Otwórz menu
Tom 3 "Dokumentów zbrodni wołyńskiej" stanowi z jednej strony kontynuację dwóch poprzednich tomów, a z drugiej jawi się jako swoiste novum. Za kontynuacją przemawiają następujące fakty: po pierwsze, niniejsza edycja udostępnia badaczom treść kolejnej (na tę chwilę ostatniej) księgi z tzw. Archiwum Szumskiej, przechowywanej w Muzeum - Zamku Tarnowskich w Tarnobrzegu (mimo dotychczasowej praktyki twórców źródeł księga ta nie otrzymała własnej nazwy, jednak można ją umownie okre...
Zbiór studiów, na który składa się 17 artykułów przybliżających strukturę, sposoby oraz kierunki działania WUBP/WUdsBP w Krakowie. Praca przybliża aktywność UB w Małopolsce wobec: podziemia politycznego i zbrojnego, jawnej opozycji, ruchu ludowego, chrześcijańskiej demokracji, Kościołów i związków wyznaniowych, środowisk młodzieżowych, świata nauki, oświaty, kultury i administracji, a także gospodarki, czy mniejszości żydowskiej, volksdeutschów i pospolitych przestępców....
Książka "Wydział do spraw Wyznań Prezydium Rady Narodowej miasta Wrocławia w latach 1957-1975. Studium historycznoprawne" jest kontynuacją badań autora nad administracją wyznaniową na Dolnym Śląsku w okresie PRL. Tym razem analizie historycznoprawnej poddany został organ administracji wyznaniowej działający w latach 1957-1975 w mieście Wrocław (w tym okresie była to wyodrębniona jednostka podziału administracyjnego). Badania zostały przeprowadzone z wykorzystaniem bogatego ma...
Pułkownik Stanisław Wyskota-Zakrzewski (1902-1986) znaczną część swojego życia poświęcił służbie wojskowej. Z niezwykle ciekawego życiorysu można dowiedzieć się, jaki był wpływ domu rodzinnego na ukształtowanie się postawy młodego żołnierza, w jakich warunkach zdobywał doświadczenia w czasie powstania wielkopolskiego i podczas wojny polsko-bolszewickiej, jakie zadania otrzymał we wrześniu 1939 r., w jakim stopniu jego umiejętności dowódcze wpłynęły na sukcesy militarne PUK, a...
Fenomen pierwszej "Solidarności" jest przedmiotem niezliczonej liczby publikacji dotyczących rozmaitych - zarówno ogólnokrajowych, jak i lokalnych - aspektów polskiej rzeczywistości w okresie pomiędzy sierpniem 1980 r. i grudniem 1981 r. Niniejsza książka oferuje spojrzenie na wspomniane wydarzenia z początków lat osiemdziesiątych XX w. z perspektywy mikrohistorycznej. Ukazano bowiem losy stosunkowo niewielkiego i specyficznego jednocześnie środowiska zawodowego (w postaci sp...
The book presents a micro-historical study of the attack on the town of Parczew in eastern Poland, carried out on 5 February 1946 by soldiers from the Polish anti-Communist Freedom and Independence Association (Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, WiN). By providing a meticulous analysis of the political, social, and cultural context as well as a detailed account of the incident itself, the author challenges the perception of the Parczew events as an anti-Semitic pogrom, thus f...
Book contains papers delivered during the international academic conference "Miasta buntu w imperium sowieckim" (Cities of Revolt in Soviet Empire) held in Radom in June 2016, and records of the conference discussions. The papers concern various aspects of June 1976 events: i.a. trials of the protesters, social silhouette of the protesters, course of events and results of the protest, personality of Fr. Roman Kotlarz. The papers concerning mass protests in Gdańsk (in 1970 and...
Opowieści historyczne do wspólnego i samodzielnego czytania Bogato ilustrowana publikacja, napisana prostym i zrozumiałym językiem oraz z zastosowaniem dużej czcionki w układzie flagowym, sprzyjającym nauce czytania, przeznaczona jest dla dzieci w wieku 6+. Składa się z pięciu opowieści dot. II wojny światowej: Mieliśmy iść do szkoły. Opowieść o wrześniu 1939 w Polsce; Wciąż czekam na tatę. Opowieść o tęsknocie syna za ojcem, który walczył we wrześniu 1939 roku; Jes...
Komiks jest ilustrowanym opisem wydarzeń Czerwca 1976 r. w Radomiu. Na kilkuset planszach ich autor, znany radomski plastyk Przemysław Ochnia, pokazał najbardziej dramatyczne momenty protestu, począwszy od strajku w Zakładach Metalowych im. gen. Waltera w Radomiu, przez walki uliczne na ulicach miasta, po pomoc, jaką represjonowanym robotnikom udzielali działacze Komitetu Obrony Robotników. Wydarzenia te Czytelnik śledzi przez pryzmat losów z jednej strony postaci historyczny...
Przedstawiamy Czytelnikom czwarty tom wydawnictwa Polska pod okupacją 1939–1945. Na jego łamach publikujemy artykuły naukowe przygotowywane w ramach Centralnego Projektu Badawczego „II wojna światowa i okupacje ziem polskich 1939–1944/45” (wcześniej: „Losy Polski i jej obywateli w latach II wojny światowej” oraz „Ziemie polskie pod okupacją 1939–1945”). Celem tego przedsięwzięcia jest krytyczna ocena dotychczasowego dorobku w badaniach nad dziejami Polski w latach 1939–1945 o...
Zawarty w lipcu 1941 r. sojusz wojskowy między Polską a Związkiem Sowieckim był niezwykłym wydarzeniem w relacjach obu tych państw w XX w. Zakładał utworzenie w ZSRS Armii Polskiej, która na froncie wschodnim „ramię w ramię” z Armią Czerwoną będzie walczyć przeciwko wspólnemu wrogowi – III Rzeszy . Armię pod wodzą gen. Władysława Andersa udało się sformować, ale jej losy potoczyły się inaczej, niż zakładano.
Zakończenie II wojny światowej oraz niekorzystne dla Polski decyzje Wielkiej Trójki postawiły polskich uchodźców wojennych oraz żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych wobec konieczności podjęcia decyzji o powrocie do zniewolonego przez Sowietów kraju lub pozostaniu poza jego granicami. Dlatego ich powojenne losy naznaczone były trudem urządzenia sobie życia na obczyźnie lub koniecznością egzystowania w rządzonej przez komunistów Polsce. W ten sposób powstała kolejna fala wychodźstw...
Historia podziemia obozu narodowego na północnym Mazowszu i Kurpiach była zjawiskiem wyjątkowym w skali ogólnopolskiej. Tutaj twórcami i dowódcamiNSZ-NZW byli dawni żołnierze AK, którzy w wyniku różnych sytuacji konfliktowych zdecydowali się na służbę w tych organizacjach. Wnieśli do nich nową jakość i standardy obecne w podziemnej armii. Ich obecność pozwoliła też na uniknięcie sytuacji konfliktowych pomiędzy NZW a ROAK, czy też AKO i WiN. Dzieje podziemia narodowego na tym ...
Na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza, równolegle z zachodzącymi w Polsce przeobrażeniami o charakterze politycznym i społecznym, zmieniał się także IPN. Postępowała ewolucja zakresu jego ustawowych zadań. Instytut początkowo zajmował się gromadzeniem, zarządzaniem i udostępnianiem materiałów organów bezpieczeństwa państwa sporządzonych od 22 lipca 1944 do 31 lipca 1990 r., prowadzeniem badań naukowych i działalności w zakresie edukacji publicznej, a także śledztw w sprawie ...
Pierwszy tom nowej popularnonaukowej serii „Solidarność na Dolnym Śląsku” wydawanej przez Oddział IPN we Wrocławiu i Ossolineum poświęcony jest wydarzeniu przełomowemu w powojennej historii Polski – strajkom z sierpnia 1980 r. To właśnie wówczas rodziła się prawdziwa solidarność, która dała początek wielkiemu masowemu ruchowi społecznemu. Na Dolnym Śląsku kluczowy okazał się strajk rozpoczęty 26 sierpnia w Zajezdni Autobusowej nr VII we Wrocławiu. Wkrótce rozszerzył się on n...
Wspomnienia Eugenii Bożeny Kaczyńskiej dotyczą jej wojennych losów. Aresztowana w sierpniu 1940 r., była więziona w Suwałkach, Ełku, Królewcu, Fordonie. Najobszerniejszy fragment opowieści dotyczy pobytu w Auschwitz, gdzie Kaczyńska trafiła 4 czerwca 1943 r. Opis zawiera osobiste doświadczenia, spostrzeżenia i rozważania na temat zdarzeń, w których brała udział. Pojawia się cały szereg wątków związanych z ludźmi, autorka wspomnień zwraca uwagę m.in. na indywidualne postawy po...
The release of the English edition of the album occurs year after the 40th anniversary of the death of Father Jerzy Popieluszko, a significant event in the political, cultural and religious landscape of Poland. The publication provides a comprehensive depiction of the life and activities of the unbreakable priest, with a particular emphasis on his role during the historic events of the 1980s in Poland. It contains a compilation of over 340 photographs and documents, some of w...
Biografia gen. Jana Kazimierza Kruszewskiego, gorącego patrioty, dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza, a przede wszystkimi niezwykłego człowieka. W czasach PRL nie było możliwości, żeby ojczyzna należycie go uhonorowała. Ówczesne władze liczyły na to, że na obczyźnie generał odejdzie w całkowitym zapomnieniu. Życiorys gen. Kruszewskiego naznaczony jest ogromnymi wyzwaniami tamtych czasów. W 1930 r. został powołany na dowódcę KOP. Był głównym twórcą i realizatorem reformy tej f...
Wybuch wojny niemiecko-sowieckiej spowodował odwrócenie sojuszy. Państwo Stalina stało się teraz jednym z aliantów. Władze Wielkiej Brytanii domagały się od strony polskiej rozpoczęcia akcji dywersyjnych, mających odciążyć nacisk wojsk niemieckich na froncie wschodnim. W tym celu dowództwo Związku Walki Zbrojnej powołało do życia specjalną organizację dywersyjną „Wachlarz”. Trafiła do niej blisko połowa cichociemnych zrzuconych do kraju w 1942 r. Dowódcą III odcinka „Wachlarz...
W historii NSZZ „Solidarność” poza strukturą regionalną ważną funkcję pełniły również sekcje branżowe, zwłaszcza grupujące zakłady o znaczeniu kluczowym dla gospodarki PRL. W sektorze przemysłu spożywczego istotną rolę odgrywali pracownicy 79 cukrowni. W 1980 r. stworzyli oni prężną ogólnopolską Komisję Koordynacyjną Pracowników Przemysłu Cukrowniczego NSZZ „Solidarność”, do której do końca listopada 1980 r. przystąpiło ok. 80 proc. zatrudnionych. Książka Marii i Andrzeja ...
Kazimierz Raszewski (1864–1941) to jeden z zaledwie dziewięciu generałów (admirałów) Wojska Polskiego wywodzących się z cesarskiej armii niemieckiej (i jedyny wśród nich generał broni). W armii cesarskiej dosłużył się stopnia podpułkownika kawalerii i w końcowej fazie I wojny światowej dowodził samodzielną Brygadą Landwehry na froncie zachodnim. W Wojsku Polskim w czasie wojny z Rosją bolszewicką pełnił obowiązki dowódcy dywizji i armii, a następnie w okresie pokoju dowódcy k...
Książka opisuje formowanie się tczewskiego aparatu władzy politycznej i stopniowe zawłaszczanie przez niego przestrzeni publicznej. Przedstawia tworzących go ludzi i panujące między nimi relacje oraz ukazuje proces, w wyniku którego po zakończeniu II wojny światowej cała władza znalazła się w rękach wąskiej grupy lokalnego kierownictwa PPR, a później PZPR. Wykonując zadania władz centralnych, lokalni działacze partyjni stosowali wobec przeciwników politycznych i ludności naci...
Niniejsza monografia jest czwartym tomem w serii „Pomoc Żydom na Ziemiach Polskich podczas Okupacji Niemieckiej” powstającej w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Dzieje Żydów w Polsce i stosunki polsko-żydowskie w latach 1917–1990”. Prezentowane opracowanie ukazuje działania podejmowane w latach 1939–1945 przez mieszkańców przedwojennego województwa pomorskiego na rzecz ludności żydowskiej. Odsetek mniejszości żydowskiej w okresie międzywojennym był tu niewielki, a N...
In the dark Ponary forests, outside Wilno, today’s Lithuanian capital of Vilnius, occurred one of World War II’s more horrendous but under-told crimes: the systemic murder by the Germans and their Lithuanian allies of an estimated 80,000 persons. This calculated and elaborately planned operation of genocide took place over three years, between 1941 and 1944, and destroyed the lives of an estimated 70,000 Jews, 5,000 Soviet POWs, at least 2,000 Poles, 781 Soviet communists, an...
Pod pseudonimem „Majora” kryje się postać Dariusza Olszewskiego – wrocławskiego działacza opozycji demokratycznej pierwszej połowy lat osiemdziesiątych, powiązanego z podziemnymi strukturami dolnośląskiej „Solidarności”, a następnie członka Solidarności Walczącej. Uczestniczył on w wielu ważnych wydarzeniach historycznych tego okresu, nie tylko na terenie Wrocławia i szerzej – Dolnego Śląska, lecz także w Stanach Zjednoczonych. Nadzwyczajne zaangażowanie Dariusza Olszewskiego...
Patriota, strażnik pamięci Józefa Piłsudskiego, historyk… Trudno w kilku słowach opisać bogate życie prof. Zbigniewa Wójcika (1922–2014), wybitnego badacza XVII w., autora wielu książek poświęconych temu okresowi, wieloletniego pracownika Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk i okresowo wykładowcy na Harvard University, a także zasłużonego archiwisty. Profesor Wójcik był nie tylko badaczem historii, ale i jej świadkiem. Jego życie przypadło na czas ważnych wydarzeń histo...
Józef Danch (1945-1982), nazywany przez wszystkich Ziutem, był kapłanem archidiecezji katowickiej. "Nieprzeciętna osobowość o dużej sile oddziaływania. Przy tym ogromna inteligencja, kultura i rozległa wiedza", tak o Ziucie mówili koledzy z seminarium duchownego. I nie było w tym przesady. Danch patrzył na rzeczywistość jasno, był bardzo świadomym swojego powołania katolickim księdzem. To sprawiło, że wielu ludzi znalazło w nim mocne oparcie. Opracowana przez Łucję Marek z Bi...
Album wpisuje się w 45.rocznicę powstania struktur NSZZ „Solidarność” i w syntetycznej formie popularno-naukowej opisuje działania i dorobek Regionu Środkowo–Wschodniego NSZZ „Solidarność” w latach 1980–1989. Prezentuje okres od utworzenia regionalnej NSZZ „S”, poprzez lata podziemnej działalności do jej ponownej rejestracji i wyborów w czerwcu 1989 r. Publikację otwiera zasygnalizowanie przejawów buntu społecznego przed 1980 r. na Lubelszczyźnie. Następnie przedstawione zos...
Przez cały okres Polski Ludowej w przestrzeni publicznej toczyła się walka komunistycznych władz z osobami uznającymi tradycyjne wartości. Była to walka totalna – dotyczyła wszystkich dziedzin życia: polityki, gospodarki, kultury i wychowania. Na wszelkie sposoby próbowano zmienić charakter polskiego społeczeństwa i wypromować ateizm jako synonim nowoczesności. Celem tego opracowania jest scharakteryzowanie przebiegu zmagań o zachowanie oblicza harcerstwa w czasie komunizmu....
W prezentowanej książce Czytelnik zapozna się z obszernym zagadnieniem odbudowy naczelnych władz cywilnych i wojskowych oraz szeregów Wojska Polskiego we Francji jesienią 1939 r. Dowie się o poufnych zabiegach Francji wspierającej przejęcie władzy przez gen. Władysława Sikorskiego, podstawach prawnych odbudowy władz i wojska na terenie sojusznika, możliwościach organizacyjnych, mobilizacyjnych, procesie organizacji i szkolenia powstających oddziałów WP, a także o problemach z...
Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich, utworzona w 1940 r. pod nazwą Brygada Strzelców Karpackich, a w 1942 r. rozwinięta w 3 Dywizję Strzelców Karpackich, wsławiła się udziałem w obronie Tobruku – twierdzy o znaczeniu strategicznym dla zmagań w Afryce Północnej, oraz udziałem w bitwie pod Gazalą w grudniu 1941 r. – pierwszym pełnym zwycięstwie polskiego wojska od września 1939 r. W okresie swojego istnienia jako SBSK była jedyną regularną jednostką lądową Polskich Sił Zbr...
Die vorliegende Publikation enthält eine Expertise über das Dulag 121 Pruszków, das während des Warschauer Aufstandes (1. August – 3. Oktober 1944) und nach seiner Niederschlagung bestehende größte Durchgangslager für die vertriebene Bevölkerung Warschaus und umliegender Ortschaften. Die Expertise wurde auf Antrag des Dulag-121-Museums Pruszków in den Jahren 2020–2021 vorbereitet mit dem Ziel, den ehemaligen Häftlingen des Lagers die ihnen gebührenden Verfolgtenrechte zuzuerk...
Duchowni współpracujący z opozycją w okresie PRL oraz wspierający opozycjonistów znajdowali się często w niełatwej sytuacji. Ich działalność spotykała się z ostrą reakcją ze strony ówczesnych władz - odbywano z nimi rozmowy profilaktyczno-ostrzegawcze, inwigilowanoich, zastraszano, a nawet więziono. Także zwierzchnicy kościelni księży angażujących się po stronie opozycji komunistycznej oraz duchowni, którzy pracowali w tej samej parafii czy diecezji nie zawsze ze zrozumieni...
Generał broni Tadeusz Jordan-Rozwadowski to niekwestionowany współtwórca niepodległej Polski. W latach 1918–1921 był jednym z najważniejszych dowódców WP. W tym czasie dwukrotnie stał na czele Sztabu Generalnego WP, pełnił funkcję dowódcy Armii „Wschód” w wojnie polsko-ukraińskiej o Lwów i Galicję Wschodnią, szefa Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu. W sierpniu 1920 r. był autorem planów Bitwy Warszawskiej. W wolnej Polsce dzięki niemu została zreformowana i dozbrojona kawaleri...
Album z pracami Marii Hiszpańskiej-Neumann, polskiej graficzki, malarki i ilustratorki książek. Do 1939 r. artystka studiowała na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Od początku okupacji niemieckiej zaangażowała się w konspirację, wstępując do Związku Walki Zbrojnej. Zajmowała się m.in. kolportażem wydawnictw podziemnych, dokumentowała też zniszczenia stolicy. W czerwcu 1941 r. została aresztowana przez Gestapo i po brutalnym śledztwie, w kwietniu 1942 r., p...
Wiosną i latem 1942 r. w ramach dwóch ewakuacji ze Związku Sowieckiego na Środkowy Wschód wyjechało drogą morską około 116 tys. obywateli polskich, w tym blisko 41 tys. ludności cywilnej, w większości kobiet i dzieci. Jeszcze w listopadzie 1942 r. drogą lądową „nieludzką ziemię” opuściło prawie 3 tys. osób. Nasi rodacy wyjeżdżali z sowieckiego kraju z ogromną nadzieją, że los przyniesie im lepszą przyszłość. W wyniku międzynarodowych rozmówpolska ludność cywilna wyruszyła w r...
W latach 1939–1945 prawie 20 mln ludzi z niemal wszystkich krajów Europy pracowało przymusowo na rzecz różnych sektorów gospodarki i struktur społecznych III Rzeszy. Zjawisko to występowało zarówno na terytorium Niemiec, jak i na obszarach okupowanych oraz kontrolowanych przez reżim Hitlera. Praca przymusowa stanowiła wielowymiarowe zjawisko: od wspomagania niemieckiego wysiłku wojennego, przez wykorzystanie robotników przymusowych w przemyśle i rolnictwie, aż po rozbudowany ...
Książka stanowi podsumowanie kilkunastoletniej pracy badawczej autora poświęconej tematyce konspiracji niepodległościowej na Rzeszowszczyźnie po 1944 r. Opisuje wybrane momenty historii podziemia od momentu, gdy latem 1944 r. pełni wiary w zwycięstwo żołnierze AK ruszyli na pomoc powstaniu warszawskiemu, aż po lata pięćdziesiąte, kiedy ostatni „wyklęci” byli zaciekle tropieni przez komunistyczny aparat represji. Czytelnik spojrzy na konspirację z różnych perspektyw, porówna p...
Słowacki 535 pluton powstał w 1943 r. Jednostka ta, mimo że została włączona w struktury Armii Krajowej, zachowała odrębny status z własnym sztandarem i opaskami naramiennymi w barwach słowackich. Podczas powstania warszawskiego pluton, składający się z kilkudziesięciu przedstawicieli różnych narodowości, wraz z dowódcą – doświadczonym weteranem wojennym ppor. Mirosławem Iringhiem, walczył w rejonie nazywanym wówczas Czerniakowem (obecny Solec). Członkowie jednostki, którym n...
Autor przedstawia krótkie, lecz dramatyczne dzieje województwa stanisławowskiego, leżącego na południowo-wschodnich kresach II Rzeczypospolitej, graniczącego z Rumunią i Czechosłowacją. Terytorium to, określane mianem Małopolski Wschodniej i stanowiące do 1918 r. część Austro-Węgier, należało scalić z odradzającą się Polską. Proces ten komplikowała różnorodność kultur, tradycji i obyczajów oraz tlący się od początku konflikt narodowościowy zaostrzany przez ukraińskie roszczen...
„Na straży granic II Rzeczypospolitej” to zbiór artykułów, będących wynikiem badań uczestników konferencji naukowej w Koszalinie w 2021 r. zorganizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej i Straż Graniczną. Dzięki ich zaangażowaniu wprowadzono do obiegu naukowego nieznane szerzej materiały archiwalne i nowe ustalenia historyków, które poszerzyły i wzbogaciły naszą wiedzę o dokonaniach żołnierzy i funkcjonariuszy formacji granicznych II Rzeczypospolitej. Wśród artykułów znajduj...
Berlin, lato 1943 roku. W więzieniu Berlin-Moabit trzy młode Polki, członkinie ruchu oporu, czekają na wykonanie wyroków orzeczonych przez Sąd Wojenny Rzeszy. Jedna ze strażniczek próbuje ulżyć ich doli – przynosi im regularnie papierosy, materiały piśmiennicze i lekarstwa. Jej szesnastoletnia córka, dowiedziawszy się o losie Polek, nawiązuje z nimi kontakt listowny. Ten odważny krok staje się początkiem niezwykłej przyjaźni – ponad murami więzienia i granicami krajów. Porusz...
Książka koncentruje się na wizji dziejów, kreowanej przez badaczy z Niemiec, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Ci historycy, zarówno profesjonalni, jak i amatorscy, przypisywali kryteriom biologicznym kluczowe znaczenie w powstawaniu i upadku wielkich cywilizacji, takich jak Egipt, Hellada czy Rzym, a także podkreślali rolę czynnika rasowego w współczesnych im młodych państwach, jak Cesarstwo Niemieckie czy Stany Zjednoczone. Publikacja ta wpisuje się w nurt badań por...
Błyskawiczne zwycięstwa Wehrmachtu na froncie wojny polsko-niemieckiej podcinają we Wrześniu ’39 ewakuacyjną lawinę. Rzesze cywilnych uciekinierów zaludniają wtedy drogi i bezdroża II Rzeczypospolitej. Uciekają wszyscy bez względu na płeć, wiek, wykształcenie, kierując się zasadą „byle szybciej, byle dalej”. Setki tysięcy przerażonych osób paraliżują ruchy wojska i szerzą panikę jeżącymi włos na głowie świadectwami o niemieckim terrorze. Czy przed wojną da się jednak uciec? N...
Obraz Górnego Śląska w 1945 r. jest niepełny bez uwzględnienia roli i sytuacji kolei, która była kluczowa dla funkcjonowania lokalnego przemysłu, dojazdów do pracy i powojennych migracji. Zakończenie wojny przyniosło znaczne zniszczenia linii kolejowych i budynków, zmiany kadrowe (w tym napływ kolejarzy z innych rejonów Polski, mających zastąpić Niemców), a także przekucie części bocznic i szlaków na rozstaw rosyjski. Dokumenty prezentowane w niniejszym tomie zawdzięczamy czł...
Niniejsza publikacja jest kolejnym tomem w serii „Pomoc Żydom na Ziemiach Polskich podczas Okupacji Niemieckiej” powstającej w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Dzieje Żydów w Polsce i stosunki polsko-żydowskie w latach 1917-1990”. Oddany do rąk czytelników tom poświęcony jest zagadnieniu pomocy udzielanej Żydom na terenie przedwojennego województwa stanisławowskiego. Zasadniczym celem, jaki postawił przed sobą autor, jest całościowe omówienie tego zagadnienia oraz ...
Struktura wywiadowcza mjr. Andrzeja Rudolfa Czaykowskiego ps. Garda była jedną z największych powojennych sieci szpiegowskich wywiadu emigracyjnego, które rozbił komunistyczny aparat bezpieczeństwa. Kluczową rolę w zaangażowaniu Czaykowskiego w misję wywiadowczą na terenie kraju odegrał ówczesny minister obrony narodowej, a zarazem szef spraw wewnętrznych w emigracyjnym rządzie Tadeusza Tomaszewskiego gen. Roman Odzierzyński. „Garda” rozpoczął swoją misję dnia 29 lipca 1949 r...
W książce omówiono polityczno-gospodarczo-prawne aspekty dekady lat osiemdziesiątych XX w. w Polsce. Najobszerniej opisane zostały zagadnienia z historii stricte politycznej, począwszy od generalnych jej ocen (Dekada Jaruzelskiego, czyli dekada graniczna) przez problematykę szczegółową (Służba Bezpieczeństwa a polityka władz – opozycja wewnątrzpartyjna – represje – wizje przyszłości – internowanie prominentów ekipy Edwarda Gierka) czy wskazania na ewentualną rolę historyczną ...
Słownik prezentuje sylwetki kapłanów, nauczycieli, naukowców i innych przedstawicieli elit polskich, którzy po 1945 r. pozostali na terenie ZSRS. Jedni nie chcieli, a inni nie mogli osiąść w powojennej Polsce. Podjęli misję przeciwstawiania się sowietyzacji, ocalenia języka, kultury, przechowania wiary ‒ choćby w niewielkim kręgu najbliższych. Nie zabiegali o honory, nie liczyli na ordery czy wyrazy uznania. Niczym żołnierze na straconych placówkach pełnili służbę, nie zważaj...
Dotychczas opublikowano wiele opracowań na temat zbrodni katyńskiej, jednak tylko nieliczne poświęcono duchownym zamordowanym na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r. oraz osobom walczącym o ujawnienie prawdy o dokonanym mordzie. Niniejszy zbiór artykułów, przygotowany przez autorów różnych profesji, ukazuje los kapłanów więzionych w tzw. obozach specjalnych NKWD i straconych w Katyniu, Charkowie-Piatichatkach, Miednoje i Kijowie-Bykowni. Opiera się na r...
Autor książki, którą oddajemy do rąk Czytelników, przedstawił losy dowodzonej przez gen. dyw. Władysława Andersa Armii Polskiej na Wschodzie, która powstała 12 września 1942 r. na Środkowym Wschodzie. Przez kolejne dwa lata żołnierze armii przemierzali szlaki pustynne i przygotowywali się w Iraku, Palestynie i Egipcie do bojów o niepodległość Polski. W 1943 r. ze struktur Armii Polskiej na Wschodzie został wyodrębniony 2. Korpus Polski, który w latach 1944–1945 na Półwyspie A...
Ksiądz Henryk Hlebowicz ‒ jeden ze 108 błogosławionych męczenników II wojny światowej, którego nazywano „sumieniem Wilna” pod litewską, sowiecką i niemiecką okupacją miasta; uzdolniony teolog i profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, który obronił dwa doktoraty; duszpasterz, spowiednik i opiekun duchowy studentów oraz uczniów gimnazjalnych, którego niezwykła wrażliwość na potrzeby drugiego doprowadziła wielu do konfesjonału i Kościoła; proboszcz, dla którego nie było spraw wa...
Prace nad historią Lubelszczyzny w XX w. trwają już od ponad dekady. Ze względu na zakres przedsięwzięcia są pracochłonne i wymagają zaangażowania wielu osób. Wydane dotychczas przez IPN Oddział w Lublinie opracowania obejmujące życie polityczne, społeczne, gospodarcze, oświatowe i kulturalne Lubelszczyzny w latach 1918–1939 (dwa tomy opublikowane w latach 2020–2023) i 1944–1956 (2016–2017) stanowią owoc pracy ponad trzydziestoosobowego zespołu badaczy. Niniejszy tom jest kol...
1 września 1939 r., w dniu niemieckiego ataku na Polskę, dla jej mieszkańców rozpoczął się okres skomplikowany, tragiczny. W niniejszej publikacji ukazano zasługującą na utrwalenie postawę ludzi wobec agresorów i postępowanie tych ostatnich na podbijanych obszarach. Mimo braku sił i środków próbowano stawić im opór. Z drugiej strony ludność białoruska i żydowska oraz polscy komuniści wznosili bramy triumfalne na powitanie Sowietów. Obu okupantów łączyło prowadzenie masowych...
W świadomości społecznej Polaków lata siedemdziesiąte do dziś budzą pozy¬tywne skojarzenia. Okres rządów Edwarda Gierka wspominany jest jako czas politycznego i kulturalnego otwarcia na świat oraz względnego dobrobytu Polaków. Jednak po kilku dostatnich latach, napędzanych konsumowanymi niefrasobliwie kredytami zagranicznymi, w oczy partyjnego kierownictwa zaj¬rzało widmo kryzysu, ponieważ ceną za dynamiczny rozwój na początku de¬kady było ogromne zadłużenie kraju i rozchwian...
Wielu mieszkańców państwa polskiego posiada obecnie podstawowe informacje na temat pomocy udzielanej Żydom przez Polaków. Znikoma jest natomiast wiedza polskiego społeczeństwa o pomocy udzielanej przez organizacje żydowskie Polakom po zakończeniu II wojny światowej. Jedną z organizacji, która udzielała im wsparcia był Centralny Komitet Żydów w Polsce. W podaniach kierowanych do CKŻwP zarówno ze strony polskiej, jak i żydowskiej znajdują się opisy przeżyć ratujących i ich podo...
Wieczorem 1 marca 1951 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Dziś rocznica ich śmierci obchodzona jest jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Kiedy we wrześniu 1939 r. Łukasz Ciepliński, młody oficer Wojska Polskiego, stawał do walki w obronie Polski, nie przypuszczał, że będzie ją prowadził aż do końca swojego życia. Nie pogodził się z utratą niepodległości kieru...
Shady Networks offers unique insights into the criminal history of twentieth-century communist Poland. Built around case studies at the intersections of government institutions, business, foreign trade, and the criminal underworld, the book scrutinizes the organization of particular social settings, analyzing the circumstances, contexts, and mechanisms that enabled their growth. Shady networks existed in the Polish People’s Republic (PRL) irrespective of Marxist ideology and ...
W 120. rocznicę urodzin Stanisława Mierzwy (1905–1985) prezentujemy album poświęcony życiu i działalności tego wybitnego przedstawiciela ruchu ludowego, adwokata i społecznika. Przedstawiono w nim ponad trzysta fotografii oraz skanów dokumentów. Znaczna część z nich pochodzi z prywatnego archiwum Stanisława Mierzwy, przekazanego do zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej przez jego rodzinę. To właśnie dzięki tym materiałom możliwe stało się zobrazowanie losów jednego z najwybitni...
Lexicon of the Soviet camps and prisons in Polish lands in 1944-1945 is a publication presenting beginnings, development and role of the Soviet camps in system of repression aiming at Poles.
The book contains information concering almost every identified by historians prisons and camps, i.a. its leadership, localisation, approximate figures of inmates and periods of activity.
A picture is worth a thousand words. With 1,200 archival photographs, this album is the largest published collection of pictures presenting the facets of German and Soviet terror in the occupied Polish territories during World War II.While the school book chronicles the global conflict through numbers and names to be memorized, popular culture mostly concentrates on telling a good story, dazzling us with graphic depictions of wartime violence for dramatic effect. In this albu...
Manifestacja dawała gromadzącym się ludziom poczucie uczestniczenia w akcie wykraczającym poza codzienność, w świętowaniu wspólnoty, która w zwykłych warunkach niknęła wobec bardziej namacalnych ról społecznych, zawodowych, podziałów religijnych czy ekonomicznych. Była to forma egalitarna, gdzie każdy mógł znaleźć swe miejsce i zamanifestować np. swe przywiązanie do Polski. Sprowadzając rzecz do konkretu, warto zacytować zapis wrażeń Janiny Gajewskiej z pochodu 3 maja 1916 r....
Często zdarza się, że wielkie postacie z historii – kiedy przyłożymy lupę – tracą swój urok, czasem wartość. Lotnicy polscy z czasów II wojny światowej stanowią chlubne tego zaprzeczenie. Zdecydowana większość walczących wówczas pilotów pomyślnie zdała egzamin z patriotyzmu i człowieczeństwa. Odważni, lojalni, koleżeńscy, ze szczyptą pikantnej brawury, zdobyli nieśmiertelną sławę, stając się częścią kulturowego DNA Polaków. François de la Rochefoucauld, francuski arystokrata,...
Edukacyjny komiks paragrafowy Powstanie Warszawskie, tom 3 to kontynuacja przygód 17-letniej- Zosi „Oczka” i 15-letniego Janka „Wydry”. W kolejnej części serii czytelnik zastaje bohaterów w różnych częściach miasta, oddzielonych od siebie niemieckim natarciem na dzielnicę wojskową. 13 sierpnia Zosia wraz z batalionem Korpusu Bezpieczeństwa „Nałęcz” broni na Starym Mieście pozycji wokół centrali telefonów PAST, a Janek rozpoczyna służbę w plutonie gospodarczym batalionu „Golsk...
Jazzowe ballady na koniec wieku obejmują kariery nadal aktywnych twórczo muzyków starszego pokolenia oraz młodsze twarze polskiego jazzu, które zdobyły w ubiegłym wieku uznanie krytyków i jazzfanów. Zamieszczone biogramy mówią o działalności przed końcem XX w. i… czekają na kolejnych biografów. Ludzie jazzu w rozmowach chętnie dzielą się doświadczeniami, malują obrazy i różne smaki bytu minionego czasu, a dzieje Polski nie stanowią tu tylko tła, ale są niemal cały czas obecne...
Kreowanie negatywnego wizerunku papieża Piusa XII stanowiło ważny element propagandy antykościelnej w Polsce po II wojnie światowej. Biskupa Rzymu przedstawiano jako sympatyka faszyzmu i nazizmu, germanofila, antypolskiego rewizjonistę, sojusznika „anglo-amerykańskiego imperializmu”, orędownika kapitalizmu, nepotystę, wroga robotników i chłopów, a także reakcjonistę w dziedzinie nauki, wiary i moralności. Ataki pod adresem Piusa XII i Watykanu wybrzmiewały m.in. podczas przem...
Edycja listów Kornela Makuszyńskiego (1884–1953), dzisiaj znanego przede wszystkim jako autor bestsellerowych książek dla dzieci i młodzieży. Popularność Makuszyński zyskał także jako poeta, felietonista, krytyk teatralny i działacz społeczny, a prócz tego niezrównany humorysta i gawędziarz oraz zapalony brydżysta. Życie pisarza było intensywne: obfitowało w miejsca, ludzi, inicjatywy, pracę i spotkania towarzyskie. Listy pisarza do ukochanej żony Janiny oraz do teściów – Zof...
Wraz z likwidacją warszawskiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego pod koniec 1954 r. zdecydowano o utworzeniu Urzędu do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego m.st. Warszawy.
W ten sposób przedłużono trwanie stołecznej części policji politycznej PRL.
Jej aktywności w okresie przejściowym 1954–1956 poświęcona jest niniejsza książka.
Publikacja poświęcona jest podstawom prawnym utworzenia Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce (późniejszej Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce) oraz działalności tej instytucji w kontekście wydarzeń politycznych i społecznych w powojennej Europie. Do głównych zadań Komisji należało ściganie z urzędu zbrodniarzy hitlerowskich w celu
Rok 1963 w Polsce wiązał się z zaostrzeniem polityki wyznaniowej, którą stosowały władze komunistyczne. Skutkowało to zwiększeniem napięcia we wzajemnych relacjach państwa i Kościoła, a nad życiem kościelnym coraz bardziej rozciągał swą kontrolę Urząd do spraw Wyznań. Rok ten przyniósł nowe represje i ograniczenia w życiu kościelnym. Pro memoria kard. Wyszyńskiego zawiera relacje sporządzane przez autora prawie z każdego dnia. Przez fakt, że prymas był wielkim autorytetem i g...
W latach osiemdziesiątych, kiedy Wojciech Jaruzelski skupił w swoich rękach pełnię władzy w PRL, setki Polaków i Polek decydowało się na pisanie prywatnych listów do generała. Nadawcy zamieszczali w nich skargi, żale, postulaty, życzenia, słowa poparcia, prośby, referowali sprawy do załatwienia. Jaruzelski czytał dużą część tej korespondencji, selekcjonowanej wstępnie przez jego doradców i współpracowników. Nierzadko podpisywał i odręcznie poprawiał grzecznościowe odpowiedzi....
