Niewiele publikacji naukowych ukazuje środowisko filmowców okresu Polski Ludowej w realiach komunistycznego państwa. Prezentowany tom stanowi próbę wypełnienia tej luki badawczej i przynosi wieloaspektowe spojrzenie na relacje między kinem a systemem politycznym PRL. Autorami artykułów są historycy, filmoznawcy oraz przedstawiciele innych dyscyplin humanistycznych i społecznych. Znalazły się tu zarówno teksty o charakterze syntetycznym, jak i studia przypadków.
„Na straży granic II Rzeczypospolitej” to zbiór artykułów, będących wynikiem badań uczestników konferencji naukowej w Koszalinie w 2021 r. zorganizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej i Straż Graniczną. Dzięki ich zaangażowaniu wprowadzono do obiegu naukowego nieznane szerzej materiały archiwalne i nowe ustalenia historyków, które poszerzyły i wzbogaciły naszą wiedzę o dokonaniach żołnierzy i funkcjonariuszy formacji granicznych II Rzeczypospolitej.Wśród artykułów znajdują...
"Wywiad cywilny stanowił integralną część organów bezpieczeństwa Polski Ludowej i miał ściśle wytyczone pole działania. Głównym zadaniem jednostek UB i SB działających w kraju było kontrolowanie społeczeństwa i zwalczanie wroga wewnętrznego, czyli przeciwników władz komunistycznych. Rola wywiadu polegała na walce z wrogami zewnętrznymi i obserwowaniu sytuacji w środowiskach, które mogły podejmować próby wspierania krajowych przeciwników systemu. Jednostka ta realizowała też z...
W polskiej historiografii biografie kobiet należących do pierwszego pokolenia emancypantek wciąż można policzyć na palcach jednej ręki. Zofia Moraczewska niewątpliwie była jedną z czołowych przedstawicielek grupy kobiet zaangażowanych zarówno w działalność socjalistyczną, jak i emancypacyjną oraz jedną z niewielu, którym udało się przynajmniej w pewnych okresach życia łączyć aktywność na obu tych polach. (…) Bardzo ciekawe są fragmenty książki dotyczące łączenia przez Moracz...
"Dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu w latach 1945–1992. Wybrane zagadnienia" to pierwsza kompleksowa monografia poświęcona wybranym zagadnieniom dziejów Kościoła katolickiego w Toruniu, wychodząca poza schematyczne ujęcie relacji władz komunistycznych z duchowieństwem. Niniejsza praca przedstawia dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu od zakończenia II wojny światowej do podziału administracyjnego w Polsce, wprowadzonego 25 marca 1992 r. przez papieża Jana Pawła II....
"Jacek Czaputowicz – działacz opozycji antykomunistycznej, jeden z twórców Niezależnego Zrzeszenia Studentów i liderów Ruchu „Wolność i Pokój” – w rozmowie Piotrem Śmiłowiczem wspomina wydarzenia polityczne lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, których był świadkiem i uczestnikiem. Przedstawia własny punkt widzenia, odnosząc się do dokumentów zgromadzonych w IPN.Ponieważ pamięć ludzka jest zawodna, autorzy zdecydowali, że rozmowa będzie się opierać na dokumentach archiwal...
Manifestacje odegrały znaczącą rolę w życiu politycznym II Rzeczypospolitej. Miały wpływ także na przemiany społeczne XX wieku. Autor opisuje przebieg zgromadzeń, motywacje i emocje ich uczestników oraz reakcje władz i opinii publicznej. Dzięki narzędziom współczesnych nauk społecznych Czytelnik może na nowo odczytać rolę manifestacji i sformułować własną opinię na ten temat.
Książka omawia działalność pionu kontrwywiadu Służby Bezpieczeństwa wobec pracowników zagranicznych przedstawicielstw dyplomatycznych. Uwaga autora koncentruje się na metodach, jakie stosowano w celu zdobycia materiałów kompromitujących, używanych następnie do szantażowania cudzoziemców i nakłaniania ich do współpracy. Publikacja nie omija tematów tabu, takich jak wykorzystywanie przez Departament II MSW wyspecjalizowanych agentek ze środowiska prostytutek, wciągających obcok...
"Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych, którzy przelewali krew na zachodnich frontach II wojny światowej, tylko formalnie należeli do obozu zwycięskiej koalicji, gdyż zakończenie wojny przyniosło im raczej gorycz porażki. Wprawdzie Polska została uwolniona od brutalnej okupacji niemieckiej, ale wolności nie odzyskała – trafiła pod kontrolę totalitarnego reżimu sowieckiego, z nadania którego władzę sprawowali polscy komuniści. Przed weteranami stanął dramatyczny dylemat: czy naraża...
Najbardziej spektakularną odpowiedzią załóg zakładów pracy w województwie katowickim na wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. były strajki i próby ich podjęcia. Stanowiły one konsekwencję doświadczeń zdobytych podczas protestów latem 1980 r., a także w czasie rewolucji „Solidarności”. Teraz jednak groziły za nie represje, a tam, gdzie robotnicy się nie cofnęli, użyto brutalnej siły, także broni palnej.
Jak dobrze znamy historię, szczególnie tę, która odcisnęła najsilniejsze piętno na naszej wspólnocie? Czy jesteśmy w stanie wskazać w naszych dziejach ważne i węzłowe wydarzenia z tej przeszłości i czy rozumiemy ich kontekst? Co z tej przeszłości przenika do naszej świadomości, źródłem jakich postaw jest historia i jak kształtuje współczesne imponderabilia?
Publikacja, zawierająca 264 listy prymasa Stefana Wyszyńskiego i kard. Władysława Rubina, jest cennym źródłem historycznym dla badaczy dziejów emigracji polskiej i jej duszpasterstwa oraz biografii obu hierarchów. Treść korespondencji świadczy o ich wielkim wzajemnym zaufaniu. Prymas widział w kard. Rubinie swojego ambasadora na świecie, a kardynał odwzajemniał to lojalnością i wielkim oddaniem w realizowaniu powierzonego mu zadania.
Wśród licznych opracowań poświęconych dziejom Polskich Sił Zbrojnych ta książka zajmuje miejsce szczególne – ukazuje sport i kulturę fizyczną jako ważny element życia codziennego żołnierzy, zarówno w czasie wojny, jak i na emigracji. To pierwsze tak kompleksowe opracowanie poświęcone roli sportu w Polskich Siłach Zbrojnych w latach 1940–1946 i w środowiskach emigracyjnych – lektura nie tylko dla historyków, lecz także dla pasjonatów sportu, wojskowości i dziejów polskiej emig...
Książka opisuje źródła wiedzy historycznej i pamięci o przeszłości, na podstawie których kształtowane są przez Polaków zbiorowe wyobrażenia o minionych wydarzeniach z przeszłości narodowej, wspólnot lokalnych oraz rodzinnych. Obejmuje zatem problematykę „filtrów”, przez które w różnym stopniu przeobrażony obraz historii przesącza się do społecznej świadomości. Szczególne miejsce w pracy poświęcono mediom i miejscom pamięci oraz szkolnej edukacji historycznej.
Tom zawiera przedwojenne teksty publicystyczne W. A. Zbyszewskiego (1903-1985), jednego z najważniejszych autorów emigracyjnych. Artykuły publikowane głównie na łamach „Czas”, „Słowa” i „Buntu Młodych” nie były nigdy wcześniej wznawiane i tom stanowi pierwszą próbę ukazania całościowo tej części dorobku Zbyszewskiego, tak ważnej dla zrozumienia jego późniejszej twórczości.
Do tej pory w ocenach i analizach działalności archiwalnej IPN dominowały zagadnienia z zakresu archiwistyki, źródłoznawstwa, czy też kwestii prawnych, zwłaszcza w odniesieniu do ważnej funkcji administracyjnej archiwum. Na uboczu pozostawała natomiast równie ciekawa problematyka wpływu i roli pionu archiwalnego Instytutu w procesie rozliczania komunistycznej przeszłości, a nawet szerzej – wpływu na zachodzące w Polsce z różnym natężeniem procesy społecznej i politycznej tran...
W historii NSZZ „Solidarność” poza strukturą regionalną ważną funkcję pełniły również sekcje branżowe, zwłaszcza grupujące zakłady o znaczeniu kluczowym dla gospodarki PRL. W sektorze przemysłu spożywczego istotną rolę odgrywali pracownicy 79 cukrowni. W 1980 r. stworzyli oni prężną ogólnopolską Komisję Koordynacyjną Pracowników Przemysłu Cukrowniczego NSZZ „Solidarność”, do której do końca listopada 1980 r. przystąpiło ok. 80 proc. zatrudnionych. Książka Marii i An...
"Wspomnienia Józefa Wójcika, komendanta Obwodu Łuck AK krypt. „Łan”, działającego na Wołyniu w okresie II wojnyświatowej. Autor przedstawia działalnośćpolskiej konspiracji na południowo-wschodnichterenach II RP oraz bezwzględne realiaGułagu. Opisuje walkę o przetrwanie na „nieludzkiejziemi” i problemy, z jakimi borykali się zesłańcy po powrocie do ojczyzny pozostającej pod rządami komunistów."
Tom trzeci wspomnień Leona Babińskiego poświęcony jest Smarżowej – majątkowi wniesionemu w posagu przez Marię z Rutowskich Babińską. Autor z wyjątkową wrażliwością i historyczną precyzją odtwarza świat ziemiaństwa Podkarpacia – właścicieli okolicznych dworów, ich koligacje, wykształcenie, stan majątkowy i życie towarzyskie. Nie pomija przy tym duchowieństwa ani wyróżniających się rodzin chłopskich, tworzących barwny obraz lokalnej społeczności.
"W cieniu czterech epok” to biografia ks. Józefa Kmiecika (1894-1971), kapłana i społecznika, który w czasach wojen i totalitaryzmów, w cieniu Auschwitz, niósł pomoc skazanym na zagładę. Autor ukazuje jego działalność duszpasterską, konflikty społeczne i wybory moralne w okresach przełomów XX wieku"
Osiem artykułów zawierających wnikliwą analizę przemian polityczno-społecznych zachodzących w latach 1988–1990. Analizowane przez autorów zagadnienia odnoszą się do obrad okrągłego stołu, wyborów 4 czerwca 1989 r., odbudowy struktur „Solidarności”, kryzysu w MSW, rozpadu PZPR, strajków robotniczych, ugrupowań opozycji antykomunistycznej z końca lat 80. Wspólnym mianownikiem prezentowanych tekstów jest spojrzenie na wspomnianą problematykę z perspektywy Małopolski.
3. Brygada Armii Krajowej, dowodzona przez por. Gracjana Froga ps. „Szczerbiec”, była największą i najlepiej uzbrojoną jednostką polskich sił zbrojnych operującą na Wileńszczyźnie. Działała w okupowanym przez Niemców regionie od września 1943 r. do lipca 1944 r. Monografia tej brygady została przygotowana w formie trzech tomów. Autor wykorzystał dokumenty polskie, niemieckie, litewskie i sowieckie znajdujące się w archiwach na terenie Polski, Niemiec, Litwy, Wielkiej Bry...
In the dark Ponary forests, outside Wilno, today’s Lithuanian capital of Vilnius, occurred one of World War II’s more horrendous but under-told crimes: the systemic murder by the Germans and their Lithuanian allies of an estimated 80,000 persons. This calculated and elaborately planned operation of genocide took place over three years, between 1941 and 1944, and destroyed the lives of an estimated 70,000 Jews, 5,000 Soviet POWs, at least 2,000 Poles, 781 Soviet communists, an...
Publikacja podejmuje problematykę zbrodni wojennych popełnionych przez Wehrmacht na żołnierzach polskich od września do grudnia 1939 r. Dwutomowa monografia, oparta na krytycznej analizie znanych źródeł oraz szeroko zakrojonej kwerendzie w niemieckiej dokumentacji wojskowej, wnosi istotną korektę dotychczasowego stanu wiedzy. Dzięki nowym ustaleniom – w zakresie liczby przypadków, ich przebiegu oraz motywacji sprawców – polska historiografia zyskuje solidne podstawy, by stać ...
Antologia prezentuje wybór tekstów programowych i recenzyjnych historyków tworzących poza krajem w latach 1945–1989. Artykuły były publikowane w czasopismach emigracyjnych i dotyczyły badań historycznych prowadzonych za „żelazną kurtyną”. Niniejsza publikacja zawiera też obszerny wstęp naukowy poświęcony historiografii emigracyjnej autorstwa Rafała Habielskiego i Rafała Stobieckiego.
Polski ruch kombatancki miał swój wymiar francuski po pierwszej i po drugiej wojnie światowej. Niektóre międzywojenne organizacje kombatanckie reaktywowały się, a inne powstały w okresie zimnej wojny. Publikacja przedstawia ten proces i omawia programy zarówno struktur prolondyńskich, jak i prowarszawskich.
Oddawany do rąk Czytelników tom zawiera 21 artykułów poświęconych prasie polskiej na obczyźnie oraz emigracyjnym ośrodkom wydawniczym i wydawcom w latach 1939–1990. Przedstawiają one m.in. historię polskich oficyn emigracyjnych w Wielkiej Brytanii, aktywność wydawniczą Związku Harcerstwa Polskiego na obczyźnie, działalność wydawnictwa Editions Spotkania, charakterystykę środowiska paryskiej „Kultury”, dzieje pism katolickich („Miecz Ducha” i „Sprawa”), wydawanego w Jerozolimi...
Ewolucja organizacyjna, zakres uprawnień i praktyczne aspekty aktywności formacji policyjnych to tematy wciąż aktualne. Publikacja ma na celu pogłębienie stanu wiedzy historycznej i prawnej dotyczącej polskich struktur policyjnych począwszy od 1919 r. aż do współczesności. Ważna jest też prezentacja indywidualnych postaw przedstawicieli organów siłowych oraz ukazanie zależności tych formacji od prawno-ustrojowego modelu państwa oraz ideologizacji funkcjonariuszy służb policyj...
Książka Seminarium Środkowoeuropejskie, t. 1 podejmuje tematykę dwudziestowiecznych doświadczeń mieszkańców Europy Środkowej. Zamieszczone w niej artykuły zostały przygotowane przez badaczy polskich i zagranicznych. Publikacja prezentuje komparatystyczne podejście do historii państw i narodów regionu.
Czwarty tom wydawnictwa Polska pod okupacją 1939–1945 zawiera artykuły naukowe, przygotowywane w ramach Centralnego Projektu Badawczego „II wojna światowa i okupacje ziem polskich 1939–1944/45”. Celem tego przedsięwzięcia jest krytyczna ocena dotychczasowego dorobku w badaniach nad dziejami Polski w latach 1939–1945, wykorzystanie dotąd pomijanych źródeł i poszerzenie istniejącego stanu wiedzy.
Zawarty w lipcu 1941 r. sojusz wojskowy między Polską a Związkiem Sowieckim był niezwykłym wydarzeniem w relacjach obu tych państw w XX w. Zakładał utworzenie w ZSRS Armii Polskiej, która na froncie wschodnim „ramię w ramię” z Armią Czerwoną będzie walczyć przeciwko wspólnemu wrogowi – III Rzeszy . Armię pod wodzą gen. Władysława Andersa udało się sformować, ale jej losy potoczyły się inaczej, niż zakładano.
Książka Wrzesień 1939 w południowej Polsce zawiera artykuły powstałe na bazie referatów wygłoszonych na konferencji naukowej zorganizowanej przez Oddział IPN w Krakowie w 80. rocznicę kampanii polskiej. Poruszono w nich cztery zagadnienia: przygotowania do obrony przed niemiecką agresją, przebieg walk obronnych na południu Polski, sytuację ludności cywilnej oraz popełniane przez Niemców zbrodnie.
Kolejny tom serii "Biblioteczka Szlaków Nadziei" poświęcony jest historii 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Dywizja stanowiła awangardę Polskich Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej. Do walki weszła latem 1944 r. Przyczyniła się do zwycięstwa aliantów, walcząc we Francji, w Belgii, Holandii i na terytorium Niemiec. Po zakończeniu wojny dywizja przez niemal dwa lata stacjonowała w Niemczech. Nie mogła jednak powrócić do komunistycznej Polski i podzieliła los...
Walki o Wał Pomorski i Kołobrzeg w 1945 r. stały się jednymi z najczęściej wykorzystywanych w polityce i propagandzie PRL epizodów II wojny światowej. Nadano im znaczenie wykraczające daleko poza upamiętnienie żołnierskiego poświęcenia. Publikacja odsłania kulisy propagandowych mechanizmów i pokazuje, jak polityka historyczna PRL podporządkowała nawet najbardziej heroiczne momenty wojny celom ideologicznym.
Niniejsza monografia to pierwsza dokładna próba opisania zbrodni popełnionych przez Niemców w Mniszku-Grupie jesienią 1939 i zimą 1940 r. Jej główną podstawę źródłową stanowią nieopublikowane dotychczas materiały z archiwów polskich i niemieckich. Celem książki jest przywrócenie pamięci o tym miejscu i zamordowanych tam ludziach.
Dwunasty tom zapisków prymasa Stefana Wyszyńskiego, dotyczący w całości roku 1965, obejmuje przełom ósmego i dziewiątego roku trwania Wielkiej Nowenny Tysiąclecia Chrztu Polski, pomyślanej przez prymasa Wyszyńskiego jako zakrojony na szeroką skalę program duszpasterski moralnego i duchowego odrodzenia narodu. Jednocześnie był to czwarty rok trwania Soboru Watykańskiego II. Prymas Wyszyński podczas zasiadał wciąż w prezydium Soboru jako jedyny przedstawiciel Europy Wschodniej....
"Dzienniczek ks. Stanisława Bełcha jest niezwykle interesującym źródłem historycznym do dziejów polskiego wychodźstwa w Wielkiej Brytanii w latach II wojny światowej. Jego autor, niezłomny kapłan pochodzący z diecezji przemyskiej, który przeszło połowę życia spędził poza Polską, był wybitnym historykiem, autorem m.in. monumentalnych prac o Pawle Włodkowicu i św. Stanisławie ze Szczepanowa, a także wydawcą katolickim – założycielem Katolickiego Ośrodka Wydawniczego ‚‚Veritas” ...
W latach 1945–1989 rządcami diecezji warmińskiej byli kolejno: ks. Teodor Bensch (1945–1951), ks. Wojciech Zink (1951–1953), ks. Stefan Biskupski (1953–1956), bp Tomasz Wilczyński (1956–1965), bp Józef Drzazga (1965–1978), bp Józef Glemp (1979–1981), bp Jan Obłąk (1981–1985) i bp Edmund Piszcz (1985–1989). W książce starano się przedstawić ich reakcje na kluczowe decyzje władz państwowych godzące w działalność Kościoła oraz wydarzenia istotne dla relacji państwo-Kościół. Opis...
Crime and Pillage presents a reality that still reverberates in Poland – the German occupation. Every Pole has a story – a family member murdered, enslaved or otherwise persecuted. Germany’s economic disembowelment of Poland is still felt in terms of opportunity lost. Germany conceals this truth and treats Poland as an object of its economic hegemony. Only candor and respect build healthy relations.
Inwentarz Archiwum Historycznego Sekretariatu Stanu zespół Pius XII (1939–1958) został przygotowany jako pomoc naukowa dla badaczy planujących przeprowadzenie kwerendy w zbiorach archiwum dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej. Oprócz spisu dokumentów, inwentarz zawiera dodatkowe informacji praktyczne.
Pod pseudonimem „Majora” kryje się postać Dariusza Olszewskiego – wrocławskiego działacza opozycji demokratycznej pierwszej połowy lat osiemdziesiątych, powiązanego z podziemnymi strukturami dolnośląskiej „Solidarności”, a następnie członka Solidarności Walczącej. Nadzwyczajne zaangażowanie Dariusza Olszewskiego w działalność niepodległościową i jego oddanie sprawie wolnej Polski, a także ogrom posiadanych przez niego informacji na temat wrocławskiej opozycji antykomunistyczn...
Opracowanie naukowe Opolska bezpieka 1945–1956. Struktury – kadry i obsada stanowisk kierowniczych cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim. Informator personalny stanowi podsumowanie badań prowadzonych w ramach ogólnopolskiego Centralnego Projektu Badawczego IPN „Struktury i metody działania aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944–1989/90” i w znaczny sposób poszerza wiedzę historyczną na temat komunistycznego aparatu bezpieczeństwa o kolejną jednostkę wojewó...
Książka ukazuje dzieje polskiego wywiadu na wychodźstwie w latach II wojny światowej. Dla jej autora kluczowym celem było poszukiwanie w historii polskiego wywiadu instytucjonalnych i osobowych patronów dla naszych współczesnych służb specjalnych (ABW, AW, SKW, SWW), a także wsparcie kształtowania dojrzałych postaw zawodowych ich funkcjonariuszy, obecnych i przyszłych. Mamy dość własnych bohaterów i własnych doświadczeń, osadzonych w naszej kulturze i tradycji, nie musimy ich...
Pierwszy tom nowej popularnonaukowej serii „Solidarność na Dolnym Śląsku” wydawanej przez Oddział IPN we Wrocławiu i Ossolineum poświęcony jest wydarzeniu przełomowemu w powojennej historii Polski – strajkom z sierpnia 1980 r. To właśnie wówczas rodziła się prawdziwa solidarność, która dała początek wielkiemu masowemu ruchowi społecznemu. Na Dolnym Śląsku kluczowy okazał się strajk rozpoczęty 26 sierpnia w Zajezdni Autobusowej nr VII we Wrocławiu. Wkrótce rozszerzył się on n...
Wspomnienia Eugenii Bożeny Kaczyńskiej dotyczą jej wojennych losów. Aresztowana w sierpniu 1940 r., była więziona w Suwałkach, Ełku, Królewcu, Fordonie. Najobszerniejszy fragment opowieści dotyczy pobytu w Auschwit. W sierpniu 1944 r. w jednym z transportów wywieziono ją najpierw na krótko do Ravensbrück, a następnie do Eberswalde, gdzie pracowała w fabryce amunicji.
Kazimierz Raszewski (1864–1941) to jeden z zaledwie dziewięciu generałów (admirałów) Wojska Polskiego wywodzących się z cesarskiej armii niemieckiej (i jedyny wśród nich generał broni). W armii cesarskiej dosłużył się stopnia podpułkownika kawalerii i w końcowej fazie I wojny światowej dowodził samodzielną Brygadą Landwehry na froncie zachodnim. W Wojsku Polskim w czasie wojny z Rosją bolszewicką pełnił obowiązki dowódcy dywizji i armii, a następnie w okresie pokoju dowódcy k...
"Patriota, strażnik pamięci Józefa Piłsudskiego, historyk… Trudno w kilku słowach opisać bogate życie prof. Zbigniewa Wójcika (1922–2014), wybitnego badacza XVII w., autora wielu książek poświęconych temu okresowi, wieloletniego pracownika Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk i okresowo wykładowcy na Harvard University, a także zasłużonego archiwisty. Profesor Wójcik był nie tylko badaczem historii, ale i jej świadkiem. Jego życie przypadło na czas ważnych wydarzeń histo...
Niniejsza monografia jest czwartym tomem w serii „Pomoc Żydom na Ziemiach Polskich podczas Okupacji Niemieckiej” powstającej w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Dzieje Żydów w Polsce i stosunki polsko-żydowskie w latach 1917–1990”. Prezentowane opracowanie ukazuje działania podejmowane w latach 1939–1945 przez mieszkańców przedwojennego województwa pomorskiego na rzecz ludności żydowskiej. Odsetek mniejszości żydowskiej w okresie międzywojennym był tu niewielki, a N...
Das vorliegende Buch ist die erste Monographie, die das Thema Volksdeutscher Selbstschutz in Polen in seiner ganzen Komplexität und in Bezug auf alle Besatzungsgebiete darzustellen versucht. Der Selbstschutz wurde offiziell zwischen 8. und 10. September 1939 von Heinrich Himmler ins Leben gerufen. Er war eine aus Mitgliedern der hiesigen deutschen Minderheit bestehende Miliz, die während des deutschen Angriffs auf Polen und in den folgenden Monaten (praktisch bis August 1940)...
Autorzy książki poruszają problematykę związaną z początkiem polskiej transformacji ustrojowej w 1989 r. w specyficznej perspektywie mieszkańców Warszawy i scenerii tego miasta. Stolica Polski jest stałym tłem badań historycznych w aspektach politycznych, społecznych czy gospodarczych, ale jako taka nie staje się na ogół główną, podmiotową bohaterką. Niniejsza publikacja stara się choć częściowo zmienić ten stan rzeczy, proponując opowieść o rzeczywistości Warszawy w transfor...
Niniejsza publikacja poświęcona jest pięciu funkcjonariuszomniemieckiej żandarmerii z posterunku w Łańcucie, którzy 24 marca 1944 r.dopuścili się zbrodni na rodzinie Ulmów w Markowej i ukrywanych przez nichŻydach. Studium obejmuje przede wszystkim ich bezwzględną, pozbawionąjakichkolwiek norm moralnych działalność w latach okupacji, a także próbyich odnalezienia i osądzenia przez polski wymiar sprawiedliwości po II wojnieświatowej. Spośród żandarmów niemieckich uczestni...
Książka jest wycinkiem biografii pretekstowej ukazującym obok postaci gen. Kazimierza Sosnkowskiego, struktury i działanie Ministerstwa Spraw Wojskowych w okresie wojen o granice 1919–1921. Prezentuje ponadto pozafrontowe systemy zaopatrywania, szkolenia i uzupełniania Wojska Polskiego oraz politykę wojskową odrodzonej Polski.
Publikacja stanowi zbiór relacji dotyczących strajku studentów uczelni łódzkich, jednego z najdłuższych strajków okupacyjnych młodzieży akademickiej w powojennej Europie, który przeprowadzono na przełomie stycznia i lutego 1981 r. Najważniejszym postulatem protestujących było żądanie rejestracji nowej ogólnopolskiej organizacji – Niezależnego Zrzeszenia Studentów.
"„Henryk Urbanowicz (1926–1949) w niepodległej Polsce żył tylko trzynaście lat. Najpierw Sowieci, a później Niemcy odebrali mu wolność. Po wojnie również nie mógł się nią cieszyć. Komuniści zamordowali go, gdy miał zaledwie 23 lata. Bardziejzapamiętał w swoim krótkim życiu chłód kolby pistoletu maszynowego, rękojeść TT-ki, wiejskie kwatery, akcje partyzanckie, niż zapach świeżego druku zeszytów szkolonych i podręczników. Okupanci odebrali mu wszystko oprócz dumy i przynależno...
Kardynał Stefan Wyszyński w 1971 r. miał siedemdziesiąt lat i obchodził jubileusz 25-lecia sakry biskupiej. Od pierwszych stron pro memoria przed czytelnikiem zapisków wyłania się portret duchownego aktywnie zaangażowanego w bieżący nurt życiazarówno Kościoła powszechnego, jak i religijno-społecznego w Polsce, przy tym człowieka pokornego wobec własnych ograniczeń i nieuchronności przemijania.
Rok 1963 w Polsce wiązał się z zaostrzeniem polityki wyznaniowej, którą stosowały władze komunistyczne. Skutkowało to zwiększeniem napięcia we wzajemnych relacjach państwa i Kościoła, a nad życiem kościelnym coraz bardziej rozciągał swą kontrolę Urząd do spraw Wyznań. Rok ten przyniósł nowe represje i ograniczenia w życiu kościelnym. Pro memoria kard. Wyszyńskiego
Pionierskie opracowanie. Zbiór rozpraw dotyczących kwestii opieki nad grobami wojennymi przybliża normy międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych i ochrony dziedzictwa kultury. Omawia praktyki stosowane na gruncie zwyczajowego prawa humanitarnego oraz procedury organizacji pochówków wojennych ujęte w dokumentach NATO. Całości dopełniają fachowe refleksje specjalistów administracji.
Publikacja poświęcona historii województwa lubelskiego w okresie Polski lubelskiej (lipiec 1944 r.–stycznia 1945 r.). W książce omówiono wiele zagadnień dotyczących życia politycznego, postaw wobec nowej rzeczywistości politycznej, represji stosowanych wobec przeciwników systemu, filarów systemu politycznego Polski lubelskiej, w tym aparatu bezpieczeństwa, przemian społecznych i gospodarczych, mechanizmów zniewalania oraz specyfiki obchodów święta 22 lipca w okresie 1945–198...
Książka opisuje formowanie się tczewskiego aparatu władzy politycznej i stopniowe zawłaszczanie przez niego przestrzeni publicznej. Przedstawia tworzących go ludzi i panujące między nimi relacje oraz ukazuje proces, w wyniku którego po zakończeniu II wojny światowej cała władza znalazła się w rękach wąskiej grupy lokalnego kierownictwa PPR, a później PZPR. Wykonując zadania władz centralnych, lokalni działacze partyjni stosowali wobec przeciwników politycznych i ludności naci...
Poezja pokolenia wojennego wyrastała z dylematów artystów w obliczu konfliktów zbrojnych. Maciej Urbanowski żywo portretuje twórców z odwagą angażujących się w konspirację i walkę. Na nowo odczytuje okupacyjne czasopisma i je problematyzuje. Monografia zawiera obszerny aneks z materiałem źródłowym, a jej komunikatywny język zachęca do lektury nie tylko specjalistów, ale i uczniów szkół średnich.
"Francuska Misja Wojskowa przybyła do Polski w kwietniu 1919 r., by wspierać organizację i szkolenie odradzającej się armii. Na jej czele stanął gen. Paul Henrys. W książce ukazano szeroki zakres działalności misji w latach 1919–1920, nie tylko na polu wojskowym, lecz także politycznym, gospodarczym, propagandowym i wywiadowczym. Instytucja ta odegrała kluczową rolę w odbudowie Wojska Polskiego i trwale zapisała się w dziejach II Rzeczypospolitej."
Kolejny tom z serii "Litaratura i Pamięć" to cykl monograficzny - owoc wieloletnich zainteresowań Krzysztofa Dybciaka problematyką emigracyjną - w szerokim znaczeniu. Zamieszczone w książce teksty są poświęcone bowiem nie tylko literaturze polskiej powstającej poza krajem, lecz także innym dziedzinom, nie tylko związanym z aktywnością twórczą w tradycyjnym znaczeniu tego słowa. Autor poświęca uwagę także samemu życiu, jego organizacji, zjawiskom społeczno-politycznym, gospoda...
Biografia gen. Jana Kazimierza Kruszewskiego, gorącego patrioty, dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza, a przede wszystkimi niezwykłego człowieka. W czasach PRL nie było możliwości, żeby ojczyzna należycie go uhonorowała. Ówczesne władze liczyły na to, że na obczyźnie generał odejdzie w całkowitym zapomnieniu. Życiorys gen. Kruszewskiego naznaczony jest ogromnymi wyzwaniami tamtych czasów. W 1930 r. został powołany na dowódcę KOP. Był głównym twórcą i realizatorem reformy tej fo...
Nad planami wprowadzenia stanu wyjątkowego pracowano w zaciszu gabinetów Minerstwa Spraw Wewnętrznych oraz Ministerstwa Obrony Narodowej od 1983 r.. Przygotowano akty prawne, komunikaty medialne, typowano z imienia i nazwiska ewentualne osoby do internowania, rozstrzygano problemy prawne. Nie zapominano o żadnym elemencie, który miał prowadzić do utrzymania władzy oraz spacyfikowania wolnościowych dążeń Polaków. W sierpniu 1988 r. plan był gotowy.
