Jedną z pierwszych powieści Zbigniewa Nienackiego było Uroczysko, powieść przygodowo-kryminalna, która po latach wpisało się do serii przygód Pana Samochodzika i stała jedną z najpoczytniejszych książek dla dzieci i młodzieży. Charyzmatyczny bohater powieści pan Tomasz nie jest jeszcze zawodowym detektywem posiadającym charakterystyczny wehikuł, lecz studentem historii, który uczestniczy w wykopaliskach archeologicznych na trudno dostępnej wysepce zagubionej wśród bagien. Pra...
Pan Samochodzik i Kapitan Nemo jest powieścią sensacyjno-przygodową należącą do kanonu polskiej literatury młodzieżowej. Powieść wpisuje się jako piąta część do piętnastotomowego cyklu książek o Panu Samochodziku, charyzmatycznym historyku sztuki, detektywie, wytrawnym kierowcy i przyjacielu harcerzy w jednej osobie. W Kapitanie Nemo Pan Samochodzik poszukuje dzieł sztuki zrabowanych pod koniec II wojny światowej przez wycofujących się z Mazur Niemców. Wbrew wcześniejszym prz...
Andy Chandler, prawnuk sławnego brytyjskiego detektywa, wyemigrował z Anglii i stał się opiekunem trzech młodych Kalifornijczyków pragnących tropić groźnych przestępców, a zarazem pisarzem relacjonującym ich emocjonujące przygody! Mamy zatem do czynienia z powieścią kryminalną dla młodzieży – a raczej całą serią powieści, Tajemnica wypchanego kota należy bowiem do wielotomowego cyklu książek o przygodach Trzech Detektywów. Powieści z tej serii są od lat bestsellerami w Stan...
Nowela Antek Bolesława Prusa wydana po raz pierwszy w 1880 roku należy do kanonu literatury polskiej. Opisuje trudny los dzieci na polskiej wsi w okresie zaboru rosyjskiego. Główny bohater, Antek, musi pracować już jako 5 letni chłopiec. Dorasta pośród codziennych trudów, niełatwych wyborów i zupełnego niezrozumienia dla swojej pasji rzeźbiarskiej. Poprzez dzieje Antka autor rysuje obraz polskiej wsi z końca XIX wieku i pokazuje trapiące ją problemy: ubóstwo i zacofanie miesz...
Kordian jest dramatem romantycznym wydanym w 1834 roku i należącym do kanonu literatury polskiej. Słowacki polemizuje w nim z Mickiewiczowską ideą mesjanizmu narodu polskiego i powstańczej walki o niepodległość. Tytułową postacią jest bohater romantyczny, przeżywający rozterki moralne i egzystencjalne. Po metamorfozie, którą przeżywa na szczycie góry Mont Blanc, pragnie samotnie walczyć za ojczyznę. Szatan podsuwa mu myśl, by zabił cara i w ten sposób przejął na siebie cierpi...
Alicja w Krainie Czarów to książka od dziesięcioleci należąca do ścisłego kanonu literatury światowej - nie tylko tej dziecięcej. Jej znajomość, także dzięki licznym opracowaniom adresowanym do dzieci - w tym filmom i animacjom - jest powszechna niemal na całym świecie. Główna bohaterka książki trafia do niezwykłej krainy, w której spotyka się z postaciami i zdarzeniami na pozór absurdalnymi. Akcja przebiegająca w konwencji snu prowokuje jednak czytelników do wielu refleksji...
Rozpoczął się morderczy wyścig z czasem. Czy Jajcowi, Pchełce i Puckowi uda się odnaleźć i uwolnić więźniów szalonego profesora toksykologii Szurmieja? Czy odkryją lekarstwo na immunotoksynę X? Czy uratują Martę? Sensacyjna, pełna dramatycznych zwrotów akcja, humoru, wzruszenia pierwszej miłości - oto sposób Krzysztofa Petka na porachowanie się z przygodą. Porachunki z przygodą to seria powieści sensacyjno-przygodowych dla młodzieży. Akcja wszystkich powieści rozgrywa się w...
Boska Komedia jest średniowiecznym poematem włoskiego poety Dantego Alighieri należącym do kanonu literatury światowej. Utwór przedstawia wizję pielgrzymki autora do zaświatów: Piekła, Czyśćca i Raju. Opowieść o wędrówce autora-bohatera po tamtym świecie jest w dziele Dantego punktem wyjścia do stworzenia genialnego obrazu swojej epoki, a równocześnie do syntezy dominującej w średniowieczu myśli filozoficznej i teologicznej. Między innymi, rysując przerażający obraz Piekła i ...
Konrad Wallenrod, powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich jest powieścią poetycką, jednym ze sztandarowych gatunków romantyzmu. Mickiewicz napisał ją w 1828 roku na zesłaniu w Petersburgu. Choć akcja rozgrywa się w średniowiecznym Malborku i na Litwie, w istocie utwór porusza problematykę narodowowyzwoleńczą. Tytułowym bohaterem jest Litwin Walter Alf, który w dzieciństwie został porwany przez Krzyżaków i wychowany w zakonie na pruskiego rycerza. Przygotowywany pr...
Odprawa posłów greckich jest tragedią renesansową Jana Kochanowskiego, która zapisała się w historii literatury, jako pierwszy dramat sceniczny napisany w języku polskim. Premiera sztuki miała miejsce w 1578 roku w obecności króla Stefana Batorego. Wierny poetyce renesansowej, Jan Kochanowski odwołuje się w swoim utworze do tradycji antycznej, zarówno pod względem formalnym, jak i pod względem poruszanej tematyki. Akcja sztuki rozgrywa się w mitycznych czasach wojny trojański...
Nad Niemnem jest epopeją pozytywistyczną ukazującą obraz polskiego społeczeństwa drugiej połowy XIX wieku. Powieść Elizy Orzeszkowej wpisała się do kanonu literatury polskiej. Tłem powieści jest świat polskich dworów i zaścianków szlacheckich na Litwie. Autorka wprowadza nas w rytm, obyczaje i piękno tego świata, opisując losy ubogiej szlachcianki Justyny Orzelskiej i miłości, jaka połączyła ją z żyjącym z pracy własnych rąk Janem Bohatyrowiczem. Wątek mezaliansu, nawiązując...
Poukładany świat Elizy rozpada się, gdy traci pracę, dach nad głową i chłopaka. Stawiając wszystko na jedną kartę, ulega namowom koleżanki i wyjeżdża na wieś, by zamieszkać w domu odziedziczonym po ciotce. Już pierwszego dnia nieomal potrąca miejscowego pijaczka, a dom okazuje się kompletną ruiną. Wieś Koniec Świata faktycznie okazałaby się jego końcem, gdyby nie sąsiedzi, którzy otaczają ją opieką typową dla mieszkańców małych miejscowości. Co więcej – pijaczek okazuje się b...
Szewcy. Naukowa sztuka ze „śpiewkami” w trzech aktach jest groteskowym dramatem modernistycznym należącym do kanonu literatury polskiej. Witkiewicz podjął w nim temat rewolucji i totalitaryzmu w czasach, kiedy nad Europą zawisły groźby komunizmu i faszyzmu. Bohaterami utworu są z jednej strony szewcy, skarżący się na trudy swojej pracy i głęboko przekonani, że są ofiarami krzywdy społecznej, a z drugiej strony ich ciemiężyciele: Robert Scurvy i jego „Dziarscy Chłopcy”. Roszcz...
Antygona jest antyczną tragedią napisaną przez Sofoklesa około 440 roku p.n.e. należącą do kanonu literatury światowej. Akcja tragedii rozgrywa się w Tebach w czasach mitycznych. Po śmierci Edypa, dwaj bracia z królewskiego rodu, Eteokles i Polinejkes, toczą walkę o objęcie tronu, w wyniku której obaj giną. Władcą zostaje ich wuj Kreon, który uznaje Polinejkesa za zdrajcę i zakazuje wyprawienia mu pogrzebu. Decyzja Kreona, racjonalna politycznie, stawia członków rodu królewsk...
"Ziemia, planeta ludzi" jest powieścią francuskiego pisarza Antoine'a de Saint-Exupéry'ego, autora Małego Księcia. Wydana po raz pierwszy w 1939 roku powieść należy do światowego kanonu literatury pięknej. Składa się z ośmiu opowieści (Linia, Koledzy, Samolot, Samolot i planeta, Oaza, Na pustyni, W sercu pustyni, Ludzie), w których autor powraca do swoich osobistych doświadczeń pilota w pionierskich czasach lotnictwa na najtrudniejszych szlakach nad Saharą, Amazonką czy Andam...
Należąca do kanonu literatury światowej Wojna światów jest bodaj najsławniejszą powieścią z gatunku science fiction. Kreujące apokaliptyczną wizję przyszłości dzieło angielskiego pisarza Herberta George'a Wellsa wywarło ogromny wpływ na rozwój literatury fantastycznej. Powieść opisuje inwazję wrogich przybyszów z kosmosu na Ziemię. Marsjanie pragną przejąć wszelką władzę nad ludźmi i przemienić ich w źródło swojego pożywienia. Autor w mistrzowskim stylu opisuje emocjonujący p...
Wywodzące się z folkloru ludowego baśnie odegrały ogromną rolę w kształtowaniu się świadomości kulturowej Polaków i innych narodów europejskich. W tym pięknym zbiorze zebrano czternaście utworów, które wpisały się do kanonu literackiego wszystkich narodów europejskich. Wątki, na których są oparte te utwory, wielokrotnie przerabiane przez bajkopisarzy z różnych krajów, przytoczone są tutaj w wersjach opracowanych przez najwybitniejszych pisarzy jak Hans Christian Andersen, Jak...
Nie-Boska komedia jest dramatem romantycznym należącym do kanonu literatury polskiej. Dzieło powstało w 1835 roku i porusza wielkie problemy swojego czasu. Autor rozważa w nim kwestię roli poety romantycznego, pyta o ostatecznego sprawcę historii – czy jest nim człowiek czy Bóg, a także zastanawia się nad konfliktem polityczno-społecznym pomiędzy arystokracją a resztą społeczeństwa. Bohater dramatu hrabia Henryk reprezentuje zarazem poetę romantycznego, którego poezja staje s...
Miles Morales jest zwykłym nastolatkiem. Gra w stare gry komputerowe, podkochuje się w ślicznej Alicii i chodzi do liceum. Aha, no i jest Spider-Manem. Ostatnio jednak jego pajęczy zmysł szwankuje. Miles zaczyna zastanawiać się nawet, czy jego przeznaczeniem jest bycie superbohaterem. Odkrywa jednak straszliwy spisek wymierzony w jego kolegów i sąsiadów z dzielnicy, a także w niego samego. Pora, żeby Miles znów włożył kostium.
Odyseja jest, obok Iliady, najstarszym utworem literatury greckiej i europejskiej i należy do największych arcydzieł literatury światowej. Utwór powstał najprawdopodobniej w VIII wieku przed naszą erą i od tego czasu stał się wzorem dla gatunku eposu heroicznego w literaturach europejskich. Odyseja napisana jest heksametrem. Składa się z dwudziestu czterech pieśni, które można podzielić na trzy części: wyprawę Telemacha, epopeję Odyseusza i zemstę Odyseusza. Cztery pierwsze p...
Pani Bovary jest powieścią francuskiego pisarza Gustawa Flauberta należącą do ścisłego kanonu literatury pięknej. Powieść powstała z fascynacji autora balzakowską tezą, w myśl której kobieta staje się w pełni kobieca, kiedy dopuszcza się zdrady. Opowiada o młodej, cnotliwej z pozoru Emmie Rouault, która wychodzi z rozsądku za mąż za poczciwego doktora Karola Bovary, by pod wpływem niezaspokojonych pragnień i marzeń o wielkiej miłości porzucić moralne konwenanse i puścić się w...
Powieść Josepha Conrada Lord Jim wydana po raz pierwszy w 1900 roku, należy do kanonu literatury światowej. Centralnym tematem powieści jest wartość i cena honoru. Młody oficer marynarki brytyjskiej, Jim, uważa się za człowieka honoru i wyczekuje sytuacji, w której będzie się mógł nim wykazać. Jednak kiedy nadchodzi taka chwila, Jim nie zdaje egzaminu. Zamiast popisać się heroizmem, okazuje się tchórzem i popełnia haniebny czyn. Odtąd jego życie przemienia się w długą drogę ...
Cierpienia młodego Wertera są powieścią epistolarną napisaną przez Goethego w 1774 roku. Utwór należy do najważniejszych dzieł preromantyzmu i przyniósł ogromną sławę swojemu autorowi. Tytułowy bohater, Werter, opisuje w listach do przyjaciela historię swojego nieszczęśliwego uczucia do pięknej Lotty, niedostępnego anioła, w którym rozpoznaje miłość swojego życia. Kiedy Lotta wychodzi za mąż za Alberta, rywala Wertera, zrozpaczony bohater popełnia samobójstwo. Uniesienia miło...
Do literatury młodzieżowej zaliczają się książki pisane dla nastoletnich czytelników oraz tak zwanych młodych dorosłych (Young Adult). W literaturze dla młodzieży najczęściej poruszane są tematy i problemy ważne dla osób wkraczających w okres dojrzewania. Autorzy książek zaliczanych do literatury młodzieżowej piszą o pierwszych związkach i rozstaniach, miłości, porzuceniu, przyjaźni, a także o używkach, seksualności czy samobójstwie. Jedną z pozycji w tej kategorii, która podejmuje próbę zmierzenia się z wieloma problemami charakterystycznymi dla okresu dojrzewania, jest na przykład kontrowersyjna powieść „13 powodów” Jaya Ashera, w oparciu o którą powstał głośny serial pod tym samym tytułem (wyprodukowany przez platformę Netflix). Warto pamiętać, że wiele powieści uważanych obecnie za młodzieżowe w przeszłości było adresowanych do starszych czytelników. Dopiero po późniejszych adaptacjach były akceptowane jako powieści dla młodych osób – tak było w przypadku utworów pisanych przez Juliusza Verne’a. Znaczna część jego powieści powstała jako teksty dla dorosłych, jednak zyskały one popularność również wśród młodszych czytelników z uwagi na atrakcyjną formę. Dlatego też powieści Verne’a takie jak „20 000 mil podmorskiej żeglugi” czy „W 80 dni dookoła świata” znajdują się w kategorii „Dla młodzieży”. W tej kategorii odnaleźć można zarówno powieści zaliczane do fantastyki, horroru, kryminału czy thrilleru, jak i romanse, powieści obyczajowe, a także pozycje będące połączeniem dwóch lub więcej gatunków. Do takich należą powieści „Ponad wszystko” Nicoli Yoon, „Fanfik” Natalii Osińskiej, cykl „Buntowniczka z pustyni” Alwyn Hamilton, „Eleonora i Park” oraz „Fangirl” Rainbow Rowell, a także cykl Victorii Aveyard „Czerwona królowa”. Nie zabrakło tu również kultowej i międzypokoleniowej serii „Jeżycjada” Małgorzaty Musierowicz, powieści o Harrym Potterze J. K. Rowling, a także publikacji zaliczanych do klasyki literatury dla młodzieży („Mała księżniczka” Frances Hodgson Burnett, „Ania z Zielonego Wzgórza” Lucy Maud Montgomery).