W latach 2019-2025 powstało wiele regionalnych inicjatyw o charakterze naukowym i kulturalnym, przypominających wydarzenia związane z kolejnymi rocznicami powstań śląskich i plebiscytu. Wszystkie te działania niosą istotne przesłanie dla przyszłych pokoleń, że "patriotyzm powstańców, ich umiłowanie polskości, rozsądek oraz hart ducha tworzą ciągle aktualny wzorzec do naśladowania dla przyszłych pokoleń". W tę narrację wpisuje się również prezentowany tom studiów, który jest p...
Publikacja, zawierająca 264 listy prymasa Stefana Wyszyńskiego i kard. Władysława Rubina, jest cennym źródłem historycznym dla badaczy dziejów emigracji polskiej i jej duszpasterstwa oraz biografii obu hierarchów.
Treść korespondencji świadczy o ich wielkim wzajemnym zaufaniu. Prymas widział w kard. Rubinie swojego ambasadora na świecie, a kardynał odwzajemniał to lojalnością i wielkim oddaniem w realizowaniu powierzonego mu zadania.
Historia ukryta w listach, fotografiach i przedmiotach codziennego użytku… Te skromne pamiątki przywołują wspomnienia o Polakach, którzy w latach trzydziestych XX w. w ramach tzw. zsyłki kułackiej zostali deportowani przez władze sowieckie z Ukrainy do Kazachstanu. Wśród trudów wygnania i codziennej walki o przetrwanie wytrwale pielęgnowali tradycje przodków, zachowując język, wiarę i polskość. To opowieść o przekazywanych z pokolenia na pokolenie przedmiotach i wartościach....
"Dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu w latach 1945–1992. Wybrane zagadnienia" to pierwsza kompleksowa monografia poświęcona wybranym zagadnieniom dziejów Kościoła katolickiego w Toruniu, wychodząca poza schematyczne ujęcie relacji władz komunistycznych z duchowieństwem. Niniejsza praca przedstawia dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu od zakończenia II wojny światowej do podziału administracyjnego w Polsce, wprowadzonego 25 marca 1992 r. przez papieża Jana Pawła II. Autor...
Książka omawia działalność pionu kontrwywiadu Służby Bezpieczeństwa wobec pracowników zagranicznych przedstawicielstw dyplomatycznych. Uwaga autora koncentruje się na metodach, jakie stosowano w celu zdobycia materiałów kompromitujących, używanych następnie do szantażowania cudzoziemców i nakłaniania ich do współpracy. Publikacja nie omija tematów tabu, takich jak wykorzystywanie przez Departament II MSW wyspecjalizowanych agentek ze środowiska prostytutek, wciągających obcok...
W okresie rządów komunistycznych w Polsce w latach 1944–1989 Kościół katolicki odgrywał rolę daleko wykraczającą poza realizowaną misję duszpasterską. Duchowieństwo angażowało się we wszystkie niemal płaszczyzny życia społecznego i niejednokrotnie doświadczało z tego powodu represji. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. proces ten się nasilił, a Kościół w wielu dziedzinach życia zastępował coraz bardziej niewydolne państwo. Mimo funkcjonowania we wrogim wobec k...
W 1944 r. na wielu frontach II wojny światowej były prowadzone szeroko zakrojone działania bojowe. Ludność cywilna, najczęściej bezbronna, od kilku już lat zmagająca się z tragicznymi realiami wojennymi, żyła wówczas nadzieją, że to już ostatni rok najbardziej krwawego w dziejach ludzkości konfliktu. Tak się jednak nie stało. Do zakończenia wojny w Europie przyszło poczekać aż do wiosny 1945 r. Rok 1944 dał się poznać od najgorszej strony. Ludzie stawali się ofiarami toczącyc...
Jacek Czaputowicz – działacz opozycji antykomunistycznej, jeden z twórców Niezależnego Zrzeszenia Studentów i liderów Ruchu „Wolność i Pokój” – w rozmowie Piotrem Śmiłowiczem wspomina wydarzenia polityczne lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, których był świadkiem i uczestnikiem. Przedstawia własny punkt widzenia, niekiedy odbiegający od powszechnie panujących poglądów, ale w odniesieniu do informacji zawartych w dokumentach archiwalnych z zasobu Instytutu Pamięci Narodo...
Kolejny tom zapisków prymasa Stefana Wyszyńskiego jest poświęcony wydarzeniom z 1964 r. W relacjach państwo–Kościół był to kolejny rok milenijnej konfrontacji i utarczek administracyjnych między władzami komunistycznymi a Episkopatem Polski. Dla strony kościelnej to okres obrony wiary i ożywiania życia religijnego narodu, dla strony państwowo-partyjnej - czas wdrażania programowej laicyzacji życia społecznego. W kalendarzu Kościoła w Polsce, szczególnie duchowych przygotowań ...
Manifestacje odegrały znaczącą rolę w życiu politycznym II Rzeczypospolitej. Miały wpływ także na przemiany społeczne pierwszej połowy XX wieku. Autor opisuje przebieg i charakter zgromadzeń publicznych, próbuje zrekonstruować motywacje, oczekiwania i nastroje ich uczestników, a także reakcje ówczesnych obserwatorów – przedstawicieli władz, prasy czy opinii publicznej. Dzięki zastosowaniu narzędzi współczesnych nauk społecznych proponuje nowe, z perspektywy początku XXI wieku...
Publikacja pokonferencyjna Nie tylko Norymberga... Zbrodnie niemieckie na ziemiach polskich 1939-1945 i ich powojenne rozliczeniapodejmuje temat niemieckich zbrodni popełnionych na ziemiach okupowanej Polski oraz ich powojennych rozliczeń. Choć inspiracją do jej powstania były doświadczenia łódzkie, tom obejmuje szerokie terytorium okupowane przez III Rzeszę, ukazując zbieżność mechanizmów przemocy i późniejszej bezkarności sprawców. Autorzy analizują zarówno ideologiczne źró...
W okresie pomiędzy zakończeniem I wojny światowej a wejściem w życie postanowień traktatu wersalskiego na terenie byłego zaboru pruskiego panowała dość specyficzna sytuacja prawna. W momencie wybuchu powstania wielkopolskiego 1918-1919 zdano sobie sprawę, że potrzebny będzie odrębny od niemieckiego, powstańczy wymiar sprawiedliwości. W ten sposób utworzono sądownictwo powstania wielkopolskiego 1918-1919. W wyniku postanowień traktatu wersalskiego przyznano Polsce część Wielko...
Książka w formie popularnonaukowej prezentuje najważniejsze dokonania Polaków, zarówno żołnierzy, jak i cywilów, w krzewieniu polskiej kultury poza krajem na uchodźczych szlakach. Przypomina dorobek artystów, poetów, pisarzy, malarzy, którzy swoją twórczością rozsławili chwałę polskiego oręża i udokumentowali dramatyczne losy polskich uchodźców, w tym tułaczych dzieci. Podkreśla znaczenie wolnego słowa, które w różnorakiej formie wybrzmiewało w warunkach wojennej zawieruchy, ...
"The aim of this publication is to analyze the attitude of the Military Bishop of the Polish Armed Forces, Józef Gawlina (1882-1963), toward the so-called Jewish question during the Second World War. The study examines not only the views and concepts of the hierarch concerning followers of the Mosaic faith, but also situates them within the context of the contemporary state of knowledge, prevailing social norms, and the historical and political conditions of the time. Bishop ...
Publikacja wpisuje się w nurt badań naukowych poświęconych historii Mazowsza Północnego w okresie II wojny światowej, których znaczny rozwój można zaobserwować w ostatnim czasie. Inspiracją do jej powstania była konferencja naukowa zatytułowana „Źródła archiwalne do historii Mazowsza Płockiego w latach 1939–1945”, zorganizowana 28 września 2023 r. przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie i Archiwum Państwowe w Płocku. W książce wyniki swoich kwerend zamieścili p...
Pierwsza z planowanego cyklu publikacji poświęconych siedzibom ziemiańskim na ziemiach wschodnich II RP, ich dziejom oraz znanym i mniej znanym właścicielom i mieszkańcom. Uwzględniono nie tylko pałace i zamki, lecz także wiele obiektów mniejszych i skromniejszych, mało znanych lub pomijanych w literaturze fachowej i w przewodnikach turystycznych. Niemal wszystkie obiekty autor opracowania odwiedził osobiście (niektóre po kilka razy), wykonując przy tej okazji dokumentację fo...
Pamięć rodzinna to wspólne dziedzictwo narracji, rytuałów, emocji, wartości oraz materialnych świadectw przeszłości w postaci wspomnień, dokumentów czy fotografii, przekazywanych w kręgu rodziny poprzez kontakty międzypokoleniowe. To w rodzinie, będącej podstawową komórką społeczeństwa, padają pierwsze pytania o przeszłość i kształtują się najwcześniejsze wyobrażenia o minionych wydarzeniach, a codzienne wspomnienia o losach przodków nadają nową perspektywę spojrzeniu na kult...
Autor opowiada o dziejach Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, która w 1940 r. jako pierwsza formacja Polskich SiłZbrojnych na Zachodzie wyruszyła u boku sojuszników w bój na lądzie przeciwko Niemcom. Czytelnik jest świadkiem tworzenia Brygady we Francji i jej pospiesznego szkolenia w spartańskichwarunkach, płynie z żołnierzami za koło podbiegunowe, poznaje ichdramatyczne losy w warunkach polarnych, uczestniczy w heroicznejwalce przeciwko siłom Wehrmachtu o norweski ...
Niniejszy tom trzeci, zamykający wspomnienia Leona Babińskiego, poświęcony jest Smarżowej - majątkowi wniesionemu w posagu przez Marię z Rutowskich Babińską. Autor z wyjątkową wrażliwością i historyczną precyzją odtwarza świat ziemiaństwa Podkarpacia - właścicieli okolicznych dworów, ich koligacje, wykształcenie, stan majątkowy i życie towarzyskie. Nie pomija przy tym duchowieństwa ani wyróżniających się rodzin chłopskich, tworzących barwny obraz lokalnej społeczności.Wspomni...
Marian Feliks Karczewski przyszedł na świat 26 grudnia 1921 r. we wsi Borki, gmina Jadów, powiat radzymiński. Dzieciństwo i młodość spędził w Zawiszynie, gdzie zastała go wojna. Wrześniowy exodus 1939 r., a następnie czas konspiracji, niemieckiego więzienia i pobytu w hitlerowskich obozach: Gross-Rosen, Dora i Bergen-Belsen, opisał w swych znakomitych literacko, a zarazem wiernie ukazujących tamtą rzeczywistość pamiętnikach. Wyzwolony przez amerykańskie wojska szczęśliwie pow...
Książka ukazuje dzieje polskiego wywiadu na wychodźstwie w latach II wojny światowej. Zgodnie z oczekiwaniami współczesnego czytelnika ma przystępną formę, jest wciągająca i bogato ilustrowana, a jednocześnie spełnia wymogi stawiane pracom o charakterze akademickim, naukowe i dydaktyczne. Dla jej autora kluczowym celem było poszukiwanie w historii polskiego wywiadu instytucjonalnych i osobowych patronów dla naszych współczesnych służb specjalnych (ABW, AW, SKW, SWW), a także ...
Pakiet: Z nieludzkiej ziemi do krainy maharadżów T.1-2Tysiące Polaków z Kresów Wschodnich jednej nocy 1940 lub 1941 r. utraciło swoje dotychczasowe życie, ciężko zarobiony majątek, a niekiedy również rodzinę. Zostali zmuszeni do wyruszenia w niechcianą i bolesną podróż na wschód - w głąb Związku Sowieckiego. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski część Polaków z zesłania do ZSRS trafiła do Indii. Ich wojenne losy przedstawiono w niniejszym albumie.Publikacja powstała w głównej ...
Publikacja ukazuje funkcjonowanie Polskiego Narodowego Komitetu Demokratycznego pod przewodnictwem Stanisława Mikołajczyka w szerokim kontekście rzeczywistości emigracyjnej, międzynarodowej, jak i krajowej. Przez cały okres działalności PNKD zdecydowanie zabiegał o odzyskanie przez Polskę niepodległości. Jego liderzy przy każdej sposobności przypominali politykom i społeczeństwom zachodnim o sprawie polskiej, a także o sytuacji w pozostałych krajach za żelazną kurtyną, czynią...
Karol Libelt napisał: "Naród żyje, dopóki język jego żyje, bez języka narodowego nie ma narodu". Ta myśl przyświecała Polakom na przestrzeni naszej dramatycznej historii i dlatego pomimo 123 lat zaborów przetrwał naród i przetrwał język. Pamiętały o tym zagrożeniu polskie władze emigracyjne w Wielkiej Brytanii. Z inicjatywy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie we wrześniu 1944 r. powstał Komitet Ochrony Czystości Języka Polskiego, w skład którego weszli pisarze, dzi...
Oddawany do rąk Czytelników tom źródłowy odkrywa historię nieustannych podchodów, sporów, rywalizacji i pozornych lub rzeczywistych ustępstw, jakie zdominowały relacje między kierownictwem Komitetu ds. Radia i Telewizji a dużą częścią jego pracowników w okresie tzw. karnawału Solidarności. W tle tych stosunków trwała ogólniejsza rozprawa między aparatem partyjno-państwowym a niezależnymi związkami zawodowymi, rozgrywająca się również w kontekście działalności peerelowskiego a...
W świetle obowiązującej w PRL konstytucji stan wojenny w 1981 r. wprowadzono niezgodnie z prawem. Wyciągając wnioski z tych wydarzeń, a jednocześnie chcąc zabezpieczyć się na wypadek wybuchu niezadowolenia w przyszłości, najpierw zmieniono ustawę zasadniczą, a następnie rozpoczęto prace nad przygotowaniem nowego stanu nadzwyczajnego. Nad planami wprowadzenia stanu wyjątkowego pracowano w zaciszu gabinetów Minerstwa Spraw Wewnętrznych oraz Ministerstwa Obrony Narodowej od 1983...
Wojna polsko-sowiecka 1919-1920-1921 była dramatyczną "wojną o wszystko" i jednym z najważniejszych, a zarazem najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach dwudziestowiecznej Polski. Klęska mogłaby oznaczać likwidację niepodległego państwa, trwałą sowietyzację narodu oraz utratę elit zdolnych do odbudowy niezależnej państwowości.Konflikt ten od lat przyciąga uwagę polskiej historiografii. Dotychczasowe badania - podobnie jak przed 1939 r. - opierały się głównie na źródłach polskic...
Wśród licznych opracowań poświęconych dziejom Polskich Sił Zbrojnych ta książka zajmuje miejsce szczególne - ukazuje sport i kulturę fizyczną jako ważny element życia codziennego żołnierzy, zarówno w czasie wojny, jak i na emigracji.Autor sięgnął do niepublikowanych archiwaliów londyńskich, prasy wojennej oraz relacji uczestników i podjął próbę przedstawienia fascynującego świata żołnierzy-sportowców, dla których sport był formą zachowania tożsamości, hartu ducha, a zarazem s...
Józef Wójcik był komendantem Obwodu Łuck AK krypt. "Łan" działającego na Wołyniu w okresie II wojny światowej. W młodości walczył o wolność Polski z okupantem sowieckim oraz brał udział w obronie ludności cywilnej brutalnie mordowanej w latach czterdziestych XX w. na Wołyniu przez ukraińskich nacjonalistów z OUN i UPA. Następnie został zesłany do obozów pracy przymusowej na Syberii.W swoich wspomnieniach Józef Wójcik przedstawia działalność polskiej konspiracji na południowo-...
The book consists of forty-five short articles written by forty-three authors. The central idea guiding the authors while working on this publication was the desire to honour the heroes selected by introducing them to a wider audience. Some articles are devoted to events or moments of Polish history – most often local – that are worth bringing closer and discussing from a different, and sometimes surprising perspective. The vast majority of the texts included in this publicat...
W albumie zaprezentowano działania, w których wyrażał się patriotyzm suwalskiej młodzieży w ciągu ostatnich stu lat. Zawarte w nim artykuły oraz ilustracje skupiają się na wydarzeniach, w których młodzież odgrywała ważną, a niekiedy wręcz kluczową rolę. Podzielony jest na odsłony: 1919 – 1949 – 1980 – czasy współczesne. Album otwiera tekst Andrzeja Matusiewicza (Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe) poświęcony dwóm najważniejszym patriotycznym upamiętnieniom w Suwałkach...
"Lekarz polski zrozumiał od razu, gdzie w jego fachu biegnie granica między miłością do cierpiącego człowieka a obowiązkiem wobec państwa. Jest on w swej działalności w wojsku przede wszystkim żołnierzem walczącym o zwycięstwo. Jego praca ma być przede wszystkim pracą dla państwa, tak w chwilach wojny, jak i w chwilach pokoju. Stefan Hubicki Monografia przedstawia główne aspekty wojskowej służby zdrowia w Okręgu Korpusu WP nr IV w Łodzi w latach 1921–1939 ze szczególnym uwzg...
Publikacja stanowi drugi tom serii popularnonaukowej poświęconej różnym aspektom życia w okupowanej Warszawie w latach 1939–1945. Na całość tomu składa się trzynaście artykułów. Poruszono w nim m.in. zagadnienia związane z niemieckim terrorem wobec ludności cywilnej, utworzeniem getta warszawskiego i kształtowaniem się struktur cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego. Publikacja została przygotowana przez zespół historyków z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pa...
"Organizacja i dziesięcioletnie (1925–1935) funkcjonowanie autonomicznego rejonu polskiego na Wołyniu – tzw. Marchlewszczyzny, to w ówczesnej polityce narodowościowej bolszewików przedsięwzięcie istotne, które rzutowało na stosunki polsko-sowieckie. W zamierzeniu bolszewickich strategów i wykonawców ich polityki rejon miał stać się swoistym zalążkiem „Polski socjalistycznej” oraz kuźnią kształtowania dla niej kadry kierowniczej. Ten swoisty eksperyment przeprowadzony został z...
Oddawany do rąk czytelników tom stanowi kontynuację rozważań nad historią polityczną Lubelszczyzny w latach 1918-1939. Publikacja wprowadza do obiegu naukowego nowe fakty, spostrzeżenia, refleksje, minimalizując dotychczasowe zaniedbania. Brakowało bowiem portretu epoki z wyczuciem proporcji pomiędzy stosunkami politycznymi i barwą społeczną. Nie mając ambicji encyklopedycznego i wyczerpującego objęcia całego okresu i całego terenu, powyższa monografia stanowi bogatą materiał...
Kardynał Stefan Wyszyński w 1971 r. miał siedemdziesiąt lat i obchodził jubileusz 25-lecia sakry biskupiej. Od pierwszych stron pro memoria przed czytelnikiem zapisków wyłania się portret duchownego aktywnie zaangażowanego w bieżący nurt życia
zarówno Kościoła powszechnego, jak i religijno-społecznego w Polsce, przy tym człowieka pokornego wobec własnych ograniczeń i nieuchronności przemijania.
Koniec koszmaru niemieckiej okupacji nie oznaczał, że skończyły się ludzkie dramaty. Najpierw okrutna, wyniszczająca wojna, a potem przesiedlenia i znój powojennej odbudowy. W 1945 r. przez województwo poznańskie przetoczyły się ogromne rzesze czerwonoarmistów. Armia Czerwona przejęła najważniejsze linie komunikacyjne, w szczególności kolej, którą wysyłała liczne transporty ze zrabowanym mieniem. Przez kilka miesięcy po przejściu frontu sowieccy komendanci wojenni na zarządza...
"II wojna światowa spowodowała nie tylko ogromne straty ludzkie i materialne, ale także pociągnęła za sobą masowe migracje ludności. Po jej zakończeniu wielkim wyzwaniem międzynarodowym stała się repatriacja polskich obywateli rozsianych po Europie Zachodniej. Setki tysięcy z nich wracały do kraju przez terytorium Czechosłowacji, która dzięki swojemu położeniu odgrywała rolę ważnego obszaru tranzytowego. W tym samym czasie przez Czechosłowację zmierzali na Zachód Polacy, któr...
"Dzień 8 maja 1945 r. zapisał się w Polsce odmiennie, aniżeli w krajach zachodniej Europy. Nadal trwał zbrojny opór przeciw wrogowi, teraz już nie hitlerowskim Niemcom, ale „sojusznikowi naszych sojuszników” – Związkowi Sowieckiemu. Opłakującym setki tysięcy ofiar towarzyszył niepokój o przyszłość. Nie było wybuchu euforii, lecz co najwyżej w części społeczeństwa uczucie ulgi. Narzucone przez Związek Sowiecki władze mozolnie tworzyły podwaliny nowego ustroju państwa. Niniejsz...
Rok 1942 – Niemcy nasilają terror wobec społeczeństwa polskiego. Dowództwo AK zdaje sobie sprawę, że nie może czekać na wybuch odległego w czasie powstania powszechnego. Musi przeciwstawić się okupantowi natychmiast. Trzeba podjąć działania bojowe, pokazać siłę organizacji i dać otuchę ludziom niezwiązanym z konspiracją. W maju zapada decyzja o utworzeniu na szczeblu Komendy Głównej AK Organizacji Bojowych Akcji Specjalnych o kryptonimie „Osa”. To obok Związku Odwetu oraz Org...
Książka przedstawia postrzeganie polskiego Szczecina w Stanach Zjednoczonych od 1945 r. Na podstawie nowych, odtajnionych niedawno źródeł z archiwów amerykańskich, dyplomatycznych i wywiadowczych nakreślono obraz miasta widziany przez władze USA, znaczenie jego infrastruktury przemysłowej oraz miejsce, jakie Szczecin zajmował w ogólnej polityce Waszyngtonu wobec Polski w latach 1945–1988. W publikacji wykorzystano dokumenty agend Departamentu Stanu, głównie ambasady USA w Pol...
Książka o historii poklskiej diaspory w Chinach tp kolejna interesująca monografia profesora Janusza Wróbla dotyczącą szeroko pojętych relacji polsko-chińskich. Pierwszą była opublikowana w 2016 r. praca Chipobrok. Z dziejów polsko-chińskiego sojuszu morskiego 1950-1957. Tym razem autor przybliża mało dotychczas znane dzieje polskiej diaspory na terytorium Chin, od schyłku XIX w. aż do jej smutnego końca w połowie XX w. Jak się okazuje zarobkowa migracja naszych rodaków doci...
Wierzchucino – stacja kolejowa położona w Borach Tucholskich. Jest 30 sierpnia 1939 r. Dwunastoletnia Zosia bawi się na podwórku. Nagle słyszy dziwne brzęczenie, jakby rój pszczół leciał do ula. Wysoko na niebie dostrzega trzy niemieckie samoloty. Stojąc na progu rodzinnego domu, czuje się bezpiecznie. Jest zaciekawiona i rozbawiona. Już wkrótce to „dziwne brzęczenie” będzie się jej kojarzyło wyłącznie z poczuciem zagrożenia i ze strachem. Książka Wojna oczami nastolatki to ...
W latach 1939–1945, wyniku działań wojennych, najwięcej polskich żołnierzy znajdowało się na Bliskim Wschodzie, który w czasie II wojny światowej określano jako Środkowy Wschód. Na mocy rozkazu Naczelnego Wodza gen. broni Władysława Sikorskiego z 12 września 1942 r. powstała w tej części świata Armia Polska na Wschodzie pod dowództwem gen. dyw. Władysława Andersa. W ciągu niespełna dwóch lat jej funkcjonowania przeszła niejedną organizację i wielokrotnie zmieniała miejsca sta...
Angielski przekład powieści "Zapiski oficera Armii Czerwonej" Sergiusza Piaseckiego, stylizowanej na pamiętnik czerwonoarmisty, Zubowa, który uczestniczy w ataku na Polskę i konfrontuje swoje, wbite mu do głowy przez propagandę, poglądy z rzeczywistością na Kresach, obnażając przy okazji absurdy radzieckiej rzeczywistości.
"W ramach wojewódzkich obchodów 80. rocznicy przemianowania Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową w lutym 2022 r. w Muzeum Stutthof w Sztutowie odbyła się konferencja naukowa poświęcona wybranym aspektom dziejów Polskiego Państwa Podziemnego na Pomorzu. Jej współorganizatorami były gdański oddział Instytutu Pamięci Narodowej i Muzeum II Wojny Światowej. Większość zaprezentowanych wówczas referatów uznano za warte szerszej popularyzacji. Niniejsza publikacja zawiera wyniki b...
"Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce miało przynajmniej dwie konsekwencje w sferze dyplomatycznej, których nie spodziewała się ekipa gen. Wojciecha Jaruzelskiego. 19 grudnia 1981 r. o azyl polityczny w Stanach Zjednoczonych poprosił Romuald Spasowski, ambasador PRL w Waszyngtonie. Cztery dni później na podobny krok zdecydował się polski przedstawiciel w Tokio Zdzisław Rurarz, który został szybko przewieziony do USA. Obie ucieczki wywarły wielkie wrażenie na polskiej i świat...
"Szkoły dla mniejszości narodowych, choć podporządkowane jednolitemu polskiemu systemowi szkolnemu i przepisom, pracowały jednak według zróżnicowanych zasad. Wśród nich znajdowały się placówki prowadzące nauczanie w językach ojczystych, szkoły z polskim językiem nauczania i obowiązkową nauką języków narodowych, ale też placówki prowadzące nadobowiązkowe nauczanie języków przodków. Ich funkcjonowanie było uzależnione zarówno od polityki władz par¬tyjnych oraz państwowych wobec...
Album jest ilustracyjną prezentacją dokonań Witolda Pileckiego. Zawiera m.in. niepublikowane dotychczas zdjęcia z rodzinnej kolekcji rotmistrza. Publikacja prezentuje życie Witolda Pileckiego, począwszy od jego przodków, najmłodszych lat, aż po okrutny mord, dokonany 25 maja 1948 r. W albumie znajdziemy fotografie ukazujące Pileckiego jako skauta i uczestnika wojny polsko-bolszewickiej 1919–1920. W wolnej Polsce możemy zobaczyć go jako aktywnego obywatela Ziemi Nowogródzkiej....
"W tomie trzecim zamieszczono wybrane dokumenty wywiadu PRL wytworzone przez Departament I MSW. Pokazują one, jak na uprowadzenie i zamordowanie ks. Jerzego Popiełuszki, proces toruński oraz dalsze reperkusje tych wydarzeń reagowano za granicą, szczególnie w Watykanie. Informacje na ten temat zbierali zarówno funkcjonariusze pracujący w centrali, jak i na placówkach. Służyły one przede wszystkim do bieżącego układania i prognozowania stosunków państwa z Kościołem."...
Czwarty tom publikacji pt. Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa (1944–1956) zawiera pięćdziesiąt artykułów biograficznych dotyczących funkcjonariuszy centrali RBP, MBP, KdsBP i MSW, którzy w latach 1944–1956 pełnili w nich funkcje kierownicze. Publikowane biogramy opracowane zostały na podstawie szerokiej kwerendy archiwalnej oraz dostępnej literatury przedmiotu. Dzięki temu, oprócz szczegółowych informacji na temat przebiegu służby tych osób, czytelnik...
Na przykładzie dziejów Gminy Polskiej Londyn-Południe autor przedstawia życie codzienne lokalnego środowiska emigracji niepodległościowej w jego rodzimym wymiarze - od piątku wieczór do poniedziałku rano. Szkoły sobotnie, harcerstwo, życie towarzyskie, parafie i kluby sportowe składają się na mozaikowy obraz modelu życia społecznego, który stanowił "świat równoległy" dla rzeczywistości krajowej.
Publikacja zbiorowa poświęcona postaci ks. dr. Antoniego Korczoka (1891-1941), górnośląskiego duszpasterza, proboszcza parafii w Gliwicach-Sośnicy, leżącej w Rzeszy Niemieckiej, na pograniczu z Polską. Ks. Korczok zginął w KL Dachau, gdzie osadzono go m.in. za krytykę nazizmu i duszpasterstwo dla Polaków. Korczok działał w Niemczech, należał do (archi)diecezji wrocławskiej i po części z tego powodu jest kapłanem obecnie dość zapomnianym. Tymczasem nie tylko jego męczeńska śmi...
Publikacja jest pokłosiem konferencji naukowej, odbytej w Kielcach w dniach 8-9 listopada 2018 r., dla uczenia setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Składa się z czternastu artykułów o zróżnicowanej tematyce. Autorzy, wśród nich wybitni badacze dziejów Polski w okresie niewoli narodowej, omawiają różne aspekty z historii Polski w okresie pomiędzy upadkiem powstania styczniowego a końcem II RP. Tom otwiera obszerne studium prof. Andrzeja Nowaka o specyfice dz...
"The Markowa massacre is a textbook example of German bestiality during the Second World War. Like many others, it was not properly appraised. […] But what happened in Markowa on 24 March 1944 is not only an example of blatant injustice, but also proof of how much good a person can do. […] Like the Good Samaritan in Christ’s parable, Józef and Wiktoria Ulma decided to help people of other nationalities and faiths. The biblical injunction to love one’s neighbour meant more to ...
Album przygotowany przez Archiwum IPN i Muzeum Kościuszki w Solurze w głównej mierze przedstawia historię pomnika grobowego Tadeusza Kościuszki oraz Kaplicy Polskiej w Szwajcarii. Te wyjątkowe dla narodu polskiego symbole pamięci znajdują się w miejscowości Zuchwil nieopodal Solury. W publikacji zaprezentowano zdjęcia archiwalne z okresu II wojny światowej (ze zbiorów Muzeum Kościuszki w Solurze oraz Wojskowego Biura Historycznego), a także liczne fotografie wykonane współcze...
"Trzeci tom serii ""Urząd do spraw Wyznań. Struktury – działalność – ludzie"" jest kolejną publikacją mającą na celu opisanie: struktur, działalności i pracowników aparatu wyznaniowego Polski ludowej oraz wybranych aspektów jego działalności w latach 1950?1975. Artykuły w nim zamieszczone przybliżają funkcjonowanie aparatu wyznaniowego, przede wszystkim na poziomie wojewódzkim. W wielu przypadkach są to zupełnie nowatorskie studia uzupełniające wiedzę na temat polityki władz ...
Mimo upływu lat historycy wciąż podejmują badania nad początkiem drugiej wojny światowej. Stosunkom między II Rzecząpospolitą a jej ówczesnymi sojusznikami – Francją i Wielką Brytanią – została poświęcona międzynarodowa konferencja „Polacy i Brytyjczycy w obliczu wybuchu II wojny światowej”, zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej, Ambasadę RP w Londynie, Bibliotekę Polską oraz Studium Polski Podziemnej. Do współpracy zaprosiliśmy historyków polskich i brytyjskich. Ko...
Zbiór jedenastu artykułów poświęconych Solidarności Walczącej, z wyróżnieniem Autonomicznego Wydziału Wschodniego. Autorzy opisali struktury Solidarności Walczącej, formy jej działalności i współpracę z opozycją antykomunistyczną w krajach bloku wschodniego. Odrębną część opracowania stanowią wspomnienia przedstawicieli organizacji gruzińskich, tatarskich, ukraińskich i litewskich dotyczące pomocy udzielanej przez Solidarność Walczącą ugrupowaniom antysowieckim działającym w ...
Książka stanowi studium procesu integracji imigrantów polskiech we Francji w latach 1939–1949. Autor analizuje różnorakie jego aspekty w odniesieniu do kilkusettysięcznej społeczności polskich „pracowników cudzoziemskich” (travailleurs étrangers), którzy osiedlili się nad Sekwaną w czasach międzywojennych. Ze szczególną uwagą bada ewolucję trzech czynników „utrzymania polskości” w życiu imigrantów: szkolnictwa polskiego, polskiego duszpasterstwa rzymskokatolickiego oraz życia...
"Książka jest świadectwem czasu, wstępnym, niezobowiązującym i subiektywnym podsumowaniem trzydziestolecia w badaniu najnowszych dziejów politycznych Polski. To zapis relacji między doświadczonymi i czynnymi naukowo historykami, który mówi o ich wzajemnym oddziaływaniu na siebie, przenikaniu poglądów, wpływie różnych szkół metodologicznych i o znaczeniu autorytetów. Prezentowaną dyskusję znamionuje rys indywidualno-osobisty. Refleksja i ocena historiografii najnowszej histor...
"Książka Radosława Budzyńskiego Historyk z Inflant Polskich. Gustaw Manteuffel (1832–1916) jest pierwszą próbą monograficznego spojrzenia na postać zasłużonego historyka. Jednocześnie stanowi ona interesujące studium tożsamości polsko-inflanckiej. Zwrócono w niej też uwagę na wątpliwości, jakie pojawiają się w wypadku badania polskiego dziedzictwa na rubieżach dawnej Rzeczypospolitej. Opracowanie to w dużej mierze bazuje na źródłach nieznanych lub pomijanych, pochodzących ze ...
"„Tego, co się działo na Wołyniu, nie da się opisać” – podobne twierdzenia często pojawiają się w rozmowach z ocalałymi z wołyńskiego ludobójstwa. W jaki bowiem sposób przekazać informacje na temat zbrodni, których dokonali ukraińscy nacjonaliści z OUN i UPA na cywilnej ludności Wołynia oraz Małopolski Wschodniej w latach czterdziestych XX w.? Dla wielu czytelników treści zawarte w niniejszej publikacji będą szokujące i sami zaczną się zastanawiać, jak mogło dojść do tak okr...
Oczywisty związek mediów z polityką – chociaż istnieje od dawna – nie znalazł tak szerokiego odzwierciedlenia w literaturze przedmiotu, na jakie zasługuje. W przedstawionym tomie przyjrzano się temu powiązaniu z różnych perspektyw badawczych, gdyż autorami artykułów są przedstawiciele wielu dyscyplin nauki. Książka ma zatem charakter interdyscyplinarny. Autorzy starali się udzielić odpowiedzi m.in. na następujące pytania: jak doszło do dyskusji nad stworzeniem nowej organiza...
"W ramach projektu Instytutu Pamięci Narodowej „Terror okupacyjny na ziemiach polskich w latach 1939–1945” powstała baza zawierająca nazwiska osób zamieszkujących stale lub czasowo tereny Kreishauptmannschaft Busko, które w latach 1939–1945 poniosły śmierć w wyniku polityki terroru okupanta (zarówno niemieckiego, jak i sowieckiego). Należy zaznaczyć, że jest to pierwsza tak rozległa lista ofiar z podanego terytorium. Publikacja powstała w ramach współpracy z licznymi instytuc...
"Autorska monografia Adama Dziuby „Nowa linia” na czasy po odwilży (1957–1961), jest trzecą i ostatną częścią cyklu Czas przełomu. Destalinizacja, rok 1956 i koniec odwilży w województwie stalinogrodzkim/katowickim (1953–1961), napisanego przez trzech historyków katowickiego Oddziału IPN i składającego się na dzieje województwa stalinogrodzkiego/katowickiego w latach 1953–1961. Tom stanowi próbę opisania kierunku przemian zachodzących w popaździernikowych realiach na lokalnej...
Wojciech Korfanty (1873–1939) to najważniejszy przedstawiciel polskiego ruchu narodowego z Górnego Śląska. Przeciwstawiał się germanizacyjnej polityce władz niemieckich wobec ludności polskiej, walczył o polepszenie sytuacji niższych warstw społecznych. Występował na forum parlamentarnym i na wiecach, był czynny jako dziennikarz i wydawca prasowy, stworzył gazety „Polak” i „Górnoślązak”. W listopadzie 1918 r. został członkiem Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, kierował jej wy...
Publikacja to zbiór artykułów dedykowanych prof. Janowi Drausowi - w związku z jego 70. urodzinami. Autorzy zgromadzonych tekstów (często uczniowie, przyjaciele i współpracownicy Jubilata) wyrazili swoją uznanie wobec tego historyka, działacza opozycji demokratycznej w PR, byłego senatora RP, twórcy i rektora przemyskiej uczelni wyższej oraz członka Kolegium IPN. Wśród artykułów nie zabrakło również obszernego biogramu Profesora oraz wykazu jego prac.
"13 kwietnia 2018 r. w podziemnych salach segedyńskiej katedry na południowych Węgrzech zebrało się kilkoro historyków polskich i węgierskich, by wspólnie porozmawiać o roli, jaką w dziejach ruchów opozycyjnych okresu komunistycznego odegrała młodzież studencka. Spotkanie to odbyło się w ramach polsko-węgierskiej konferencji naukowej „Opozycja akademicka w Polsce i na Węgrzech w latach 1956–1989”, zorganizowanej przez Konsulat RP w Segedynie, Polsko-Węgierskie Stowarzyszenie ...
