Najlepsze polskie reportaże – ranking tytułów, które warto przeczytać

[Aktualizacja: 18.06.2026]

Rynek literacki obfituje w literaturę non-fiction spod pióra polskich autorów. Potrafią oni opisywać rzeczywistość i docierać do historii, które często pozostają niewidoczne na pierwszy rzut oka. W tym artykule zebraliśmy kilka książkowych pozycji, którymi warto się zainteresować. Jeśli szukasz ciekawych polskich reportaży – koniecznie sprawdź, jakie tytuły uwzględniliśmy w rankingu Woblink.

Najlepsze polskie reportaże – ranking

Dobra literatura faktu skłania do refleksji, poszerza perspektywę i na długo zostaje w pamięci czytelników. Poniżej przygotowaliśmy zestawienie tytułów, które zdecydowanie warto mieć na swojej liście lektur do odhaczenia.

1. Magdalena Grzebałkowska – Wojenka, Wydawnictwo Agora

Na pierwszym w głosowaniu członków grupy Czytamy reportaże znalazła się książka Magdaleny Grzebałkowskiej pt. „Wojenka”. To zbiór opowieści o wojnie widzianej oczami dzieci. Są tu historie: Arthura, który w wieku trzech lat trafił do domu dziecka, gdzie został wychowywany na idealnego nazistę, Lili, która w łagrze nauczyła się kochać Stalina, małego Minoru, Amerykanina japońskiego pochodzenia, który poznał życie za drutami, choć żył w kraju wolności. By zebrać opowieści do swojej najnowszej książki, Grzebałkowska odwiedziła m.in. Hiszpanię, Niemcy, Stany Zjednoczone, Kazachstan i dalekie krańce Gułagu. „Wojenka” jest wyjątkowym świadectwem tego, jak fatalnie wojna, poczucie zagrożenia czy propaganda oddziaływują na dzieci i ich późniejsze, dorosłe życie.

2. Jakub Korus – Surogatki. Historie kobiet, które rodzą „po cichu”, Wydawnictwo Znak

Na drugim miejscu głosowania znalazł się reportaż Jakuba Korusa o surogatkach – kobietach, które decydują się urodzić nie swoje dzieci. Niektóre robią to z pobudek serca, inne traktują, jak pracę. W większości krajów nie istnieją żadne regulacje dotyczące korzystania z usług surogatek. Co więcej, w wielu krajach takie praktyki są nielegalne. „Surogatki” to efekt dziennikarskiego śledztwa Korusa, który w trakcie pracy nad książką dotarł do surogatek i rodzin adopcyjnych, a także rozmawiał z pośrednikami europejskiego podziemia surogacyjnego. Jego celem było przełamanie tabu i zrozumienie, dlaczego korzystanie z usług surogatek może być dla wielu milionów ludzi ostatnią deską ratunku.

Jednym z punktów wyjścia do napisania tej książki była międzynarodowa afera – w maju 2020 roku cały świat obiegło zdjęcie sali szpitalnej z ponad stoma noworodkami czekającymi na swoich rodziców. Dzieci, urodzone przez surogatki, zostały na kilka miesięcy uwięzione na terenie Ukrainy z powodu lockdownu. Rząd oraz władze kliniki bezradnie rozkładały ręce. Tragedia wywołała burzę i stała się pretekstem do ogólnoświatowej dyskusji na temat surogacji. Reportaż polecają m.in. Magdalena Grzebałkowska i Janusz Schwentner.

3. Marek Szymaniak – Zapaść, Wydawnictwo Czarne

„Zapaść” to drugi, po książce „Urobieni”, reportaż Marka Szymaniaka, który ukazał się nakładem Wydawnictwa Czarne. Tym razem reportażysta przygląda się miastom, którym grozi tytułowa zapaść. Według danych PAN, ciężki los czeka niemal połowę z dwustu pięćdziesięciu pięciu średnich polskich miast. Powodów ekonomiczno-społecznej zapaści jest wiele – bezrobocie, likwidacja miejsc pracy i brak inwestycji, złe zarządzanie, starzejące się społeczeństwo, rosnące ceny mieszkań. Można tak wymieniać be końca. Szymaniak stara się znaleźć odpowiedź na to, czemu w jednych miastach udaje się utrzymać rozwój, a w drugich nie. Autor „Zapaści” rozmawia z przedsiębiorcami, samorządowcami, pracownikami (zarówno zatrudnionymi, jak i zwolnionymi) i aktywistami społecznymi.

4. Rafał Hetman – Izbica, Izbica, Wydawnictwo Czarne

Tuż za podium znalazła się książka znanego z Instagrama Rafała Hetmana. Autor opowiada historię Holokaustu przez pryzmat małego miasteczka – tytułowej Izbicy. Po podlubelskim żydowskim miasteczku pozostał tylko zryty przez poszukiwaczy złota cmentarz, zmieniona w szalet synagoga, splądrowane domy. Według archiwów, Zagładę przetrwało dwadzieścioro troje ocalałych. Spośród nich nikt nie zdecydował się pozostać w Izbicy. Ze wspomnień rozmówców, pamiątek, dokumentów i fotografii Hetman przedstawia upadek społeczności oraz odkrywa historię przez lata przemilczaną. Przykładzie mikro-świata Izbicy staje się tutaj uniwersalną opowieścią o wojennych losach żydowskich miasteczek boleśnie naznaczonych okupacją i powojennym działaniem Polaków.

5. Jacek Hołub – Beze mnie jesteś nikim, Wydawnictwo Czarne

Na piątym miejscu w głosowaniu znalazła się nowa książka Jacka Hołuba pt. „Beze mnie jesteś nikim”. Po książkach o rodzicach niepełnosprawnych dzieci („Żeby umarło przede mną”) i dzieciach z autyzmem, ADHD i zespołem Aspergera („Niegrzeczne”), Hołub skupia się na kolejnym trudnym, bolesnym i kontrowersyjnym temacie. Tym razem poświęca swoją książkę przemocy domowej. Autor przedstawia nie tylko ofiary, ale również katów, którzy znęcają się nad swoimi najbliższymi. Skala przemocy domowej zaskoczyła nie tylko reportera, ale również bohaterów książki. „Beze mnie jesteś nikim” to wyjątkowo aktualny tekst, bowiem w dobie lockdownów, pandemii, izolacji i pracy z domu, poziom przemocy i odnotowanych przez policję przypadków nadużywania siły fizycznej i psychicznej diametralnie wzrósł.

6. Dionsios Sturis – Zachód słońca na Santorini, Wydawnictwo Poznańskie

Szóstym najciekawszym reportażem roku 2021 według członków grupy uznany został „Zachód słońca na Santorini” Dionisiosa Sturisa. To opowieść o współczesnej Grecji oczami syna Polki i Greka. Choć książka stanowi osobną całość, można ją traktować, jak kontynuację poprzedniej, bestsellerowej opowieści o Grecji Sturisa pt. „Gorzkie pomarańcze”. Autor opowiada intymną, bolesną, a zarazem uniwersalną historię o dojrzewaniu i konstruowaniu własnej tożsamości, i o tym, co znaczy być Grekiem, być Polakiem, lub w ogóle – mieć pochodzenie.

7. Ewa Winnicka – Greenpoint. Kroniki Małej Polski, Wydawnictwo Czarne

Kolejną książką wyróżnioną w plebiscycie jest najnowszy reportaż Ewy Winnickiej. Tym razem autorka podejmuje temat Greenpointu – polskiego akcentu na mapie współczesnych Stanów Zjednoczonych. Nowojorski Greenpoint od ponad stu pięćdziesięciu lat stanowi przedsionek ziemi obiecanej. To tu przybywali i nadal przybywają Polacy w poszukiwaniu lepszego życia. Budują tu swoje kościoły, zakładają sklepy, otwierają kluby. Niektórzy z nich dorobili się wielkich fortun, inni wylądowali na bruku. Autorka opowiada o historii „Polish neighborhood”, poczynając od XVII wieku, poprzez kolejne punkty zwrotne, fale imigrantów, rewolucje i przełomy.

8. Karolina Sulej – Historie osobiste. O ludziach i rzeczach w czasie wojny, Wydawnictwo Czerwone i Czarne

W ubiegłym roku książka Karoliny Sulej pt. „Rzeczy osobiste. Opowieść o ubraniach w obozach koncentracyjnych i zagłady“ została wyróżniona trzecim miejscem w głosowaniu czytelników. W tym roku kolejna książka autorka poświęcona ludziom i rzeczom doświadczonym przez wojnę i Zagładę znalazła się w pierwszej dziesiątce. Karolina Sulej, jak sama przyznała, podczas pracy nad „Rzeczami osobistymi” usłyszała wiele opowieści, które nie zmieściły się w jednej książce. Choć „Historie osobiste” można czytać jako osobny reportaż, to jest to pewnego rodzaju kontynuacja poprzedniej książki autorki.

Na „Historie osobiste” składa się jedenaście wywiadów z bohaterami i bohaterkami, którzy przeżyli okupację – getta, obozy –Auschwitz-Birkenau, Ravensbrück, Majdanek, Stutthof, Bergen-Belsen. W każdej z opowieści przewija się aspekt dbania o wygląd, jako ważny czynnik zachowania godności w sytuacjach granicznych.

9. Marta Wroniszewska – Tu jest teraz twój dom. Adopcja w Polsce, Wydawnictwo Czarne

Na dziewiątym miejscu znalazł się kolejny zaangażowany reportaż wydany przez Wydawnictwo Czarne. Marta Wroniszewska pisze o dzieciach, które na co dzień mieszkają w domach dziecka lub są wychowywane przez rodziny zastępcze. Takich dzieci jest przeszło siedemdziesiąt tysięcy. Większość z nich nie ma szans na znalezienie prawdziwego, pełnego miłości domu. Problemów jest wiele – albo są za duże, mają problemy zdrowotne, albo ich biologiczni rodzice nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Trzeba również pamiętać, że nie każda adopcja kończy się szczęśliwie.

Marta Wroniszewska rozmawia z adoptowanymi dziećmi, rodzinami zastępczymi, psychologami, wychowawcami domów dziecka. Rozmówcy dzielą się nią wieloma wstrząsającymi opowieściami – o udanych i nieudanych adopcjach, o problemach z jakimi się zmagają, przeszkodach prawnych oraz wyzwaniach, jakim muszą stawić czoła. Autorka przybliża czytelnikom również przebieg procesu adopcyjnego.

10. Tomasz Słomczyński – Kaszëbë, Wydawnictwo Czarne

Pierwszą dziesiątkę zamyka reportaż wydany w kultowej serii Sulina Wydawnictwa Czarne. Tytułowe Kaszuby, podobnie jak Śląsk, na tle pozornie monolitycznej tożsamościowo Polski, jest regionem wyjątkowym. To miejsce rozerwane między Wschodem a Zachodem, przez lata uznawane przez Polaków za zbyt niemieckie, a przez Niemców za zbyt polskie. Kaszubi szczycą się swoją kulturą, własnym językiem i zanurzonej w historii odrębności.

Tomasz Słomczyński  wybrał się na Kaszuby, nie tylko po to, by napisać reportaż o jednym z najciekawszych kulturowo terenów Polski. Autor reportażu zakochał się w tym regionie, Kaszuby stały się jego domem oraz wyzwaniem. Słomczyński zaczął uczyć się kaszubskiego, opisywać lokalne historie, tradycje i zwyczaje. Jego reportażowi przyświeca powtarzane od pokoleń hasło: „Nie ma Kaszëb bez Polonii, a bez Kaszëb Polśczi”.  Z jednej strony brzmiące niczym pochwała jedności, z drugiej zaś podkreślające odrębność Kaszubów.

11. Mikołaj Grynberg – „Jezus umarł w Polsce”, Wydawnictwo Agora

Autor oddaje głos osobom zaangażowanym w pomoc uchodźcom na granicy polsko-białoruskiej. Bohaterowie tych historii początkowo nie przypuszczali, jak bardzo zmieni się ich życie. Z czasem przyszło im mierzyć się z niechęcią otoczenia i problemami zawodowymi. Książka pokazuje także szerszy kontekst kryzysu humanitarnego na granicy. Autor zwraca uwagę na brak skutecznych rozwiązań systemowych.

Efektem są dziesiątki potwierdzonych ofiar oraz wiele kolejnych historii, które wciąż pozostają nieznane. To reportaż, który przede wszystkim mówi o odpowiedzialności, solidarności i cenie, jaką czasem trzeba zapłacić za pomoc drugiemu człowiekowi. „Jezus umarł w Polsce” jest jedną z tych książek, które dobrze pokazują wydarzenia znane z nagłówków gazet z zupełnie innej perspektywy.

12. Zbigniew Rokita – „Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku”, Wydawnictwo Czarne

Ta książka jest jednocześnie reportażem, autobiograficzną opowieścią i próbą zrozumienia skomplikowanej historii Górnego Śląska. Jak przyznaje sam autor, przez lata wypierał własne śląskie korzenie i sam uległ stereotypom dotyczącym mieszkańców regionu. Nazwiska przodków, rodzinne tajemnice, ślady wojennych losów i przemilczane historie prowadzą go do coraz głębszych pytań o śląską tożsamość.

„Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku” staje się fascynującą opowieścią o regionie pełnym sprzeczności – to miejsce, gdzie kwestie narodowości, pamięci historycznej, ekologii i lokalnej odrębności splatają się w jedną historię. Będzie to genialna lektura dla każdego, kto chce lepiej zrozumieć mieszkańców Górnego Śląska, ich mentalność i kulturę.

13. Mariusz Szczygieł – „Gottland”, Wydawnictwo Czarne

Autor zabiera czytelnika w podróż przez najnowsze dzieje Czech – od końca XIX wieku aż po czasy współczesne. Nie robi jednak tego w formie znanej ze szkolnych podręczników. W tej historii każdy rozdział przypomina bardziej reporterskie śledztwo. Autor dociera do świadków wydarzeń, rozmawia z rodzinami bohaterów i przeszukuje archiwa, aby odtworzyć zapomniane historie.

Zebrany materiał wykorzystuje do stworzenia opowieści, która balansuje między udokumentowaniem zdarzeń a opisem wydarzeń w zindywidualizowanym stylu. W książce znajdują się również krótkie formy – szkice, migawki i niewielkie historie, które pełnią rolę przerywników. Dzięki temu „Gottland” tworzy wielowymiarowy portret czeskiego społeczeństwa i jego historii.

14. Wojciech Jagielski – „Modlitwa o deszcz”, Wydawnictwo Znak

Reportaż Wojciecha Jagielskiego pomaga spojrzeć na sytuację w Afganistanie w szerszym kontekście, niż pozwalają na to medialne doniesienia o wojnie czy terroryzmie. Autor przybliża realia kraju, który przez dekady znajdował się w centrum zainteresowania światowych mocarstw i stał się areną konfliktów o globalnym znaczeniu. Głównym bohaterami pozostają sam Afganistan i jego mieszkańcy.

W „Modlitwie o deszcz” Jagielski pokazuje m.in. rolę Afganistanu zarówno w osłabieniu Związku Radzieckiego, jak i podważeniu pozycji Stanów Zjednoczonych. Jednocześnie zwraca uwagę na fakt, że Afgańczycy często stawali się uczestnikami wydarzeń, na które nie mieli realnego wpływu. Wartość reporterska książki została doceniona licznymi wyróżnieniami, w tym nominacją do Nagrody Literackiej Nike, Nagrodą im. ks. Józefa Tischnera oraz nominacją do „Bursztynowego Motyla”.

15. Filip Springer – „Miedzianka. Historia znikania”, Wydawnictwo Karakter

Filip Springer bierze na warsztat historię niewielkiego miasteczka położonego niedaleko Jeleniej Góry. Dawna Miedzianka, znana wcześniej jako Kupferberg, przez stulecia była tętniącą życiem społecznością. Dziś po tym miejscu pozostało jednak niewiele śladów. Autor przez ponad dwa lata badał przyczyny upadku miejscowości, próbując odpowiedzieć na pytanie, co naprawdę doprowadziło do jej zagłady.

Czy winne było rabunkowe wydobycie uranu prowadzone przez Rosjan w latach 1948–1952? A może oficjalna wersja wydarzeń miała jedynie ukryć inne, niewygodne fakty z przeszłości? „Miedzianka. Historia znikania” stanowi połączenie reportażu historycznego, lokalnej kroniki i dziennikarskiego śledztwa.

Najlepsze reportaże – po jakie jeszcze książki warto sięgnąć?

Jest wiele tytułów z gatunku literatury faktu, które warto przeczytać. Oto kilka z nich:

• Joanna Ostrowska – „Oni. Homoseksualiści w czasie II wojny światowej”, Krytyka Polityczna
• Thomas Orchowski – „Wyspa Trzech Ojczyzn”, Wydawnictwo Czarne
• Katarzyna Tubylewicz – „Samotny jak Szwed? O ludziach Północy, którzy lubią bywać sami”, Wielka Litera
• Piotr Kępiński – „Szczury z Via Veneto”, Wydawnictwo Czarne
• Andrzej Brzeziecki, Małgorzata Nocuń – „Łukaszenka. Niedoszły car Rosji”, Wydawnictwo Czarne

Jeśli chcesz zapoznać się z innymi książkami o różnej tematyce – zapraszamy do przejrzenia oferty Woblink z reportażami. Możesz nabyć książki zarówno w wersji papierowej, jak i audio czy e-booka. Wśród wielości proponowanych tytułów z pewnością znajdziesz lekturę, której temat będzie dla Ciebie interesujący!