H.P. Lovecraft – niezwykłe fakty o mistrzu literackiego horroru

Howard Phillips Lovecraft to bez wątpienia jeden z najbardziej wpływowych twórców w historii literatury grozy, którego wyobraźnia do dziś kształtuje współczesną popkulturę. Phillips Lovecraft to postać pełna sprzeczności – pasjonat nauki i architekt mrocznych mitologii, genialny erudyta bez dyplomu i samotnik, którego koszmary senne dały początek jednemu z najbardziej przerażających uniwersów w historii. Poznaj niezwykłe fakty z życia autora, które mogą Cię zaskoczyć.

Najważniejsze informacje

• Mimo wybitnej erudycji i ogromnej wiedzy, pisarz nigdy nie podjął studiów wyższych z powodu zmagania się z nerwicą.
• Pierwsze utwory przygodowe i grozy Lovecraft pisał już w wieku 6–8 lat, jednak dojrzały poziom osiągnął dopiero jako czternastolatek.
• Słynny iluzjonista zapłacił Lovecraftowi za napisanie opowiadania opartego na jego rzekomym porwaniu w Egipcie.
• Twórczość Lovecrafta dała początek uniwersum mrocznych bóstw, które po jego śmierci rozwinęli inni autorzy i twórcy popkultury.

Lovecraft – człowiek nauki

Myśląc o niezwykłych faktach o Howardzie Lovecraft warto wspomnieć, że był on wielkim pasjonatem nauki, który nauczył się czytać i pisać w wieku czterech lat. Jako nastolatek prowadził czasopisma „Astronomy”, „The Monthly Almanck” czy „Rhode Island Journal of Astronomy”. Były to periodyki o niewielkim nakładzie, które nastoletni pisarz sam odbijał na hektografie oraz własnoręcznie kolportował.

Niemniej jeszcze w okresie nastoletnim otrzymał stałe rubryki w profesjonalnych gazetach, takich jak „Pawtuxet Valley Gleaner” czy „Providence Tribune”. Prowadził też wielomiesięczne debaty na łamach czasopism i własnych listów, w których m.in. dowodził bezzasadności astrologii, bronił materialistycznej wizji świata czy teorii ewolucji Darwina – poglądy zostały zaprezentowane m.in. w eseju „In Defence of Dagon”.

Lovecraft – człowiek bez wyższego wykształcenia

Odcięcie od tradycyjnej szkoły wcale nie pozbawiło młodego Lovecrafta zapału do nauki – wręcz przeciwnie. Jako pasjonat astronomii i chemii pochłaniał wiedzę na własną rękę, czego dowodem są pisane już w wieku dziewięciu lat komentarze naukowe. Już wtedy z zapałem odkrywał świat.

Mimo wielkiej miłości do nauki i ogromnego głodu wiedzy, a także erudycji i faktu posiadania niebanalnego umysłu, Howard Phillips Lovecraft nigdy nie poszedł na studia. Powodem tego stanu rzeczy była nerwica, która uniemożliwiła mu kontynuowanie nauki i nieraz utrudniała mu egzystencję.

Geniusz Lovecrafta

Dzieła Lovecrafta kojarzą się głównie z jego prozą, jednak sam autor ma w swoim dorobku więcej poematów. Mimo iż nie zdobyły tak wielkiej popularności, jak jego opowiadania, są one niezwykle interesujące. Jego matka do końca życia określała swojego dorosłego syna nie mianem „pisarza” a „genialnego poety”. Co więcej, zdawała się nie mieć za bardzo świadomości, że syn wybija się w innym obszarze literatury.

Pierwsze opowiadania

Howard P. Lovecraft zaczął pisać utwory prozatorskie w wieku 6 lat. Jego pierwsze opowiadanie „Mała szklana butelka” zalicza się do literatury przygodowej. Z kolei napisane przez niego w wieku 7-8 lat opowiadanie pod tytułem. „Tajemnicza jaskinia albo przygoda Johna Lee” miała cechy literackiej grozy. Nie sposób jednak ukryć, że opowiadania te są dość infantylne. Pierwszy, dojrzały, utwór grozy napisał w wieku 14 lat i zatytułował je „Bestia w Jaskini”.

Przerwany ostatni utwór

Lovecraft, z powodu nędzy, w jakiej egzystował większą część swojego życia, jadł niewiele i najczęściej spożywał żywność konserwowaną, nie tak rzadko też przeterminowaną. Dość prawdopodobne, że przyczyniło się to do rozwoju w jego ciele nowotworu jelita cienkiego. W roku 1936 informował swoich przyjaciół, że cierpi na „grypę” i brakuje mu siły, aby podjąć się jakiejkolwiek aktywności.

Jego ostatni wydany utwór, to napisane wspólnie z R.H. Barlowem doskonałe opowiadanie „Nocny Ocean” (zakończył nad nim pracę prawdopodobnie jesienią 1936 r.). Lovecraft, gdy dowiedział się, że jest umierający, zaczął opisywać etapy swojej nadchodzącej śmierci. Cierpienie jednak przezwyciężyło jego chęci i zapis urwał się dość szybko na słowach „Ból jest niemal nie do wytrzymania”.

Lovecraft nie nadał nazwy swojemu uniwersum

Mimo że do dziś mitologia Cthulhu jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów twórczości H.P. Lovecrafta, sam pisarz nie posługiwał się tym określeniem. Powiązane ze sobą opowieści nazywał cyklem Yog-Sothoth. Dopiero po jego śmierci inni pisarze i wielbiciele twórczości zaczęli używać nazwy „mitologia Cthulhu”, opisując w ten sposób świat tajemniczych bóstw, niezwykłych stworzeń i zakazanej wiedzy.

Co ciekawe, Lovecraft nie planował stworzenia kanonu, jego pomysły stały się jednak inspiracją dla kolejnych pokoleń twórców. Pisarze, filmowcy i projektanci gier rozwijają wymyślony przez niego świat, dodając własne historie grozy do fundamentów stworzonych przez autora. W efekcie mitologia Cthulhu rozrosła się w jedno z bardziej rozbudowanych uniwersów grozy we współczesnej literaturze.

Sny były jednym ze źródeł inspiracji Lovecrafta

H.P. Lovecraft czerpał inspirację również ze snów. Pisarz twierdził, że wiele jego opowieści powstało pod wpływem nocnych wizji, w których pojawiały się obce miasta, pradawne bóstwa i nieznane wymiary. Sny nierzadko były tak wyraziste i powracające, że Lovecraft skrupulatnie je zapisywał. Zdarzało mu się budzić w środku nocy, aby utrwalić szczegóły snów, zanim zatarły się w pamięci.

Zaczerpnięte z nich motywy znalazły szczególne miejsce w tzw. Cyklu Snów, do którego należy m.in. „W poszukiwaniu nieznanego Kadath”. Lovecraft potrafił przekształcać obrazy senne w literackie historie, w których fantastyczne wizje płynnie przechodzą w koszmar. Dzięki temu jego opowieści sprawiają wrażenie, jakby odsłaniały to, co kryje się głęboko w ludzkim umyśle.

Lovecraft unikał szczęśliwych zakończeń

Prawdopodobnie wynikało to z pesymistycznego spojrzenia autora na ludzką egzystencję. Pisarz postrzegał wszechświat jako ogromną przestrzeń, w którym los obojętnie obchodzi się z człowiekiem. W takim świecie ludzki optymizm wydaje się złudzeniem. Takie podejście wiąże się z kosmicznym pesymizmem, który stał się jednym z fundamentów charakterystycznego dla Lovecrafta rodzaju horroru.

Bohaterowie jego utworów niejednokrotnie tracą zmysły, gdy poznają prawdę o rzeczywistości, której nie potrafią zrozumieć ani nad nią zapanować. W tym ujęciu przerażające okazuje się nie tylko to, co nieznane, ale również świadomość własnej bezsilności.

Lovecraft współpracował z Harrym Houdinim

H.P. Lovecraft miał okazję współpracować z Harrym Houdinim, słynnym iluzjonistą. W 1924 roku redaktor magazynu „Weird Tales” zapłacił pisarzowi 100 dolarów za przygotowanie opowiadania „Imprisoned With the Pharaohs”. Punktem wyjścia była relacja Houdiniego, który twierdził, że został porwany i uwięziony pod ziemią w pobliżu Wielkiej Piramidy w Gizie.

Lovecraft nie dawał wiary tej historii, ale mimo sceptycznego podejścia dokładnie zgłębił temat i przeprowadził badania dotyczące starożytnego Egiptu. Współpraca mogła być kontynuowana – Houdini proponował pisarzowi kolejne projekty, jednak plany przekreśliła śmierć iluzjonisty w 1926 roku.

Nocne spacery i zamiłowanie do astronomii kształtowały wyobraźnię Lovecrafta

H.P. Lovecraft prowadził nietypowy tryb życia – często zasypiał późno, a znaczną część dnia przesypiał, poświęcając nocne godziny na naukę, czytanie i pisanie. Interesował się głównie naukami ścisłymi i astronomią. W opisach jego dzieciństwa wspominana jest także trudna relacja z matką, która miała nazywać go groteskowym i ostrzegać, aby nie pokazywał się innym.

Noc była dla Lovecrafta okazją do spacerów po Nowej Anglii. Charakterystyczne krajobrazy przenikały do jego wyobraźni i znajdowały odbicie w fikcyjnych miejscach, które pojawiały się w opowiadaniach. To właśnie z twórczością Lovecrafta kojarzone są takie miasta jak Arkham, Innsmouth i Dunwich.

Zapoznaj się z twórczością autora!

W księgarni internetowe Woblink znajdziesz książki, audiobooki i ebooki, w tym najbardziej znane pozycje Lovecrafta m.in.:

•  „Czyhający w progu”;
•  „Dziecięce koszmary i fantazje”;
• „Obserwatorzy spoza czasu”;
•  „W górach szaleństwa i inne opowieści”.

A może chcesz odkryć więcej ciekawostek o światowej sławy pisarzach? Sprawdź także nasze pozostałe artykuły

• Franz Kafka – ciekawostki o autorze „Procesu”;
• J.K. Rowling – ciekawostki o autorce Harry’ego Pottera;
• 5 niezwykłych ciekawostek o Henryku Sienkiewiczu.

FAQ

W jakich okolicznościach doszło do napisania utworu dla Harry’ego Houdiniego?

Współpraca była inicjatywą redaktora czasopisma „Weird Tales”, który w 1924 roku zaproponował Lovecraftowi gażę w wysokości 100 dolarów za spisanie opowieści na podstawie relacji iluzjonisty.

Dlaczego motyw obłędu i bezsilności tak często pojawia się w historiach Lovecrafta?

Wynikało to bezpośrednio z jego filozofii życiowej, nazywanej kosmicznym pesymizmem. Autor wierzył, że wszechświatem rządzą potężne, absolutnie obojętne na ludzki los siły, w skali których człowiek nic nie znaczy.

Jakie były naukowe pasje młodego Lovecrafta?

Autor od wczesnych lat pasjonował się przede wszystkim chemią i astronomią. Prowadził własne czasopisma naukowe, a z czasem zaczął pisać stałe rubryki i komentarze naukowe do profesjonalnych gazet.