100 książek wszech czasów według „The Guardian” – jakie tytuły trafiły na listę najważniejszych powieści?
[Aktualizacja: 30.07.2026]
Niektóre książki na stałe zapisują się w dorobku literackim pisarzy i zmieniają sposób patrzenia na literaturę. Które z nich zasłużyły na miano najwybitniejszych powieści wszechczasów? Redakcja „The Guardian” przygotowała zestawienie 100 najważniejszych książek, w którym znalazły się zarówno ponadczasowe klasyki, jak i dzieła współczesne. Sprawdź, jakie tytuły znalazły się w pierwszej dziesiątce i poznaj pełną listę powieści.
Spis Treści
Jakie książki trafiły do TOP 10?
Poniżej stworzyliśmy krótkie omówienie tytułów, które zostały wyróżnione w pierwszej dziesiątce książek wszechczasów.
1. „Middlemarch”
„Middlemarch” George Eliot koncentruje się wokół losów dwóch głównych bohaterów – Dorothei Brooke oraz młodego lekarza Tertiusa Lydgate’a. Dorothea początkowo miała poślubić zamożnego właściciela ziemskiego, sir Jamesa Chettama, jednak ostatecznie wybiera znacznie starszego pastora Edwarda Casaubona. Szybko okazuje się, że małżeństwo nie spełnia jej oczekiwań. Tertius Lydgate przyjeżdża do Middlemarch z nadzieją na rozwój kariery. Żeni się z Rosamond Vincy, piękną córką burmistrza, jednak szybko okazuje się, że nie jest w stanie zapewnić jej życia na poziomie, którego oczekuje.
2. „Umiłowana”
„Umiłowana” Toni Morrison to jedna z najważniejszych powieści współczesnej literatury amerykańskiej. Główną bohaterką jest Sethe, która osiemnaście lat wcześniej zdołała uciec z niewoli. Mieszka w Ohio razem z córką Denver i teściową, jednak mimo odzyskanej wolności nie potrafi odciąć się od dawnych doświadczeń. Przeszłość nieustannie powraca, a dom, w którym żyje rodzina, nawiedza duch zmarłej córki Sethe. Na jej nagrobku znajduje się tylko jedno słowo – „Umiłowana”.
3. „Ulisses”
„Ulisses” Jamesa Joyce’a uchodzi za jedno z najbardziej przełomowych dzieł modernizmu. Autor stworzył rozbudowaną opowieść inspirowaną antyczną „Odyseją” Homera. Powieść składa się z osiemnastu epizodów i śledzi losy trzech bohaterów. Leopold Bloom, będący współczesnym odpowiednikiem Odyseusza, przemierza Dublin. Stephen Dedalus, nawiązujący do postaci Telemacha, jest młodym nauczycielem i artystą próbującym odnaleźć swoje miejsce po śmierci matki. Trzecią ważną postacią jest Molly Bloom – żona Leopolda i literacki odpowiednik Penelopy.
4. „Do latarni morskiej”
W „Do latarni morskiej” Virginia Woolf zabiera czytelnika do letniej rezydencji rodziny Ramsayów na Hebrydach. Punktem wyjścia dla całej opowieści jest planowana wyprawa do latarni morskiej, jednak sama podróż schodzi na dalszy plan. Autorka skupia się przede wszystkim na przeżyciach wewnętrznych bohaterów. Kolejne wydarzenia poznajemy poprzez ich myśli, wspomnienia i refleksje zapisane charakterystyczną dla modernizmu techniką strumienia świadomości.
5. „W poszukiwaniu straconego czasu”
Cykl „W poszukiwaniu straconego czasu” Marcela Prousta skupia się przede wszystkim na relacji między pamięcią a upływem czasu. Powieść wykracza jednak daleko poza temat pamięci. Proust z niezwykłą dokładnością opisuje życie społeczne swoich czasów, poświęca wiele miejsca refleksjom o sztuce oraz sposobom postrzegania miejsc i krajobrazów. Ważną rolę odgrywają również rozbudowane portrety psychologiczne bohaterów.
6. „Anna Karenina”
Główna bohaterka jest żoną starszego od siebie mężczyzny – Aleksieja Karenina. Choć ich małżeństwo pozbawione jest prawdziwego uczucia, Anna odnajduje szczęście w relacji z ośmioletnim synem Seriożą. Punktem zwrotnym okazała się podróż, podczas której poznaje hrabiego Aleksego Wrońskiego. Równolegle Tołstoj przedstawia historię rodziny Obłońskich. Brat Anny, Stiepan, po zdradzie próbuje odzyskać zaufanie swojej żony Dolly, co dodatkowo pokazuje różne oblicza małżeństwa i relacji międzyludzkich. „Anna Karenina” zachwyca emocjonującą fabułą i portretami psychologicznymi bohaterów.
7. „Wojna i pokój”
„Wojna i pokój” to monumentalna powieść Lwa Tołstoja, której akcja rozgrywa się w czasie wojen napoleońskich. Autor przedstawia wydarzenia historyczne z perspektywy kilku rodzin należących do rosyjskiej arystokracji, tworząc rozbudowaną opowieść o wojnie, miłości i dojrzewaniu. Jedną z najważniejszych postaci jest Piotr Bezuchow – nieślubny syn zamożnego hrabiego, który po latach nauki za granicą wraca do Petersburga. Tołstoj umiejętnie przeplata sceny rodzinnego życia i wystawnych spotkań towarzyskich z opisami bitew i wojennych narad.
8. „Dziwne losy Jane Eyre”
Od momentu pierwszego wydania w 1847 roku „Dziwne losy Jane Eyre” Charlotte Brontë niezmiennie uznawane są za jedno z najwybitniejszych dzieł epoki wiktoriańskiej. Główna bohaterka, osierocona Jane Eyre, podejmuje pracę nauczycielki w posiadłości Edwarda Fairfaxa Rochestera. Z czasem rodzi się między nimi uczucie, które prowadzi do zaręczyn. Ich wspólną przyszłość komplikuje jednak sekret skrywany przez Rochestera – tajemnica, która całkowicie zmienia bieg wydarzeń.
9. „Duma i uprzedzenie”
„Duma i uprzedzenie” Jane Austen przenosi czytelnika do Anglii przełomu XVIII i XIX wieku. Punktem wyjścia dla fabuły są losy rodziny Bennetów, która staje przed wyzwaniem znalezienia odpowiednich kandydatów na mężów dla pięciu córek. Sytuacja wydaje się nabierać tempa, gdy do pobliskiej posiadłości Netherfield Park wprowadza się młody i zamożny kawaler. Jego przybycie wywołuje niemałe poruszenie, gdy pani Bennet dostrzega w przyjeździe mężczyzny szansę na zamążpójście jednej z córek.
10. „Pani Bovary”
Gustave Flaubert stworzył historię Emmy Rouault – młodej kobiety, która wychodzi za mąż za spokojnego i uczciwego doktora Karola Bovary’ego, licząc na stabilne życie. Z czasem bohaterka coraz mocniej odczuwa jednak rozczarowanie codziennością. Marzenia o wielkiej miłości i pragnienie silnych emocji prowadzą ją do romansów i kłamstw. Flaubert słynął z niezwykłej dbałości o każdy szczegół. „Pani Bovary” stała się efektem tej pracy i do dziś pozostaje jedną z najważniejszych książek w historii literatury.
100 książek – pełna lista „The Guardian”
- „Middlemarch” (George Eliot);
- „Umiłowana” (Toni Morrison);
- „Ulisses” (James Joyce);
- „Do latarni morskiej” (Virginia Woolf);
- „W poszukiwaniu straconego czasu” (Marcel Proust);
- „Anna Karenina” (Lew Tołstoj);
- „Wojna i pokój” (Lew Tołstoj);
- „Dziwne losy Jane Eyre” (Charlotte Brontë);
- „Duma i uprzedzenie” (Jane Austen);
- „Pani Bovary” (Gustave Flaubert);
- „Wielki Gatsby” (F. Scott Fitzgerald);
- „Samotnia” (Charles Dickens);
- „Emma” (Jane Austen);
- „Pani Dalloway” (Virginia Woolf);
- „Moby Dick” (Herman Melville);
- „Rok 1984” (George Orwell);
- „Sto lat samotności” (Gabriel García Márquez);
- „Perswazje” (Jane Austen);
- „Życie i myśli JW Pana Tristrama Shandy” (Laurence Sterne);
- „Wichrowe Wzgórza” (Emily Brontë);
- „Portret damy” (Henry James);
- „Wszystko pada” / „Rozpad” (Chinua Achebe);
- „Dzieci północy” (Salman Rushdie);
- „Okruchy dnia” (Kazuo Ishiguro);
- „Lolita” (Vladimir Nabokov);
- „Don Kichot” (Miguel de Cervantes);
- „Proces” (Franz Kafka);
- „Bracia Karamazow” (Fiodor Dostojewski);
- „Blady ogień” (Vladimir Nabokov);
- „Frankenstein” (Mary Shelley);
- „Pełnia życia panny Brodie” (Muriel Spark);
- „Bóg rzeczy małych” (Arundhati Roy);
- „David Copperfield” (Charles Dickens);
- „W komnatach Wolf Hall” (Hilary Mantel);
- „Wielkie nadzieje” (Charles Dickens);
- „Opowieść podręcznej” (Margaret Atwood);
- „Niewidzialny człowiek” (Ralph Ellison);
- „Wiek niewinności” (Edith Wharton);
- „Ich oczy oglądały Boga” (Zora Neale Hurston);
- „Pieśń Salomonowa” (Toni Morrison);
- „Jądro ciemności” (Joseph Conrad);
- „Czarodziejska góra” (Thomas Mann);
- „Domostwo” (Marilynne Robinson);
- „Mój przyjaciel Giovanni” (James Baldwin);
- „Złoty notes” (Doris Lessing);
- „Lampart” (Giuseppe Tomasi di Lampedusa);
- „Targowisko próżności” (William Makepeace Thackeray);
- „Przemiana” (Franz Kafka);
- „Delikatna równowaga” (Rohinton Mistry);
- „Szerokie Morze Sargassowe” (Jean Rhys);
- „Genialna przyjaciółka” (Elena Ferrante);
- „Złota czara” (Henry James);
- „Przejście Wenus” (Shirley Hazzard);
- „Orlando” (Virginia Woolf);
- „Fale” (Virginia Woolf);
- „Mansfield Park” (Jane Austen);
- „Wściekłość i wrzask” (William Faulkner);
- „Hańba” (J.M. Coetzee);
- „Nie opuszczaj mnie” (Kazuo Ishiguro);
- „Domostwo Howards End” (E.M. Forster);
- „Pierścienie Saturna” (W.G. Sebald);
- „Połówka żółtego słońca” (Chimamanda Ngozi Adichie);
- „Białe zęby” (Zadie Smith);
- „Dobry żołnierz” (Ford Madox Ford);
- „Kolor purpury” (Alice Walker);
- „Mistrz i Małgorzata” (Michaił Bułhakow);
- „Człowiek bez właściwości” (Robert Musil);
- „Krwawy południk” (Cormac McCarthy);
- „Zbrodnia i kara” (Fiodor Dostojewski);
- „Juda nieznany” (Thomas Hardy);
- „Obcy” (Albert Camus);
- „Powinowactwo” (Octavia E. Butler);
- „Nasz wspólny przyjaciel” (Charles Dickens);
- „Austerlitz” (W.G. Sebald);
- „Nerwowe warunki” (Tsitsi Dangarembga);
- „Najbardziej niebieskie oko” (Toni Morrison);
- „Dracula” (Bram Stoker);
- „Moja Antonia” (Willa Cather);
- „Tęcza” (D.H. Lawrence);
- „Dom pana Biswasa” (V.S. Naipaul);
- „Głoś to na górze” (James Baldwin);
- „Rebeka” (Daphne du Maurier);
- „Buddenbrookowie” (Thomas Mann);
- „Koniec romansu” (Graham Greene);
- „Pożegnanie z bronią” (Ernest Hemingway);
- „Utalentowany pan Ripley” (Patricia Highsmith);
- „Wegetarianka” (Han Kang);
- „Dokręcanie śruby”/ „W kleszczach lęku” (Henry James);
- „Linia piękna” (Alan Hollinghurst);
- „Ragtime” (E.L. Doctorow);
- „Lewa ręka ciemności” (Ursula K. Le Guin);
- „Pokój Jakuba” (Virginia Woolf);
- „Życie i los” (Wasilij Grossman);
- „Szkoła uczuć” (Gustave Flaubert);
- „Niewidzialne miasta” (Italo Calvino);
- „Znany świat” (Edward P. Jones);
- „Powrót na wrzosowisko” (Thomas Hardy);
- „Pedro Páramo” (Juan Rulfo);
- „Paragraf 22” (Joseph Heller);
- „Droga” (Cormac McCarthy).
