Mimo że od wprowadzenia stanu wojennego w Polsce upłynęło ponad 40 lat, pamięć o nim nadal budzi dyskusje i spory. Tak zapewne będzie jeszcze długo. I nie mogą tego zmienić kolejne publikacje, z których jasno wynika, że stan wojenny nie był – jak jest często określany – „mniejszym złem”. Książka, którą oddajemy Czytelnikom, opisuje wybrane, ciekawsze zagadnienia z lat osiemdziesiątych. Do mniej znanych na pewno należą szokujące okoliczności uchwalenia dekretów stanu wojennego...
"„Henryk Urbanowicz (1926–1949) w niepodległej Polsce żył tylko trzynaście lat. Najpierw Sowieci, a później Niemcy odebrali mu wolność. Po wojnie również nie mógł się nią cieszyć. Komuniści zamordowali go, gdy miał zaledwie 23 lata. Bardziejzapamiętał w swoim krótkim życiu chłód kolby pistoletu maszynowego, rękojeść TT-ki, wiejskie kwatery, akcje partyzanckie, niż zapach świeżego druku zeszytów szkolonych i podręczników. Okupanci odebrali mu wszystko oprócz dumy i przynależno...
Praca opisuje pojmowanie i funkcjonowanie kategorii rasy w historiografii anglosaskiej i niemieckiej w latach 1871—1935. Pozwalaj lepiej zrozumieć genezę i istotę dwudziestowiecznego rasizmu i nacjonalizmu zwłaszcza w jej nazistowskiej wersji. Uzmysławia, że akademickie rozważania i idee mogą mieć zbrodnicze konsekwencje. Jest ważnym głosem w dyskusji na temat źródeł niemieckiej ideologii narodowosocjalistycznej która posłużyła za uzasadnienie eksterminacji grup narodowych uz...
Hiszpańska wojna domowa to jedno z bardziej zmitologizowanych wydarzeń XX wieku. Choć po obu stronach konfliktu walczyli Polacy, większość z nich służyła w armii republikańskiej, głównie w XIII Brygadzie Międzynarodowej im. Jarosława Dąbrowskiego. Przez wiele lat dąbrowszczaków postrzegano jako „ochotników wolności”. Zmieniło się to po roku 1989, kiedy zaczęto ich uważać za narzędzie komunistycznej ekspansji. W Polsce spór ten odżył po wprowadzeniu w 2016 roku tzw. ustawy dek...
Monografia opowiada historię zawodowych funkcjonariuszy partii komunistycznej w Warszawie oraz grup robotników, którzy dali się uwieść ideologii komunistycznej. Historia warszawskich komunistów ukazana jest przez pryzmat wydarzeń i spraw ogólnopolskich, dziejów KPP i Kominternu. Dzięki szerokiemu ujęciu i bogatej bazy źródłowej udaje się odpowiedzieć na kluczowe pytania stawiane we wstępie książki.
Książka ukazuje dzieje polskiego wywiadu na wychodźstwie w latach II wojny światowej. Dla jej autora kluczowym celem było poszukiwanie w historii polskiego wywiadu instytucjonalnych i osobowych patronów dla naszych współczesnych służb specjalnych (ABW, AW, SKW, SWW), a także wsparcie kształtowania dojrzałych postaw zawodowych ich funkcjonariuszy, obecnych i przyszłych. Mamy dość własnych bohaterów i własnych doświadczeń, osadzonych w naszej kulturze i tradycji, nie musimy ich...
Niewiele publikacji naukowych ukazuje środowisko filmowców okresu Polski Ludowej w realiach komunistycznego państwa. Prezentowany tom stanowi próbę wypełnienia tej luki badawczej i przynosi wieloaspektowe spojrzenie na relacje między kinem a systemem politycznym PRL. Autorami artykułów są historycy, filmoznawcy oraz przedstawiciele innych dyscyplin humanistycznych i społecznych. Znalazły się tu zarówno teksty o charakterze syntetycznym, jak i studia przypadków.
Wielowątkowa analiza teoretycznego przygotowania do pracy operacyjnej funkcjonariuszy SB, przeprowadzona na podstawie specyficznych źródeł – podręczników opracowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, a także prac dyplomowych powstałych w Wyższej Szkole Oficerskiej MSW w Legionowie oraz instrukcji wydawanych przez resort. Opierając się na nich, skrupulatnie przedstawiono dokonujące się pod wpływem zmian sytuacji politycznej modyfikacje środków, metod i form prac...
Arcybiskup Antoni Baraniak jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego episkopatu okresu powojennego. W latach 1953–1956 był więziony przez władze komunistyczne na Rakowieckiej, a następnie w miejscach odosobnienia w Marszałkach i Krynicy. Okazał się hierarchą niezłomnym, który pomimo uciążliwych przesłuchań, wyrafinowanych tortur psychicznych i fizycznych nie dał się złamać.
"Wieczorem 1 marca 1951 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Dziś rocznica ich śmierci obchodzona jest jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Kiedy we wrześniu 1939 r. Łukasz Ciepliński, młody oficer Wojska Polskiego, stawał do walki w obronie Polski, nie przypuszczał, że będzie ją prowadził aż do końca swojego życia. Nie pogodził się z utratą niepodległości kieru...
Pierwszy tom nowej popularnonaukowej serii „Solidarność na Dolnym Śląsku” wydawanej przez Oddział IPN we Wrocławiu i Ossolineum poświęcony jest wydarzeniu przełomowemu w powojennej historii Polski – strajkom z sierpnia 1980 r. To właśnie wówczas rodziła się prawdziwa solidarność, która dała początek wielkiemu masowemu ruchowi społecznemu. Na Dolnym Śląsku kluczowy okazał się strajk rozpoczęty 26 sierpnia w Zajezdni Autobusowej nr VII we Wrocławiu. Wkrótce rozszerzył się on n...
Polacy ewakuowani w 1942 r. ze Związku Sowieckiego do Iranu są pozbawieni niemal wszystkiego. Ratują jednak swoje życie i odzyskują utracone poczucie wolności. Obecność na Bliskim Wschodzie jest dla nich formą terapii po doświadczeniach granicznych na „nieludzkiej ziemi”. Wiąże się ona również z odkrywaniem nieznanego świata – jego ludzi, miejsc, przyrody. Książka opowiada przede wszystkim o emocjach i uczuciach związanych z tym zjawiskiem. Jaki obraz Orientu wyłania się ze ś...
Niniejsza publikacja stanowi znacznie rozszerzoną wersję książki, która ukazała się w roku 2021 i cieszyła się dużym powodzeniem. Przedstawia ona sytuację, w jakiej znalazły się polska kinematografia i scena teatralna w okresie II wojny światowej, zarówno na ziemiach okupowanych, jak i na uchodźstwie. Ukazuje strategie polityki okupacyjnej Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego wobec polskich artystów filmowych i scenicznych. Wskutek terroru, będącego immanentnym składnikie...
W 2023 r. przypada 80. rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim. W nawiązaniu do tych wydarzeń Instytut Pamięci Narodowej przygotował przekład wspomnień jednego z czołowych bojowców zaangażowanych w działalność Żydowskiego Związku Wojskowego, Dawida Wdowińskiego – postaci nieco zapomnianej, pozostającej w cieniu innych osób związanych z tą organizacją. Jego zapiski stanowią ważne dopełnienie historii dziejów zarówno syjonistów-rewizjonistów, jak i ŻZW. To także ważne ź...
Publikacja w ramach Oddziałowego Projektu Badawczego IPN „Wielkopolska w okresie XX-lecia międzywojennego” Nowowydana publikacja albumowa jest czymś zupełnie odmiennym od wszystkich wcześniejszych książek poświęconych dziejom 17. Pułku Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego. Przedstawiono bowiem dzieje tego pułku w nowatorski, i wyjątkowo interesujący sposób: za pomocą ok. 1500 archiwalnych fotografii i dokumentów, w większości nigdy dotąd nie publikowanych pozy...
"Termin „zbrodnia pomorska 1939” oznacza eksterminację przez Niemców na terenie przedwojennego województwa pomorskiego, polskiej ludności cywilnej (głównie inteligencji, ale także rolników i robotników), osób chorych psychicznie, a także pomorskich Żydów, której dokonano w pierwszych miesiącach okupacji. Pierwsza monografia zbrodni pomorskiej udziela nowej, pełniejszej odpowiedzi na pytanie dlaczego skala zbrodni niemieckich na terenie przedwojennego województwa pomorskiego b...
Tom trzeci wspomnień Leona Babińskiego poświęcony jest Smarżowej – majątkowi wniesionemu w posagu przez Marię z Rutowskich Babińską. Autor z wyjątkową wrażliwością i historyczną precyzją odtwarza świat ziemiaństwa Podkarpacia – właścicieli okolicznych dworów, ich koligacje, wykształcenie, stan majątkowy i życie towarzyskie. Nie pomija przy tym duchowieństwa ani wyróżniających się rodzin chłopskich, tworzących barwny obraz lokalnej społeczności.
"W cieniu czterech epok” to biografia ks. Józefa Kmiecika (1894-1971), kapłana i społecznika, który w czasach wojen i totalitaryzmów, w cieniu Auschwitz, niósł pomoc skazanym na zagładę. Autor ukazuje jego działalność duszpasterską, konflikty społeczne i wybory moralne w okresach przełomów XX wieku"
Osiem artykułów zawierających wnikliwą analizę przemian polityczno-społecznych zachodzących w latach 1988–1990. Analizowane przez autorów zagadnienia odnoszą się do obrad okrągłego stołu, wyborów 4 czerwca 1989 r., odbudowy struktur „Solidarności”, kryzysu w MSW, rozpadu PZPR, strajków robotniczych, ugrupowań opozycji antykomunistycznej z końca lat 80. Wspólnym mianownikiem prezentowanych tekstów jest spojrzenie na wspomnianą problematykę z perspektywy Małopolski.
