Opis treści
Publikacja nie jest jedynie opisem konkretnej miejscowości Wierzchosławice. Wincenty Witos świadomie uczynił z rodzinnej wsi model, soczewkę, przez którą obserwujemy mechanizmy życia chłopskiego pod zaborem austriackim: relacje społeczne, stosunki własnościowe, biedę, analfabetyzm, ale także solidarność, etos pracy i przywiązanie do ziemi.
Autor nie idealizuje wsi, nie ukrywa jej konfliktów ani ograniczeń, lecz opisuje ją z perspektywy uczestnika, a nie zewnętrznego obserwatora. Szczególną wartością tej książki jest też jej autentyczność. Witos posługuje się językiem prostym, pozbawionym literackich ozdobników, bliskim mowie potocznej galicyjskiej wsi. Dzięki temu relacja ta zachowuje charakter źródła historycznego, oddaje sposób myślenia, hierarchię wartości i doświadczenia warstwy chłopskiej, która przez stulecia pozostawała na marginesie narracji narodowej. Autor pokazuje, jak z tej pozornie "małej" przestrzeni rodziła się świadomość obywatelska i polityczna, która w przyszłości miała odegrać kluczową rolę w dziejach odrodzonej Polski.
