"„Kandyd” to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera. Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera — przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów. Wolter napisał „Kandyda” w 1759 roku. Jest to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową — krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. W...
"Przełomowe dzieło literatury ukraińskiej, tomik wierszy i ballad romantycznych Tarasa Szewczenki. W pierwszym wydaniu, z roku 1840, „Kobziarz” zawierał osiem wierszy i ballad. Kolejne tomy poezji Tarasa Szewczenki ze względu na zakaz cenzury były publikowane pod tym samym tytułem (w 1844 i 1860), mimo że zawierały dodatkowo nowe utwory. Pierwszy jednolity zbiór poezji Szewczenki w tłumaczeniu na język polski, przygotowany przez Władysława Syrokomlę, wsławionego gawędami i w...
"Makbet wraz z przyjacielem, Bankiem, są dowódcami wojsk Dunkana, króla Szkocji. Gdy wracają z jednej z bitew, ukazują im się wiedźmy, które przepowiadają, że Makbet, obecnie tan Glamis, zostanie tanem Kawdoru, a także… królem. Prawowity król jednak żyje, a Makbet jest jego wiernym rycerzem. Początkowo Makbet nie chce wierzyć w słowa czarownic, jednak przepowiednia zaczyna się spełniać — otrzymuje z rąk króla godność tana Kawdoru. Myśl o objęciu władzy królewskiej zaczyna dr...
"„Nie-Boska komedia” to dramat Zygmunta Krasińskiego wydany w 1835 w Paryżu. Krasiński, obok Adama Mickiewicza oraz Juliusza Słowackiego, uważany jest za wieszcza, jednego z największych poetów polskiego romantyzmu. Tytuł jest nawiązaniem do dzieła „Boska komedia” Dantego. Utwór ten doczekał się wielu inscenizacji teatralnych. Dramat podzielony jest na dwie części: schematycznie i ze względu na tematykę rzecz ujmując pierwsza jest częścią „rodzinną”, druga „społeczną”. Głów...
"„Król Edyp” to tragedia Sofoklesa, która powstała w 427 r. p. n. e. Należy do tak zwanego cyklu Tebańskiego (wraz z „Edypem w Kolonie” i „Antygoną”). Utwór przedstawia bezsilności człowieka wobec losu. Tytułowym bohaterem jest Edyp, który jest królem Teb. Miasto zostaje ogarnięte zarazą, aby je ratować król wysyła swojego szwagra Kreona do wyroczni delfijskiej. Ten dowiaduje się, że w mieście jest zabójca Lajosa, który był kiedyś królem Teb i aby Tebańczycy zaznali spokoju ...
"Imię tytułowego bohatera dramatu Słowackiego „Kordian”, znaczeniowo związane z sercem (łac. cor, cordis) i dające się tłumaczyć jako „dający serce”, zostało wymyślone przez autora, który chciał ukazać losy młodzieńca kierującego się gorącymi uczuciami oraz rozbudzoną, poetycką imaginacją. Krąg problemów dziecka swej epoki wyznaczają: udręka nudy płynącej z rozczarowania światem i żarliwa chęć nadania swemu życiu sensu przez poświęcenie się jakiejś wielkiej idei (takiej np. j...
"Rzecz dzieje się w średniowiecznej Litwie. Niemen stanowi tu naturalną granicę dwóch światów: z jednej strony złowrogi krzyż, a pod jego znakiem Niemiec „nabija strzelbę i liczy różaniec”, z drugiej strony „szumią lasy, pomieszkania bogów” oraz żyją ludzie swobodni, choć w cieniu stałej groźby ze strony militarnej i politycznej potęgi — łakomej zdobyczy i nienasyconej. Trudno przeciwstawić się jej bezpośrednio, jedynym wyjściem jest użyć podstępu… Pełen tytuł powieści poety...
"„Być albo nie być” (jedno z najsławniejszych pytań w historii literatury) streszcza w sobie rozdarcie wewnętrzne tytułowego bohatera utworu Williama Shaspeare'a. Gdyby umrzeć znaczyło tyle, co zasnąć snem nieprzespanym — Hamlet, rozczarowany światem i ludźmi, chętnie by się na to zdecydował. Powstrzymuje go jednak obawa przed snem pośmiertnym, czyli zaświatami. Jeśli treść tego snu zależy od uczynków za życia, należy podjąć wysiłek istnienia i spełniać swoje obowiązki. Na z...
"Mówi się, że komedia ta pośrednio doprowadziła do skazania Sokratesa na śmierć. Filozof został bowiem przedstawiony w „Chmurach” Arystofanesa jako bezbożny nauczyciel-sofista, szkolący uczniów w sztuce wygrywania dyskusji i spraw sądowych za pomocą nieuczciwych argumentów. Sokrates (469–399 p.n.e.) jest w komedii czcicielem Chmur — z ich zmiennością form podlegających wiatrom, podobnie jak zmienny i pokrętny jest tok rozumowania nauczyciela wymowy („to bóstwa, co żywią lud m...
"Konflikt między odwiecznym prawem boskim a prawami państwowymi, ludzkimi stanowi sedno tragedii Sofoklesa. To greckie dike przeciw nomos i łacińskie ius przeciw lex. Choć pewne racje stoją po obu stronach, której należy dać pierwszeństwo? „Antygona” opowiada o konflikcie tytułowej bohaterki z jej wujem, Kreonem, władcą Teb. W utworze ukazany jest też konflikt praw boskich i ludzkich. Antygona po tym, jak pochowała jednego ze swoich braci, którego uznano za zdrajcę, zostaje ...
Artystycznie odważny i wieloznaczny utwór oszałamia bogactwem treści, wątków i form. Mickiewicz zderza tu poruszający obraz polskiej młodzieży prześladowanej przez zaborcę z satyrą na społeczny konformizm, miesza tragizm z groteską, a politykę z metafizyką. Dramat nie jest łatwy w odbiorze, ale mimo upływu czasu nadal intryguje, niepokoi i pozostaje otwarty na interpretacje. „Dziady” Adama Mickiewicza, czołowego poety Wielkiej Emigracji, zaliczanego, obok Juliusza Słowackieg...
W wigilię Wszystkich Świętych w domu greckokatolickiego księdza pojawia się nieoczekiwany i tajemniczy gość. Spotkanie, podczas którego przybysz ujawni w końcu swoją prawdziwą tożsamość, trwa zaledwie trzy godziny, lecz pełne jest dramatyzmu i emocji. „Dziadów część IV” to utrzymana w romantycznym nastroju niesamowitości i grozy opowieść o miłości, cierpieniu i buncie. „Dziady” Adama Mickiewicza, czołowego poety Wielkiej Emigracji, zaliczanego, obok Juliusza Słowackiego i Zy...
„Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże”. Adam Mickiewicz w „Dziadach, części II” zapisuje ludowe wskazówki, co należy zrobić tu, na ziemi, aby zapewnić po śmierci wieczny pokój swojej duszy. „Dziady, część II” Adama Mickiewicza to dramat romantyczny. Poeta pracował nad nim w latach 1821–1822 w Kownie. Tytuł utworu nawiązuje do wywodzącego się z czasów pogańskich obrzędu, podczas którego przyzywano dusze zmarłych. Noc dziadów bywała również określan...
"W mglisty wieczór, angielskimi drogami pokrytymi błotem, Jane Eyre przybywa do Thornfield Hall. Ma osiemnaście lat i nie wie, że jej życie znalazło się właśnie w punkcie zwrotnym. Sierota, wychowywana przez nienawidzącą jej ciotkę, została wysłana do szkoły z internatem, gdzie pozostała osiem lat — najpierw jako uczennica, a potem nauczycielka. Jej silny i niezależny charakter, który zapewnił jej reputację zbuntowanej dziewczynki, odpowiadając na wezwanie świata, skłonił ją ...
„Medaliony” to złożony z ośmiu opowiadań cykl prozatorski autorstwa Zofii Nałkowskiej, opublikowany po raz pierwszy w 1946 roku. Autorka przedstawia losy ludzi — przede wszystkim Żydów — którzy podczas II wojny światowej doświadczyli prześladowań ze strony niemieckich nazistów, okupujących terytorium ówczesnej Polski. Opowiadania prezentują rzeczywiste wydarzenia z czasów wojny (duszenie ludzi gazem w specjalnie przystosowanych samochodach, przerabianie tłuszczu pozyskanego ...
Dwaj sąsiedzi, porywczy Cześnik Raptusiewicz i skryty jurysta Rejent Milczek, mieszkający w jednym zamku, szczerze się nienawidzą i robią wszystko, aby sobie dokuczyć. Obie części zamku rozgranicza zaniedbany, rozpadający się już ze starości mur. Rejent postanawia go odbudować, co nie podoba się Cześnikowi. Do czego doprowadzi zatarg o mur graniczny? Drugi wątek utworu stanowią plany matrymonialne oraz perypetie miłosne. Klarę, bratanicę i podopieczną Cześnika Raptusiewicza,...
„Szewcy” to dramat autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza pisany w latach 1931–1934, a wydany po raz pierwszy w Krakowie w roku 1948. Autor oprócz pisania słynie również z malarstwa. Zajmował się też fotografią oraz filozofią. Jego niektóre utwory doczekały się ekranizacji. Wśród jego dzieł są powieści, dramaty, pisma estetyczne czy filozoficzne. W „Szewcach” pokazany jest świat przyszłego społeczeństwa, społeczeństwa, które jest zautomatyzowane, a w konsekwencji pokazan...
„Romeo i Julia” to dramat Wiliama Szekspira wydany w 1597 roku. Źródeł dzieła można doszukiwać się w dwóch utworach „Le tre parti de le Novelle del Bandello” oraz „Palace of Pleasure”. Matka Julii Kapulet postanawia wydać córkę za Parysa (jest to krewny księcia Werony). Organizuje ona bal, na którym młodzi mają się zapoznać. Zjawia się tam też potomek zwaśnionego z nimi rodu Monteki, Romeo. Romeo i Julia zakochują się w sobie „od pierwszego wejrzenia”. Wkrótce w tajemnicy bi...
