Niniejsze rozważania są próbą odpowiedzi na pytania, które stawiam sobie od przynajmniej 1998 roku. Wtedy właśnie miała miejsce w Rzeszowie sesja, której organizator, profesor Piotr Żbikowski, postawił przed uczestnikami problem klasyfi kacji zjawiska, określonego mianem oświeceniowo-romantycznego przełomu. Pojawiło się w jej czasie wiele pytań i sugestii, które uwidoczniły nie tylko zagadnienia czysto badawcze, ale i okazały rzecz o wiele poważniejszą – potrzebę przeformułow...
Obraz oświaty na wsi, powstały na bazie obszernego zbioru źródeł z kilkudziesięciu archiwów, nie kończy się laudacją. Widzimy szkołę jako ognisko życia i dumę lokalnych społeczności, ale są tam także dzieci zmuszone chodzić do szkoły przez bagnistą łąkę, bo projekt mostu ponad trzęsawiskami był trudny do zrealizowania. Natomiast oświata pozaszkolna miała ambicję oddzielenia się od szkoły. Z mozołem szukała własnego lokalowego oparcia, stąd domy ludowe, świetlice, specjalne bu...
Seria JERZY GIEDROYC I... to wspólne przedsięwzięcie Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura oraz Uniwersytetu Łódzkiego. Publikacje mają udostępniać i przybliżać historię oraz dorobek Instytutu Literackiego w Paryżu. Proponujemy Czytelnikom indywidualne i zbiorowe monografie naukowe; naukowe edycje archiwaliów i korespondencji z zasobów Archiwum Instytutu Literackiego oraz problemowe antologie tekstów z „Kultury” i „Zeszytów Historycznych”, a także reedycje wybranych książ...
W siłach zbrojnych II Rzeczypospolitej 10 Brygada Kawalerii (BK) była jednostką wyjątkową. Najnowocześniejszym i na dobrą sprawę jedynym zmotoryzowanym związkiem taktycznym (bliźniacza Brygada Warszawska choć wzięła udział w walkach nie zdążyła dokończyć w pełni organizacji). 10 BK zapisała piękną kartę w kampanii wrześniowej, powstrzymując wielokrotnie niemieckie formacje pancerne. Zyskała uznanie przeciwnika i przydomek "Czarnej Brygady". W sposób zwarty i uporządkowany prz...
O Radziwiłłach, jednym z najpotężniejszych rodów Rzeczpospolitej, mówiono, że wszystko, co świat dać może, było w ich ręku: tytuły, władza, bogactwo, słowem wszystko to, o czym zwykli ludzie mogli tylko marzyć. Nie było też drugiego takiego rodu, mogącego szczycić się tyloma wybitnymi postaciami, które miały tak duży wpływ na dzieje Polski. Wiele z przedstawionych w książce faktów jest mało bądź wcale nie znanych. Inne wymagały uzupełnienia lub sprostowania z powodu powielan...
Tom zamyka polską edycję dokumentów Archiwum Ringelbluma. W pierwszej części publikacji znalazły się dokumenty, które w trakcie ponad dwudziestoletniego procesu wydawniczego z różnych powodów nie trafiły do „swoich” tomów tematycznych. Część drugą stanowią informacje o dokumentach, które w Archiwum znalazły się z powodów nie zawsze dla redaktorów jasnych, ale wiedza o tym, że zostały ukryte razem ze świadectwami zebranymi w ramach prac grupy Oneg Szabat, jest konieczna dla pe...
Niniejsza książka stanowi pierwszą publikację poświęconą medycynie w czasie krucjat. Skupiając się na tematyce obrażeń i leczenia chirurgicznego, Piers D. Mitchell porusza zagadnienia praktyki średniowiecznych lekarzy, problematykę działalności szpitali, tortur i kar mutylacyjnych, zabiegów chirurgicznych, flebotomii czy znieczulania pacjentów. Autor dosłownie zagląda w rany królów i biedaków, w czaszki jeźdźców i piechurów i analizuje ślady obrażeń, uważnie czytając z kości ...
Tom III (ostatni) edycji „Źródeł do Dziejów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu” obejmuje protokoły posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego za okres działalności uczelni od 11 IX 1931 do 21 IX 1939. Protokoły z tego okresu liczą łącznie ponad 700 stron i obejmują okres sprawowania władzy rektorskiej przez kolejnych Profesorów: Jana Sajdaka (filologa klasycznego), Stanisława Pawłowskiego (geografa), Stanisława Rungego (lekarza weterynarii) oraz Antoniego Peretiatk...
Wspomnienia „Fipsa” (Wernera Fürbringera) należą do najciekawszych wspomnień dowódców U-bootów w obu wojnach światowych. Należał do legendarnej Flotylli Flandrii. Zanim przejął dowództwo swojego okrętu, służył m.in. pod dowództwem słynnego Walthera Schweigera, dowódcy U-20, który posłał na dno „Lusitanię”, co było bezpośrednią przyczyną przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny. Autor opisuje niewiarygodne przygody jakich doświadczył na pokładzie U-bootów którymi dowodził, ...
Celem tej książki jest przedstawienie i przybliżenie udziału oddziałów wielkopolskich (piechoty, artylerii i lotnictwa) w walkach o oswobodzenie Lwowa wiosną 1919 roku oraz udział w walkach latem 1919 roku w Małopolsce Wschodniej. Jak już zaznaczono, było to niezwykle doniosłe wydarzenie, które niestety poza lokalną pamięcią Lwowian czy Poznaniaków nie przebiło się do ogólnopolskiej świadomości - przyćmione chociażby późniejszymi walkami wojny polsko-bolszewickiej.
„Bohaterowie Pacyfiku” to niezwykła książka o pilotach lotniskowców amerykańskich. Jarosłąw Gałuszka przybliża nam kulisy powstawania słynnych dywizjonów, przebiegu ich szkolenia i sylwetki najwybitniejszych pilotów. Pokazuje ich drogę od rekrutacji do walk w których brali udział - zarówno w ramach operacji ”Torch” jak i w zmaganiach na Pacyfiku. Często anonimowi w wielu opracowaniach o wojnie piloci, w tej książce w końcu odzyskują swoją tożsamość. A ...
Książka przedstawia myśl polityczną jednego z najbardziej intersujących środowisk konserwatywnych dwudziestego wieku. Wokół pisma „Bunt Młodych”, wychodzącym od 1937 pod tytułem „Polityka” skupiło się grono młodych utalentowanych autorów. W redagowanym przez Jerzego Giedroycia magazynie poszukiwano nowej formy dla polityki konserwatywnej; formy która wychodziłaby z dawnych schematów i byłaby właściwą odpowiedzią zachowawczej szkoły politycznego myślenia na wyzwania czasów....
Książka przedstawia krakowskie procesy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym, w których sądzono niemieckich zbrodniarzy wojennych. Stara się odpowiedzieć na pytanie, czy w kraju, w którym trwała ostra walka o przejęcie władzy przez komunistów, mogły odbywać się sprawiedliwe, względnie niezależne od nacisków nowej władzy procesy? Ukazana została ówczesna atmosfera wokół procesów, sylwetki uczestników i codzienne warunki ich funkcjonowania w trudnych powojennych realiach oraz ...
Przyjaznym relacjom polsko-nowozelandzkim sprzyja długa historia kontaktów między naszymi społeczeństwami – od polskich osadników w Aotearoa przed 150 laty po braterstwo broni na frontach II wojny światowej i kolejne fale migracji, zwłaszcza przybycie polskich sierot syberyjskich na zaproszenie Rządu Nowej Zelandii w 1944 roku. Środowisko tzw. Dzieci z Pahiatua stworzyło unikatową społeczność, niezmiennie przywiązaną do polskości i aktywnie działającą na rzecz polskiej suwere...
Symon Petlura odegrał czołową rolę w ukraińskiej rewolucji narodowej w latach 1917–1921, a następnie był przywódcą ukraińskiej emigracji politycznej. Jest z pewnością symbolem walk o niepodległość. Jednakże wokół jego postaci narosło wiele mitów i stereotypów. Ich źródłem była przede wszystkim sowiecka propaganda, która przez ponad 70 lat zwalczała zaciekle Petlurę i „petlurowców” jako synonim kontrrewolucji i zaprzedania się „polskim interwentom”. Stąd też po odzyskaniu niep...
Książka opowiada o fenomenie najsłynniejszej polskiej formacji ciężkiej jazdy, jej wyjątkowej taktyce walki oraz ponadprzeciętnych dowódcach. Omawia najciekawsze starcia, w których wygrywała i ponosiła porażki. To opowieść o wojownikach, których nawet niewielka grupa potrafiła zmienić losy niejednej bitwy
Publikacja powstała z okazji setnej rocznicy zakończenia wojny polsko-sowieckiej 1919-1920 r., największego w historii odrodzonej II Rzeczypospolitej konfliktu zbrojnego prowadzonego w obronie wolności i niepodległości Ojczyzny. Jest ona pierwszą całościową próbą jednoczesnego zaprezentowania aktualnego stanu wiedzy historycznej na temat działań wojennych 9 Dywizji Piechoty w latach 1919-1920 oraz istotnej roli Południowego Podlasia w konflikcie z Sowiecką Rosją....
Książka zdobyła Wyróżnienie w konkursie „GAUDEAMUS – Nagroda SWSW Kraków 2021” za walory edytorskie publikacji. Wyniki konkursu Stowarzyszenie Wydawców Szkół Wyższych ogłosiło 15 października br., drugiego dnia 24. Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie, podczas których odbyło się również wręczenie nagród. Praca poświęcona jest warszawskim introligatorom okresu zaborów (lata 1795-1918). Składa się z dwóch części. Pierwszą stanowi wstęp, w którym przedstawiono kluczowe za...
Na czym polegał fenomen Oskara Dirlewangera, że do dzisiaj opowieści o nim i jego jednostce „rozpalają wyobraźnię” tak wielu ludzi? Czy faktycznie był tylko zapijaczonym bandytą i rzezimieszkiem, którego nienawidzili nawet jego podwładni? Czy był „mentalnie niestabilnym, gwałtownie fanatycznym alkoholikiem, mającym skłonność do wybuchów przemocy pod wpływem narkotyków”, a jego Sonderkommando wsławiło się jedynie „nieustannym nadużywaniem alkoholu, grabieżami, sadystycznym okr...
Klęska Polski we wrześniu 1939 roku w starciu z hitlerowskimi Niemcami i stalinowskim Związkiem Sowieckim wstrząsnęła polskim społeczeństwem. Państwo odrodzone zaledwie przed 20 laty upadło błyskawicznie, wbrew zapowiedziom władz, że jesteśmy „Silni, zwarci, gotowi” i „Nie oddamy nawet guzika”. Oczywiście Polska nie mogła sama obronić się przed dwiema totalitarnymi potęgami. Ale ? jak twierdzi autor książki, Andrzej Ceglarski ? „stracono ją wskutek nieuctwa, nieudolności i by...
W książce zostały omówione niezwykle skomplikowane relacje religijne i narodowościowe na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Autor swoje zainteresowania koncentruje na terenach, gdzie występowała zacięta rywalizacja polsko-ukraińska o sympatie miejscowej ludności. W sensie terytorialnym chodzi tu o dawną Galicję Wschodnią łącznie z zachodnią Łemkowszczyzną oraz o część dawnego zaboru rosyjskiego, tj. Wołyń, południowe Polesie, Podlasie oraz Chełmszczyznę. To na tych obsza...
Wbrew temu co podsuwa nam literatura historyczna, bazująca na brawurowych, ale fikcyjnych całkiem opisach operacji wojennych, Rakoczy rozpoczął swoją kampanię w środku zimy. Węgrzy przekroczyli granicę z Polską pod koniec stycznia. To jest dość dziwne, zważywszy że tą granicą były Karpaty, gdzie nie można było liczyć na jakiekolwiek ułatwienia komunikacyjne. Śnieg sięgał wojakom po pas, a oni maszerowali, ciągnąc za sobą tabory i konie. Rakoczy wkraczał do Polski jak po swoje...
Jakiś czas temu dyskutowaliśmy tu o niedostępnym nigdzie tekście Wojciecha Zaleskiego, zatytułowanym tak, jak widać wyżej. Jeden z czytelników odnalazł ten unikalny materiał, a ja postanowiłem go wydać, tak jak inne książki Wojciecha Zaleskiego: Tysiąc lat naszej wspólnoty i Dzieje górnictwa i hutnictwa na Śląsku od średniowiecza do 1806. Choć sam autor nazywa swoje dzieło broszurą, ja nie wydałem go w takiej formie. Książka Zaleskiego ukazuje się w twardej oprawie, w serii ...
Historia najnowsza obejmuje okres od zakończenia nowożytności, czyli przełom XVIII i XIX wieku, aż do czasów współczesnych. Dlatego wiele książek z kategorii „Historia najnowsza” poświęconych jest wojnom światowym, powstaniu warszawskiemu czy okresowi PRL-u. Pozycje przedstawiające czasy II wojny światowej stanowią tak dużą część książek, że zostały umieszczone w odrębnej podkategorii „II wojna światowa”. Główny trzon kategorii „Historia najnowsza” stanowią książki oscylujące wokół tematyki wojen światowych („Legiony – droga do legendy” Marka A. Koprowskiego, „Niewygodny Polak” Macieja Bernatta-Reszczyńskiego), powstania warszawskiego („Duch ’44. Siła ponad słabością” Stanisława Zasady), PRL-u („»Ciekawe« życie w PRL-u. I co dalej?” Bogusława Homickiego) oraz Solidarności („Tu radio Solidarność” Pawła Pietkuna). Jednak znaleźć tu można także takie publikacje jak „Kobiety wywiadu” Przemysława Słowińskiego, który przedstawia biografie najsłynniejszych agentek i szpiegów, m.in. Mathilde Carré, Coco Chanel czy Krystyny Skarbek. W tej kategorii znajduje się też „Epilog do »Kamieni na szaniec«” profesora Grzegorza Nowika, ukazujący szerzej tło wydarzeń przedstawionych przez Aleksandra Kamińskiego w jego słynnej książce. Najnowszej historii poświęcona została chociażby „Polska 1945–2015. Historia polityczna” Andrzeja Piaseckiego i Ryszarda Michalaka – jedna z niewielu monografii przedstawiających w takiej formie losy współczesnej Polski. Nie może zabraknąć także opisów brawurowych ucieczek, m.in. z obozów śmierci – Auschwitz, Sobiboru, sowieckich łagrów czy pilnie strzeżonych twierdz, które w „Słynnych ucieczkach Polaków” opisał Andrzej Fedorowicz.