion, wspólnie z garstką innych twórców, była pionierką nowej jakości dziennikarskiej. Wprowadziła własne lęki, subiektywność i nieoczywiste puenty do suchych faktów. Obserwowała politykę, przemiany kulturowe i własne życie z takim samym dystansem, nie oszczędzając nikogo.

W 2005 roku otrzymała nagrodę National Book Award za Rok magicznego myślenia. Książka ta przedefiniowała sposób, w jaki mówimy o stracie. Przez dekady doceniano jej zasługi dla amerykańskiej humanistyki, czego ukoronowaniem było odebranie w 2013 roku prezydenckiego odznaczenia National Humanities Medal.

·       Błękitne noce – Joan Didion, tłum. Jowita Maksymowicz-Hamann, Grupa Wydawnicza Relacja

Niedługo po śmierci męża, po długiej chorobie, zmarła Quintana Roo – adoptowana córka Didion. Błękitne noce biorą swój tytuł od zjawiska przyrodniczego zauważalnego pod koniec wiosny. Momentu, kiedy zmierzch wydłuża się w jasny, chłodny niebieski blask, zwiastujący nadejście letniego przesilenia, a zarazem nieuchronnego początku krótszych dni, jesieni i śmierci.

Didion odziera macierzyństwo z mitu bezwarunkowego poczucia bezpieczeństwa. Prześwietla swoje wspomnienia pod kątem potencjalnych zaniedbań, lęków przed starzeniem, fizycznego spadku formy i obserwowania własnej demencji. Proza uderza powtarzalnością – pewne frazy wracają zupełnie jak obsesyjne myśli w głowie osoby dręczonej bezsennością. Zupełnie jak cykliczność samego istnienia.

5.   Sylvia Plath

Krótkie, tragiczne życie jasnej komety mknącej po nocnym niebie literatury amerykańskiej. Sylvia Plath urodziła się w Bostonie w 1932 roku w rodzinie o surowych, niemieckich korzeniach. Od wczesnych lat zdradzała talent do pisania wierszy. Wzorowa uczennica ukrywała jednak wewnętrzny koszmar w postaci silnych epizodów depresyjnych. W latach 50’ choroba psychiczna nadal była tematem tabu, a metody jej leczenia przypominały tortury. Przeprowadzka do Anglii i ślub z Tedem Hughesem dały jej na moment złudzenie ocalenia; był to jednak mężczyzna przemocowy. Jednak ani Hughes, ani samobójstwo w 1963 nie zdołało przyćmić jej geniuszu.

Dopiero w 1982 roku poetyckie dzieła Plath doczekały się Nagrody Pulitzera za wydane łącznie The Collected Poems. Był to hołd dla prekursorki nurtu poezji zwierzeniowej (confessional poetry); wprowadzającej intymne, często gniewne i niepokojące rejestry do mainstreamu literatury.

·       Szklany klosz – Sylvia Plath, tłum. Mira Michałowska, Wydawnictwo Marginesy

Jedyna powieść w dorobku autorki. W dużej mierze zbudowana na fundamentach autobiograficznych, stanowi precyzyjne sprawozdanie z procesu odrywania się umysłu od racjonalnej rzeczywistości. Osiemnastoletnia Esther wygrywa konkurs pisarski, co gwarantuje jej miesięczny staż w ekskluzywnym nowojorskim magazynie dla kobiet. Trafia do świata blichtru i bankietów. Lecz zamiast wdzięczności i radości, z każdym kolejnym dniem Esther czuje opadającą na nią niewidzialną kurtynę mroku.

Plath ukazuje presję, jakiej poddawane były młode kobiety w Stanach Zjednoczonych lat pięćdziesiątych. Oczekiwania społeczne zakładały znalezienie bogatego męża, założenie rodziny na przedmieściach i porzucenie własnych ambicji naukowych. Dla bohaterki ten model życia staje się klatką. Tytułowe określenie szklanego klosza odzwierciedla stan ciężkiej depresji – odizolowanie od powietrza i dźwięków przy jednoczesnej ekspozycji na oceniające spojrzenia z zewnątrz.

6.   Arundhati Roy

Autorka z dalekich Indii, potrafiąca za pomocą jednego tytułu zatrząść zachodnim rynkiem wydawniczym. Urodzona w 1961 roku, lata dorastania spędziła w stanie Kerala – dusznej, tropikalnej krainie o pięknej architekturze i skomplikowanym przekroju religijnym. Chrześcijaństwo mieszało się tam z ortodoksyjnym hinduizmem, a komunistyczne agitacje z mocno zakorzenionym podziałem kastowym. Roy z wykształcenia jest architektką, co widać w jej metodycznym sposobie konstruowania fabuły. Dziś słynie ze swojego aktywizmu oraz obrony praw ubogich przesiedlanych na skutek budowy tam na indyjskich rzekach.

Faktura jej prozy oczarowała kapitułę Nagrody Bookera, która w 1997 roku uczyniła ją pierwszą indyjską pisarką wyróżnioną tą statuetką. Ten jeden werdykt zapewnił jej nieśmiertelność na globalnym rynku, otwierając drogę nowym pokoleniom twórców z południowej Azji. Za swoją zaangażowaną postawę i teksty non-fiction w 2004 roku otrzymała w Australii prestiżową Sydney Peace Prize.

·       Bóg Rzeczy Małych – Arundhati Roy, tłum. Jerzy Łoziński, Wydawnictwo Zysk i S-ka

Bóg Rzeczy Małych to opowieść pachnąca curry, rybami i dojrzałymi mango rozgniecionymi w słońcu. Głównymi bohaterami jest dwójka bliźniąt – chłopiec Estha i dziewczynka Rahel. Poznajemy ich na dwóch planach czasowych; jako małe dzieci i lata później, jako zmęczonych życiem dorosłych.

Rdzeniem powieści jest złamanie odwiecznych, niepisanych praw miłości – ustaleń mówiących o tym, kogo i w jakich ilościach można obdarzać uczuciem. Autorka manipuluje językiem w sposób zachwycający, pozwalając narracji toczyć się tokiem dziecięcych skojarzeń. To zmysłowa i emocjonalna opowieść, pełna bólu wynikającego ze społecznych nierówności i cichego ucisku kastowego.

7.   Iris Murdoch

Irlandzka bystrość połączona z chłodem londyńskiej sali wykładowej. Urodzona w Dublinie w 1919 roku, Iris Murdoch spędziła większość dorosłego życia w brytyjskich kręgach uniwersyteckich. Studiowała filologię klasyczną i historię starożytną, a potem filozofię w Cambridge. Prowadziła zajęcia z filozofii w Oksfordzie. Na karty pisanych powieści przenosiła swoje akademickie poszukiwania dotyczące moralności, zła, wolnej woli oraz natury miłości. Skomplikowane życie biseksualnej autorki – obfitujące w zdrady, trójkąty i fascynacje – mocno rezonowało w jej twórczości.

Talent analityczny Murdoch został doceniony na wiele sposobów. W 1978 otrzymała nagrodę Bookera za powieść Morze, morze. Królowa brytyjska uhonorowała autorkę tytułem Damy Komandora Orderu Imperium Brytyjskiego w 1987 roku. Murdoch otrzymała również nagrodę Whitbread Prize 1974 roku za Maszynę miłości profana.

·       Przeciw oschłości – Iris Murdoch, tłum. Michał Filipczuk, Państwowy Instytut Wydawniczy

Fascynujący zbiór esejów, którego główną oś stanowi tytułowy manifest Przeciw oschłości. Murdoch, mająca dość kierunku, w jakim podążała współczesna jej literatura europejska, wypowiedziała modnym wówczas prądom wojnę. Pod ostrzałem znalazła się analityczna filozofia upraszczająca ludzką egzystencję do równań logicznych, a również również egzystencjalizm Sartre’a.

Dla brytyjskiej myślicielki tytułowa oschłość jest grzechem śmiertelnym zachodniej cywilizacji. Odziera ona sztukę z gęstej, nieprzewidywalnej i często irracjonalnej materii ludzkich interakcji. Murdoch argumentuje, że zapomnieliśmy o tym, czym jest prawda w sztuce, rezygnując z głębi na rzecz prostych alegorii.

8.   Toni Morrison

Pisarka, która zdrapała białą farbę pokrywającą historię Stanów Zjednoczonych, aby wydobyć na wierzch pomijaną i brutalną prawdę. Toni Morrison urodziła się w 1931 roku w Lorain w stanie Ohio; dorastała w realiach segregacji rasowej. Pracując przez długi czas jako redaktorka, skupiała się na wprowadzaniu do głównego obiegu Czarnych autorek. Sama Morrison to narratorka, która umiała ubrać najbardziej bolesne fakty historyczne w poetyckie tony, budząc duchy przeszłości z należytym im szacunkiem.

Morrison przeszła do historii jako pierwsza ciemnoskóra laureatka Literackiej Nagrody Nobla, przyznanej w 1993. Pięć lat wcześniej, w 1988 roku, otrzymała Nagrodę Pulitzera w uznaniu za wstrząsającą Umiłowaną, opartą na prawdziwych losach niewolnicy. Prezydent Obama odznaczył ją w 2012 roku Prezydenckim Medalem Wolności, doceniając trud włożony w demaskowanie instytucjonalnego rasizmu.

·       Najbardziej niebieskie oko – Toni Morrison, tłum. Kaja Gucio, Wydawnictwo Poznańskie

Spektakularny debiut autorki, przenoszący odbiorcę do sennego miasteczka w Ohio niedługo po wybuchu II wojny światowej. Poznajemy Pecolę Breedlove, ciemnoskórą dziewczynkę wychowującą się w dysfunkcyjnym i ubogim środowisku. Pecola, wpatrująca się we wszechobecne zdjęcia jasnowłosej Shirley Temple, wytwarza w sobie przekonanie o własnej wrodzonej brzydocie. Jej marzeniem jest posiadanie najbardziej niebieskich oczu na świecie – symbolu akceptacji i miłości w dominującym białym społeczeństwie.

Książka obnaża niebezpieczeństwa, które niosą ze sobą utrwalone w popkulturze standardy estetyczne. Morrison ukazuje proces internalizacji nienawiści do samego siebie przez grupy mniejszościowe. Uderzające są w powieści zwłaszcza monologi, w których język dziecięcej niewinności zderza się z systemową opresją. Najbardziej niebieskie oko łamie serce, ale robi to z ogromną finezją.

9.   Olga Tokarczuk

Autorka, która otworzyła polską literaturę na przestrzenie kosmiczne, mityczne i filozoficzne, jednocześnie nie zrywając połączenia z wiejskimi krajobrazami. Olga Tokarczuk urodziła się w Sulechowie w 1962 roku. Początkowo zdobywała szlify akademickie jako psychoterapeutka, pracując z osobami cierpiącymi na choroby psychiczne. To naukowe i kliniczne zaplecze wyposażyło ją w głębokie zrozumienie podświadomych mechanizmów, teorii znaczenia snów oraz istoty psychologii Carla Junga. Szybko jednak zrzuciła kitel na rzecz pióra. Stała się postacią głośną, wywołującą dyskusje i kontrowersje na polskim podwórku. Słynie ze swojego bezkompromisowego sprzeciwu wobec narracji nacjonalistycznych i stanowczej obrony natury przed agresywną działalnością człowieka.

Na arenie międzynarodowej zdobyła wszystko, o czym może marzyć osoba zajmująca się literaturą. Akademia Szwedzka ogłosiła ją laureatką Literackiej Nagrody Nobla za rok 2018 (wręczoną w 2019 roku). Doceniono ją za wyobraźnię, z jaką opowiada o przekraczaniu barier – fizycznych i mentalnych. Jej książka Bieguni jako pierwsza polska publikacja uhonorowana została w 2018 roku nagrodą The Man Booker International Prize. Na krajowym gruncie może pochwalić się dwoma nagrodami literackimi Nike (Księgi Jakubowe i Bieguni).

·       Księgi Jakubowe – Olga Tokarczuk, Wydawnictwo Literackie

Księgi Jakubowe rzucają nas na bezdroża osiemnastowiecznej Europy Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem dawnych Kresów Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powieść jest gigantyczną panoramą przedstawiającą wędrówkę Jakuba Franka – charyzmatycznego heretyka lub mistyka (zależy, kogo spytać) o żydowskich korzeniach. Podróżuje on od Podola aż po terytoria imperium osmańskiego. Doprowadza do schizm, wchodzi w konflikt z rabinatem i dokonuje konwersji części swoich naśladowców.

To książka budująca alternatywną, zapomnianą wersję naszej historii narodowej. Zamiast szeleszczących jedwabiem kontuszy, dworków i sienkiewiczowskich wyidealizowanych bohaterów widzimy społeczeństwo podzielone. Borykające się z nierównościami społecznymi, brudem, ciemnotą i konfliktami na tle religijnym. Powieść Tokarczuk czyta się jak potężną historyczną przygodę obfitującą w legendy, zjawiska nadprzyrodzone i sekrety zakodowane w tajemnych zapiskach.

10. Agatha Christie

Królowa Złotej Ery powieści detektywistycznej. Agatha Mary Clarissa Christie, urodzona w brytyjskim Torquay w 1890 roku, obracała się początkowo w towarzystwie arystokracji. Jej losy mocno splotły się z trudami I wojny światowej, kiedy to z zaangażowaniem podjęła pracę ochotniczki w Czerwonym Krzyżu. Styczność ze strychniną, rycyną czy arszenikiem wykorzystała później jako znak rozpoznawczy swoich intryg. Sama przeszła do historii nie tylko dzięki twórczości, ale też z powodu autentycznego skandalu ze swoim dziwnym zaginięciem w 1926 roku. Wypuściła w świat ponad sześćdziesiąt powieści kryminalnych, definiując na nowo zasady całego nurtu.

Została laureatką nagrody Edgar Grand Master w 1955 roku, najwyższego honoru przyznawanego przez stowarzyszenie Mystery Writers of America. Otrzymała tytuł Damy Komandora Orderu Imperium Brytyjskiego w 1971 roku. Ku jej czci ustanowiona została nagroda Agatha Award, przyznawana najlepszym powieściom kryminalnym.

·       Kurtyna – Agatha Christie, tłum. Anna Szeryńska, Wydawnictwo Dolnośląskie

Kurtyna to melancholijny finał najważniejszego cyklu detektywistycznego w historii. Christie napisała ten tekst w okresie II wojny światowej, chowając go do sejfu na wypadek swojej nieoczekiwanej śmierci w trakcie nalotów na Londyn. Czekał tam dekady, a opublikowany został dopiero u schyłku życia autorki w 1975 roku. Spotykamy słynnego Herkulesa Poirot w stanie budzącym smutek. Porusza się na wózku, traci wzrok. Prosi swojego lojalnego kompana, kapitana Hastings’a, o przybycie do dworku w Styles. W tych samych murach przed laty zaczęła się ich pierwsza przygoda. W tych samych murach uwikłani w chłodne relacje rezydenci stają się uczestnikami ostatniego występu wybitnego detektywa.

Tajemnica ogniskuje się wokół mordercy idealnego, znanego pod pseudonimem X. Jest to zbrodniarz wywierający subtelny wpływ na otoczenie; zasiewający ziarna paranoi w umysłach ofiar, prowokując je do tragicznych działań. To kryminał pełen melancholijnych przemyśleń nad nieuchronnością losu i ciężarem wymierzania sprawiedliwości.