Fundacja Wolne Lektury Literatura - książki, ebooki i audiobooki

"Quo vadis to lektura szkolna. Ebook Quo vadis zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów szkoły podstawowej. Akcja powieści Quo Vadis ma miejsce w pierwszym wieku w Rzymie, za czasów panowania Nerona. Marek Winicjusz, patrycjusz rzymski, poznaje Ligię, brankę wychowaną w domu Plaucjuszów, chrześcijankę. Kobieta nie chce zostać jego kochanką, więc Winicjusz podejmuje walkę, próbuje porwać Ligię z domu dla ubogich chrześcijan. Kiedy zostaje ranny, chrześc...

„Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże”. Adam Mickiewicz w „Dziadach, części II” zapisuje ludowe wskazówki, co należy zrobić tu, na ziemi, aby zapewnić po śmierci wieczny pokój swojej duszy. „Dziady, część II” Adama Mickiewicza to dramat romantyczny. Poeta pracował nad nim w latach 1821–1822 w Kownie. Tytuł utworu nawiązuje do wywodzącego się z czasów pogańskich obrzędu, podczas którego przyzywano dusze zmarłych. Noc dziadów bywała również określan...

"Lord Jim to lektura szkolna. Historia zmagań z losem młodego, wrażliwego Anglika, oficera marynarki pływającego na krańcach znanego świata, rozgrywająca się w egzotycznych realiach mórz i portów południowo-wschodniej Azji. Najwyżej ceniona z powieści Conrada, mimo bardzo dobrego przyjęcia przez czytelników, z powodu niekonwencjonalnego sposobu opowiadania początkowo nie cieszyła się uznaniem krytyki. Zamiast prostej narracji, prowadzonej liniowo i chronologicznie, autor z...

"Konflikt między odwiecznym prawem boskim a prawami państwowymi, ludzkimi stanowi sedno tragedii Sofoklesa. To greckie dike przeciw nomos i łacińskie ius przeciw lex. Choć pewne racje stoją po obu stronach, której należy dać pierwszeństwo? „Antygona” opowiada o konflikcie tytułowej bohaterki z jej wujem, Kreonem, władcą Teb. W utworze ukazany jest też konflikt praw boskich i ludzkich. Antygona po tym, jak pochowała jednego ze swoich braci, którego uznano za zdrajcę, zostaje ...

W wigilię Wszystkich Świętych w domu greckokatolickiego księdza pojawia się nieoczekiwany i tajemniczy gość. Spotkanie, podczas którego przybysz ujawni w końcu swoją prawdziwą tożsamość, trwa zaledwie trzy godziny, lecz pełne jest dramatyzmu i emocji. „Dziadów część IV” to utrzymana w romantycznym nastroju niesamowitości i grozy opowieść o miłości, cierpieniu i buncie. „Dziady” Adama Mickiewicza, czołowego poety Wielkiej Emigracji, zaliczanego, obok Juliusza Słowackiego i Zy...

"Iliada to lektura szkolna. Ebook Iliada zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów liceum i technikum. Iliada opowiada o toczącej się między Achajami a Trojanami wojnie — a dokładnie o ostatnich 49 dniach ostatniego roku jej trwania. Wojna trojańska spowodowana była porwaniem Heleny, żony króla Sparty, Menelaosa, przez trojańskiego księcia, Parysa. Od 10 lat Troja jest oblegana przez zjednoczone siły achajskie, wspierane przez część olimpijskich bóstw....

„Romeo i Julia” to dramat Wiliama Szekspira wydany w 1597 roku. Źródeł dzieła można doszukiwać się w dwóch utworach „Le tre parti de le Novelle del Bandello” oraz „Palace of Pleasure”. Matka Julii Kapulet postanawia wydać córkę za Parysa (jest to krewny księcia Werony). Organizuje ona bal, na którym młodzi mają się zapoznać. Zjawia się tam też potomek zwaśnionego z nimi rodu Monteki, Romeo. Romeo i Julia zakochują się w sobie „od pierwszego wejrzenia”. Wkrótce w tajemnicy bi...

"„Nie-Boska komedia” to dramat Zygmunta Krasińskiego wydany w 1835 w Paryżu. Krasiński, obok Adama Mickiewicza oraz Juliusza Słowackiego, uważany jest za wieszcza, jednego z największych poetów polskiego romantyzmu. Tytuł jest nawiązaniem do dzieła „Boska komedia” Dantego. Utwór ten doczekał się wielu inscenizacji teatralnych. Dramat podzielony jest na dwie części: schematycznie i ze względu na tematykę rzecz ujmując pierwsza jest częścią „rodzinną”, druga „społeczną”. Głów...

Artystycznie odważny i wieloznaczny utwór oszałamia bogactwem treści, wątków i form. Mickiewicz zderza tu poruszający obraz polskiej młodzieży prześladowanej przez zaborcę z satyrą na społeczny konformizm, miesza tragizm z groteską, a politykę z metafizyką. Dramat nie jest łatwy w odbiorze, ale mimo upływu czasu nadal intryguje, niepokoi i pozostaje otwarty na interpretacje. „Dziady” Adama Mickiewicza, czołowego poety Wielkiej Emigracji, zaliczanego, obok Juliusza Słowackieg...

"Balladyna to lektura szkolna. Ebook Balladyna zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów szkoły podstawowej. Czy jedynie dobro tworzy historię? W utworach Słowackiego nie znajdujemy jednoznacznie twierdzącej odpowiedzi na to pytanie. Dotyczy to nie tylko późniejszego okresu twórczości poety, kiedy sformułował on koncepcję „odrodzenia przez krew”, jakie dokonuje się zarówno w życiu jednostek, jak i poszczególnych narodów. Odnosi się to również do Balladyn...

Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie to lektura szkolna. Ebook Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów szkoły podstawowej. Pan Tadeusz Adama Mickiewicza stanowi spisaną trzynastozgłoskowcem (a więc stylem podniosłym), zawartą w dwunastu księgach epicką opowieść o szlachcie polskiej początku XIX wieku. Jako epopeja narodowa, która miała „trafić pod strzechy”, czyli do wszystkich Polaków, również tych ni...

„Drömmen om Österlandet” („Marzenie o Oriencie” w polskim przekładzie Justyny Czechowskiej) to powieść szwedzkiej pisarki, Sophie Elkan, opublikowana w 1901 r. Inspiracją dla tego dzieła była podróż autorki, podjęta wspólnie z jej przyjaciółką Selmą Lagerlöf, na Wschód. Książka opowiada o niemożliwej miłości pomiędzy ludźmi wywodzącymi się z odmiennych kultur i o podróżach, które miałyby zbliżyć do siebie parę głównych bohaterów — Egipcjanina Saida i Szwedkę Stinę — dając im ...

Jest rok 1648. Na ukraińskich rubieżach Rzeczypospolitej narasta napięcie. Wkrótce ta półdzika, pociągająca i niepokojąca zarazem kraina stanie się areną straszliwych, ciągnących się latami walk. Wrzuceni w dziejowy wir bohaterowie powieści staną przed trudnymi wyborami, gdy na szali ważyć się będzie miłość, obowiązek i życie. „Ogniem i mieczem” to pierwsza część historycznej trylogii Henryka Sienkiewicza, w skład której wchodzą także „Pan Wołodyjowski” oraz „Potop”. Akcja p...

„Muzyka w Herzenburgu” to powojenne opowiadanie Tadeusza Borowskiego, opisujące realia codziennego życia społeczno-politycznego w Niemczech tuż po II wojnie światowej. Narrator udaje się do fikcyjnego, nieco sennego, miasteczka Herzenburga, położonego blisko granicy z Niemcami Zachodnimi. Narracja skupia się wokół koncertu chopinowskiego, na którym spotykają się mieszkańcy — są wśród nich zarówno zwolennicy dawnego nazistowskiego porządku, jak i jego zdecydowani przeciwnicy....

„Ofensywa styczniowa” to opublikowane po II wojnie światowej opowiadanie Tadeusza Borowskiego, zawierające — fikcyjną zapewne, ale prawdopodobną — opowieść o rosyjskiej dziewczynie, która pod koniec wojny wraz z Armią Czerwoną przybywa do zajętej przez Niemców Polski. Tutaj w prowincjonalnym szpitalu rodzi dziecko, z którym dzień później wyrusza na Berlin, by spełnić swój żołnierski obowiązek. Tłem tej historii jest dyskusja narratora i jego przyjaciół (przebywających w stre...

„Pożegnanie z Marią” to zbiór opowiadań Tadeusza Borowskiego z 1947 roku, na który składają się: „Pożegnanie z Marią”, „Dzień na Harmenzach”, „Proszę państwa do gazu”, „Śmierć powstańca” i „Bitwa pod Grunwaldem”. Wszystkie te teksty łączy postać Tadka — głównego bohatera i zarazem narratora — co sugeruje częściowo przynajmniej autobiograficzny charakter tomu. Tadeusz Borowski, przedstawiając wojenne, a w szczególności obozowe, losy różnych ludzi, dąży do obiektywizmu, koncen...

„U nas w Auschwitzu” to jedno z tzw. opowiadań oświęcimskich Tadeusza Borowskiego, dodane za zgodą autora do opublikowanego w 1947 roku zbioru „Pożegnanie z Marią”. Napisane zostało w formie listów Tadka, więźnia obozu koncentracyjnego w Auschwitz, do narzeczonej, również więźniarki oświęcimskiej. Borowski daje w tym krótkim tekście świadectwo upadku człowieczeństwa, który jest konsekwencją nieludzkich warunków obozowego życia. Eksperymenty medyczne, tortury, upodlenie, głód...

„Chłopiec z Biblią” to wydane po raz pierwszy w zbiorze z 1948 roku krótkie opowiadanie Tadeusza Borowskiego. Akcja utworu rozgrywa się w więzieniu, znajdującym się w okupowanej przez Niemców Warszawie. W celi, w której zamknięto kilku dorosłych mężczyzn, pojawia się chłopiec z egzemplarzem Biblii w ręku, niechcący zdradzić przyczyny swojego aresztowania. Po niedługim czasie zostaje on zabrany z celi i prawdopodobnie rozstrzelany. Borowski po raz kolejny ukazuje tutaj odczł...

„Kwiaty zła” Charles'a Baudelaire'a to najbardziej znane dzieło francuskiego poety zgłębiającego mroki ludzkiej psychiki. Wydany w 1857 roku w Paryżu tomik poetycki — będący sztandarem podniesionym w kilkadziesiąt lat później przez modernistów i przedstawicieli Młodej Polski — jest jedną z proponowanych lektur spośród utworów poetyckich romantycznej literatury europejskiej dla szkół ponadpodstawowych. Charles Baudelaire w zaskakujący sposób potrafił wydobyć piękno z rzeczy ...

„Kamienny świat” to cykl dwudziestu opowiadań autorstwa Tadeusza Borowskiego powstałych po II wojnie światowej i po raz pierwszy wydrukowanych w „Nowinach Literackich” w 1948 roku. Przedstawiają one nie tylko doświadczenia obozowe narratora, ale i jego konfrontacje z powojenną rzeczywistością. Opisywane przez Borowskiego wydarzenia są tak naprawdę jedynie punktem wyjścia dla podjęcia głębszej refleksji nad rolą pisarza i funkcją literatury po 1945 r. Świadczą o tym zamieszcza...

"„Kandyd” to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera. Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera — przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów. Wolter napisał „Kandyda” w 1759 roku. Jest to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową — krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. W...

Wystawiony po raz pierwszy na krakowskiej scenie w 1901 r. dramat Stanisława Wyspiańskiego „Wesele” wywołał spore poruszenie, niemal skandal. Głównym powodem był fakt wprowadzenia na scenę autentycznych, rozpoznawalnych w środowisku postaci pod ich własnymi imionami oraz odwołanie do rzeczywistego wydarzenia, mianowicie wesela poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną, które miało miejsce zaledwie rok wcześniej. Jednakże w tekście dramatu znaleźć można więcej spr...

Groza i miłość, zjawiska nadprzyrodzone oraz autentyczna historia buntu splatają się w powieści poetyckiej „Zamek kaniowski” Seweryna Goszczyńskiego, w której bohaterowie nieustannie balansują na granicy życia i śmierci. „Zamek kaniowski” to wyjątkowy, wielowymiarowy utwór, który jest nie tylko jednym z pierwszych utworów nurtu czarnego romantyzmu w polskiej literaturze (pierwszeństwo ma tu „Maria” Antoniego Malczewskiego z 1825 r.), ale także jednym z najwcześniejszych pols...

Dwaj sąsiedzi, porywczy Cześnik Raptusiewicz i skryty jurysta Rejent Milczek, mieszkający w jednym zamku, szczerze się nienawidzą i robią wszystko, aby sobie dokuczyć. Obie części zamku rozgranicza zaniedbany, rozpadający się już ze starości mur. Rejent postanawia go odbudować, co nie podoba się Cześnikowi. Do czego doprowadzi zatarg o mur graniczny? Drugi wątek utworu stanowią plany matrymonialne oraz perypetie miłosne. Klarę, bratanicę i podopieczną Cześnika Raptusiewicza,...

Jedna z najlepszych powieści Conrada, zarazem jedyna rozgrywająca się nie na odległych i egzotycznych morzach, wyspach i lądach, lecz w samym sercu cywilizacji epoki pary i stali — w wiktoriańskim Londynie. Z powodu poruszanej tematyki w XXI wieku na nowo zyskała sobie żywe zainteresowanie. Za sprawą realizowanej przez anarchistów „propagandy czynem” pod koniec XIX stulecia Europa i Ameryka stały się widownią spektakularnych zamachów. W ciągu jednej dekady z rąk anarchistów ...

Rok 1872. Gwałtownie rozwijająca się sieć połączeń kolejowych pokryła Europę, trzy lata wcześniej w Ameryce Północnej linia transkontynentalna połączyła wybrzeża Atlantyku i Pacyfiku. Tory kolejowe przecinają w poprzek Półwysep Indyjski, po morzach kursują parowce obsługujące regularne długodystansowe połączenia pasażerskie. Trwa złoty wiek wielkiej globalizacji. Phileas Fogg, tajemniczy dżentelmen londyński, znany ze spokojnego, regularnego trybu życia, pewnego dnia rozmawi...

Czy natura mogłaby stworzyć coś doskonalszego niż brytyjski gentleman końca XIX wieku? Czy też po nim może nadejść już tylko degeneracja homo sapiens? „Wehikuł czasu” pozostawia nas — zafascynowanych malowniczą wizją roku 802701 — bez jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Podróżnik w Czasie trafia do niezwykłego, kwitnącego świata odległej przyszłości. Szybko jednak orientuje się, że ta sielanka to tylko pozór: ludzka kultura wypaliła się i zamiera… na gruzach dawnej cywil...

„Szewcy” to dramat autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza pisany w latach 1931–1934, a wydany po raz pierwszy w Krakowie w roku 1948. Autor oprócz pisania słynie również z malarstwa. Zajmował się też fotografią oraz filozofią. Jego niektóre utwory doczekały się ekranizacji. Wśród jego dzieł są powieści, dramaty, pisma estetyczne czy filozoficzne. W „Szewcach” pokazany jest świat przyszłego społeczeństwa, społeczeństwa, które jest zautomatyzowane, a w konsekwencji pokazan...

Wycieczka na Ukrainę do powstającego tam właśnie sławnego ogrodu. Opowiadający o swej wizycie spacerowicz interpretuje to, co spostrzeże, jako znaki, punkty, o które zaczepić można odniesienia kulturowe, skojarzenia i opowieści — stąd płynie przyjemność przechadzki. Dla człowieka oświecenia i step, i park jest księgą. Stanisław Trembecki nadał pierwotnie tytułowi swego utworu brzmienie poetycko-naukowe: „Sofijówka w sposobie topograficznym opisana wierszem” i ogłosił pod pse...

Skąpstwo, jak każda inna monomania, to jedna z twarzy egoizmu. Harpagon, sześćdziesięcioletni tyran domowy, ma dwójkę dzieci — Elizę oraz Kleanta. Eliza jest zakochana w Walerym, który przyjął funkcję zarządcy u Harpagona, by być bliżej niej. Kleant oddał serce poznanej przypadkiem Mariannie, niezmożnej panience, mieszkającej wraz z matką w mieście. Oboje ukrywają swoje uczucia przed skąpym i apodyktycznym ojcem. Szczęście dzieci nie liczy się dla niego: nie zgodziłby się na...

Dzieło Jędrzeja Kitowicza cenione jest przede wszystkim za realistyczne i szczegółowe oddanie życia epoki polskiego baroku. „Opis obyczajów i zwyczajów za panowania Augusta III” to prawdziwe „zwierciadło na gościńcu”, ustawione tak, by odbijać codzienność zdarzeń na ulicach miast, wiejskich drożynach — ale także w budynkach prywatnych i publicznych. Jędrzej Kitowicz przez zaczarowane drzwi swej opowieści wprowadza w samo sedno dawnej Polski — będącej w punkcie jednocześnie b...

Gdy lęk przed starością determinuje życie człowieka. Londyn, koniec XIX wieku. Dorian Gray jest nieśmiałym, choć niezwykle przystojnym młodym dżentelmenem. Kiedy pozuje swemu przyjacielowi Bazylemu Hallwardowi do portretu naturalnej wielkości, spotyka jego znajomego, lorda Henryka Wottona — charyzmatycznego przedstawiciela klasy wyższej, głoszącego pogląd, że największą wartością w życiu jest piękno i dążenie do spełniania pragnień. Pod wpływem nowego znajomego Dorian przeży...

Co można poradzić, gdy sytuacja finansowa rodziny nie przedstawia się najlepiej i nic nie wskazuje na to, żeby miała się poprawić? Rodzeństwo Bastablów wymyśliło rozwiązanie: trzeba znaleźć skarb. Każde z szóstki sympatycznych psotników ma inny pomysł, jak to zrobić, a ich metody są dalekie od standardowych. Dorze, Oswaldowi, Dickowi, Ali, Noelowi i Horacemu Oktawiuszowi (w skrócie H. O.) może brakować wielu rzeczy, ale z pewnością nie wyobraźni, pomysłowości i humoru. Powi...

Straszliwa katastrofa wisi nad wszystkimi niemal, którzy mówią tu o swoich nadziejach, pragnieniach i opiniach, próbują do czegoś przekonać, coś uzyskać. Troja, oblężona przez Greków, przez dziesięć lat będzie toczyć wojnę, zginie król Priam, zginą lub trafią do niewoli wszystkie jego dzieci i poddani, a miasto zostanie zrównane z ziemią. To wiemy. Odprawa greckich posłów, a więc rozstrzygnięcie sprawy, z którą posłowie przychodzą — zakończy się odmową wydania Heleny prawowit...

"Przełomowe dzieło literatury ukraińskiej, tomik wierszy i ballad romantycznych Tarasa Szewczenki. W pierwszym wydaniu, z roku 1840, „Kobziarz” zawierał osiem wierszy i ballad. Kolejne tomy poezji Tarasa Szewczenki ze względu na zakaz cenzury były publikowane pod tym samym tytułem (w 1844 i 1860), mimo że zawierały dodatkowo nowe utwory. Pierwszy jednolity zbiór poezji Szewczenki w tłumaczeniu na język polski, przygotowany przez Władysława Syrokomlę, wsławionego gawędami i w...

"„Ludzie, zwierzęta, bogowie” to przedwojenny światowy bestseller — został przetłumaczony na 19 języków, co zapewniło książce zagraniczną popularność porównywalną jedynie z „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. Oparta na faktach powieść przedstawia brawurową ucieczkę autora przed bolszewikami. Jego droga prowadzi przez Syberię, Mongolię, Tybet i Chiny. W „Zwierzętach, ludziach, bogach” Ferdynand Ossendowski opisuje trudy życia mieszkańca tajgi syberyjskiej, swoją relację z „Krwa...

"Makbet wraz z przyjacielem, Bankiem, są dowódcami wojsk Dunkana, króla Szkocji. Gdy wracają z jednej z bitew, ukazują im się wiedźmy, które przepowiadają, że Makbet, obecnie tan Glamis, zostanie tanem Kawdoru, a także… królem. Prawowity król jednak żyje, a Makbet jest jego wiernym rycerzem. Początkowo Makbet nie chce wierzyć w słowa czarownic, jednak przepowiednia zaczyna się spełniać — otrzymuje z rąk króla godność tana Kawdoru. Myśl o objęciu władzy królewskiej zaczyna dr...

"Skąd wzięły się greckie boginie Kora i Demeter w noc listopadową w Łazienkach Królewskich w Warszawie? Czemu łódź Charona płynie po tamtejszym stawie i po czyje dusze przybywa? Wprowadzenie przez Wyspiańskiego do dramatu „Noc listopadowa” postaci mitologicznych obok historycznych (Wysockiego, Lelewela, Chłopickiego, Wielkiego Księcia Konstantego i innych) stanowi próbę realizacji syntezy artystyczno-ideowej: jego koncepcji sztuki totalnej, „teatru ogromnego”, łączącego w ca...

"„Ludzie, którzy szli” to opowiadanie Tadeusza Borowskiego ze zbioru pt. „Pożegnanie z Marią”. W utworze widzimy codzienność obozową w Auschwitz: pracę, relacje między więźniami, próby zapewnienia sobie rozrywki. Przetrwanie każdego dnia wymaga od nich nie lada wysiłku i starań, przy tym usilnie starają się uczynić go niemal normalnym. To życie toczy się na tle funkcjonowania obozu: przybywają coraz to nowe, wielotysięczne transporty ludzi, którzy trafiają najczęściej do kre...

"Żadne z licznych dzieł Machiavellego nie wzbudziło takiego zainteresowania i kontrowersji jak „Il principe”, czyli „Książę”, żadne też nie osiągnęło takiej sławy i znaczenia. Ten traktat o zasadach zdobywania i utrzymywania władzy przez księcia mógłby się wydawać zaledwie kontynuacją jego wcześniejszej pracy: rozważań nad ustrojem i instytucjami republiki na przykładzie historii Rzymu. W przypadku państw rządzonych przez jednostkę pojawia się jednak dwoistość spojrzenia. Tra...

"„Król Edyp” to tragedia Sofoklesa, która powstała w 427 r. p. n. e. Należy do tak zwanego cyklu Tebańskiego (wraz z „Edypem w Kolonie” i „Antygoną”). Utwór przedstawia bezsilności człowieka wobec losu. Tytułowym bohaterem jest Edyp, który jest królem Teb. Miasto zostaje ogarnięte zarazą, aby je ratować król wysyła swojego szwagra Kreona do wyroczni delfijskiej. Ten dowiaduje się, że w mieście jest zabójca Lajosa, który był kiedyś królem Teb i aby Tebańczycy zaznali spokoju ...

"Imię tytułowego bohatera dramatu Słowackiego „Kordian”, znaczeniowo związane z sercem (łac. cor, cordis) i dające się tłumaczyć jako „dający serce”, zostało wymyślone przez autora, który chciał ukazać losy młodzieńca kierującego się gorącymi uczuciami oraz rozbudzoną, poetycką imaginacją. Krąg problemów dziecka swej epoki wyznaczają: udręka nudy płynącej z rozczarowania światem i żarliwa chęć nadania swemu życiu sensu przez poświęcenie się jakiejś wielkiej idei (takiej np. j...

"„Kazania sejmowe”, dzieło nadwornego kaznodziei Zygmunta III Wazy, Piotra Skargi, poruszają problemy kluczowe dla funkcjonowania państwa polskiego w wymiarze politycznym, religijnym, społecznym i kulturalnym. W tekście, powstałym w trudnym dla Pierwszej Rzeczpospolitej momencie historycznym, autor zderza wizję silnego kościoła i wizję państwa, opartego na mocnej władzy monarchy. Warto zaznaczyć, że napisane w 1597 roku kazania nie zostały nigdy wygłoszone, a sławę zyskały do...

"Rzecz dzieje się w średniowiecznej Litwie. Niemen stanowi tu naturalną granicę dwóch światów: z jednej strony złowrogi krzyż, a pod jego znakiem Niemiec „nabija strzelbę i liczy różaniec”, z drugiej strony „szumią lasy, pomieszkania bogów” oraz żyją ludzie swobodni, choć w cieniu stałej groźby ze strony militarnej i politycznej potęgi — łakomej zdobyczy i nienasyconej. Trudno przeciwstawić się jej bezpośrednio, jedynym wyjściem jest użyć podstępu… Pełen tytuł powieści poety...

"„Być albo nie być” (jedno z najsławniejszych pytań w historii literatury) streszcza w sobie rozdarcie wewnętrzne tytułowego bohatera utworu Williama Shaspeare'a. Gdyby umrzeć znaczyło tyle, co zasnąć snem nieprzespanym — Hamlet, rozczarowany światem i ludźmi, chętnie by się na to zdecydował. Powstrzymuje go jednak obawa przed snem pośmiertnym, czyli zaświatami. Jeśli treść tego snu zależy od uczynków za życia, należy podjąć wysiłek istnienia i spełniać swoje obowiązki. Na z...

"Czym jest tytułowy groźny cień i skąd nadciąga? Arthur Conan Doyle zabiera czytelników w podróż do Szkocji za czasów wojen napoleońskich, kiedy to nad Europą zbierają się ciemne chmury… Krótko po ukończeniu szkoły przez Jacka Caldera do jego domu rodzinnego w nadmorskiej miejscowości Berwick przybywa kuzynka Edie, której ojciec (stryj Jacka) niedawno zmarł. Ta zadziwiająco piękna młoda dama, wykształcona, bogata, o nienagannych manierach szybko podbija serce kuzyna oraz jeg...

Poemat „Hajdamacy” (ukr. „Гайдамаки”) to jedno z najważniejszych dzieł ukraińskiego wieszcza narodowego, Tarasa Szewczenki, wydane po raz pierwszy w 1841 roku w Petersburgu. W literaturze ukraińskiej utwór ten ma rangę epopei narodowej, będącej wyrazem pragnienia wolności, obrony prawosławia i bezkompromisowego sprzeciwu wobec ucisku. Inspiracją do napisania eposu były dla poety zasłyszane w dzieciństwie opowieści i pieśni ludowe oraz relacje jego dziadka Iwana, który w trady...

"Mówi się, że komedia ta pośrednio doprowadziła do skazania Sokratesa na śmierć. Filozof został bowiem przedstawiony w „Chmurach” Arystofanesa jako bezbożny nauczyciel-sofista, szkolący uczniów w sztuce wygrywania dyskusji i spraw sądowych za pomocą nieuczciwych argumentów. Sokrates (469–399 p.n.e.) jest w komedii czcicielem Chmur — z ich zmiennością form podlegających wiatrom, podobnie jak zmienny i pokrętny jest tok rozumowania nauczyciela wymowy („to bóstwa, co żywią lud m...

Cóż niezwykłego mogłoby się przydarzyć kelnerowi po pięćdziesiątce mieszkającemu samotnie z nadopiekuńczą matką na warszawskiej Pradze? Złote lata wysokich zarobków i sutych napiwków w Kameralnej ma dawno za sobą, odkąd w latach dziewięćdziesiątych zamknięto lokal i znalazł się na bruku. Nikt nie potrzebował zawodowych kelnerów. Dziś pracuje w swoim fachu na zmiany, po kilkanaście godzin dziennie, dorabiając drobnymi remontami, i czeka. Nigdy się nie poddaje i cierpliwie czek...

Zmaganie z nieuleczalną chorobą i przeczucie zbliżającej się śmierci skłoniły młodego jeszcze Juliusza Słowackiego do podsumowań i rozważań o sensie własnego życia. Tak narodził się ten przejmująco szczery i bolesny utwór, jeden z najpiękniejszych i najbardziej znanych polskich wierszy. „Testament mój” Juliusza Słowackiego to jeden z najbardziej osobistych utworów tego wybitnego poety romantycznego, zaliczanego obok Adama Mickiewicza i Zygmunta Krasińskiego do grona trzech n...

„Hymn do miłości ojczyzny” Ignacego Krasickiego (zaczynający się od słynnych słów „Święta miłości kochanej ojczyzny…”) był pierwszym w czasach rozbiorów utworem należącym do polskiej liryki patriotycznej. Przedstawiał on program radykalnego patriotyzmu, zakładający, że za ojczyznę należy nawet oddać życie. Ignacy Krasicki zadebiutował swym wierszem w 1774 roku na jednym z obiadów czwartkowych organizowanych przez króla Stanisława Augusta. „Hymn do miłości ojczyzny” stanowi u...

Wybór tekstów Horacego to zbiór najsłynniejszych utworów wybitego poety rzymskiego, przetłumaczonych przez polskich pisarzy, m.in. Jana Kochanowskiego, Henryka Sienkiewicza, Marcelego Mottę, Lucjana Siemieńskiego czy współczesnego poetę Pawła Kozioła. Kunszt poetycki każdego z twórców pozwala im osadzać utwory dawnego liryka we własnej epoce, nie zatracając przy tym przekazu starożytnego mistrza. Pieśni Horacego dotyczą wielu tematów — od głębokich refleksji po troski i ucie...

„Powrót posła” to komedia polskiego poety, dramaturga, historyka Juliana Uryna Niemcewicza z 1790 roku. Na scenie została wystawiona rok później. Autor ukazuje konflikt między dwoma obozami politycznymi – konserwatystami oraz reformatorami. Akcja utworu dzieje się we dworku w czasie przerwy w obradach Sejmu Wielkiego, zaś autor przedstawia omawiane tam problemy. Był on zwolennikiem reform i chciał pokazać w utworze ich słuszność. W dziele poruszone są takie problemy jak praw...

„Profesor Hieronimus” to pierwsza z dwóch wydanych w roku 1895 tzw. „powieści o szpitalach dla umysłowo chorych” autorstwa Amalie Skram, czołowej reprezentantki przełomu nowoczesnego, naturalistycznego i zaangażowanego społecznie prądu w literaturze i sztuce skandynawskiej. Wraz ze swoją kontynuacją, „U Świętego Jerzego” (norw. „På St. Jørgen”), „Profesor Hieronimus” stanowi głośny literacki protest przeciwko nadużyciom wobec kobiet w kontrolowanych przez mężczyzn szpitalach ...

„Legenda starego dworu” („En herrgårdssägen”, 1899) to powieść Selmy Lagerlöf, wybitnej szwedzkiej pisarki i noblistki. Opowiada historię młodej kobiety, próbującej uratować przed szaleństwem popadającego w obłęd mężczyznę, którego bezgranicznie kocha. Tekst publikujemy w najnowszym polskim przekładzie autorstwa Justyny Czechowskiej. Głównego bohatera powieści, Gunnara Hedego, poznajemy w jego pokoju w Uppsali, gdzie młody człowiek studiuje. Jednak zamiast koncentrować się n...

Agnes von Krusenstjerna, szwedzka pisarka–buntowniczka, od dziecka zmagała się z depresją i oczekiwaniami mieszczańskiej rodziny. W swoich opowiadaniach, pisanych w burzliwych latach międzywojnia, śmiało łamała konwenanse obyczajowe i konwencje literackie. Dzieciństwo, młodość i starość, choroba i śmierć, rodzina i samotność, przyjaźń i zdrada, trwanie, przemijanie i powroty, miłość i nienawiść, seksualność i erotyzm, bieda i wielkie pieniądze, podróż i dom rodzinny, nuda i ...

Bajki i przypowieści to lektura szkolna. Zbiór bajek epigramatycznych autorstwa Ignacego Krasickiego. Większosć z nich to utwory oryginalne, ale część wzorowana była na bajkach starożytnych i orientalnych. Bohaterowie, którzy się w nich pojawiają, to zarówno ludzie, jak i zwierzęta oraz przedmioty. Postaci reprezentują konkretne cechy ludzkie lub wzorce postępowań, w bajkach ganione i wyśmiewane są wady takie jak łatwowierność, pycha, zazdrość, chciwość, porywczość itd. Zbi...

Lektura zbioru liryków Safony stanowi wyprawę do źródeł kultury europejskiej – w dodatku wyprawę pełną niezwykłego uroku, ponieważ poetka z Lesbos potrafiła zapisać w niewymuszonych frazach swą wrażliwość wobec piękna w każdej postaci: odnaleźć je w szmerze fontanny, woni jaśminu księżycową nocą i wdzięku dziewczyny wkładającej kwietny wieniec na głowę. Wątki mitologiczne (takie jak rydwan Afrodyty ciągnięty przez gołębie, śmierć Adonisa wśród złotych liści jesieni) wplecion...

Żona modna to lektura szkolna. Ebook Żona modna zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów szkoły podstawowej. Niedole małżeńskie to temat satyry Żona modna Ignacego Krasickiego. Utwór napisany został w formie rozmowy pana Piotra z napotkanym znajomym (jego imię nie pada w tekście), który zaczyna od gratulacji z powodu ślubu. Był to najwyraźniej związek od dawna upragniony przez pana Piotra („dostałeś, coś tak drogo cenił”), jednakże ten zdawkowo i dość ...

Powieść napisana przez Dostojewskiego na podstawie jego wspomnień z czteroletniego zesłania na katorgę. Życie w kajdanach, obcowanie ze stłoczonymi na niewielkiej przestrzeni byłymi chłopami, wojskowymi i szlachcicami, pospolitymi przestępcami i więźniami politycznymi, ciężka, często pozbawiona sensu praca dokonały przełomu w duszy pisarza. Obóz pracy katorżniczej, nazwany przez autora martwym domem, to miejsce, które zmusza do znoszenia tego, czego, zdawało by się, znieść si...

W malinowym chruśniaku to lektura szkolna. W malinowym chruśniaku to jeden z najsłynniejszych utworów autorstwa Bolesława Leśmiana. Jest to cykl erotyków zamieszczony w tomiku Łąka, wydanym w 1920 roku. To opis spotkania dwojga kochanków na polanie wśród krzewów malin. Skoncentrowanie na szczegółach przyrody, współgranie jej elementów z pieszczotami kochanków tworzą zmysłowy, intymny i zachwycający klimat. Bolesław Leśmian to jeden z najsłynniejszych pisarzy i poetów pols...

Treny to lektura szkolna. Treny Jana Kochanowskiego zostały pierwszy raz wydane w 1580 roku. Składają się z 19 wierszy i są w całości poświęcone zmarłej córce poety, Urszuli. Kochanowski pisząc Treny sięgnął do epoki antyku, ale znacząco wyszedł poza ich tradycyjny schemat, tworząc z nich swoje najbardziej osobiste dzieło. Wiersze te są swoistym pomnikiem dla zmarłej córki, wyrażają ból i rozpacz po utracie dziecka. Kochanowski w swoich utworach przestawił swoją córkę jako...

Po zwolnieniu z więzienia François Villon postanawia spisać testament. Nie było jego zamiarem zapisywanie dóbr ziemskich najbliższym, ale sformułowanie podsumowania swojego życia, refleksji egzystencjalnych oraz wielu przestróg i rad dla potomnych. Nie jest żadną ważną osobistością — to przeciętny człowiek, paryski nędzarz. W swoim wywodzie opowiada o swojej przeszłości — na postawie swoich przeżyć udziela rad, jak korzystać z młodości i jakich błędów nie popełniać m.in. w m...

Transakcja wojny chocimskiej to lektura szkolna. Ebook Transakcja wojny chocimskiej zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów liceum i technikum. Transakcja wojny chocimskiej lub krócej: Wojna chocimska to wierszowany epos opowiadający o zwycięstwie Polski nad Turkami pod Chocimiem w 1621 roku. Treść utworu została oparta o kroniki Jakuba Sobieskiego oraz inne manuskrypty. W dziele występują postaci historyczne (np. Karol Chodkiewicz, Stanisław Lubomirs...

Świętoszek to lektura szkolna. Ebook Świętoszek zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów liceum i technikum. Świętoszek to komedia, która powstała w roku 1661. Po raz pierwszy wystawiono ją 3 lata później. Molier w swoim utworze krytykuje m.in. obłudę i hipokryzję religijną. Tytułowy bohater, Świętoszek bądź Tartuffe, który uchodzi za bardzo pobożnego, szybko przekonuje do siebie Orgona i jego matkę i zostaje zaproszony do ich domu. Przebywając tam ma ...

Francuska powieść romantyczna autorstwa Alfreda de Musseta. Głównym bohaterem Spowiedzi dziecięcia wieku jest Oktaw, młody mężczyzna pochodzący z cenionej rodziny. Cierpi on na ciągły wewnętrzny niepokój, ból istnienia, jest nieprzystosowany do życia w świecie. Jest świadom, że dotknęła go tzw. choroba wieku, poczucie wewnętrznej pustki, której doświadczało wielu ludzi w obliczu klęsk po wspaniałej epoce napoleońskiej. Oktaw stara się odnaleźć sens życia w miłości do Brygidy...

Słówka Tadeusza Boya-Żeleńskiego to tom pełen zabawnych rymowanych wierszyków, w których kpi m.in. z ludzkich słabości, miłości, mieszczan czy romantyków. W Słówkach znajduje się wiele stwierdzeń, które na dobre weszły do języka potocznego, takich jak „w tym największy jest ambaras, żeby dwoje chciało na raz”, czy „pełna wrzasku ziemia polska od Czikago do Tobolska”. Ten tom poezji można traktować jako karykaturalną kronikę Krakowa z początku XX wieku. Boy-Żeleński, wrażliwy...

Sklepy cynamonowe (zbiór) to lektura szkolna. Jeden z najbardziej oryginalnych zbiorów opowiadań literatury dwudziestolecia międzywojennego, debiut wydawniczy Brunona Schulza, opublikowany w 1934 w dużej mierze dzięki wsparciu Zofii Nałkowskiej. Narrator opowiadań — Józef — snując oniryczną opowieść cofa się do wspomnień i doświadczeń z czasów dzieciństwa. Opisywana przez niego rzeczywistość rozmywa się, najbardziej prozaiczne wydarzenia nabierają cech surrealistycznych. W...

Swoista kontynuacja Sklepów cynamonowych, jednego z najbardziej oryginalnych zbiorów opowiadań literatury dwudziestolecia międzywojennego. Narrator — Józef — rozwija przed czytelnikiem labirynt na wpół fantastycznych wizji dorastania i młodości. Znów codzienność staje się surrealistyczną opowieścią mityczną, a na pozór zwykłe czynności symbolami. Wspaniały, pulsujący znaczeniami język Schulza hipnotyzuje, oczarowuje, stanowi drzwi do onirycznego świata wspomnień. Zdałoby si...

Robinson Crusoe to powieść podróżniczo-przygodowa, najsłynniejsza w dorobku autora, Daniela Defoe. Opowiada ona historię młodego mężczyzny, który ucieka z domu, bo nie chce wieść nudnego żywota, takiego, jakie wiedzie jego ojciec. Trafia na statek i uczy się sztuki żeglarskiej, prowadzi interesy wraz z żoną zmarłego kapitana, dużo podróżuje, aż podczas jednej z wypraw statek zostaje napadnięty, a załoga uwięziona. Crusoe jednak nie zamierza dokonać żywota w mauretańskiej nie...

Z gwarnego, oszałamiającego życia Warszawy Bruno Schulz ponownie przenosi się wspomnieniami do krainy młodości, odległego, sennego miasta na prowincji. Dla małego chłopca rodzinne miasto i jego okolice to cały doświadczany świat: podwórka opanowane przez wybujałe zielska, duszne letnie upały i rodzinne wycieczki za rogatki miasta. Za miastem otwiera się widok na rozległy krajobraz. Tam, na pograniczu nieznanego, młodzi chłopcy snują marzenia, by powędrować w daleki świat i z...

Promethidion to lektura szkolna. Ebook Promethidion zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów liceum i technikum. Poemat w formie dialogu filozoficznego podejmujący temat piękna, dobra i prawdy. „W dialogu pierwszym idzie o formę, to jest Piękno”. Forma zapisu — grecki dialog platoński — wskazuje, że tym ludom zawdzięczamy odpowiedzi na najważniejsze dla ludzkości pytania. Piękno poznajemy jako kształt miłości, jest wynikiem pracy i poświęcenia. „W drug...