„Wszystko jest historią – opowiadanie jest zawsze i wszędzie”. Teza zawarta w tytule naukowego artykułu sprzed kilku lat świadczy o nieprzemijającej aktualności opowiadania jako obiektu zainteresowania przedstawicieli wielu dyscyplin, zwłaszcza historyków, literaturoznawców i kulturoznawców. Między klasycznym pytaniem Leopolda von Ranke „Jako to właściwie było?” i przypisywanym czołowemu przedstawicielowi narratywistycznej ?lozo? i historii Haydenowi White’owi stwierdzeniem, ...
Przesłanie niniejszej antologii mieści się w rozumieniu Prus Wschodnich jako „wspólnoty wyobrażonej”. Ta klasyczna już definicja antropologiczna Benedicta Andersona mówi, co następuje: „jest to wyobrażona wspólnota polityczna, wyobrażona jako nieuchronnie ograniczona i suwerenna”. Przedkładane czytelnikom teksty naukowe, literackie i publicystyczne ukazują różne aspekty procesu konstruowania i negocjowania „wschodniopruskości” (Robert Traba) przez szerokie spektrum aktorów sp...
Współczesny kult sukcesu kusi podstępnie, aby w literackiej Nagrodzie Nobla widzieć coś w rodzaju olimpiady lub mistrzostw świata w sztuce pisanego słowa. Były kiedyś czasy, kiedy przy okazji igrzysk olimpijskich rzeczywiście urządzano premiowane medalami konkursy literackie. W roku 1928 taki złoty medal otrzymał podczas olimpiady w Amsterdamie Kazimierz Wierzyński (za Laur olimpijski). „Sportowe” podejście do Nagrody Nobla to postawa dzisiaj jednak bardziej rozpowszechniona ...
Jednym z istotniejszych aspektów relacji polsko-niemieckich jest wielość inicjatyw dotyczących środowisk młodzieżowych, podejmowanych przez liczne instytucje, organizacje, szkoły czy samorządy. Podczas planowania i realizacji spotkań międzynarodowych często zadawane są pytania o naturę różnic i wspólnych elementów. Rzetelna wiedza o różnicach, niuansach własnej i obcej kultury, o źródłach i naturze wzajemnych różnic ma podstawowe znaczenie dla powodzenia takich projektów i og...
Poważne kryzysy humanitarne i przepaść pomiędzy biednymi a bogatymi sprawiły, że w 2015 r. ponad milion ludzi wyruszyło w drogę do Europy. Co wiemy o przyczynach obecnych ruchów migracyjnych, o roli przemytników ludzi i wyborze państw docelowych? Czy politycy mogą sterować migracją, a jednocześnie przestrzegać norm międzynarodowej ochrony uchodźców? Co należy zrobić, aby ci, którzy zostaną na stałe, się zintegrowali? Stefan Luft wyjaśnia przyczyny, sposoby rozwiązania problem...
„Czerwony hrabia” był człowiekiem osobliwym. Niemieckim arystokratą, który stał się liberałem. Pruskim o?cerem, który został pacy?stą. Znakomitym eseistą, znawcą i mecenasem sztuki ówcześnie bulwersującej. Autorem znakomitych dzienników i listów – czytanych po dziś. Józefa Piłsudskiego poznał jako o?cer łącznikowy na Wołyniu w latach Wielkiej Wojny. Obaj panowie szybko nauczyli się, że warto uważnie słuchać rozmówcy. To spotkanie sprawiło, że Kessler w 1918 r. zrealizował dwi...
Na początku było pytanie o to, dlaczego w 1933 roku władzę przejęli w Niemczech naziści i dlaczego nazistowska polityka spotkała się z tak dużym przyzwoleniem społecznym. Jak pokazują zebrane w tym tomie teksty, mechanizmy pozyskiwania, stabilizowania i kontestowania władzy można zrozumieć jedynie dzięki analizie codziennych praktyk wykonywanych w danym hic et nunc. Władza nie jest mianowicie ani abstrakcyjną siłą, ani wytworem charyzmatycznego przywódcy, lecz splotem relacji...
W czasach „konserwatywnej kontrrewolucji” od Putina po Trumpa, opowieść o drogach Polaków i Niemców do wielkiej wolnościowej rewolucji roku 1989 w naszej części Europy może przypominać swoistą „pocztę butelkową” z zupełnie innej epoki. Dwadzieścia lat po zjednoczeniu Niemiec i rozpadzie ZSRR, autor w rozmowie z czołowymi politykami zachodnioniemieckimi, polskimi – Tadeuszem Mazowieckim, Bronisławem Geremkiem, Adamem Michnikiem, a także generałem Wojciechem Jaruzelskim i Miecz...
Przedmiotem pracy jest analiza form i etapów kształtowania się budżetu na ziemiach polskich. Jej ramy chronologiczne obejmują okres od XVIII wieku po rok 1846, i odnoszą się do szlacheckiej Rzeczypospolitej, Księstwa Warszawskiego, Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej Krakowskiej. Praca ukazuje jak w Rzeczypospolitej szlacheckiej rozwój skarbowości spowodował powstanie w 1768 roku aktu, który nazywa się pierwszym polskim budżetem, a kolejne lata przyniosły dalsze próby bud...
Takich jak Witold było wielu – młodych, zdolnych, korzystających z uroków życia. Wojna wywróciła ich świat do góry nogami. We wrześniu 1939 r. założyli mundur. Doświadczyli nierównej walki. Potem była konspiracja. Wsypa. Jedno, drugie i trzecie więzienie. Bicie, tortury i na końcu gilotyna. Ta gilotyna robi najstraszniejsze wrażenie. Witolda poznajemy najpierw jako żołnierza września. Potem jako autora i adresata więziennej korespondencji. W diariuszu z kampanii wrześniowej n...
Odkrycia archeologiczne końca XX w. dostarczyły frapujących dowodów na nierozdzielność myślenia i odczuwania estetycznego oraz duchowości o charakterze religijnym już w czasach poprzedzających wykształcenie się najstarszych znanych kultur. Związek ten leży więc – jak się wydaje – u podstaw wszelkiej kultury i cywilizacji. Zebrane w tomie teksty, obejmujące okres od XVI do XXI w., stanowią skromny – zważywszy faktyczną liczbę artykułowanych stanowisk – wybór głosów autorów z k...
W opisie słownictwa w ramach wybranych pól tematycznych Autorki koncentrują swą uwagę wokół zagadnień semantycznych, ale charakteryzują materiał leksykalny także pod innymi względami: wskazują warstwy formalno-genetyczne słownictwa regionalnego, cechy dyferencjalne poznańskiej odmiany języka potocznego wobec polszczyzny ogólnej, dokonują oceny stopnia stabilizacji jednostek w polszczyźnie Poznania - od recesywnych po najsilniej zakorzenione
Anna Romana Gąsowska-Dadlez jest rodowitą lwowianką. Po aresztowaniu jej ojca przez sowiecką milicję we wrześniu 1939 r. wraz z matką i setkami tysięcy innych kobiet i dzieci została deportowana do sowieckiej Azji. Tam obie przeżyły dwa lata w Kazachstanie, a po ogłoszeniu amnestii przez Stalina w lipcu 1941 r. zdołały przedostać się na Środkowy Wschód, gdzie spędziły sześć lat w Iranie, Iraku i Libanie. W Libanie Anna Gąssowska otrzymała polską maturę i rozpoczęła studia na ...
Praca oparta na archiwalnych źródłach niemieckich i polskich przedstawia działalność Fundacji „Krzyżowa” w latach 1989-1998. Autorka przedstawia miejsca upamiętnienia Kręgu z Krzyżowej i ideę międzynarodowego domu spotkań przed 1989 r.; utworzenie Fundacji „Krzyżowa”; formy działalności Fundacji „Krzyżowa”; rolę Fundacji „Krzyżowa” w stosunkach polsko-niemieckich i porozumieniu europejskim.
Antologia najbardziej reprezentatywnych tekstów ukazujących miejsce jakie zajmowała kultura polska w niemieckim dyskursie publicznym w latach 1741-1942. Tom przynosi z jednej strony leksykograficzny obraz kultury polskiej (od leksykonów Zadlera przez Pierera po Mayera i Brockhausa), a z drugiej strony reprezentatywne teksty akademików, publicystów i pisarzy.
Praca mieści się w nurcie politologicznych badań dotyczących styku polityki i gospodarki oraz mechanizmów regulowania konfliktu pomiędzy pracodawcami i pracobiorcami, czyli stosunków przemysłowych oraz rolą państwa w tym zakresie. Tematyka monografii należy do niezwykle istotnych zagadnień teoretycznych, jak i praktycznych, wciąż dyskutowanych w naukach społecznych, a także w obrębie publicystyki.
Dzieło Ignacego Krasickiego O rymotwórstwie i rymotwórcach jest jednym z najważniejszych dokumentów kształtowania się polskiej refleksji teoretycznoliterackiej i jedną z pierwszych prób budowania dyskursu historycznoliterackiego w schyłku XVIII wieku. Dzieło nie było wydane za życia autora. Ewa Zielaskowska wydała je zgodnie z wymogami współczesnego edytorstwa naukowego. Publikacją zainteresują się nie tylko badacze twórczości Ignacego Krasickiego ale także humaniści interesu...
Antologia tekstów dotyczących sporu o tzw. emigracje wewnętrzną. Debata wokół emigracji wewnętrznej i kategorii winy wywoływała w powojennych Niemczech najwięcej kontrowersji. Spór ten dotyczył postaw intelektualistów niemieckich i środowisk twórczych zarówno w kraju jak i na emigracji. Poszczególne teksty ukazują jak wykreślała się i zacierała granica między winą, odpowiedzialnością indywidualną oraz zbiorową.
Antologia tekstów najwybitniejszych niemieckich mediewistów powstałych na przestrzeni lat 1953-1997. Teksty prezentują różne obszary badań mediewistycznych (dzieje Europy i Niemiec) i różne podejścia metodologiczne. Wszystkie uwzględnione w antologii teksty stanowiły w chwili ukazania się znaczące osiągnięcie naukowe i niezależnie od tego, na ile okazały się trwałym dorobkiem nauki, na ile zaś późniejsze badania je zmieniły czy uzupełniły, odegrały ważną rolę w dziejach nauki...
Żaden Niemiec nie wpłynął na bieg historii Europy w okresie między średniowieczem i nowoczesnością tak silnie jak Marcin Luter. Wittenberski mnich stawia czoła cesarzowi, papieżowi i Kościołowi, pragnie uniwersalnej reformy chrześcijaństwa, lecz w efekcie staje się założycielem protestantyzmu. Heinz Schilling, jeden z najlepszych znawców epoki, przedstawia Lutra na tle jego czasów nie jako samotnego bohatera, lecz jako buntownika toczącego zacięty bój o religię i jej rolę w ś...
Niemiecki romantyzm to zjawisko z wielu powodów przełomowe: już to jako fenomen towarzyszący radykalnej restrukturyzacji politycznych i ekonomicznych stosunków w Europie; już to jako pierwszy nurt estetyczny w pełni świadomy swojej emancyoacji; już to jako epoka uchodząca za pierwszy wykwit moderny.
Ze Wstępu
Praca ukazuje całościowe zmagania o pamięć o Poznańskim Czerwcu w okresie Polski Ludowej od pierwszych miesięcy po „czarnym czwartku” 28 czerwca 1956 do 28 czerwca 1989, w którym to dniu po zwycięskich dla Solidarności wyborach do Sejmu i Senatu zorganizowano legalne obchody jego kolejnej rocznicy. Autor w oparciu o bardzo szeroką podstawą źródłową z detektywistyczną dociekliwością wytropił wszelkie możliwe ślady pamięci o Poznańskim Czerwcu. Opisuje on walkę dwóch stron o pa...
Antologia tekstów Jerzego Topolskiego "Teoretyczne problemy wiedzy historycznej", przygotowana została przede wszystkim z myślą o studentach i doktorantach. Zawiera ona teksty napisane przystępnym językiem i przedstawia reprezentatywne dla autora Metodologii historii ujęcie historii jako wiedzy praktycznej o działaniach ludzkich, koncepcję świata z historią i świata bez historii, podejmuje zagadnienie myślenia historycznego i swoistości nauk historycznych. Publikacja zawiera ...
Główny przedmiot zainteresowania autorów tomu stanowią wybrane aspekty polskiego i niemieckiego i szerzej europejskiego oraz światowego sportu, a także pomijany często w głównym nurcie debat historycznych wkład sportu w stosunki międzynarodowe, zwłaszcza polsko-niemieckie, w świat współpracy i rywalizacji. Tematem publikacji jest działalność sportowa na ziemiach polskich w okresie zaborów, w II Rzeczpospolitej, w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, III Rzeczpospolitej, a z dru...
Tematem antologii jest wyłącznie monarchia pruska, mocarstwo Prusy oraz niemieckojęzyczna refleksja na temat tego historycznego i politycznego fenomenu. Od momentu swojego nagłego i zdecydowanego pojawienia się na arenie niemieckiej i europejskiej historii XVIII wieku Prusy były stałym miejscem i przedmiotem niemieckiej refleksji: jako państwo o charakterze wojskowym i mocarstwo, którego sukcesy zadziwiały; jako państwo protestanckie, które w szczególny sposób dawało asumpt d...
Praca stanowi zbiór studiów skoncentrowanych wokół problematyki którą autor przez całe swoje życie zawodowe się zajmował. I tak mamy rozprawy dotyczące osadnictwa na Ziemiach Odzyskanych, problem Łemków na Ziemiach Zachodnich, zagadnienia związane z pograniczem Polska NRD po 1972 roku. Osobną grupę stanowią studia dotyczące problemów integracji europejskiej. Szereg umieszczonych studiów dotyczy także ziemiaństwa polskiego oraz problemów dotyczących różnych kwestii historyczny...
Książka swoją wielowątkową narracją tworzy obraz współczesnego miasta, które swojej skomplikowanej przeszłości nie zostawiło bynajmniej za sobą. W tekście wykorzystano do nakreślenia tej złożonej sytuacji kulturowej i historycznej wiele tekstów o Wilnie, należących do rozmaitych gatunków, jak choćby przewodniki turystyczne. Zawarto przy tym w książce analizę utworów z najwyższej półki literackiej (m.in. Cz. Miłosza, T. Konwickiego, T. Venclovy, R. Gavelisa). Oprócz przeglądu ...
Autorka przeprowadza po raz pierwszy systematyczne badania roli mediów w niemieckiej i polskiej kulturze pamięci w odniesieniu do kwestii ucieczki, wypędzenia i wysiedlenia. Bierze pod lupę zarówno debaty toczone w ramach polityki pamięci, jak i narracje wytworzone w danej kulturze pamięci odnoszące się do przymusowej migracji, analizując szerokie spektrum niemieckich i polskich przedstawień medialnych, medialnych inscenizacji i skandalizacji po 1989 roku. Na kilku płaszczyzn...
Przedmiotem refleksji autorów są utwory poetyckie, prozatorskie, dramatyczne, ale także słuchowiska radiowe, tomy o charakterze reportażowym czy wspomnieniowym. Autorzy kilku szkiców próbują uchwycić specyfikę narracji alternatywnych i wskazać możliwości, jakie daje ich wykorzystanie. W tomie znalazły się także szkice, których autorzy sięgają po historie alternatywne, tak zwane narracje kontrfaktyczne, często sytuujące się w obrębie literatury popularnej. Ich analiza prowadzi...
Książka eksploruje tematy pamięci zbiorowej, miejsc pamięci oraz narracji budowanych (także przez władzę) wokół znaczących dla pamięci politycznej kraju miejsc. Autor na przykładzie Góry św. Anny oraz Ślęży ukazuje mechanizmy budowania politycznej i pamięciowej infrastruktury wokół tych dwóch miejsc przez władze Polski Ludowej lat pięćdziesiątych. Miejsca te, znaczące ze względu na ich położenie w obrębie Ziem Odzyskanych, miały poświadczyć swoją historią i przeszłością polsk...
Artykuły zamieszczone w tej książce dowodzą, że piłka wcale nie jest tylko spontaniczna. Jest ona narzędziem służącym budowaniu tożsamości, zarówno indywidualnej, jak i zbiorowej, w tym narodowej; areną walk pomiędzy grupami interesów; pozwala wyrażać frustrację, lecz także dumę i nadzieję; może być pretekstem do dyskusji o rozwoju ekonomicznym i politycznym.
Niniejszy tom zasadza się przede wszystkim na zamiarze wniknięcia w niemiecki dyskurs tożsamościowy: poprzez prześledzenie refleksji i debat nad obecnością i przydatnością kategorii pokolenia w pozyskiwaniu wspólnotowego lepiszcza narodowego oraz tropienia narodowych traum. Pokolenie jako miejsce pamięci badacze łączą m.in. z takimi przywołaniami, kategoriami i formułami analitycznymi jak: wiodące pojęcia orientujące w kulturze politycznej, pytanie o zbiorową samoświadomość, ...
Wydaje się, że "kulturę pragnień" należy pojmować jako pewną konstrukcję teoretyczną, której granic, podobnie jak jej wewnętrznej struktury, nie da się precyzyjnie określić. Ta struktura jest bowiem amorficzna i czasami wspiera się na opozycyjnych wobec siebie kwantyfikatorach. Kultura pragnień ma być tylko jedną z cegiełek tworzących rozległy gmach pojęć służących opisowi ponowoczesnej, zglobalizowanej, stechnicyzowanej i zdominowanej przez dyskurs ekonomii rzeczywistości. ...
Celem monografii jest opis i analiza jednego z kluczowych problemów dla literatury i szerzej, kultury polskiej całego dwudziestego wieku – obrazu Rosji, jaki wyłania się z utworów literackich XX wieku. Dlatego umieszczone w projektowanej monografii artykuły skupiają się na węzłowych momentach historii Polski i historii literatury polskiej ubiegłego wieku, dotyczących kwestii tak estetycznych i narodowościowych jak również związanych z wciąż żywą pamięcią historyczną i specyfi...
Praca składa się z dwóch części. W części pierwszej autor przedstawił biografię zbiorową olimpijczyków Drugiej Rzeczypospolitej. Uwzględnił w niej takie zagadnienia jak: struktura wieku, pochodzenie terytorialne, pochodzenie społeczne, niepodległościowe rodowody, wykształcenie i struktura zawodowa, struktura narodowościowa, portret sportowy, wojenne losy 1939-1945, losy powojenne, upamiętnianie olimpijczyków w literaturze, filmie, sztuce, patronaty szkół i instytucji oraz imp...
Celem monografii jest ponowne odczytanie, nowoczesna interpretacja i nowe uplasowanie prozy historycznej Jadwigi Żylińskiej na tle tradycji literackiej, dokonane z perspektywy świadomości historycznej epoki (PRL) oraz z punktu widzenia współczesności. Analiza i interpretacja poszczególnych utworów Jadwigi Żylińskiej pozwala udowodnić, że właśnie na granicy między ekspresją twórczą (wolnego, nieskrępowanego, pragnącego mówić) podmiotu kobiecego a doświadczeniem bycia kobietą –...
Prezentowana rozprawa jest monograficznym opracowaniem dzieła Ignacego Krasickiego zatytułowanego O rymotwórstwie i rymotwórcach, które zostało wydane w 1803 roku. Na kwestie poruszone w pracy składają się zarówno problemy tekstologiczne, genetyczne i gatunkowe, jak i badawczy ogląd zawartości myślowej dzieła, które sytuuje się w panoramie przeobrażeń świadomościowych w XVIII wieku owocujących ostatecznym kryzysem Wielkiej Teorii klasycznego piękna i autonomizacją estetyki (r...
To studium o najważniejszych nawiązaniach polskich romantyków do twórczości najwybitniejszego elegika rzymskiego, Owidiusza. Autorka wskazuje na wyraźne analogie między polskimi poetami-zesłańcami, którzy czerpali wzorce, nie tylko poetyckie, z elegii wygnańczych Nazona, lecz także w samym życiorysie poety-tułacza szukali pocieszenia i sposobu radzenia sobie z nostalgią.
Rozprawa porusza zagadnienia polityki finansowej i gospodarczej, które zostały przedstawione na tle zachodzących zmian związanych z przeprowadzanymi reformami skarbową i walutową. Praca ma układ rzeczowo – chronologiczny. W trakcie badań wykorzystano tradycyjne formy analizy historycznej oraz metody statystyczne i porównawcze. Pracę oparto na materiałach źródłowych głównie pochodzących z Archiwum Akt Nowych, źródłach drukowanych w tym aktach normatywnych, wydawnictwach urzędo...
Książka zawiera interpretacje dwudziestowiecznych utworów prozatorskich. Inspirowane są one potrzebami dydaktyki i popularyzacji wiedzy. Preferencjami wybranych do interpretacji tekstów jest autorska fascynacja i ciekawość. W pracy poddano interpretacji m.in. tak różne utwory jak Bramy raju Andrzejewskiego, Wolna trybuna Skrzyposzka, Lament Terleckiego, Opowieści kosmikomiczne Calvino, Turbot Grassa czy Rozmowa w Katedrze Vargasa Llosy.
Pionierska monografia podejmująca w sposób całościowy zagadnienie macedońskich uchodźców wojennych na Dolnym Śląsku. Praca ma charakter interdyscyplinarny, opracowana została na styku nauk historycznych, antropologii kultury i socjologii. Oparta została na archiwaliach krajowych i zagranicznych. Myślą przewodnią monografii jest ukazanie uchodźców wojennych z Grecji, Macedończyków, ze szczególnym uwzględnieniem różnych aspektów, jak rozróżnienia narodowego, specyfiki organizow...
Zbiór kilkunastu artykułów dotyczących sienkiewiczowskiej Trylogii. Autor artykułów, Prof. Marceli Kosman, podejmuje liczne tematy dotyczące dzieła Sienkiewicza, kreśląc barwną opowieść o trudnych czasach niewoli, w których powstawały kolejne części Trylogii, oraz przywołując zacięte dyskusje, toczące się od chwili pojawienia się drukiem pierwszych odcinków Ogniem i mieczem. Autor cytuje słowa wiernych czytelników oraz badaczy, zachwyconych stworzonym przez Sienkiewicza świat...
Frapujące dzieje Trzygłowa (k. pomorskich Gryfic) przedstawione w relacji Rudolfa von Thaddena. Historia pokoleń, w której centrum znajduje się, zasiedziała tutaj od czasów wojen napoleońskich, rodzina von Thaddenów. Wspomniany jest Tryglów przedpruski, następnie pruski i niemiecki Trieglaff, a po 1945 r. także Trzygłów polski. Trieglaff Thaddenów – od 1820 do 1945 r. – przypada zatem na czasy pruskie i cesarsko-niemieckie, kiedy wyjątkowo mocno przeżywano tu kontrowersje wok...
Próba usytuowania pisarstwa Wandy Karczewskiej na mapie prądów, tendencji ideowych i artystycznych, mód literackich, teorii i filozofii XX wieku. Autorka książki poddaje analizie nie tylko jej dokonania artystyczne, lecz także intymne zapiski oraz bogatą prywatną korespondencję, którą Wanda Karczewska prowadziła z najważniejszymi personami ówczesnego życia kulturalnego.
Praca ukazuje się jako 38 tom renomowanej serii Poznańska Biblioteka Niemiecka. Jest to antologia niemieckojęzycznej refleksji o przemocy. Przemoc jest kategorią literacką, filozoficzną, historyczną, antropologiczną i socjologiczną. Celem antologii nie jest opis istoty przemocy jako takiej lecz przemocy jako elementu dyskursu budującego niemiecką świadomość narodową w określonym kontekście historycznym. Pomieszczone w antologii teksty obejmują wybitnych autorów od czasów najd...
François Mitterrand był prezydentem Franci w latach 1981-1995. W okresie jego rządów doszło do rozpadu bloku radzieckiego, zjednoczyły się Niemcy, upadł Związek Radziecki, wybuchła wojna w Jugosławii, podpisany został traktat o Unii Europejskiej. Wydarzenia te w zasadniczy sposób zmieniły sytuację w Europie, zwłaszcza w Europie Wschodniej. Dzięki nim Europa stanęła przed realną szansą na zjednoczenie obu jej części. Towarzyszyły temu wielkie nadzieje, ale także obawy. Mitterr...
Głównym walorem pracy Karoliny Kawczyńskiej jest jej interdyscyplinarne podejście. Przypomnienie podstawowych faktów – przyczyn i przebiegu rozpadu Jugosławii – stanowi asumpt do przyjrzenia się bliżej mityczno-historycznemu podłożu rzutującemu na rozwój procesów integracyjnych i separatystycznych w „kotle bałkańskim”. Autorkę interesuje „kulturowe imaginarium” jako rama, w której dokonywano manipulacji stereotypami i kreowano „nacjonalistycznie nacechowane wrogie sobie tożsa...
