William Shakespeare

William Shakespeare (Szekspir) to angielski poeta, aktor, a nade wszystko dramaturg i dramatopisarz, uważany za jednego z najwybitniejszych twórców literatury angielskiej. Przypisuje się mu stworzenie 38 sztuk teatralnych, 154 sonetów oraz wielu utworów z innych gatunków. Ogłoszony został narodowym poetą angielskim, a jego sława – choć niemała już za życia – rozkwitła najbardziej już po jego śmierci. Istnieje wiele trudności z ustaleniem pewnych faktów dotyczących życia Williama Shakespeare’a, a także autorstwa wszystkich przypisywanych mu dzieł. Niemniej badania wskazują na to, że gro swoich utworów napisał pomiędzy rokiem 1586 a 1612. Shakespeare z wyjątkową łatwością był w stanie tworzyć zarówno komedie, jak i tragedie. Wśród nich z pewnością należy wskazać takie dramaty jak „Hamlet”, „Makbet”, „Otello”, „Burza”, „Romeo i Julia”. Jego dzieła przetłumaczono na wiele języków i pozostaje on najczęściej cytowanym pisarzem świata anglojęzycznego. Wiele z użytych przez niego słów i stworzonych neologizmów weszło na stałe do języka angielskiego – mówi się, że jest ich około 1600.

Życiorys Williama Shakespeare'a

William Shakespeare najprawdopodobniej urodził się w kwietniu 1564 roku w Stratford-upon-Avon. Był trzecim z ośmiorga dzieci rękawicznika i lokalnego polityka, Johna Shakespeare’a, oraz Mary Arden, kobiety pochodzącej z dość znanej i majętnej rodziny. Para była kuzynostwem – ich matki były siostrami. William został ochrzczony 26 kwietnia, przypuszcza się zatem, że urodził się nie wcześniej niż kilka dni przed tą datą. Z reguły za dzień narodzin pisarza przyjmuje się dzień 23 kwietnia 1564 roku. William Shakespeare uczył się w szkole w Stratford, gdzie uzyskał klasyczne wykształcenie w zakresie łaciny, historii, literatury antycznej oraz retoryki. Musiał przerwać jednak naukę, najpewniej z powodu finansowych kłopotów ojca, które związane były w nielegalnym handlem wełną. Nie wiadomo, czy później kontynuował swoją edukację. Pracował natomiast w różnych rezydencjach jako guwerner, sekretarz, a także w dworskich przedstawieniach jako aktor. 18-letni William ożenił się w 1582 roku z 26-letnią wówczas Anne Hathaway – najprawdopodobniej pod wpływem jej rodziny, gdyż Anne była już wtedy w trzecim miesiącu ciąży. Para miała troje dzieci – Susannę (ur. 1583) oraz bliźnięta Hamnet i Judith (ur. 1585). Chłopiec zmarł w 1596 roku – przypuszcza się, że była to jedna z inspiracji do napisania dzieła „Hamlet”.

Niewiele wiemy o życiu Williama Shakespeare’a po narodzinach bliźniaków. Te siedem pustych lat określa się czasem jako stracone (the lost years), a życie pisarza w tym okresie pozostaje w sferze domysłów. Istnieje teoria, że William był w tym czasie aresztowany za kłusownictwo lub że pracował jako nauczyciel, a nawet, że był żołnierzem w Holandii. Prawdopodobne, że podróżował w tym czasie po Europie kontynentalnej, poznając takie tuzy jak Michel de Montaigne czy Giordano Bruno. Niemniej najczęściej uznaje się, że dołączył do trupy aktorskiej w Londynie. Pierwsza pewna wzmianka o Williamie pojawia się w broszurze Roberta Greene’a z roku 1592. Dzięki temu wiemy, że w tym czasie Shakespeare był już członkiem Trupy Lorda Szambelana Henry’ego Carey’a (później znanej jako King’s Men, po zmianie mecenasa na króla Jakuba I). Pierwszy raz jego nazwisko zaczęło pojawiać się jako autora sztuk w roku 1598. Najpewniej oprócz pisania tekstów dla Trupy Lorda Szambelana zajmował się także finansami oraz grywał niewielkie role. Nie bez znaczenia jest także fakt, że był współwłaścicielem Globe Theatre. Shakespeare’owi udało się zdobyć dla swojej trupy wyjątkowego mecenasa – króla Jakuba I. Dzięki wsparciu bogatego hrabiego Henry’ego Wriothesley’a uzyskał także pomoc finansową dla własnej twórczości.

Żona Williama została w Stratfordzie, gdy ten przeniósł się do Londynu. Z dokumentów z tamtych czasów wynika, że jego majątek rósł dość szybko, dzięki czemu był w stanie kupić dom w dzielnicy Blackfriars, a potem także posiadłość w Stratford, New Place. Po wielu staraniach Shakespeare uzyskał herb dla swojego ojca, który starał się o to znacznie wcześniej, jednak nie mógł go uzyskać z przyczyn finansowych. Dewiza brzmiała: „Non Sanz Droit” (Nie bez prawa). William Shakespeare powrócił do rodziny do Stratford w roku 1613. Zmarł w New Place 23 kwietnia 1616 roku. Został pochowany w tym mieście w kolegiacie Świętej Trójcy. Jego nagrobek znajduje się w absydzie, co pisarz zapewnił sobie wcześniejszym zakupem tego przywileju. Pomnik przedstawia popiersie pisarza trzymającego pióro w ręce.

Twórczość Szekspira

Wiele komedii, tragedii czy kronik autorstwa Williama Shakespeare’a uznawanych jest za arcydzieła w swoich gatunkach, a także w literaturze angielskiej. Większość została wystawiona na deskach Globe Theatre. Został on wybudowany w roku 1599, lecz spłonął w 1613 w trakcie wystawiania „Henryka VIII”. Twórczość Shakespeare’a przesiąknięta jest zapożyczeniami motywów z literatury wcześniejszej (co stanowiło także o specyfice epoki, pozbawionej w dodatku przecież praw autorskich), a także ówczesnej, w tym pochodzącej z innych kręgów kulturowych. Wśród nich znajdują się nowele włoskie, utwory Plutarcha czy kroniki Raphaela Holinsheda dotyczące historii Brytanii. Na przykład „Król Lear” opiera się na wydanej wcześniej sztuce pod tym samym tytułem, a „Hamlet” na tak zwanym „Ur-Hamlecie”, którego treść niestety nie dotrwała do naszych czasów.

Wśród ekspertów dzieła teatralne Shakespeare’a umownie podzielone są na trzy części zgodnie z okresem, w którym powstały. Mówimy zatem o wczesnych komediach i kronikach (ok. 1590-1596, w tym na przykład „Sen nocy letniej”), utwory z okresu pośredniego (ok. 1595-1609, większość najbardziej znanych sztuk, w tym „Otello”, „Makbet” czy „Romeo i Julia”) oraz późne romanse (ok. 1610-1612, „Burza” czy „Opowieść zimowa”). Te ostatnie zawierają w sobie najwięcej elementów fantastycznych. Dzieła te dzielone są także z reguły na komedie, tragedie i kroniki, choć współcześnie wprowadza się dodatkowe podziały na tzw. sztuki problemowe, czyli takie, które zawierają elementy komedii i tragedii („Miarka za miarkę”), jak również wyróżnia się romanse („Opowieść zimowa”).

Problematycznym jest ustalenie chronologii powstawania poszczególnych sztuk, a także w ogóle dzieł Williama Shakespeare’a. Istnieje często kilka różnych ich wydań, a sam pisarz nigdy nie skompilował autoryzowanego ich wydania. W dodatku nierzadko sztuki wystawiane były zanim jeszcze ukazały się drukiem. Pomimo wielu kontrowersji z reguły akceptowana jest teoria, wedle której pierwszą, najstarszą sztuką, napisaną w 1590 roku jest „Henryk VI, część 1”, z kolei najmłodsze stworzone zostały w 1612 roku – należą do nich „Henryk VIII” czy „Dwóch szlachetnych krewnych”).

William Shakespeare jest także uznanym twórcą sonetów – napisał ich 154. Najprawdopodobniej pisane one były przez dłuższy okres czasu – szacuje się, że już od lat 90. XVI wieku. Nie znamy okoliczności ich wydania – z wyjątkiem dwóch pierwszych utworów, które pojawiły się one w dziele „Shakespeare’s Sonnets”. Pierwszych 17 sonetów traktuje o młodzieńcu nawoływanym do małżeństwa oraz spłodzenia potomstwa, by przekazać dalej swoją urodę. Utwory 18-126 opowiadają o mężczyźnie, w którym zakochany jest podmiot liryczny. 127-152 skupiają się na miłości poety do swojej kochanki, a dwa ostatnie są alegoryczne.

Dzieła Williama Shakespeare'a dostępne w księgarni Woblink

Dzieła Williama Shakespeare'a do dziś pozostają jednymi z najpowszechniej znanych na całym świecie utworów literatury angielskiej. Przetłumaczone na ogromną ilość języków, wystawiane są na deskach rozmaitych teatrów, a także chętnie adaptowane w innych gałęziach sztuki. Motywy czy wyrażenia występujące w niektórych z nich, jak na przykład w „Hamlecie” czy „Romeo i Julii”, weszły na stałe do kanonu kulturalnego świata zachodniego, a także do języka codziennego. Twórczość Williama Shakespeare’a pozostaje źródłem inspiracji dla kolejnych pokoleń artystek i artystów. Nie sposób nie wspomnieć tutaj o takich tytułach jak „Wiele hałasu o nic”, „Jak wam się podoba”, „Stracone zachody miłości”, „Tytus Andronikus” czy „Kupiec wenecki”. Możecie je wszystkie znaleźć na Woblink – zarówno jako książki papierowe, ebooki (epub, mobi), jak i audiobooki.

Typ publikacji

Cena

Format

Wydawcy

Sortuj według:
Zyskujące popularność
    okładka Sen nocy letniej, Ebook | William Shakespeare

    W sztuce „Sen nocy letniej” mieszają się światy realny i wyobrażony, współistniejące na niemal równych prawach. Na ich tle w mistrzowskiej komedii splatają się historie trzech par kochanków. Źle ulokowana miłość, rozmaite perypetie i udział leśnych duszków podsycają emocje towarzyszące lekturze, zapewniając zarówno mnóstwo radości, jak i odrobinę refleksji nad istotą uczuć.

    okładka Komedie, Ebook | William Shakespeare

    Edycja przygotowana przez Wydawnictwo Literackie na jubileusz czterechsetlecia śmierci Williama Shakespeare’a      Arcydzieła światowej literatury i teatru leżące u podstaw świadomości nowożytnego Europejczyka. Zdumiewająca wyobraźnia, szaleństwa serc i zmysłów, skomplikowane koleje ludzkich uczuć i wynikających z nich czynów, żywioł zabawy i szczera wesołość oraz wnikliwa znajomość ludzkiej duszy w świecie Szekspirowskich komedii, w wybitnym przekładzie Macieja Słomczyńsk...

    Promocja
    okładka Hamlet Lektura z opracowaniem, Książka | William Shakespeare

    Lektura z opracowaniem to znakomita pomoc i inspiracja dla uczniów oraz nauczycieli. Tekst opatrzono wskazówkami interpretacyjnymi i hasłami ułatwiającymi nawigację po książce dzięki nim łatwo znaleźć potrzebny w trakcie omawiania lektury fragment, zgromadzić materiały do wypracowań i ustnych wypowiedzi, zapamiętać najważniejsze informacje i utrwalić znajomość lektury.

    okładka Tragedie, Ebook | William Shakespeare

    Nowe wydanie największych dzieł Williama Szekspira w przekładzie Macieja Słomczyńskiego Wydawnictwo Literackie w Światowym Roku Williama Szekspira przedstawia trzytomową edycję dzieł genialnego dramaturga w wybitnym tłumaczeniu Macieja Słomczyńskiego. W tomie I arcydzieła leżące u podstaw świadomości nowożytnego Europejczyka – Tragedie Romea i Julii, Hamleta, Makbeta i Króla Leara. „Życie jest cieniem ruchomym jedynie, Nędznym aktorem, który przez godzinę Pyszni i miota...

    okładka Hamlet, Ebook | William Shakespeare

    Hamlet (ang. The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark, Tragedia Hamleta, Księcia Danii) – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego. Od samego powstania Hamlet jest jednym z najczęściej granych utworów teatralnych, a rola Hamleta – ze względu na objętość tekstu, dużą ekspresję i bogatą osobowość postaci – uważana jest za sprawdzian dojrzałości i umiejętności aktorskich. Z Hamleta...

    okładka Tymon Ateńczyk, Ebook | William Shakespeare

    Tytułowy bohater tragedii „Tymon Ateńczyk” jest majętny, więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby wydać huczne przyjęcie i obdarować gości hojnymi prezentami. Jednak taka postawa nie jedna mu prawdziwych przyjaciół, za to skupia wokół niego osoby interesowne. Majątek Tymona pierzcha, a przyjaźnie zostają wystawione na próbę. Dochodzi do brzemiennych w konsekwencje zbrodni. Tymon obmyśla dotkliwą zemstę na fałszywych przyjaciołach.

    okładka Mistrzowie opowieści o miłości, Ebook | Anton Czechow, William Shakespeare, Stig Dagerman, Iwan Bunin, James Joyce, Truman Capote, Margaret Atwood, Etgar Keret, Yukio Mishima, Malcolm Lowry, Hans Christian Andersen, Clarice Lispector

    Czy miłość to uczucie tylko dla głupców?A może to uczucie tylko dla odważnych?Pod piórem najwybitniejszych pisarzy dylematy te zyskują dodatkowe, nieoczywiste znaczenia.Temat miłości brały na warsztat najbardziej błyskotliwe i niepokorne talenty literackie. Od XIX-wiecznych klasyków: Antoniego Czechowa czy Hansa Christiana Andersena, przez XX-wiecznych mistrzów: Jamesa Joyce’a i Trumana Capote’a, aż po przenikliwych obserwatorów codzienności XXI wieku: Margaret A...

    okładka Kroniki królewskie, Ebook | William Shakespeare

    Nowe wydanie największych dzieł Williama Szekspira w przekładzie Macieja Słomczyńskiego Wydawnictwo Literackie w Światowym Roku Williama Szekspira przedstawia trzytomową edycję dzieł genialnego dramaturga w wybitnym tłumaczeniu Macieja Słomczyńskiego. W tomie II Kroniki Królewskie:  Żywot i śmierć Ryszarda Trzeciego, Pierwsza i Druga część dziejów Henryka Czwartego, Dzieje żywota króla Henryka Piątego. Maciej Słomczyński (1922-1998) jako pierwszy przetłumaczył na język po...

    Promocja
    okładka Burza, Książka | William Shakespeare

    Mocne, płynne i precyzyjne tłumaczenie Piotra Kamińskiego, opatrzone wnikliwym wstępem i komentarzem Anny Cetery-Włodarczyk, w pięknej szacie graficznej Macieja Buszewicza. Edycja zawiera przypisy, spis przekładów oraz powojennych przedstawień Burzy na polskiej scenie. Wydanie II, zmienione. „Gdzie rozgrywa się akcja Burzy? W sensie geograficznym wyspa Prospera leży między Tunisem i Neapolem, w połowie drogi z Afryki do Europy, w miejscu takim jak Lampedusa. W porządku meta...

    okładka Tragedie rzymskie, t. 1: Juliusz Cezar, Antoniusz i Kleopatra, Ebook | William Shakespeare

    Shakespeare od młodych lat interesował się starożytnością i poświęcił jej siedem tragedii. Troilus i Kresyda, Perykles i Tymon Ateńczyk wyrastają z mitologii i dziejów antycznej Grecji, a Juliusz Cezar, Antoniusz i Kleopatra, Koriolan i Tytus Andronikus – z historii starożytnego Rzymu. Niniejsza dwutomowa edycja prezentuje tragedie rzymskie (jak je tu umownie nazywamy) w nowym przekładzie Antoniego Libery, który wcześniej ogłosił w PIW przekład kompletu tragedii Sofoklesa...

    Promocja
    okładka Sen nocy letniej, Książka | William Shakespeare

    W starożytnych Atenach, w noc świętojańską, trwają przygotowania do ślubu Tezeusza i Hipolity. Jednocześnie trzy pary kochanków: Hermia i Lizander, Helena i Demetriusz oraz należący do ponadnaturalnego świata Oberon i Tytania w wyniku sprytnej interwencji elfa Puka przeżywają szaloną, magiczną noc. Miłosne perypetie bohaterów nieco się komplikują…

    Promocja
    okładka Romeo i Julia, Książka | William Shakespeare

    Pani Capulet zamierza wydać swoją córkę, Julię, za krewnego księcia Werony, Parisa. Wydaje bal, na którym młodzi mają się zapoznać. Wśród przybyłych pojawia się też Romeo, potomek zwaśnionego z nimi rodu Monteki. Romeo i Julia od pierwszej chwili zakochują się w sobie. Wkrótce w tajemnicy biorą ślub. Los nie zawsze jednak sprzyja miłości…

    Promocja
    okładka Makbet, Książka | William Shakespeare

    Makbet wraz z przyjacielem Bankiem są dowódcami wojsk Duncana, króla Szkocji. Podczas powrotu z bitwy ukazują im się wiedźmy i wieszczą, że Makbet będzie królem. Ten początkowo w to nie wierzy, jednak przepowiednia zaczyna się spełniać. Po tym, jak zostaje tanem Cawdoru, Makbet zaczyna myśleć o poszerzeniu władzy. Za namową żony zabija Duncana, który przybył na jego dwór, i obejmuje tron. Tuszowanie śladów skłania go do popełniania kolejnych zbrodni…

    Promocja
    okładka Makbet Wydanie z opracowaniem, Książka | William Shakespeare

    Lektura szkolna z opracowaniem. Książka zawiera notatki na marginesie, cytaty, które warto znać, biografię autora.

    Promocja
    okładka TRAGEDIE I KRONIKI w przekładzie Stanisława Barańczaka (2022)
, Książka | William Shakespeare

    W roku 2012 po raz pierwszy ukazało się wydanie wszystkich komedii Williama Shakespeare’a w przekładzie Stanisława Barańczaka. Przepiękna limitowana edycja Komedii zapowiedziała projekt poświęcony dwóm tuzom literatury, najsłynniejszemu bardowi świata i jednemu z najważniejszych tłumaczy. Tragedie i Kroniki, które ukazują się rok po premierze Komedii, to kolejna odsłona unikatowej kolekcji dzieł Shakespeare’a w przekładzie Barańczaka. Wszystko, czego mi zabrakło w poprzednic...

    Promocja
    okładka KOMEDIE w przekładzie Stanisława Barańczaka (2022)
, Książka | William Shakespeare

    W tym wyjątkowym wydaniu ze wstępem Marty Gibińskiej znajdują się wszystkie komedie najsłynniejszego dramatopisarza świata, jakie przełożył jeden z najważniejszych tłumaczy. Stanisław Barańczak, obdarzony nieprawdopodobnym talentem rymotwórczym, to wirtuoz panujący nad językiem i wersyfikacją, posiadający jednocześnie słuch metafizyczny i fantastyczne poczucie humoru. Stworzył dzieło zdumiewające zarówno rozmiarami, jak i różnorodnością. Unikatowa edycja Komedii - spotkanie d...

    Promocja
    okładka Makbet, Książka | William Shakespeare

    Mocne, płynne i precyzyjne tłumaczenie Piotra Kamińskiego, opatrzone wnikliwym wstępem i komentarzem Anny Cetery-Włodarczyk, w pięknej szacie graficznej Macieja Buszewicza. Edycja zawiera przypisy, spis przekładów oraz powojennych przedstawień Makbeta na polskiej scenie. Wydanie II, zmienione. „Przed chwilą jeszcze jego miecz parował krwią, ale zabijać w imieniu króla to nie to samo, co zabić króla. Morderstwo jest już w myślach Makbeta, zakaża organizm, a rozpędzona fantaz...

    okładka Wieczór trzech króli, Ebook | William Shakespeare

    Jedna z najzabawniejszych komedii omyłek mistrza Williama Szekspira! Morska katastrofa rozdziela dwójkę bliźniąt - Violę i Sebastiana. By odszukać brata, dziewczyna postanawia przebrać się za mężczyznę i przedostać się na dwór księcia Orsina. Tam rozpoczyna się seria miłosnych perypetii i niekończących się nieporozumień. Choć sztuka została napisana przed wiekami, to jej lektura także dziś wzbudza salwy śmiechu. Potwierdzają to wypełnione po brzegi sale teatralne w różnych z...

    Promocja
    okładka Klasyka dla dzieci Tom 13 Antoniusz i Kleopatra, Książka | William Shakespeare

    „Antoniusz i Kleopatra” to wybitny dramat o miłości i wojnie, oparty na prawdziwych wydarzeniach z historii Rzymu. Jest uznawany za jedną z najlepszych tragedii Szekspira. Akcja rozgrywa się w starożytnym Rzymie i Egipcie. Główni bohaterowie to rzymski generał Antoniusz oraz Kleopatra, królowa Egiptu. Antoniusz zakochuje się w Kleopatrze, ale jest rozdarty między miłością a obowiązkami. Krótka narracyjna wersja sztuki została dostosowana do potrzeb młodego czytelnika. Może by...

    okładka Klasyka dla dzieci. William Szekspir. Tom 13. Antoniusz i Kleopatra, Audiobook | William Shakespeare

    „Antoniusz i Kleopatra” to wybitny dramat o miłości i wojnie, oparty na prawdziwych wydarzeniach z historii Rzymu. Jest uznawany za jedną z najlepszych tragedii Szekspira. Akcja rozgrywa się w starożytnym Rzymie i Egipcie. Główni bohaterowie to rzymski generał Antoniusz oraz Kleopatra, królowa Egiptu. Antoniusz zakochuje się w Kleopatrze, ale jest rozdarty między miłością a obowiązkami. Krótka narracyjna wersja sztuki została dostosowana do potrzeb młodego czytelnika. Może by...

    Promocja
    okładka Klasyka dla dzieci Tom 7 Dwaj panowie z Werony, Książka | William Shakespeare

    Dwaj panowie z Werony to podobno pierwsza komedia Williama Szekspira i prawdopodobnie pierwsza sztuka jego autorstwa. Opowiada o dwóch nierozłącznych przyjaciołach, Walencju i Proteju, którzy zakochują się w tej samej kobiecie. Mimo że ich przyjaźń wystawiona jest na ciężką próbę, udaje im się przezwyciężyć problemy i pozostać przyjaciółmi.. Krótka narracyjna wersja sztuki została dostosowana do potrzeb młodego czytelnika. Może być czytana samodzielnie przez dzieci lub na gło...

    Promocja
    okładka Klasyka dla dzieci Tom 2 Romeo i Julia, Książka | William Shakespeare

    Romeo i Julia Shakespeare'a to jedna z najpopularniejszych tragedii romantycznych wszech czasów. Opowiada tragiczną historię nieszczęśliwych kochanków, Romea i Julii. Opowieść toczy się we włoskiej Weronie i przedstawia konflikt pomiędzy dwiema wpływowymi rodzinami, Montekami i Kapuletami. Pomimo odwiecznych rodzinnych animozji Romeo Monteki i Julia Kapulet zakochują się w sobie bez pamięci i biorą potajemnie ślub. Jednak ciążąca nad nimi rodzinna klątwa sprawia, że ich losy ...

    Promocja
    okładka Klasyka dla dzieci Tom 1 Hamlet książę duński, Książka | William Shakespeare

    „Hamlet, książę duński” William Shakespeare Hamlet to jedna z najpopularniejszych tragedii słynnego Williama Shakespeare’a. Opowiada smutną historię księcia, który po śmierci ojca odkrywa mroczny spisek swego wuja Klaudiusza i matki, królowej Gertrudy. Sztuka opowiada o tym, jak Hamlet odkrywa prawdę o dramatycznych wydarzeniach i szuka zemsty. Krótka narracyjna wersja sztuki została dostosowana do potrzeb młodego czytelnika. Może być czytana samodzielnie przez dzieci lub na ...

    Promocja
    okładka Klasyka dla dzieci Tom 4 Tymon Ateńczyk, Książka | William Shakespeare

    Tymon Ateńczyk Williama Szekspira to opowieść o bogaczu, który żył ponad stan i wydał fortunę, spełniając zachcianki przyjaciół. Kiedy jego bogactwa się wyczerpały i poprosił tych samych przyjaciół o wsparcie, odkrył z przerażeniem, że nikt nie ma zamiaru mu pomóc. Zapałał nienawiścią do całej ludzkości i postanowił wieść życie pustelnika. Krótka narracyjna wersja sztuki została dostosowana do potrzeb młodego czytelnika. Może być czytana samodzielnie przez dzieci lub na głos...