I Koncert skrzypcowy fis-moll Henryka Wieniawskiego należy do najtrudniejszych koncertów w całej literaturze skrzypcowej. Ten niezwykle efektowny, popisowy utwór, oprócz najwyższych umiejętności oraz specyficznych predyspozycji instrumentalnych, wymaga od wykonawcy wyjątkowego hartu ducha, a także swojego rodzaju instrumentalnej odwagi. Wyobrażenie o piętrzących się przed grającym, często karkołomnych trudnościach wykonawczych, może dać notatka il faut risquer (trzeba ryzykow...
'Legenda'' jest najpopularniejszym i najbardziej osobistym z utworów Wieniawskiego. Utwór zdobył trwającą już 140 lat aprobatę skrzypków (profesjonalistów, amatorów i uczniów), słuchaczy i wielkich kompozytorów, którzy ulegli jej czarowi i inspirującej sile (np. P. Czajkowski - ''Medytacje'').
Polonaise de concert op. 4 jest pierwszym z dwóch polonezów skomponowanych przez Henryka Wieniawskiego. Pierwotna wersja Poloneza D-dur powstała z inspiracji Karola Lipińskiego, któremu utwór jest dedykowany. Młody kompozytor wysoko cenił sobie wskazówki wielkiego wirtuoza, który przybliżał mu wzory interpretatorskie dawnych mistrzów wiolinistyki, przede wszystkim Giuseppe Tartiniego, a także sposoby wykonywania dzieł J. S. Bacha i L. van Beethovena. Chłonął też opowieści o s...
II Koncert d-moll jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej grywanych dzieł Wieniawskiego. Widać tu doskonałe wyczucie proporcji pomiędzy błyskotliwą wirtuozerią a subtelną kantyleną, pomiędzy gwałtownymi wybuchami emocji a chwilami wyciszenia i zadumy. Utwór daje wiele satysfakcji skrzypkowi, gdyż pozwala pokazać cały arsenał jego możliwości wykonawczych i interpretacyjnych, a także umiejętność współpracy z orkiestrą. Orkiestra zaś traktowana jest jak jeden organizm, w...
Wieniawski nadał etiudom op. 10 (jak również op. 18) nazwę Etiud-kaprysów. Ten tytuł sugeruje, że zawarte w zbiorze utwory mają za cel z jednej strony doskonalenie techniki skrzypka, z drugiej zaś nawiązują do kaprysów Paganiniego, w których dydaktyczny charakter ujęty zostaje w artystyczną formę. Kompozycje tego typu nadają się także do wykonywania estradowego. Wieniawskiemu przyświecała zatem zarówno idea doprowadzenia skrzypka na najwyższy poziom techniki, jak również stwo...
Jeden z najczęściej (obok koncertów Karłowicza i Szymanowskiego) wykonywanych polskich koncertów skrzypcowych. Wieniawski rozpoczął pracę nad utworem w 1856 r., a zakończył pod koniec lat sześćdziesiątych. Jest to dzieło dojrzałego twórcy. Choć kompozycja nie jest wolna od wpływów francuskich - jest utworem wielce osobistym, wolnym od bezpośrednich zapożyczeń.
Etiudy-kaprysy na skrzypce z towarzyszeniem drugich skrzypiec op. 18 powstały w Petersburgu przed 1863 r. jako materiał dydaktyczny. Etiudy op. 18 mają charakter pośredni między kompozycjami o charakterze czysto dydaktycznym a utworami koncertowymi. Jakkolwiek podstawowym celem tego zbioru jest doskonalenie techniki skrzypcowej, jego walory artystyczne są niewątpliwe. Nie wykluczone, że sam kompozytor dostrzegał w nich ową podwójną funkcję, dydaktyczną i koncertową, na co wsk...
"Wariacje na temat własny" op. 15 powstały w 1854 i w tym samym roku ukazały się drukiem, wydane przez firmę Breitkopf und Hartel w Lipsku. Kompozycja oparta na technice wariacyjnej posiada nietypową formę. Temat z trzema wariacjami (w dur) poprzedza molowy wstęp z elementami kadencji. Fragment ten pojawia się ponownie po wariacjach, po czym następuje finał w formie błyskotliwego walca, zakończony efektowną kodą. "Wariacje" - podobnie jak inne kompozycje Wieniawskiego - wymag...
'Fantazja faustowska'' Wieniawskiego powstała w 1870 r. Kompozytor potraktował utwór jako scenę dramatyczną. Na całość składa się więc: introdukcja, recytatyw, aria liryczna, epizod dramatyczny i finał baletowy. Strona wirtuozowsko-techniczna sprawia, że kompozycja nie straciła do czasów obecnych niczego ze swej świeżości i żywotności.
Legenda g-moll op. 17 w oryginale na skrzypce i fortepian powstała w 1859 roku w Ostendzie, pod wpływem gorącego uczucia do Izabeli Hampton, przyszłej żony Henryka. Tęsknota, ból i miłość emanują z każdego elementu dzieła, toteż wszystkie czynniki podporządkowane są nadrzędnym celom wyrazowym: molowa tonacja, liryczna, śpiewna melodia, balladowa nastrojowość, stopniowanie napięcia poprzez narastające tremolo akompaniamentu, kontrast tonacyjny - w części środkowej G-dur. Utwór...
Obok licznych utworów skrzypcowych w spuściźnie kompozytorskiej H. Wieniawskiego znajduje się jeden tylko utwór na altówkę i fortepian, zatytułowany ''Reverie'', a nie posiadający oznaczenia opusu. Owo ''Marzenie'' pochodzi prowdopodobnie z tego okresu, kiedy Wieniawski przebywał w Londynie (1858-1859) i niezależnie od zwykłek działalności koncertowej brał udział w cieszących się wówczas w Londynie wielkim powodzeniem koncertach kameralnych. Na...
(seria A tom 9) ''Karnawał rosyjski'' op.11 to jeden z najbardziej popisowych utworów Henryka Wieniawskiego. Utrzymany w ludowym kolorycie i nasycony błyskotliwą wirtuozerią, wpisuje się w tradycję XIX-wiecznych karnawałów skrzypcowych zapoczątkowaną przez Niccolo Paganiniego w ''Karnawale weneckim'' op. 10, który stał się później inspiracją dla innych skrzypków-kompozytorów. Wydawnictwo finansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Naro...
(seria A tom 8a) ''Fantazja brillante'' op. 20, oparta na tematach zaczerpniętych z opery Gounoda ''Faust'', została skomponowana, podobnie jak wiele innych utworów Wieniawskiego, w dwóch wersjach: na skrzypce z fortepianem i na skrzypce z orkiestrą. Utwór powstał w 1865 lub 1866 roku. Temat Fausta był bardzo popularny w XIX wieku. Szczególną popularnością w czasach Wieniawskiego cieszyła się opera Gounoda osnuta na tym temacie. ''Fanta...
Henryk Wieniawski skomponował tylko dwa polonezy. Pierwszy, D-dur op. 4, jest utworem młodzieńczym; drugi, A-dur op. 21, należy do ostatnich dzieł kompozytora. Oba polonezy, D-dur i A-dur, należą do ważniejszych pozycji w całej spuściźnie twórczej Wieniawskiego. Oba też są utworami skomponowanymi w dwóch wersjach: na skrzypce i orkiestrę oraz na skrzypce i fortepian. Publikowany Polonez jest szeroko rozbudowanym, koncertowym utworem jednoczęściowym, o budowie repryzowej, przy...
Etiudy-kaprysy op. 18 Henryka Wieniawskiego w oryginalnej wersji są wirtuozowskimi kaprysami skrzypcowymi z towarzyszeniem akompaniamentu drugich skrzypiec. Akompaniament ten spełnia jednak rolę niewielką i drugoplanową, także nawet wtedy, gdy zarysowany jest w nim temat, wokół którego owijają się popisowe figuracje partii solowej, można z niego zrezygnować bez uszczerbku dla muzyki. Toteż w praktyce Kaprysy op. 18 grywane bywają prawie wyłącznie jako solowe i jako takie figu...
Fantaisie orientale op. 24 jest jednym z dwóch dzieł opusowanych, które zostały wydane po śmierci Henryka Wieniawskiego. Fantaisie orientale jest zwartym i krótkim utworem jednoczęściowym o rapsodycznej formie i improwizacyjnym charakterze. Tytuł utworu (Fantazja wschodnia) znajduje uzasadnienie w materiale dźwiękowym kompozycji, oparta jest bowiem na tzw. skali cygańskiej, z charakterystycznymi dla niej sekundami zwiększonymi między III i IV oraz VI i VII stopniem, wywiedzio...
Polonaise Brillante op. 4 jest to pierwszy z dwóch polonezów skomponowanych przez Henryka Wieniawskiego. Utwór powstał w dwóch wersjach: na skrzypce z akompaniamentem fortepianu i na skrzypce z orkiestrą. Ma budowę repryzową, lecz nie jest ona schematyczna. Odznacza się liryzmem w poszczególnych tematach i frazach. Wieniawski wykazał się tu twórczą samodzielnością i dojrzałością, zarazem uchwycił pewien narodowy rys poloneza. Pełen rozmachu, nasycony wirtuozerią i obfitujący ...
Niniejszy wydanie Etiud-kaprysów op. 18 Henryka Wieniawskiego oparte jest na wydaniach Petersa, Universalu i Czytelnika. Wskutek braku możliwości skonfrontowania tych wydań z rękopisem lub pierwodrukiem wydanie nasze nie posiada charakteru źródłowego. Jest ono przeznaczone dla praktycznego wykonawstwa, a przede wszystkim dla celów szkolnych. Opierając się na swych doświadczeniach pedagogicznych, redakcja wprowadziła pewne uzupełnienia i retusze w zakresie wskazówek interpreta...
Wieniawski skomponował dziewięć mazurków, z czego siedem zostało wydanych przez kompozytora (opp. 3, 12, 19 oraz 2 mazurki nieopusowane), a dwa niewydane zaginęły. Wszystkie mazurki należą do utworów wczesnych, pochodzą bowiem z pierwszej połowy lat 50. XIX w.; jedynie mazurki op. 19, najpóźniejsze, datowane są na rok 1860. Później kompozytor już nie sięgał do tego gatunku. Mazurki op.19, pierwszy Obertas, drugi Dudziarz / Le mntrier, zostały wydane dopiero w 1878 roku1, czyl...
Wieniawski skomponował dziewięć mazurków, z czego siedem zostało wydanych przez kompozytora (op. 3, 12, 19 oraz 2 mazurki nieopusowane), a dwa niewydane zaginęły. Wszystkie mazurki należą do utworów wczesnych, pochodzą bowiem z pierwszej połowy lat 50. XIX w.; jedynie mazurki op. 19, najpóźniejsze, datowane są na rok 1860. Później kompozytor już nie sięgał do tego gatunku. Mazurki op.19, pierwszy Obertas, drugi Dudziarz / Le mntrier, zostały wydane dopiero w 1878 roku, czyli ...
Reverie jest jedynym w zachowanej twórczosci kompozytora utworem na altówkę i fortepian. Utwór niedokończony, odnaleziony w spusciźnie zmarłego kompozytora, przekazany Hieronimowi Weickmannowi, który ze względu na pamięć i szacunek dla H. Wieniawskiego dokończył kompozycję i ją opublikował. Reverie jest to nazwa okręślajaca bardziej charakter utworu aniżeli jego formę. Jest zwartym i dośc krótkim jednoczęściowym utworem, bez elementów improwizacyjnych. Operuje powtarzajacy...
''Legenda'' op. 17 na skrzypce i fortepian powstała w 1859 roku w Ostendzie, pod wpływem gorącego uczucia do Izabeli Hampton, przyszłej żony Henryka. Tęsknota, ból i miłość emanują z każdego elementu dzieła, toteż wszystkie czynniki podporządkowane są nadrzędnym celom wyrazowym: molowa tonacja, liryczna, śpiewna melodia, balladowa nastrojowość, stopniowanie napięcia poprzez narastające tremolo akompaniamentu, kontrast tonacyjny - w części środkowej G-dur. Utwó...
na skrzypce i fortepian op. 21 (seria A tom 4) Publikowany Polonez jest szeroko rozbudowanym, koncertowym utworem jednoczęściowym, o budowie repryzowej, przy czym repryza jest bardzo skrócona. Ogniwo środkowe ma charakter kontrastujący, uzyskany poprzez zmianę tonacji (F-dur), zmniejszenie obsady (w wersji orkiestrowej) i zwolnienie tempa. Natomiast tematycznie wszystkie ogniwa są ze sobą powiązane. Również pierwsze ogniwo utworu ma podobną, 3-odcinkową budowę z kontrastujący...
