Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska była polską poetką i dramatopisarką tworzącą przede wszystkim w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Jej pierwszą sztuką był „Szofer Archibald. Komedia w trzech aktach” (1924), do roku 1939 napisała piętnaście utworów teatralnych, w większości komedii. Związana była dość luźno ze środowiskiem Skamandrytów, przyjaźniła się z twórcami z tego kręgu, ale także z formistami, np. Leonem Chwistkiem czy Andrzejem Pronaszko, oraz z Witkacym. Jej najbardziej znanymi dziełami pozostają wiersze, które zaczęła pisać już około 1911 roku. Debiutowała trzema utworami poetyckimi w „Skamandrze” (1922). Maria Pawlikowska-Jasnorzewska została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi (1934) oraz Złotym Wawrzynem Akademickim (1935), a także uhonorowana Literacką Nagrodą Miasta Krakowa (1937).

Życiorys Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej

Maria Janina Teresa Pawlikowska-Jasnorzewska urodziła się 24 listopada 1891 roku w Krakowie. Była córką Marii z Kisielnickich, polskiej szlachcianki, oraz malarza Wojciecha Kossaka, wnuczką malarza Juliusza Kossaka. Maria była drugą z trójki dzieci pary. Miała starszego brata Jerzego, także malarza, oraz młodszą siostrę Magdalenę, twórczynię utworów satyrycznych znaną pod pseudonimem Magdalena Samozwaniec. Jako że oboje rodzice Marii pochodzili ze szlacheckich rodzin, w krakowskim dworku Kossakówka pojawiało się wiele postaci z ówczesnej elity środowiska artystycznego. Gościli w nim między innymi Ignacy Jan Paderewski, Wincenty Lutosławski czy Henryk Sienkiewicz. Maria pobierała edukację domową, uczyła się kilku języków obcych oraz zdobyła wykształcenie humanistyczne. Przez chwilę uczęszczała na zajęcia krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych jako wolna słuchaczka.

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska wychodziła za mąż trzykrotnie. Pierwszy raz 25 września 1915 roku. Poślubiła wtedy w Krakowie oficera armii austriackiej, a później podpułkownika Wojska Polskiego Władysława Bzowskiego. Małżeństwo nie było jednak udane i para rozeszła się dosyć szybko (unieważnienie ślubu kościelnego nastąpiło 12 marca 1919 roku). Na jesieni 1916 roku podczas pobytu w Zakopanem Maria poznała Jana Henryka Gwalberta Pawlikowskiego, polskiego pisarza, poetę, działacza kulturalnego, społecznego i sportowego, a także zapalonego taternika. Jan Henryk był młodszym synem Jana Gwalberta Pawlikowskiego, polskiego ekonomisty, encyklopedysty, historyka literatury, polityka, taternika, a także jednego z pionierów ochrony przyrody. Para szybko przypadła sobie do gustu, a ich ślub odbył się 2 czerwca 1919 roku w Krakowie. Pawlikowscy zamieszkali w Zakopanem w Willi pod Jedlami. Ten związek także nie przetrwał jednak zbyt długo, między innymi z powodu romansu Jana z tancerką Valérie Konchinsky. Zostało ono unieważnione 23 grudnia 1929 roku. Po raz ostatni Maria wyszła za mąż 19 czerwca 1931 roku w Poznaniu, gdzie wzięła ślub z oficerem lotnictwa Stefanem Jasnorzewskim, z którym spędziła resztę życia.

We wrześniu 1939 roku Maria Pawlikowska-Jasnorzewska wraz z mężem wyjechali przez Rumunię do Francji, a następnie do Anglii. Osiedli najpierw w Londynie, a następnie w Blackpool w hotelu zarekwirowanym przez władze brytyjskie dla polskich lotników oraz ich rodzin. W 1940 roku poetka została członkinią Rady Teatralnej w Ministerstwie Informacji Rządu RP. Niedługo potem u poetki został zdiagnozowany nowotwór, który dawał szybkie przerzuty i ostro zaatakował kręgosłup. Po dwóch operacjach pisarka zmarła w szpitalu w Manchesterze 9 lipca 1945 roku. Została pochowana na tamtejszym Southern Cementery.

Twórczość

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska debiutowała trzema wierszami w czasopiśmie „Skamander” w roku 1922. Przez kolejne lata publikowała na łamach tego periodyku wiele swoich utworów. Jej twórczość ukazywała się także między innymi w „Bluszczu”, „Wiadomościach literackich”, „Tygodniku Ilustrowanym”, „Cyruliku Warszawskim”, „Świecie”, „Czasie” czy „Gazecie Polskiej”. Poetka była także autorką słuchowisk w Polskim Radiu, jak również została członkinią polskiego PEN Clubu. Po emigracji w 1939 roku współpracowała z „Wiadomościami Polskimi Politycznymi i Literackimi”, „Polską Walczącą” oraz „Nową Polską”.

Choć była stosunkowo luźno związana ze środowiskiem Skamandrytów, podobnie jak oni w swojej twórczości wprowadzała realia i słownictwo codzienności. Pawlikowska-Jasnorzewska często pisała o miłości, opowiadając o niej w sposób bezpośredni i naturalny. Tworzyła wiele miniatur kończących się niespodziewanymi pointami. Do około 1927 roku, w pierwszym okresie swojej twórczości, w jej dziełach przeważa ton radości, a nawet żartobliwości. Później, mniej więcej od momentu opublikowania tomu „Cisza leśna”, w utworach poetki coraz częściej pojawiały się tematy przemijania, śmierci i upływu czasu. W latach 30. można zaobserwować pojawienie się inspiracji z dzieł takich filozofów jak Schopenhauer, Nietzsche czy Bergson, jak również przyrodoznawców, czyli Fabre czy Meaterlincka. W dziełach Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej występują też wtedy elementy okultystyczne, a zainteresowania magią i spirytyzmem zaowocowało pogłębieniem wiedzy na temat hinduizmu. Po wybuchu wojny poezja stała się dla pisarki przestrzenią dla wyrażania antywojennych przekonań, fatalistycznych przewidywań przyszłości oraz tęsknoty za krajem i rodziną. Najbardziej cenionymi pozostają jej dzieła z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Wśród nich znajdują się takie tomiki jak: „Niebieskie migdały” (1922), „Pocałunki” (1926), „Dancing. Karnet balowy” (1927), „Cisza leśna” (1928), „Profil białej damy” (1930), „Śpiąca załoga” (1933) czy „Szkicownik poetycki” (1939).

Poza twórczością poetycką kwitły dzieła dramaturgiczne Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w których pojawiają się podobne motywy jak w wypadku jej utworów lirycznych. Sztuki, głównie komedie, tworzyła ona od roku 1924. Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na fantastyczno-futurologicznego „Kochanka Sybilli Thompson” (wystawiony w 1926 roku), alegoryczno-baśniowe „Mrówki” (wyst. 1936) oraz ostrą satyrę na totalitaryzm, groteskową „Babę-Dziwo” (1938). W latach 1936-1937 Pawlikowska-Jasnorzewska napisała także trzy słuchowiska radiowe: „Biedna młodość”, „Pani zabija pana” oraz „Złowrogi portret”. Teksty dwóch pierwszych niestety zaginęły. Podobnie stało się z dwoma dramatami napisanymi wspólnie ze Stanisławem Ignacym Witkiewiczem. „Ostatnia godzina Heleny Pfeiffer (ok. 1925) oraz „Koniec świata” (ok. 1929) nie zachowały się do naszych czasów.

Twórczość Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w księgarni internetowej Woblink

Różnorakie wybory poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej jak również dzieła innych twórców polskiego dwudziestolecia międzywojennego znajdziecie na Woblinku w formie książek papierowych, ebooków oraz audiobooków. Wśród nich wydane przez Prószyński i S-ka „Złote myśli kobiety. Wiersze zebrane” czy opublikowane nakładem Wydawnictwa Anagram „Zapomniane pocałunki”.

Typ publikacji

Cena

Format

Wydawcy

Sortuj według:
Zyskujące popularność
    Promocja
    okładka Poezje, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Gdy się miało szczęście, które się nie trafia: / czyjeś ciało i ziemię całą, / a zostanie tylko fotografia, / to - to jest bardzo mało... Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891-1945)
    Wybór wierszy jednej z najwybitniejszych polskich poetek dwudziestego wieku.

    Promocja
    okładka Poezje, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Mistrzyni poezji miłości, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, w sposób naturalny i piękny mówi o gwałtowności i delikatności uczuć. Używając palety różnych barw i odcieni – od radosnych, żartobliwych, przez nostalgiczne, po ciemne, katastroficzne – snuje refleksję nad światem. Fascynuje ją natura, filozofia i spirytyzm, zastanawia się nad przemijaniem i śmiercią. Poetka często pyta o zagadkę istnienia. Istnienia, którego miłość jest najbardziej fascynującym i tajemniczym przejawe...

    Promocja
    okładka Poezje Pawlikowska-Jasnorzewska, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Mistrzyni poezji miłości, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, w sposób naturalny i piękny mówi o gwałtowności i delikatności uczuć. Używając palety różnych barw i odcieni – od radosnych, żartobliwych, przez nostalgiczne, po ciemne, katastroficzne – snuje refleksję nad światem. Fascynuje ją natura, filozofia i spirytyzm, zastanawia się nad przemijaniem i śmiercią. Poetka często pyta o zagadkę istnienia. Istnienia, którego miłość jest najbardziej fascynującym i tajemniczym przejawe...

    okładka Poezje zebrane, Ebook | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, polska poetka oraz dramatopisarka, debiutowała trzema wierszami w „Skamandrze” (1922), z którego środowiskiem związała się na kolejne lata. Była poetką miłości – opisywała ją w bezpośredni i naturalny sposób. Ceniła atmosferę i język codzienności. Jej poezja często wykonywana była w formie piosenek, między innymi przez Ewę Demarczyk, Czesława Niemena czy Krystynę Jandę.

    Promocja
    okładka Wiersze wybrane Maria Pawlikowska-Jasnorzewsk, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Klasyka literatury w nowej edycji to znakomity pretekst, by powrócić do dzieł wybitnych i ważnych przypomnieć je sobie, przeżyć i zinterpretować na nowo lub odkryć, czytając po raz pierwszy. Seria obejmuje arcydzieła polskiej i światowej literatury pięknej utwory, które mimo upływu lat wciąż zachwycają, intrygują, wzruszają i skłaniają do refleksji.

    Promocja
    okładka Klasyka mistrzów Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Wybór poezji, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Prezentowane publikacje to wybór poezji wybitnych polskich literatów. W książkach zgromadzono ponadczasowe utwory poetów, którzy na stałe wpisali się do kanonu literatury polskiej. To wiersze, które często zachwycają, wzruszaj, ale też przede wszystkim zmuszają do rozważań i refleksji. W niniejszych książkach zawarto utwory, pochodzące z różnych etapów życia i twórczości ich autorów. Tomiki zawierają ponadto teksty obowiązujące w aktualnym kanonie lektur, m.in. Śmierć Pułkown...

    Promocja
    okładka Wybór wierszy, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Ta pięknie wydana książka zawiera szeroki wybór najbardziej cenionych wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Wiersze zostały zaczerpnięte z niemal wszystkich tomików, jakie poetka wydała w ciągu kilkudziesięciu lat pracy twórczej. Czytelnik znajdzie w zbiorze między innymi utwory Czas, krawiec kulawy, Fotografia, Laura i Filon, Miłość, Nike i wiele innych, które odegrały znaczącą rolę w dziejach polskiej kultury. Niejeden z nich był wielokrotnie wykonywany jako piosenka ...

    okładka Złote myśli kobiety. Wiersze zebrane, Ebook | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Najpełniejszy zbiór poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w jednym tomie. O sobie pisała: "Po prostu trudno być mną. Tyle kantów". Maria Pawlikowska-Jasnorzewska posiadała niezwykły dar opisywania nastrojów, uczuć i stanów ducha. Potrafiła lekko i ulotnie - z wrażliwością na rzeczy z pozoru nieistotne - przekazać to, co trudne do uchwycenia, niewyrażalne. Ale dopiero najpełniejsze wydanie wierszy, zbierające także odnajdywane przez ostatnie lata teksty, pokazuje kant...

    Promocja
    okładka Zapomniane pocałunki, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Wybór wierszy, przede wszystkim miłosnych, wybitnej poetki (1893-1945), związanej z grupą "Skamander". Córka Wojciecha Kossaka, wniosła swymi wierszami do polskiej poezji niezwykle śmiały ton erotyczny, doskonały przy tym w swym literackim ujęciu. Zmysłowość i głębia zarazem.

    Promocja
    okładka Złote myśli kobiety Poezje zebrane, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Najpełniejszy zbiór poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w jednym tomie. O sobie pisała: "Po prostu trudno być mną. Tyle kantów". Maria Pawlikowska-Jasnorzewska posiadała niezwykły dar opisywania nastrojów, uczuć i stanów ducha. Potrafiła lekko i ulotnie - z wrażliwością na rzeczy z pozoru nieistotne - przekazać to, co trudne do uchwycenia, niewyrażalne. Ale dopiero najpełniejsze wydanie wierszy, zbierające także odnajdywane przez ostatnie lata teksty, pokazuje kanty, p...

    Promocja
    okładka Wojnę szatan spłodził Zapiski 1939-1945, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Miłość, wojna, emigracja, wiersze, choroba, umieranie… Tej książki, scalonej przez Rafała Podrazę, badacza losów rodziny Kossaków, nie da się czytać jednym tchem. Do niej trzeba wracać – etapami. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska bez ozdobników, w sposób bardzo plastyczny i drastyczny, opisuje dzień po dniu swoją emigracyjną golgotę i przegraną walkę z rakiem. "Wojnę szatan spłodził. Zapiski 1939–1945" to swoisty testament jednej z najważniejszych polskich poetek XX wieku. „Zmę...

    Promocja
    okładka Seans na dnie morza, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    „Seans na dnie morza” to przedstawienie w nieco innym świetle twórczości poetki dawno już zaszufladkowanej. Marta Podgórnik wierszami Pawlikowskiej prezentuje opowieść o żmudnym, a jednocześnie fascynującym procesie dochodzenia, dorastania, dojrzewania do porozumienia, zgody, transcendencji; do tych puent, którymi pisanie i czytanie wieńczą doświadczenia.

    Promocja
    okładka Wiersze, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    Wybór wierszy będących kwintesencją dorobku poetki, zbiorem najbardziej znanych erotyków, dzięki którym autorka na zawsze znalazła się w gronie poetów nieśmiertelnych. Pozostawione przez nią utwory do dziś urzekają niepowtarzalnym klimatem.

    Promocja
    okładka Klasyka mistrzów Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Wybór poezji, Książka | Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

    "Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891-1945) – polska poetka i dramatopisarka. Pochodziła z inteligenckiej rodziny, była córką malarza Wojciecha Kossaka i Marii z Kisielnickich. W rodzinnym domu poetki, zwanym Kossakówka, często gościły wybitne postaci ze świata literatury, sztuki i polityki, m.in. Henryk Sienkiewicz, Ignacy Jan Paderewski, Wincenty Lutosławski. Młoda Maria nie uczęszczała do szkoły, lekcje pobierała w domu, gdzie zdobyła gruntowne wykształcenie humanistyc...