ok艂adka Wielka historia Polski Tom 2 Dzieje Polski piastowskiej (VIII w.-1370) ebook | pdf | Jerzy Wyrozumski

Pobierz za darmo fragment ebooka

Sprzedaje i dostarcza: Woblink

Wielka historia Polski Tom 2 Dzieje Polski piastowskiej (VIII w.-1370) Jerzy Wyrozumski ebook

7,4

Moja ocena:

Sprzedaje i dostarcza: Woblink

Dodano do koszyka

Koszyk

Opis tre艣ci

Ponad pi臋膰 stuleci dziej贸w Polski, kt贸re zawieraj膮 si臋 w niniejszym tomie, to przynajmniej cztery wyra藕nie si臋 wyr贸偶niaj膮ce okresy - o r贸偶nym czasie trwania, r贸偶nych cechach wewn臋trznych i zewn臋trznych, r贸偶nym nat臋偶eniu si艂 tw贸rczych w procesie budowy naszej wsp贸lnoty polityczno-kulturalnej, czyli pa艅stwa, a z czasem narodu. Poszczeg贸lne okresy s膮 te偶 bardzo nier贸wnomiernie o艣wietlone przez 藕r贸d艂a historyczne, co sprawia, i偶 b臋d膮 opracowane w spos贸b nier贸wnomierny i nieproporcjonalny do wagi dokonuj膮cych si臋 w nich wydarze艅. Ujawnia si臋 tu zale偶no艣膰 historyka od 藕r贸de艂 informacji, kt贸rymi mo偶e dysponowa膰. Jest to podstawowy problem badawczy, z kt贸rego tak偶e Czytelnik musi zdawa膰 sobie spraw臋. Nie jest to wszak偶e zale偶no艣膰 prosta. Tam bowiem, gdzie brak 藕r贸de艂 pisanych, historyk musi si臋 ucieka膰 do innych 艣wiadk贸w przesz艂o艣ci. S膮 nimi np.: odkrywane przez archeolog贸w 艣lady dawnych kultur, szcz膮tki materialne bytowania naszych przodk贸w, nazwy miejscowe i inne archaiczne elementy zachowane w j臋zyku, tradycja o czasach wczesnych przechowana w przekazach p贸藕niejszych. Pomocne s膮 tak偶e analogie do innych lud贸w i kultur czy og贸lna wiedza socjologiczna i etnologiczna. St膮d powstaje niejednolito艣膰 opracowania nie tylko pod wzgl臋dem obj臋to艣ciowym, ale tak偶e pod wzgl臋dem charakteru i rodzaju informacji, a wi臋c i jako艣ciowym. Im bli偶ej czas贸w nowszych, tym wi臋cej opisu wydarze艅, im dalej wstecz, tym bardziej mamy do czynienia z obrazem og贸lnym, opisem trend贸w rozwojowych i proces贸w. Im wcze艣niejszy okres, tym mniej mamy pewno艣ci co do efekt贸w poznawczych osi膮gni臋tych przez historyka. Wiedz臋 pewn膮 zast臋puje si艂膮 rzeczy domys艂 lub na poszlakach budowana hipoteza.


Najwcze艣niejszy okres obj臋ty niniejszym tomem da艂oby si臋 okre艣li膰 jako schy艂ek epoki plemiennej. S膮 to mniej wi臋cej dwa stulecia - od po艂owy VIII do po艂owy X wieku. Je偶eli plemiona uwa偶a膰 za wsp贸lnoty osadnicze o pewnych cechach politycznych, za nietrwa艂e organizmy pa艅stwowe, maj膮ce swoich wodz贸w, starszyzn臋 wsp贸艂decyduj膮c膮 o wsp贸lnych losach i zadaniach oraz jakie艣 ukorzenienie w zbiorowej tradycji, kt贸rej wa偶nym elementem by艂a pami臋膰 o przodkach, to stulecia b臋d膮ce przedmiotem naszej uwagi trzeba by uzna膰 za okres funkcjonowania plemion i zwi膮zk贸w plemiennych, za faz臋 jednoczenia si臋 ma艂ych organizm贸w w wi臋ksze jednostki polityczne. Zwykli艣my je nazywa膰 zwi膮zkami plemiennymi. Z czas贸w o艣wietlonych ju偶 nie藕le przez 藕r贸d艂a pisane znamy takie zwi膮zki plemion z terenu S艂owia艅szczyzny nad艂abskiej, a mianowicie Wielet贸w i Obodrzyc贸w. Na obszarze, na kt贸rym powsta艂o pa艅stwo polskie, mamy po艣wiadczone z du偶ym prawdopodobie艅stwem dwa takie zwi膮zki, kt贸re pocz膮tkami si臋ga膰 musia艂y po艂owy IX wieku. By艂y to: pa艅stwo Wi艣lan i pa艅stwo Polan. Nie obejmowa艂y one ca艂ego terytorium znajduj膮cego si臋 w polu naszej obserwacji, st膮d uprawniony jest domys艂, 偶e r贸wnolegle istnie膰 mog艂y inne jeszcze zwi膮zki o podobnym charakterze, a takie nazwy, jak Mazowsze, Kujawy, Pomorze, L臋dzice, rozci膮gaj膮ce si臋 w spos贸b pewny lub domniemany na wi臋kszych obszarach, zdaj膮 si臋 za tym przemawia膰.


Okres drugi otwiera panowanie Mieszka I. Przyjmujemy, 偶e rozpocz臋艂o si臋 ono w po艂owie X wieku. Daty dok艂adnej nie znamy. Zamyka go ostateczne za艂amanie si臋 jedno艣ci politycznej pa艅stwa piastowskiego, znajduj膮ce przejaw w zaniku w艂adzy wielkoksi膮偶臋cej, a tak偶e racjonalnych aspiracji jej utrzymania. Osi膮gni臋cia tego okresu maj膮 znaczenie fundamentalne dla dziej贸w narodu polskiego. Uformowa艂o si臋 bowiem w贸wczas terytorium pa艅stwowe Polski, powsta艂a polska prowincja ko艣cielna, kt贸ra dok艂adnie na艂o偶y艂a si臋 na nie i by艂a jednym z najwa偶niejszych element贸w wi臋zi wewn臋trznej pa艅stwa piastowskiego, pozyskano koron臋 kr贸lewsk膮, kt贸ra 鈥 cho膰 nie by艂a zdobycz膮 trwa艂膮 鈥 leg艂a przecie偶 u podstaw naszej tradycji pa艅stwowej i narodowej, wreszcie stworzono podstawy gospodarczo-ustrojowe pa艅stwa, w tym system skarbowy, kt贸ry zapewni艂 funkcjonowanie agend monarszych. Ten d艂ugi okres nie jest wewn臋trznie jednolity. Rozpada si臋 na monarchi臋 pierwszych Piast贸w, kt贸ra faktycznie tworzy艂a terytorialne i organizacyjne zr臋by Polski i kt贸ra za艂ama艂a si臋 w latach 30. XI wieku, oraz na monarchi臋 odnowion膮, kt贸rej przysz艂o ju偶 raczej tylko broni膰 i utrwala膰 tamte zdobycze, przezwyci臋偶aj膮c trudno艣ci wewn臋trzne i zewn臋trzne.


W osobny okres wyodr臋bnia si臋 stulecie XIII. Przyjmowana cz臋sto 艣cis艂a chronologicznie pocz膮tkowa cezura to rok 1202 - data 艣mierci Mieszka III Starego, koryfeusza senioratu i tym samym jedno艣ci politycznej Polski, bowiem o seniorat opiera艂a si臋 w艂adza wielkoksi膮偶臋ca. Sam jednak Mieszko ju偶 oko艂o 1197 roku z senioratu na przysz艂o艣膰 rezygnowa艂, skoro przyrzek艂 uczyni膰 swoim nast臋pc膮 Leszka Bia艂ego, syna Kazimierza II Sprawiedliwego, kt贸ry tron wielkoksi膮偶臋cy osi膮gn膮艂 w drodze uzurpacji. 艢cis艂a wi臋c cezura nie jest tu ca艂kowicie zasadna i bezpieczniej jest przyj膮膰 jako doln膮 granic臋 okresu prze艂om XII i XIII wieku. Podobnie jest z cezur膮 ko艅cow膮. Najbardziej przejrzyst膮 wydaje si臋 rok 1300 - data koronacji Wac艂awa II na kr贸la Polski, oznaczaj膮ca czy mo偶e tylko symbolizuj膮ca przezwyci臋偶enie rozbicia dzielnicowego. Ale je偶eli chodzi o symbol i zwyci臋stwo pewnej idei, to r贸wnie dobrze mo偶na przyj膮膰 rok 1295, czyli dat臋 koronacji kr贸lewskiej Przemys艂a II wielkopolskiego. Jego kr贸lestwo by艂o wprawdzie efemeryd膮, ale kr贸lestwo Wac艂awa II czeskiego te偶 nie mo偶e uchodzi膰 za trwa艂e. Dopiero wi臋c koronacja ksi臋cia kujawskiego W艂adys艂awa I 艁okietka (1320) zdaje si臋 wyznacza膰 pocz膮tek nowego okresu. Tak czy owak, najbezpieczniej jest i w tym wypadku przyj膮膰 jako cezur臋 g贸rn膮 okresu prze艂om XIII i XIV wieku, tym bardziej 偶e w strukturze wewn臋trznej 贸wczesnej Polski 艣cis艂e daty nie mia艂y wi臋kszego znaczenia.


Wiek XIII jest przede wszystkim okresem wielkiej przebudowy niemal we wszystkich dziedzinach 偶ycia zbiorowego Polak贸w. Do艣膰 ja艂owy w dziedzinie polityki, bowiem ujawni艂a si臋 w nim zatrata horyzont贸w politycznych u dzielnicowych ksi膮偶膮t, a wzajemne ich wa艣nie i konflikty wyczerpywa艂y zasoby materialne, si艂y fizyczne i duchowe, ale r贸wnocze艣nie dokonywa艂a si臋 鈥 jak gdyby na przek贸r tamtym przejawom s艂abo艣ci 鈥 transformacja struktur gospodarczych i spo艂ecznych, znajduj膮ca odbicie w ewidentnym post臋pie na polu kultury i ideologii. Transformacji sprzyja艂o wzgl臋dne bezpiecze艅stwo zewn臋trzne. By膰 mo偶e zreszt膮 zagro偶enie z zewn膮trz przyspieszy艂oby proces zjednoczeniowy czy cho膰by tylko konsolidacj臋 si艂 wewn臋trznych. Kulminacja walki o immunitet, nowe formy osadnictwa opieraj膮ce si臋 na dzier偶awie i 艣wiadczeniach, w kt贸rych znaczn膮 rol臋 odgrywa艂 pieni膮dz, tworzenie gmin miejskich na prawie niemieckim, za艂amywanie si臋 struktur spo艂ecznych wynikaj膮cych z wszechobecnego 鈥瀙rawa ksi膮偶臋cego鈥 - to najwa偶niejsze przejawy trendu rozwojowego tego wa偶nego, wbrew pozorom, w dziejach Polski okresu.


Kolejny i ostatni okres omawiany w niniejszym tomie da si臋 okre艣li膰 has艂owo jako 鈥瀘dbudowa Kr贸lestwa Polskiego鈥. To oznacza, 偶e pocz膮tek okresu 艂膮czy si臋 z przywr贸ceniem koronacji kr贸lewskich, czyli stworzeniem 艂atwo czytelnej i obudowanej odpowiedni膮 symbolik膮 hierarchii w艂adzy, z wykreowaniem suwerena, w my艣l przyj臋tej w贸wczas zasady, 偶e 鈥瀔r贸l jest cesarzem w swoim kr贸lestwie鈥 (鈥瀝ex imperator in regno suo鈥), 偶e zatem w obr臋bie swego pa艅stwa nie mo偶e mie膰 nad sob膮 偶adnej innej w艂adzy. Jak jednak ju偶 powiedziano, ta cezura te偶 nie jest bezdyskusyjna, bo w gr臋 mog膮 wchodzi膰 trzy koronacje (1295, 1300 i 1320). Skoro wi臋c przyj臋to, 偶e poprzedni okres zamyka si臋 na prze艂omie XIII i XIV wieku, to konsekwentnie tak samo musimy otwiera膰 okres 鈥瀘dbudowy Kr贸lestwa Polskiego鈥. Jest to w pe艂ni zasadne, bo w poj臋ciu 鈥瀘dbudowy鈥 zawiera si臋 bardzo dobrze r贸wnie偶 walka o wcielenie idei kr贸lestwa.


Jako cezur臋 ko艅cow膮 okresu wypad艂o przyj膮膰 艣cis艂膮 dat臋: rok 1370 - dat臋 艣mierci Kazimierza III Wielkiego. Oznacza ona zarazem koniec panowania dynastii piastowskiej i zej艣cie z politycznej sceny g艂贸wnego budowniczego Kr贸lestwa. Jednak i ta data mo偶e by膰 przedmiotem dyskusji. Umar艂 bowiem kr贸l, ale pozostali przy 偶yciu jego bliscy wsp贸艂pracownicy, kt贸rzy z nim now膮 monarchi臋 wsp贸艂tworzyli i kt贸rzy r贸偶ne elementy polityki ostatniego kr贸la-Piasta po jego 艣mierci kontynuowali. To wszystko oznacza, 偶e w historycznym procesie ci膮g艂ego stawania si臋 艣cis艂e cezury chronologiczne maj膮 charakter w wysokim stopniu umowny. Umowno艣膰 przyj臋cia roku 1370 jako zamykaj膮cego niniejszy t锘匡豢om bierze si臋 tak偶e z tego, 偶e b臋dzie on otwiera艂 tom nast臋pny. Mamy nadziej臋, 偶e nawet w tym wypadku nie przetniemy drastycznie procesu historycznego, 偶e - inaczej m贸wi膮c - pozwolimy Czytelnikowi dostrzec w czasach andegawe艅skich ich piastowskie korzenie, tak jak u schy艂ku czas贸w piastowskich elementy determinuj膮ce andegawe艅sk膮 i jagiello艅sk膮 przysz艂o艣膰.


Znamiona okresu to w wysokim stopniu dzia艂ania programowe w艂adzy pa艅stwowej zmierzaj膮ce do umocnienia gospodarki towarowo-pieni臋偶nej, do stworzenia instytucji centralnych pa艅stwa bez drastycznego naruszania mocno ukorzenionych ju偶 struktur dzielnicowych, do prawnego unormowania wielu dziedzin 偶ycia zbiorowego, do uregulowa艅 na du偶膮 skal臋 naszych stosunk贸w z pa艅stwami s膮siaduj膮cymi, wreszcie do otwarcia nowych horyzont贸w w polityce, 偶yciu spo艂ecznym, a nawet w kulturze, co zamanifestowa艂o si臋 w za艂o偶eniu uniwersytetu.


鈥濿ielka historia Polski Tom 2 Dzieje Polski piastowskiej (VIII w.-1370)鈥, Jerzy Wyrozumski 鈥 jak czyta膰 ebook?

Ebooka 鈥濿ielka historia Polski Tom 2 Dzieje Polski piastowskiej (VIII w.-1370)鈥, tak jak pozosta艂e ksi膮偶ki w formacie elektronicznym przeczytacie w aplikacji mobilnej Woblink na Android lub iOS lub na innym urz膮dzeniu obs艂uguj膮cym format epub lub mobi - czytnik ebook贸w (Pocketbook, Kindle, inkBook itd.), tablet, komputer etc. Czytaj tak, jak lubisz!

Zanim zdecydujesz si臋 na zakup, mo偶esz r贸wnie偶 przeczyta膰 u nas darmowy fragment ebooka. A je艣li wolisz s艂ucha膰, sprawd藕, czy ksi膮偶ka jest dost臋pna w Woblink tak偶e jako audiobook (mp3).

Szczeg贸艂owe informacje na temat ebooka Wielka historia Polski Tom 2 Dzieje Polski piastowskiej (VIII w.-1370)