IPN Pozostałe - książki, ebooki i audiobooki

Historia Wołynia nie skończyła się w 1945 r., wraz z wyjazdem ocalałych z wojennej pożogi Polaków, lecz miała swoją burzliwą kontynuację. Powojenne dzieje Wołynia są historią Ukraińców – dawnych sąsiadów zza miedzy i współobywateli Rzeczypospolitej, dla których zakończenie drugiej wojny światowej nie oznaczało końca problemów i początku nowego życia, lecz było tylko niezauważalnym epizodem w ciągu tragicznych wydarzeń rozpoczętych we wrześniu 1939 r. Masowe represje, deportac...

Opracowanie obszernych fragmentów maszynopisu Juliena Bryana „Russian Winter” – pracy niepublikowanej za życia autora, zawierającej jego notatki z czasu współpracy z misją UNRRA w Polsce i ZSRR na przełomie lat 1946 i 1947 – oraz prezentacja wybranych fotografii z tej podróży, poprzedzone wprowadzeniem służącym zarysowaniu tła wydarzeń.

Prezentowana książka została poświęcona działalności Sondergericht Kattowitz, czyli Sądu Specjalnego w Katowicach. Był to niemiecki sąd karny utworzony we wrześniu 1939 r., po zajęciu obszaru przedwojennego województwa śląskiego przez Wehrmacht. Działał do stycznia 1945 r. w rejencji katowickiej, gdzie okupant prowadził specyficzną politykę narodowościową (folkslista). Sytuacja narodowościowa na tym terenie znalazła swoje odbicie w orzecznictwie sądowym. Sondergericht funkcjo...

Książka "O niepodległość i socjalizm. Studia i szkice z dziejów Polskiej Partii Socjalistycznej" to propozycja nowego spojrzenia na dzieje ruchu socjalistycznego i zarazem zaproszenie do podjęcia nowych, pogłębionych badań źródłowych nad złożoną historią niepodległościowego nurtu polskiego socjalizmu. Publikacja zawiera czternaście artykułów- prezentujących oryginalne ustalenia i opartych w dużej mierze na mniej znanych lub pomijanych dotychczas materiałach źródłowych.

Wydawnictwo stanowi tłumaczenie na język niemiecki wydanej w 2016 r. przez IPN Katowice i Instytut Śląski w Opolu publikacji pt. "Górny Śląsk w Polsce Ludowej. Tom 1. Przełomy i zwroty",red. Adam Dziurok i Bernard Linek, zawierającej 14 tekstów opisujących górnośląską specyfikę, regionalne uwarunkowania oraz reperkusje kluczowych wydarzeń w dziejach systemu komunistycznego i Polski w latach 1945–1989. Znajdziemy tu m.in. teksty o „polskich miesiącach” (1956, 1968, 1970, 1980,...

Niniejsza publikacja, oparta na szerokim materiale źródłowym, jest zwieńczeniem wieloletnich badań poświęconych funkcjonowaniu partii komunistycznej w krakowskiej Hucie im. Lenina, mającej przecież status zakładu specjalnego znaczenia dla gospodarki PRL. Opracowanie dotyczy działalności Komitetu Fabrycznego PZPR w HiL w okresie rządów Władysława Gomułki, zarówno w czasach względnego spokoju, jak i w momentach napięć społecznych związanych z wydarzeniami Marca ’68 czy Grudnia ...

Książka zawiera dziesięć studiów przygotowanych przez specjalistów zajmujących się problematyką okupacji niemieckiej i sowieckiej na ziemiach polskich w latach 1939–1941 oraz pięć krótkich podsumowań, które w zamyśle wydawców miały stanowić porównanie obu okupacji. Autorami studiów są wybitni historycy, z dużym dorobkiem naukowym oraz nie mniejszą orientacją w literaturze przedmiotu.

Wspomnienia uczestnika inwazji sił zbrojnych Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Ich autor w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r. w składzie wojsk 2 Armii przekroczył granicę tego państwa i spędził na jego terenie 65 dni. Choć był tylko jednym z ponad 25 tys. polskich żołnierzy (do tego na najniższym szczeblu dowodzenia), choć nie miał żadnego wpływu na przebieg wydarzeń, to do dziś odczuwa wyrzuty sumienia. Postanowił zatem złożyć świadectwo i w pierwszoosobowym przekazie hi...

Niniejsza publikacja udowadnia, że szeroko rozumiane źródła epistolarne są cennym materiałem do poznania przeszłości komunistycznej Polski. List i jego pochodne nie tylko służyły do komunikacji społecznej i instytucjonalnej, lecz były także narzędziem politycznym, formą protestu i interwencji, a nawet „bronią słabych” w walce z opresyjnym reżimem. Mimo ograniczeń systemowych wpływały na ówczesną rzeczywistość polityczną, społeczną, kulturalną i gospodarczą. Czytając tę książk...

Przekazywane dzieło jest kontynuacją podjętych wcześniej rozważań – w roku 2019 ukazał się tom I książki. W publikacji znalazły się teksty w różnorodny sposób ujmujące zagadnienie współpracy duchowieństwa z opozycją. Zaprezentowano w niej sylwetki poszczególnych kapłanów, opisy parafii, a także portrety zbiorowe.

Monografia poświęcona konfliktowi, do jakiego doszło 26 czerwca 1959 r. w Kraśniku Fabrycznym na Lubelszczyźnie między mieszkańcami a władzą komunistyczną na tle starań o budowę kościoła katolickiego w tym przyfabrycznym mieście.

Ruch społeczny „Solidarność”, który stanął przeciw władzy komunistycznej w latach osiemdziesiątych, nie ograniczał się do pracowniczego związku NSZZ „Solidarność”. Współtworzyły go inne grupy społeczne, w tym również środowiska rolnicze. Walka o rejestrację NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarności”, do której ostatecznie doszło w maju 1981 r., stanowiła jedno z głównych pól konfliktu z władzą po Sierpniu ’80.

Fascynująca biografia wywodzącego się z rodziny polsko-francuskiej, urodzonego na Litwie, wychowanego w polsko-żydowskim Wilnie Sergiusza Kościałkowskiego. Książka opisuje wnikliwie losy i walkę pokolenia Polski niepodległej zniszczonego przez totalitaryzmy niemieckich nazistów i rosyjskich bolszewików. Tom trzeci ukazuje eliminacje konfidentów i kolaborantów sowieckich, działalność bojową oddziałów AK po wejściu Sowietów, masakrę oddziału „Fakira” dokonaną przez formację dyw...

Publikacja Instytutu Pamięci Narodowej poświęcona Zofii i Zbigniewowi Romaszewskim powstała w wyniku współpracy naukowców i świadków historii, którzy zechcieli przelać na papier swoje wspomnienia. Romaszewscy byli zaangażowani w działalność opozycyjną od lat siedemdziesiątych XX w. Służyli pomocą finansową i prawną prześladowanym robotnikom po Czerwcu ‘76, nagłaśniali przypadki represji, informowali społeczeństwo o jego prawach. Działali w Komisji Interwencji i Praworządności...

Publikacja wpisuje się w nurt badań naukowych poświęconych historii Mazowsza Północnego w okresie II wojny światowej, których znaczny rozwój można zaobserwować w ostatnim czasie. Inspiracją do jej powstania była konferencja naukowa zatytułowana „Źródła archiwalne do historii Mazowsza Płockiego w latach 1939–1945”, zorganizowana 28 września 2023 r. przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie i Archiwum Państwowe w Płocku. W książce wyniki swoich kwerend zamieścili p...

Pierwsza z planowanego cyklu publikacji poświęconych siedzibom ziemiańskim na ziemiach wschodnich II RP, ich dziejom oraz znanym i mniej znanym właścicielom i mieszkańcom. Uwzględniono nie tylko pałace i zamki, lecz także wiele obiektów mniejszych i skromniejszych, mało znanych lub pomijanych w literaturze fachowej i w przewodnikach turystycznych. Niemal wszystkie obiekty autor opracowania odwiedził osobiście (niektóre po kilka razy), wykonując przy tej okazji dokumentację fo...

Pamięć rodzinna to wspólne dziedzictwo narracji, rytuałów, emocji, wartości oraz materialnych świadectw przeszłości w postaci wspomnień, dokumentów czy fotografii, przekazywanych w kręgu rodziny poprzez kontakty międzypokoleniowe. To w rodzinie, będącej podstawową komórką społeczeństwa, padają pierwsze pytania o przeszłość i kształtują się najwcześniejsze wyobrażenia o minionych wydarzeniach, a codzienne wspomnienia o losach przodków nadają nową perspektywę spojrzeniu na kult...

Autor opowiada o dziejach Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, która w 1940 r. jako pierwsza formacja Polskich SiłZbrojnych na Zachodzie wyruszyła u boku sojuszników w bój na lądzie przeciwko Niemcom. Czytelnik jest świadkiem tworzenia Brygady we Francji i jej pospiesznego szkolenia w spartańskichwarunkach, płynie z żołnierzami za koło podbiegunowe, poznaje ichdramatyczne losy w warunkach polarnych, uczestniczy w heroicznejwalce przeciwko siłom Wehrmachtu o norweski ...

Niniejszy tom trzeci, zamykający wspomnienia Leona Babińskiego, poświęcony jest Smarżowej - majątkowi wniesionemu w posagu przez Marię z Rutowskich Babińską. Autor z wyjątkową wrażliwością i historyczną precyzją odtwarza świat ziemiaństwa Podkarpacia - właścicieli okolicznych dworów, ich koligacje, wykształcenie, stan majątkowy i życie towarzyskie. Nie pomija przy tym duchowieństwa ani wyróżniających się rodzin chłopskich, tworzących barwny obraz lokalnej społeczności.Wspomni...

Marian Feliks Karczewski przyszedł na świat 26 grudnia 1921 r. we wsi Borki, gmina Jadów, powiat radzymiński. Dzieciństwo i młodość spędził w Zawiszynie, gdzie zastała go wojna. Wrześniowy exodus 1939 r., a następnie czas konspiracji, niemieckiego więzienia i pobytu w hitlerowskich obozach: Gross-Rosen, Dora i Bergen-Belsen, opisał w swych znakomitych literacko, a zarazem wiernie ukazujących tamtą rzeczywistość pamiętnikach. Wyzwolony przez amerykańskie wojska szczęśliwie pow...

Książka ukazuje dzieje polskiego wywiadu na wychodźstwie w latach II wojny światowej. Zgodnie z oczekiwaniami współczesnego czytelnika ma przystępną formę, jest wciągająca i bogato ilustrowana, a jednocześnie spełnia wymogi stawiane pracom o charakterze akademickim, naukowe i dydaktyczne. Dla jej autora kluczowym celem było poszukiwanie w historii polskiego wywiadu instytucjonalnych i osobowych patronów dla naszych współczesnych służb specjalnych (ABW, AW, SKW, SWW), a także ...

Książka opisuje źródła wiedzy historycznej i pamięci o przeszłości, na podstawie których kształtowane są przez Polaków zbiorowe wyobrażenia o minionych wydarzeniach z przeszłości narodowej, wspólnot lokalnych oraz rodzinnych. Obejmuje zatem problematykę "filtrów", przez które w różnym stopniu przeobrażony obraz historii przesącza się do społecznej świadomości. Szczególne miejsce w pracy poświęcono mediom i miejscom pamięci oraz szkolnej edukacji historycznej. Opracowanie jest...

Antologia prezentuje obszerny wybór tekstów historyków tworzących poza krajem w latach 1945–1989, publikowanych w czasopismach ukazujących się wówczas na emigracji. Artykuły te dotyczą zagadnień związanych z badaniami historycznymi prowadzonymi za „żelazną kurtyną”. Publikacja została podzielona na dwie części: Teksty programowe oraz Recenzje i artykuły recenzyjne. Wśród autorów artykułw znaleźli się m.in. Jan Ciechanowski, Władysław Dziewanowski, Oskar Halecki, Leon Koczy, ...

Roman Zelek urodził się w 1893 r. w Wełczu, w parafii Busko-Zdrój. Po ukończeniu proseminarium w Pińczowie wstąpił do Seminarium Duchownego w Kielcach i w 1915 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Pierwsze probostwo objął w 1918 r. Prowadził bardzo pracowite życie kapłana i społecznika. Po przejściu na emeryturę został zachęcony przez archiwistę diecezji kieleckiej ks. prałata Tomasza Wróbla do spisania pamiętnika. Pracował nad nim 6 lat (1969-1975), dokumentował zachodzące pro...

Publikacja poświęcona historii województwa lubelskiego w okresie Polski lubelskiej. Określenia powyższego używano w odniesieniu do terytorium, nad którym władzę sprawował PKWN i Tymczasowy Rząd Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od lipca 1944 r. do przełomu stycznia i lutego 1945 r., gdy władze centralne stopniowo opuszczały Lublin. W książce omówiono: ujawnianie się struktur cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego, stronnictwa polityczne związane z PPP, niepodległościowe f...

Termin „zbrodnia pomorska 1939” oznacza eksterminację przez Niemców na terenie przedwojennego województwa pomorskiego, polskiej ludności cywilnej (głównie inteligencji, ale także rolników i robotników), osób chorych psychicznie, a także pomorskich Żydów, której dokonano w pierwszych miesiącach okupacji. Pierwsza monografia zbrodni pomorskiej udziela nowej, pełniejszej odpowiedzi na pytanie dlaczego skala zbrodni niemieckich na terenie przedwojennego województwa pomorskiego by...

Oddawany do rąk Czytelników tom zawiera 21 artykułów poświęconych prasie polskiej na obczyźnie oraz emigracyjnym ośrodkom wydawniczym i wydawcom w latach 1939–1990. Przedstawiają one m.in. historię polskich oficyn emigracyjnych w Wielkiej Brytanii, aktywność wydawniczą Związku Harcerstwa Polskiego na obczyźnie, działalność wydawnictwa Editions Spotkania, charakterystykę środowiska paryskiej „Kultury”, dzieje pism katolickich („Miecz Ducha” i „Sprawa”), wydawanego w Jerozolimi...

Crime and Pillage presents a reality from Poland’s past that still painfully reverberates today, 80 years after it finished occurring – the German occupation of Poland from 1939 to 1945. Every Pole seems to have a story – a grandparent, aunt, or uncle that was murdered, became an slave laborer, or suffered fear and persecution form the Germans. In addition, despite Poland’s continual growth since the fall of communism, the effects of Germany’s literal economic disembowelment ...

Koncepcja obrony Polski we wrześniu w 1939 r. opierała się na idei działania sojuszów wojskowych. W ich myśl 3 września Francja, w ślad za Wielką Brytanią, wypowiedziała Niemcom wojnę. Mimo zobowiązań politycznych nie pospieszyła jednak Polsce z pomocą zbrojną. Umożliwiła natomiast na swoim terytorium rekonstrukcję władz RP – co pozwoliło zachować ciągłość polskiej państwowości – i odbudowę WP. Formacja utworzona z Polaków przebywających we Francji, w Belgii, Holandii i Wielk...

Środowisko filmowe Polski Ludowej doczekało się licznych opracowań. Najczęściej jednak koncentrują się one na życiu prywatnym ludzi filmu lub ich warsztacie zawodowym. Niewiele publikacji naukowych ukazuje ówczesnych filmowców w realiach komunistycznego państwa: ich postawy polityczne, relacje z partią, resortem kultury, aparatem bezpieczeństwa i cenzurą, zaangażowanie w inicjatywy opozycyjne bądź przeciwnie – w działania propagandowe władz. Odpowiedzią na potrzebę pogłębieni...

Rok 1921 na Górnym Śląsku zdominowały dwa wydarzenia, które miały decydujące znaczenie dla przyszłości regionu i jego mieszkańców – plebiscyt, przeprowadzony 20 marca, oraz III powstanie śląskie. To ostatnie na ponad dwa miesiące przekształciło dużą część obszaru plebiscytowego w teatr działań wojennych. Teksty zawarte w pierwszym tomie koncentrują się na plebiscycie górnośląskim,  kazanym w szerokim kontekście – zarówno lokalnym, jak i międzynarodowym. Temat ten był przez la...

Najbardziej spektakularną odpowiedzią załóg zakładów pracy województwa katowickiego na wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. były strajki oraz próby ich podjęcia. Stanowiły one logiczną konsekwencję doświadczeń zebranych przez polskie społeczeństwo podczas protestów latem 1980 r. oraz w czasie kolejnych szesnastu miesięcy rewolucji „Solidarności”. W porównaniu z nimi strajki grudniowe odbywały się w zupełnie innych warunkach. To, co wcześniej było legalne i dozwolone...

Seria „W imieniu Polski Walczącej” poświęcona jest Armii Krajowej – największej organizacji konspiracyjnej w okupowanej przez Niemców Europie (latem 1944 r. walczyło w jej szeregach ponad 350 tys. żołnierzy). Jej geneza, co znamienne, przez dzieje jej poprzedniczek – Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej, sięga dni klęski wrześniowej 1939 r. i jest dowodem na nigdy niegasnącą wiarę Polaków w odzyskanie niepodległości. Świadczy też o ciągłości oporu społeczeństwa p...

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego, nazywany dekretem sierpniowym lub sierpniówką, jest jednym z najbardziej znanych aktów prawnych komunistycznej Polski. Choć dokument ten był już przedmiotem badań naukowych, to skala jego zastosowania, a także dosyć szczególny charakter zamieszcz...

W Polsce Ludowej opowieść o walkach na Pomorzu Zachodnim zyskała znaczenie wykraczające poza samo upamiętnienie żołnierskiego poświęcenia.Budowano narrację, która miała kształtować pamięć zbiorową, przyspieszać integrację Ziem Odzyskanych z resztą kraju, uzasadniać trwałość granicy na Odrze, Nysie i Bałtyku oraz umacniać sojusz ze Związkiem Sowieckim. Walki te stawały się także narzędziem legitymizacji władzy – zwłaszcza przez wiązanie ich z biografiami kluczowych postaci reż...

Pakiet: Z nieludzkiej ziemi do krainy maharadżów T.1-2Tysiące Polaków z Kresów Wschodnich jednej nocy 1940 lub 1941 r. utraciło swoje dotychczasowe życie, ciężko zarobiony majątek, a niekiedy również rodzinę. Zostali zmuszeni do wyruszenia w niechcianą i bolesną podróż na wschód - w głąb Związku Sowieckiego. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski część Polaków z zesłania do ZSRS trafiła do Indii. Ich wojenne losy przedstawiono w niniejszym albumie.Publikacja powstała w głównej ...

Prezentowany tom dzienników zawiera zapiski kard. Stefana Wyszyńskiego z 1974 r.

Publikacja ukazuje funkcjonowanie Polskiego Narodowego Komitetu Demokratycznego pod przewodnictwem Stanisława Mikołajczyka w szerokim kontekście rzeczywistości emigracyjnej, międzynarodowej, jak i krajowej. Przez cały okres działalności PNKD zdecydowanie zabiegał o odzyskanie przez Polskę niepodległości. Jego liderzy przy każdej sposobności przypominali politykom i społeczeństwom zachodnim o sprawie polskiej, a także o sytuacji w pozostałych krajach za żelazną kurtyną, czynią...

Karol Libelt napisał: "Naród żyje, dopóki język jego żyje, bez języka narodowego nie ma narodu". Ta myśl przyświecała Polakom na przestrzeni naszej dramatycznej historii i dlatego pomimo 123 lat zaborów przetrwał naród i przetrwał język. Pamiętały o tym zagrożeniu polskie władze emigracyjne w Wielkiej Brytanii. Z inicjatywy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie we wrześniu 1944 r. powstał Komitet Ochrony Czystości Języka Polskiego, w skład którego weszli pisarze, dzi...

Oddawany do rąk Czytelników tom źródłowy odkrywa historię nieustannych podchodów, sporów, rywalizacji i pozornych lub rzeczywistych ustępstw, jakie zdominowały relacje między kierownictwem Komitetu ds. Radia i Telewizji a dużą częścią jego pracowników w okresie tzw. karnawału Solidarności. W tle tych stosunków trwała ogólniejsza rozprawa między aparatem partyjno-państwowym a niezależnymi związkami zawodowymi, rozgrywająca się również w kontekście działalności peerelowskiego a...

W świetle obowiązującej w PRL konstytucji stan wojenny w 1981 r. wprowadzono niezgodnie z prawem. Wyciągając wnioski z tych wydarzeń, a jednocześnie chcąc zabezpieczyć się na wypadek wybuchu niezadowolenia w przyszłości, najpierw zmieniono ustawę zasadniczą, a następnie rozpoczęto prace nad przygotowaniem nowego stanu nadzwyczajnego. Nad planami wprowadzenia stanu wyjątkowego pracowano w zaciszu gabinetów Minerstwa Spraw Wewnętrznych oraz Ministerstwa Obrony Narodowej od 1983...

Wojna polsko-sowiecka 1919-1920-1921 była dramatyczną "wojną o wszystko" i jednym z najważniejszych, a zarazem najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach dwudziestowiecznej Polski. Klęska mogłaby oznaczać likwidację niepodległego państwa, trwałą sowietyzację narodu oraz utratę elit zdolnych do odbudowy niezależnej państwowości.Konflikt ten od lat przyciąga uwagę polskiej historiografii. Dotychczasowe badania - podobnie jak przed 1939 r. - opierały się głównie na źródłach polskic...

Wśród licznych opracowań poświęconych dziejom Polskich Sił Zbrojnych ta książka zajmuje miejsce szczególne - ukazuje sport i kulturę fizyczną jako ważny element życia codziennego żołnierzy, zarówno w czasie wojny, jak i na emigracji.Autor sięgnął do niepublikowanych archiwaliów londyńskich, prasy wojennej oraz relacji uczestników i podjął próbę przedstawienia fascynującego świata żołnierzy-sportowców, dla których sport był formą zachowania tożsamości, hartu ducha, a zarazem s...

Józef Wójcik był komendantem Obwodu Łuck AK krypt. "Łan" działającego na Wołyniu w okresie II wojny światowej. W młodości walczył o wolność Polski z okupantem sowieckim oraz brał udział w obronie ludności cywilnej brutalnie mordowanej w latach czterdziestych XX w. na Wołyniu przez ukraińskich nacjonalistów z OUN i UPA. Następnie został zesłany do obozów pracy przymusowej na Syberii.W swoich wspomnieniach Józef Wójcik przedstawia działalność polskiej konspiracji na południowo-...

W czwartym tomie Kresowych rezydencji przedstawiono 55 miejscowości z zespołami rezydencjalnymi z przedwojennego województwa wołyńskiego. Jedynie w 30 z nich zachowały się - w różnym stanie - główne obiekty: dwory, pałace lub zamki. Stanowią one niespełna 5 proc. ogólnej liczby siedzib ziemiańskich istniejących na tym obszarze przed II wojną światową. Wszystkie znajdują się obecnie w granicach Ukrainy.Wśród obiektów, które dotrwały do naszych czasów, na pierwszy plan wysuwają...

Autorzy artykułów zawartych w książce przygladają się początkom polskiej transformacji ustrojowej w 1989 r. ze specyficznej perspektywy - samej Warszawy oraz jej mieszkańców, ponieważ dotychczasowe badania sytuowały ją przede wszystkim w kontekście ogólnokrajowym i międzynarodowym, a tylko sporadycznie w regionalnym i lokalnym.Siłą rzeczy stolica jest stałym tłem wydarzeń państwowych i politycznych, a także społecznych, kulturalnych i gospodarczych - ale sama na ogół nie staj...

Celem albumu jest ukazanie skali destrukcji dokonanej przede wszystkim przez Niemców w okresie II wojny światowej, wskazanie zmian zaszłych w krajobrazie Lublina w ich wyniku, a także dokonanie porównania wyglądu wybranych obiektów i miejsc zniszczonych we wrześniu 1939 r., w trakcie wysiedleń Wieniawy, w wyniku likwidacji lubelskiej dzielnicy żydowskiej, sowieckiego bombardowania w maju 1944 r. oraz w czasie walk o miasto w lipcu tego roku z ich stanem pierwotnym oraz dzisie...

Polskie losy żołnierskie oraz kombatanckie postawy społeczno-polityczne po zakończeniu II wojny światowej we Francji doczekały się odrębnego omówienia. Autor analizuje dzieje polskiego ruchu kombatanckiego na ziemi francuskiej w latach 1944–1970. Pokrótce odnosi się do okresu międzywojennego i jego tradycji, a jednocześnie kreśli trendy powojenne i lewicowe sympatie niektórych uczestników walk na Zachodzie. Publikacja ukazuje związki polskich organizacji kombatanckich we Fran...

Działalność aparatu represji ciągle pozostaje jedną z białych plam historii Polski po II wojnie światowej. Dotyczy to w szczególności dziejów lokalnych na Ziemiach Zachodnich. Na procesy związane z osadnictwem, wysiedleniami, powstawaniem tożsamości nowych mieszkańców, zmianami politycznymi i gospodarczymi nakładały się podejmowane przez władze wysiłki budowania systemu totalitarnego. Funkcjonariusze policji politycznej, znanej pod nazwą Urzędu Bezpieczeństwa, mieli za zadani...

Zachowana w układzie problemowo-chronologicznym praca jest wycinkiem biografii pretekstowej, w której główny nacisk badawczy został położony – oprócz samej postaci gen. Kazimierza Sosnkowskiego – na ukazanie struktur organizacyjnych i działania Ministerstwa Spraw Wojskowych w okresie wojen o granice 1919–1921. Prezentuje ponadto politykę wojskową oraz szeroko rozumiane zaplecze frontu, które przez systemy zaopatrywania, szkolenia i uzupełniania Wojska Polskiego wpłynęło na pr...

Das vorliegende Buch ist die erste Monographie, die das Thema Volksdeutscher Selbstschutz in Polen in seiner ganzen Komplexität und in Bezug auf alle Besatzungsgebiete darzustellen versucht. Der Selbstschutz wurde offiziell zwischen 8. und 10. September 1939 von Heinrich Himmler ins Leben gerufen. Er war eine aus Mitgliedern der hiesigen deutschen Minderheit bestehende Miliz, die während des deutschen Angriffs auf Polen und in den folgenden Monaten auf den von der Wehrmacht e...

Francuska Misja Wojskowa przybyła do Polski w kwietniu 1919 r., by wesprzeć organizację i szkolenie odradzającej się armii. W najtrudniejszych dla niepodległej Rzeczypospolitej latach 1919–1920, szczególnie podczas wojny z Rosją Sowiecką, kilka tysięcy żołnierzy francuskich pełniło służbę na rzecz Wojska Polskiego. Misją kierował gen. Paul Henrys. Wspieranie przez niego sprawy polskiej spotykało się z otwartą krytyką we Francji. W prezentowanej Czytelnikom książce ukazano na ...

„Henryk Urbanowicz (1926–1949) w niepodległej Polsce żył tylko trzynaście lat. Najpierw Sowieci, a później Niemcy odebrali mu wolność. Po wojnie również nie mógł się nią cieszyć. Komuniści zamordowali go, gdy miał zaledwie 23 lata. Bardziej zapamiętał w swoim krótkim życiu chłód kolby pistoletu maszynowego, rękojeść TT-ki, wiejskie kwatery, akcje partyzanckie, niż zapach świeżego druku zeszytów szkolonych i podręczników. Okupanci odebrali mu wszystko oprócz dumy i przynależno...

Osiem artykułów zawierających wnikliwą analizę przemian polityczno-społecznych zachodzących w latach 1988–1990. Analizowane przez autorów zagadnienia odnoszą się do obrad okrągłego stołu (m.in. podziału na opozycję „konstruktywną i opozycję „ekstremalną”), wyborów 4 czerwca 1989 r. (m.in. kontrowersji dotyczących listy krajowej), odbudowy NSZZ „Solidarność” (m.in. ujawniania struktur związkowych), reformy MSW (m.in. bezprawnego niszczenia dokumentacji i weryfikacji funkcjonar...

Historia formacji porządku publicznego w Polsce to obszar intensywnie eksplorowany przez historyków, prawników, politologów i socjologów, w dalszym ciągu szereg kwestii pozostało jednak niezgłębionych. Ewolucja organizacyjna, zakres uprawnień, praktyczne aspekty aktywności to tematy wciąż aktualne. Publikacja ma na celu pogłębienie stanu wiedzy historycznej i prawnej dotyczącej funkcjonowania polskich formacji policyjnych począwszy od 1919 r. aż do czasów współczesnych. Istot...

Najbliższy współpracownik wojskowy Józefa Piłsudskiego, Naczelny Wódz Sił Zbrojnych, nieugięty strażnik niepodległości, honoru i praw Polski na arenie międzynarodowej - został uczczony przez Sejm RP uchwałą ustanawiającą rok 2025 Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego. Oddana do rąk Czytelników praca, będąca poprawioną, zmienioną i rozszerzoną wersją albumu wydanego w 2012 r., jest biografią ilustrowaną Sosnkowskiego w ujęciu pretekstowym. To opowieść o Polakach walczących ...

Publikacja "Urząd do spraw Wyznań. Struktury, działalność, ludzie", t. 5, ma wypełnić lukę badawczą dotyczącą kadr Urzędu ds. Wyznań. Jest to pierwsze szersze opracowanie zwarte poświęcone tej ważnej problematyce, która będzie podejmowana w dalszych badaniach prowadzonych w ramach IPN. Tom składa się z trzech części: Centrala, Struktury wojewódzkie - portrety zbiorowe oraz Struktury wojewódzkie - sylwetki. Opublikowano w nim artykuły poświęcone kierownictwu Urzędu – Jerzemu S...

Prezentowany Dzienniczek ks. Stanisława Bełcha (1904–1989), pochodzącego z diecezji przemyskiej niezłomnego kapłana, który przeszło połowę życia spędził poza Polską, wybitnego historyka (autora m.in. monumentalnych prac o Pawle Włodkowicu i św. Stanisławie ze Szczepanowa) oraz katolickiego wydawcy (założyciela Katolickiego Ośrodka Wydawniczego „Veritas” w Londynie, inicjatora przetłumaczenia z łaciny i wydania w języku polskim Sumy teologicznej św. Tomasza z Akwinu), jest nie...

Dla dużych i małych Czytelników, którzy od kilkunastu już lat towarzyszyli Antkowi Srebrnemu i jego przyjaciołom w wojennych wędrówkach, nie mamy niestety dobrych wieści. Prezentowany dwunasty zeszyt jest jednocześnie ostatnim odcinkiem całej serii. Podobnie jak i w dwóch poprzednich, nie opowiedziano w nim – przynajmniej do pewnego momentu – losów samego Antka, ale jego starszego brata Sebastiana.Zeszyt ten zabierze nas w fascynującą przygodę po zakamarkach wileńskiej legali...

Poezja pokolenia wojennego wyrastała z dylematów artystów w obliczu konfliktów zbrojnych. Twórczość tej generacji dowodzi, że Muzy w czasie wojny nie muszą milczeć, poeta niekoniecznie winien ustąpić żołnierzowi, a jego głos ma siłę wykraczającą poza okoliczności historyczne. Maciej Urbanowski żywo portretuje twórców z odwagą angażujących się w konspirację i walkę. Na nowo odczytuje okupacyjne czasopisma i je problematyzuje. Monografia zawiera obszerny aneks z materiałem źród...

Zeszyt ćwiczeń i łamigłówek nawiązujący tematyką do z. 2 serii komiksowej "Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939-1946".
Czytelnicy wraz z bohaterami komiksu uczestniczą w ważnych wydarzeniach z czasów II wojny światowej.
Rozwiązując rysunkowe, matematyczne i słowne zagadki, jednocześnie utrwalają wiedzę historyczną.

Archiwum Historyczne Sekretariatu Stanu (ASRS) zawiera w swoich zbiorach dokumenty dotyczące papieskiej dyplomacji z XIX i XX w. Zespół Piusa XII (1939–1958) zawiera dokumenty dotyczące relacji papieża do Polski i Polaków. Odpowiada na pytanie o zakres wiedzy Watykanu na temat zbrodni nazistowskich i sowieckich. Ukazuje działania dyplomacji watykańskiej wobec systemów totalitarnych. Inwentarz przygotowany przez IPN dotyczący jednej z serii narodowych „Polska” jest pierwszym t...

Nie chcemy seryjnej produkcji magistrów stanowi zbiór relacji dotyczących strajku studentów uczelni łódzkich, jednego z najdłuższych strajków okupacyjnych młodzieży akademickiej w powojennej Europie, który przeprowadzono na przełomie stycznia i lutego 1981 r. Protestujący domagali się m.in. wprowadzenia autonomii uczelni w kwestiach naukowych i dydaktycznych, wydłużenia studiów do 5 lat, zniesienia obowiązkowego nauczania języka rosyjskiego, zmian w odbywaniu służby wojskowej...

Kompleks zagadnień dotyczących Europy Środkowej od wielu lat koncentruje uwagę polityków, intelektualistów, uczonych i artystów. Kwestie terminologii, struktury geopolitycznej, rozległości terytorialnej, specyfiki doświadczenia historycznego regionu i wspólnoty kulturowej zamiesz-kujących go narodów pośród wielu innych powracają w refleksji powstającej często w reakcji na wyzwania współczesności. W niniejszym tomie – pierwszym z cyklu – podejmujemy przede wszystkim tematykę d...

Po zakończeniu II wojny światowej żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie musieli zmierzyć się z trudną decyzją o powrocie do Polski „ludowej” lub pozostaniu na emigracji. Pomimo obaw część środowiska żołnierzy PSZ decydowała się na repatriację. Tymczasem nowe władze w kraju, pozornie do niej zachęcając, uznawały powracających wojskowych za „element politycznie wrogi” – wysłanników i sprzymierzeńców emigracji politycznej skupionej wokół Rządu Rzeczypospolitej Polskiej n...

Publikacja Opolska bezpieka 1945–1956. Struktury – kadry i obsada stanowisk kierowniczych cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim. Informator personalny przedstawia stan wiedzy na temat historii cywilnych organów bezpieczeństwa państwa na Śląsku Opolskim w latach 1945–1956. Część pierwsza dotyczy okresu od 1945 do 1950 r. i porusza m.in. takie zagadnienia jak zdobycie regionu przez Armię Czerwoną po klęsce III Rzeszy, sytuacja społeczno-polityczna na Śląsk...

Publikacja opisuje działania władz komunistycznych wobec Kościoła katolickiego w dekanacie Janów Lubelski w latach 19441981. Jej celem jest ukazanie stosunku władz komunistycznych do Kościoła katolickiego w dekanacie Janów Lubelski w latach 19441981. Tak postawiony cel pracy pociągnął za sobą wiele szczegółowych pytań, na które autor stara się odpowiedzieć w książce: Jakie było położenie i przynależność administracyjna tego terenu Jaka była specyfika ludności tu zamieszkujące...

W imieniu Polski walczącej T.1 Zamach na Kutscherę, Sławomir Zajączkowski, Krzysztof WyrzykowskiListopad 1943. W okupowanej Warszawie masowo giną rozstrzeliwani w ulicznych łapankach mieszkańcy. Nie wiadomo kim jest tajemniczy dowódca policji i SS, stojący za rozkazami o masowych egzekucjach. Dowódca Armii Krajowej wydaje rozkaz ustalenia jego personaliów i likwidacji zbrodniarza.Zadanie to otrzymują: szef wywiadu Kompanii Dyspozycyjnej ,,Pegaz" Kedywu Komendy Głównej ...

W imieniu Polski Walczącej T.3 Akcja pod Arsenałem, Sławomir Zajączkowski, rysunki Krzysztof WyrzykowskiBohaterami komiksu są autentyczne postacie: Jan Bytnar "Rudy", Aleksy Dawidowski "Alek" i Tadeusz Zawadzki "Zośka".Marzec 1943 r. Gestapo celnie uderza w warszawskie Szare Szeregi. W ręce Niemców wpada najpierw dowódca Hufca Praskiego phm. pchor. Henryk Ostrowski "Heniek", a po kilku dniach - dowódca Hufca "Południe" phm. pchor. Jan Bytnar "Rudy". Czy złapani i katowani w s...

Przedstawiamy Czytelnikom czwarty tom wydawnictwa Polska pod okupacją 1939–1945. Na jego łamach publikujemy artykuły naukowe przygotowywane w ramach Centralnego Projektu Badawczego „II wojna światowa i okupacje ziem polskich 1939–1944/45” (wcześniej: „Losy Polski i jej obywateli w latach II wojny światowej” oraz „Ziemie polskie pod okupacją 1939–1945”). Celem tego przedsięwzięcia jest krytyczna ocena dotychczasowego dorobku w badaniach nad dziejami Polski w latach 1939–1945 o...

Przełom lat 20. i 30. XX wieku przyniósł dekadę ogromnych przemian w Związku Sowieckim. Wówczas to w 1929 r. rozpoczął się w państwie pozostającym pod rządami Józefa Stalina pierwszy plan pięcioletni. Również wtedy masową skalę przybrała kolektywizacja rolnictwa. Oba procesy miały na celu nie tylko przekształcenie sowieckiej gospodarki. Zmiany te, w połączeniu z trwającym terrorem, miały dosięgnąć całości życia społeczno-politycznego państwa ze stolicą w Moskwie. Powyższe wyd...

Stan uzbrojenia Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r. był efektem działań realizowanych w dwudziestoleciu międzywojennym. W tym czasie prowadzono unifikację uzbrojenia połączoną z równoczesną wymianą na nowsze wzory, w większości już produkcji polskiej. W połowie lat trzydziestych zdołano ujednolicić podstawową broń strzelecką i uzupełnić ją nowymi rodzajami. Częściowo wymieniono też sprzęt artyleryjski na wyprodukowany po I wojnie światowej i uzupełniono go nowocześniejszymi ...