Prasa

Polskie Mistrzynie Sto lat temu, a dokładnie 28 listopada 1918 r., kilkanaście dni po odzyskaniu niepodległości, na mocy dekretu Józefa Piłsudskiego o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego Polki otrzymały prawa wyborcze. Niewiele wcześniej, bo w 1894 r. pierwsze studentki pojawiły się na Uniwersytecie Jagiellońskim. Długi proces emancypacji doprowadził do tego, że kobiety mogły stać się wreszcie równoprawnymi uczestniczkami sfery publicznej. Z okazji tej rocznicy przed...

Uniwersytet to my! Akademia jako pociągająca forma wspólnego życia odchodzi w przeszłość. Czy warto bronić dziś tradycyjnej wizji uniwersytetu i humanistyki? Co zmienia Ustawa 2.0? Dlaczego na uczelniach wybuchły protesty? W Temacie Miesiąca: Nowa idea uniwersytetu Tomasz Majewski Krytyczny przewodnik po zmianach na uniwersytecie Przemysław Czechanowski, Piotr Drygas Krajobraz po nowej ustawie Dyskusja z udziałem: Aleksandra Bobko, Macieja Gduli, Cezarego Kościelniaka, M...

Szacuje się, że co 20 min z powierzchni Ziemi znika jeden gatunek roślin lub zwierząt, często zanim jeszcze zdążyliśmy go poznać. Wymierają geny, gatunki oraz ekosystemy, a tym samym zanika bioróżnorodność, która odgrywa tak istotną rolę w utrzymaniu równowagi życia na zamieszkiwanej przez nas wszystkich planecie. Czy da się pogodzić postęp technologiczny z ochroną środowiska? W jakim stopniu nasze decyzje żywieniowe wpływają na zróżnicowanie gatunków? Jak docenić bioróżnoro...

W pierwszą rocznicę śmierci Zygmunta Baumana pytamy: co zapamiętamy z jego książek? Dlaczego są dziś ważne? Czego uczy nas jego biografia? Skąd wzięła się międzynarodowa popularność Bauman? W Temacie Miesiąca: Wszystkie życia Zygmunta Baumana Mateusz Burzyk, Michał Jędrzejek Świat poróżniony albo mały słownik Baumanowskich opozycji Tomasz Kunz Ankieta: Obywatel świata Odpowiadają: Richard Sennett, Roberto Esposito, Eva Illouz, Thomas Leoncini, Mirosław Bałka Anioł histori...

Coraz częściej słyszymy o nieuchronnym nadejściu wojny i o podobieństwie naszych czasów do sytuacji w Europie z lat 30. XX w. Odrodzenie nacjonalizmów i nastrojów ksenofobicznych, kryzys instytucji międzynarodowych, mowa nienawiści i rosnąca przemoc sprzyjają budowaniu napięć i wyobrażeń o wojnie. Nie bez znaczenia są też fantazje o bohaterstwie i niewinne, zdawałoby się, zabawy, które mogą się nam wymknąć spod kontroli. Jaki obraz wojny mają Polacy? Czym jest doświadczenie...

Badania antropologiczne potwierdzają, że nie istnieją ludy zupełnie ateistyczne. Dlaczego skłonność do religijności jest powszechna? Czy to boski zamysł czy efekt uboczny ewolucji? W Temacie Miesiąca: Jesteśmy z natury religijni Paul Bloom Skąd się bierze wiara? Jan Woleński i Jacek Prusak SJ w rozmowie z Mateuszem Burzykiem Spór o powszechność religii Jakub Bohuszewicz Ponadto w numerze: Chodzi o to, żeby silniejszy wyciągnął rękę – Janina Ochojska w rozmowie z Marzeną...

Kim jestem, kiedy podróżuję? O człowieku Zachodu i Wschodu, globalnej Północy i Południu, o granicach, które potrafią łączyć, a także miejscach, których nie można odwiedzić, piszą: Olga Tokarczuk Ćwiczenia z obcości Andrzej Stasiuk Najstarszy pejzaż Natasza Goerke Gościniec Natalia Bloch Relacje wzajemności Mirosław Wlekły Głównie dla podróży Wolfgang Bauer w rozmowie z Błażejem Popławskim Świat, którego nie ma w przewodniku Andrzej Muszyński Donikąd Ponadto w num...

Która miłość jest prawdziwa? Jakie są jej nowoczesne definicje? Czy miłość sprawia, że stajemy się piękniejsi? Jak o niej mówić, by nie popaść w banał? W Temacie Miesiąca: Wszystko, co istnieje Bogdan de Barbaro w rozmowie z Urszulą Pieczek Blizny Erosa Dobrosław Kot Miłość w ponowoczesności Julita Czernecka Co to jest miłość? Stanisław Balbus w rozmowie z Agnieszką Pietruszką Ponadto w numerze: Życie wymusza zmianę. Adam Daniel Rotfeld w rozmowie z Piotrem Kubasia...

Świat chce sprawiedliwości, nie zbawienia Jakie konsekwencje dla współczesnego świata przynosi spotkanie Jezusa i Piłata? W Temacie Miesiąca: Nigdy się nie dowiemy, co zaszło między nimi Tomasz Polak w rozmowie z Michałem Jędrzejkiem i Rafałem Zawiszą Sprawiedliwość po grzechu Bogdan Szlachta w rozmowie z Mateuszem Burzykiem To spotkanie trwa nadal Agata Łukomska Chrystus, Piłat – nie bez reszty Tadeusz Sławek Ponadto w numerze m.in.: Felieton Angeliki Kuźniak pt. ...

Po zamachach z 11 września 2001 r. społeczna i polityczna percepcja islamu w Europie i Stanach Zjednoczonych zmieniła się diametralnie. Społeczności muzułmańskie obecne są na naszym kontynencie od dawna, ale odkąd ideologia islamu stała się pożywką dla wszelkiej maści radykałów, wyznawcy tej religii zaczęli być traktowani jako ciało obce w świecie zachodniej demokracji. Ile przemocy jest w islamie? Dlaczego islam boi się kobiet? Kiedy Europa stanie się muzułmańska? W T...

Socjologowie prognozują, że za jakiś czas jedna piąta populacji Ziemi będzie w jakiś sposób niepełnosprawna. Co to znaczy być niepełnosprawnym? Czym jest ruch disability pride? Dlaczego niepełnosprawni sportowcy mogą mieć przewagę nad pełnosprawnymi? W Temacie Miesiąca: Nie-złe upośledzenie Marzena Zdanowska Ślepota nie odbierze mi radości życia Ewa Maksymowicz w rozmowie z Arturem Zaborskim Sportowcy i śmiertelnicy Tomasz Przybyszewski Ponadto w numerze: Dlaczego niko...

Jeśli uświadomimy sobie, że jeden na pięć gatunków roślin zagrożony jest wymarciem, to pytanie: „Czy rośliny powinny mieć prawa?”, przestaje być nieuzasadnione. Tym bardziej że człowiek to przecież tylko krótki epizod w historii życia Ziemi. Jakie argumenty podają naukowcy na rzecz rewolucyjnego projektu ochrony roślin? W Temacie Miesiąca: Czy rośliny powinny mieć prawa? Michael Marder (tłum. Krzysztof Kornas) Jedna drobna zmiana… Halina Bortnowska w rozmowie z Anną Matej...

Głód nie oznacza braku żywności, ale brak etyki i uwikłania polityczne. Dlaczego ludzie na świecie głodują? Jakie są związki głodu z polityką i władzą? Co symbolizuje głód? Jak pamiętać o ofiarach klęsk głodowych? W Temacie Miesiąca: Cena optymizmu David Rieff (tłum. Krzysztof Kornas) Głód. Mało charyzmatyczny skandal Karolina Brzuzan w rozmowie z Szymonem Maliborskim Algorytmy głodu Oksana Zabużko w rozmowie z Urszulą Pieczek Transnarodowa historia strajków głodowych Ja...

Jak w kulturze nadmiaru zachować umiar? Co utrudnia nam pracę nad sobą? Dlaczego dobry charakter jest ważniejszy niż osobowość? Jaki jest wzór na szczęście? TEMAT MIESIĄCA: Habit nie czyni mnicha, Mateusz Burzyk Gimnastyka duszy, ks. Jacek Prusak w rozmowie z Dominiką Kozłowską Mechanizm cnoty, Mateusz Hohol Ponadto w numerze: Stacja: Literatura: Z doliny, opowiadanie Andrzeja Muszyńskiego zadedykowane ks. Michałowi Hellerowi Mitologia wielkiej płyty: Zwykli ludz...

Pomysł na rodzicielską bliskość Jak w czasach dystansu zachować w rodzinie bliskie relacje? Dlaczego społeczne oczekiwania wobec matek są większe niż wobec ojców? Czy wiedza na temat rozwoju dziecka zwiększa odpowiedzialność za jego wychowanie? Jak odróżnić społeczną presję od prawdziwych potrzeb? W Temacie Miesiąca: Ucieczka z coraz krótszej smyczy Sylwia Urbańska Dziś już nikt nie musi rodzić Marzena Zdanowska Ludzie wszystko mają, tylko nie ma ich kto przytulić Wojci...

Temat Miesiąca: Co mówi o czasie współczesna nauka? Czy możemy o nim po prostu zapomnieć? Dlaczego rewolucje były wymierzone w zegary? Jakie pułapki kryje w sobie slow life? Uwikłani po uszy w czas Ks. Michał Heller w rozmowie z Łukaszem Lamżą Średniowieczne klasztory, rozstrzelane zegary i poszlaki innych historii Michał Pospiszyl Więcej, szybciej, lepiej Olga Drenda Ponadto w numerze m.in.: Piąty odcinek Mitologii wielkiej płyty Wita Szostaka pt. Codzienność Navid K...

W 70. urodziny miesięcznika „Znak” postanowiliśmy zadać pytanie: Czy religia ma przyszłość? O odpowiedź na to pytanie poprosiliśmy wybitnych intelektualistów, będących reprezentantami różnych środowisk religijnych. Swój głos w Temacie Miesiąca zabrali: Tahar Ben Jelloun - jeden z najbardziej znanych żyjących autorów piszących po francusku, autor wielu książek m.in. Co to jest islam? Książka dla dzieci i dorosłych Tariq Ramadan - europejski muzułmański teolog, filozof i ...

Choć nie ma obiektywnej miary dla moralnego postępu ludzkości, wielkie religijne i świeckie utopie niosą nadzieję na wyeliminowanie z ludzkiego życia chciwości, nienawiści i przemocy. Czy skala przemocy się zmniejsza w historii? Jakie są kryteria postępu i kto je ustanawia? Co czyni nas lepszymi ludźmi? Co wiemy o ewolucji i moralności mózgu? Dlaczego moralność potrzebuje duchowości? W Temacie Miesiąca: Czy nadejście idei postępu było przejawem postępu? Jacek Dukaj Coraz w...

Wszyscy odczuwają go podobnie, jest wrodzony, choć jego skala podlega relacjom społecznym. Dlaczego się wstydzimy? Jakie są reprezentacje wstydu w kulturze? Kiedy zaczęliśmy go odczuwać? Czy wstyd jest piętnem? Co znaczy wstydzić się za kogoś? Co łączy wstyd i wstręt? W oparach wstydu Zbigniew Mikołejko O wstydzie monologi bezwstydne Bartłomiej Dobroczyński, Mira Marcinów Nadmiarowość Anna Zawadzka Zagrożenie dla ludzkiej godności: powrót wstrętu i wstydu do prawa Mart...

W poszukiwaniu piękna Skąd wiemy, że coś jest piękne? Jak reaguje na to nasz mózg? Czy tylko rzeczy piękne są pożądane? W Temacie Miesiąca: Piękno jest najważniejsze Semir Zeki w rozmowie z Mateuszem Hoholem i Łukaszem Kwiatkiem Należy sobie zaufać Anda Rottenberg w rozmowie z Łukaszem Białkowskim „Czym jednak jest piękno, tego nie wiem” Anna Arno Jak Galatea Narcyzem się stała Zygmunt Bauman Ponadto w numerze: Nowy cykl literacki ZNAKU: Filip Zawada Rozdeptałem ...

Kto ma rację w sporze o Franciszka? Dlaczego Polacy mają kłopot z papieżem? Czy można być katolikiem i nie chcieć przyjmować uchodźców? Skąd konflikt o komunię dla rozwiedzionych? W Temacie Miesiąca odpowiadają: Dlaczego popieram Franciszka Tomáš Halík (tłum. Karolina Ćwiek-Rogalska) Dlaczego mam kłopot z Franciszkiem Russell Ronald Reno w rozmowie z Mateuszem Burzykiem i Michałem Jędrzejkiem Polski spór o Franciszka Teologia ludu Pierre de Charentenay SJ (tłum. Piot...

Uważność pozwala dostrzegać niewidoczne zazwyczaj detale i radzić sobie z trudnościami. Jak zaakceptować emocje i chronić się przed rozproszeniami? Co daje nam uważność na drugiego człowieka? W Temacie Miesiąca: Dyskretniejsze „ja” Paweł Holas w rozmowie z Angeliką Kuźniak Wybierać, widzieć, robić miejsce Michał Jędrzejek Ankieta: Jak praktykuję uważność? Odpowiadają: Wojciech Eichelberger, Leszek Możdżer, Janina Ochojska, ks. Grzegorz Strzelczyk, Urszula Zajączkowska ...

O co spierają się transhumaniści i biokonserwatyści? Co zmieniły nowe badania nad redagowaniem genomu Dlaczego lepiej zaufać naturalnej loterii genów niż biotechnologicznemu projektowi? Czy świat bez wad genetycznych byłby lepszy? W Temacie Miesiąca: Dobroczynna prokreacja Julian Savulescu w rozmowie z Kacprem Kowalczykiem. Transhumaniści kontra biokonserwatyści Marta Soniewicka Genowe rewolucje Anna Bartosik Życie to gra zespołowa Marzena Zdanowska Ponadto w nume...

Temat Miesiąca: Wiara bez uprzedzeń. Homoseksualność a Kościół Stosunek Kościoła do społeczności LGBT się zmienia. Dzieję się tak m.in. za sprawą pontyfikatu papieża Franciszka. Wypracowanie odpowiedniego stanowiska wobec osób homoseksualnych pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań dla Kościoła. Czy Kościół jest miejscem dla wierzących osób homoseksualnych i mogą one liczyć na wsparcie? Jakie jest oficjalne stanowisko Kościoła wobec społeczności LGBT? Z jakimi problem...

W jakie relacje wchodzimy z żydowskimi rzeczami? Co skrywa muranowska ziemia? Jak materialność pomaga przepracować trudną pamięć? Czym jest i po co nam doświadczenie Auschwitz-Birkenau? W Temacie Miesiąca: Okruchy pamięci Beata Chomątowska Uobecniona Zagłada Marta Duch-Dyngosz Dotknąć Auschwitz Piotr Cywiński w rozmowie z Martą Duch-Dyngosz Większa czułość Monika Sznajderman w rozmowie z Agnieszką Rzoncą Ponadto w numerze: Janusz Poniewierski komentuje dokument KEP o ...

Mózg może się uzależnić od wszystkiego – nie tylko od narkotyków, ale także od wykonywania określonych czynności. Wśród naukowców trwają dyskusje na temat przyczyn uzależnień, a również właściwych sposobów ich leczenia i odpowiednich rozwiązań prawnych. Jak uzależnia się mózg? Czym są nałogi behawioralne? Jaki jest związek między traumą a uzależnieniem? Dlaczego środowisko ma wpływ na ich rozwój? W Temacie Miesiąca: „Trauma, stres i biologia uzależnień” Gabor Maté (tłum. Mar...

Wybuch elektrowni jądrowej w Czarnobylu pozostaje jedną z największych katastrof przemysłowych XX w., która zmieniła polityczną mapę Europy. Po 30 latach czarnobylska strefa wykluczenia to miejsce bez człowieka, pomnik pamięci środkowoeuropejskiej, przemilczanej apokalipsy, przestrzeń, w której triumfuje natura. Jak wybuch jądrowy przyczynił się do upadku Związku Radzieckiego? Czy strefa skażona może być rajem dla roślin i zwierząt? Czy Czarnobyl to katastrofa przeszłości c...

Temat Miesiąca: Prawda i pozór polityki gościnności Rafał Zawisza Usiąść przy jednym stole Bp Grzegorz Ryś w rozmowie z Dominiką Kozłowską i Miłoszem Puczydłowskim Gościmy sercem, nie tylko jedzeniem Krystyna Skarżyńska Ten obcy, ten nasz Basil Kerski w rozmowie z Michałem Jędrzejkiem Ponadto w numerze m.in.: Czwarty odcinek Mitologii wielkiej płyty Wita Szostaka Andrzej Muszyński o Indianach Kogi Ankieta „Znaku”: Relacje państwo–Kościół w oczach Haliny Bortnowskiej,...

Temat miesiąca: Na zakolu widzę dąbrowę Andrzej Muszyński Białoruś. Pobyt tymczasowy Siarhej Chareuski (tłum. Małgorzata Buchalik) Paradoksy postradzieckiej hybrydyzacji Nelly Bekus Anima Białorusi Andrej Rasinski (tłum. Joanna Bernatowicz) Ponadto w numerze m.in.: Trzeci odcinek cyklu Mitologia wielkiej płyty Wita Szostaka Ernst Cassirer: Judaizm a współczesne mity polityczne Olga Drenda i Bartłomiej Dobroczyński: Planeta bezlitosnych mięczaków Nowe opowiadanie ...

Feminizm - modny gadżet czy zmiana społeczna? Temat miesiąca: Feminizm jest nie tylko dla kobiet Eva Illouz w rozmowie z Mateuszem Burzykiem Puszczalskie, brzydkie i samolubne Karolina Sulej Sukienka, która (nie) straszy Maciej Duda w rozmowie z Moniką Świerkosz Szalona głowa, złote serce Eliza Szybowicz Ponadto w numerze m.in.: Kosmogonia - drugi odcinek Mitologii wielkiej płyty Wita Szostaka Michał Lubina o powyborczych scenariuszach dla Birmy Esej Paula Blooma...

Czy umiemy sobie wyobrazić życie bez przedmiotów? Człowiek od zawsze był istotą złączoną z rzeczami. Jak oddziałują na nas przedmioty? Czy rzeczy mają prawa, pamięć, zdolność sprawczą? I czy człowiek ma prawo absolutnie podporządkowywać sobie świat rzeczy? Temat miesiąca: Wszyscy jesteśmy archeologami Bjørnar Olsen w rozmowie z Zuzanną Dziuban Dżepetto wystrugał Pinokia, a ten uczynił go człowiekiem Marek Krajewski Rzeczywista wartość rzeczy Katarzyna Prot-Klinger w rozmo...

Odległa przyszłość, której człowiek żyjący „tu i teraz” nie doświadczy, zajmuje wyjątkowe miejsce w pracach naukowych, literackich, filmowych czy architektonicznych. Fantastyczne wizje cywilizacyjnego rozwoju wynikają z marzenia o przekroczeniu niemożliwego, chęci doskonalenia kolejnych pokoleń, wbrew sloganowi, że „przyszłość nie należy do ludzi”. Co funduje marzenie o przyszłości? Jaka będzie wyglądać relacja człowiek–maszyna? Jak wygląda miasto przyszłości? Czym jest rz...

Różnorodność i wieloaspektowość ludzkiego życia została zredukowana do jednej miary. To pieniądz stał się wyznacznikiem wartościowania rzeczywistości. Dlaczego relacje międzyludzkie można dziś określić mianem transakcji? Czy dług i kredyt to podstawowe składniki życia społecznego? Jaką wartość ma życie bez pieniędzy? W temacie: Historyczne układy dłużne , Z Krzysztofem Zamorskim rozmawia Jakub Muchowski Zjawisko finansjalizacji , Wiesław Gumuła Życie pod kreską ...

Gdzie przebiega granica pomiędzy człowiekiem, a zwierzęciem? Pytanie o status zwierzęcia jest być może jednym z najistotniejszych, które musi sobie zadać współczesna filozofia. Okazuje się bowiem, że różnica między człowiekiem a zwierzęciem nie jest trwała, niepodważalna i wieczna. W temacie: Ty jesteś tym, Ze Zbigniewem Mikołejką rozmawia Justyna Siemienowicz O podmiotach osobowych i nieosobowych, Andrzej Elżanowski Coraz bardziej człekokształtne małpy, Krzysztof Kornas...

Bracia i wrogowie. Antysemityzm katolików Co szósty Polak uważa, że „Żydzi mają tyle kłopotów, ponieważ Bóg ukarał ich za ukrzyżowanie Chrystusa”. Czy poczucie bezkarności tych, którzy jawnie głoszą wrogie wobec Żydów treści, łączy się z milczeniem polskiego Kościoła na temat własnej antyjudaistycznej przeszłości? Jak tłumaczyć żywotność legendy rzekomego mordu rytualnego? W temacie: Rekolekcje narodowe, Marta Duch-Dyngosz Co mnie uwiera, Stanisław Krajewski Czy ...

Wspólnota jako punkt wyjścia W świecie, w którym niemal każda czynność regulowana jest odrębnym paragrafem, a relacje międzyludzkie przybierają formę tymczasowego kontraktu, wspólnota pozostaje jednocześnie przedmiotem pragnień oraz obiektem lęku. Potrzebujemy jej, ale też boimy się utraty własnej autonomii. Czym zatem jest dzisiaj wspólnota? Odpowiadają: Zygmunt Bauman, Beata Chomątowska, Roberto Esposito, Joanna Koleff-Pracka, Tadeusz Sławek. LISTY Bauman i Esposi...

Oto ciało Twoje Cielesność nieustannie stanowi problem, którego nie rozwiązuje bliskość, świadomość i znajomość ciała. Co ciało znaczy dziś? Jakim językiem o nim mówić? Jakie ciało skrywamy pod tatuażem? Czy taniec może wyleczyć szalone ciało? Jakie postrzeganie ciała dyktuje nam przemysł pornograficzny? Odpowiadają: Mateusz Burzyk, Agata Dziuban, Mira Marcinów, Lech M. Nijakowski IDEE Zbigniew Mikołejko - o otwartej postawie agnostyków, pozostających na antypodach wsze...

TEMAT MIESIĄCA Wolność od religii Religia to nakaz czy wybór? Jak pogodzić interesy osób wierzących i niewierzących? Czy od religii można się uwolnić? Kim są wyznawcy Latającego Potwora Spaghetti? DEBATY Tatry słowackie dziesięć lat po wielkiej katastrofie. Co pozostało ze stuletniego lasu? Czy Arabska Wiosna utorowała drogę terrorystom? IDEE Futbol z gwiazdą Dawida w tle – jaką sławą cieszyły się żydowskie kluby piłkarskie? KULTURA Komu zawdzięczamy sprowadzeni...

TEMAT MIESIĄCA XI: Nie marnuj W którym momencie nabywanie dóbr przybiera postać zbytku i marnotrawstwa? Czy ilość produkowanych śmieci nas nie przerośnie? Na ile możliwe jest stuprocentowe spożytkowanie żywności? Odpowiadają: Zygmunt Bauman, Marta Dymek, bp Grzegorz Ryś, Zdzisław Sobierajski i Dubravka Ugrešić. DEBATY Po (nie)widzialnej Galicji, Z Martinem Pollackiem rozmawia Urszula Pieczek IDEE Bóg odnalazł mnie w mroku – opowieść osoby transpłciowej o zmaganiach ...

TEMAT MIESIĄCA Polak-katolik – tożsamość do wzięcia Za figurą Polaka-katolika stoi jedna z najtrwalszych definicji polskości. Na ile dziś jest ona atrakcyjna? Czy wyczerpuje historyczne i współczesne rozumienie polskości? Jakie miejsce wyznacza kobiecie? Czy Polak-katolik dominuje w dyskursie publicznym? Kto dziś jest jego wrogiem? DEBATY Spóźniona sprawiedliwość? - Kościół w Polsce wobec ofiar czynów pedofilnych popełnionych przez duchownych IDEE Johann Reikerstorfer o t...

Temat miesiąca: Jak wiara zmienia Biblię? W jaki sposób wiara lub niewiara tłumacza wpływa na przekład Biblii? Dlaczego translacja miałaby być aktem wiary? Czy możliwy jest przekład ekumeniczny? DEBATY Kultura Głuchych – posiadają swój język, zwyczaje oraz poczucie odrębności. Czy Głusi są mniejszością? IDEE Jak umierać? – debata o eutanazji z udziałem Kaczkowskiego, Kozłowskiej, Królikowskiego i Łukowa KULTURA Pisarz – rzemieślnik słowa czy natchniony wizjoner? Ma...

Imperialne oblicze Rosjan Władimir Putin pragnie odbudowy imperium. Czy nastroje społeczeństwa rosyjskiego odzwierciedlają politykę kremlowską? Jaki jest stosunek Rosjan do państwowości Białorusinów i Ukraińców? Odpowiadają specjaliści z Rosji, Białorusi i Ukrainy Ponadto ankieta „Znaku”: Co o imperialnej przeszłości myślą rosyjscy dwudziestolatkowie? DEBATY Jezydzi – Czy Szatan może nauczyć miłości? Joanna Bocheńska o korzeniach bliskowschodniej religii IDEE Chantal Delso...

Nazywaj rzeczy po imieniu Dzisiejszy świat jest przepełniony rzeczami. Rozwój produkcji masowej i nowych technologii zmienia nasz stosunek do przedmiotów. Czym są przedmioty? W jakich kierunkach ewoluują? Co nasze rzeczy mówią o nas? Odpowiadają, m.in.: Orbitowski, Skalska, Springer DEBATY Pamięć Tatarów Reportaż z podlaskich Kruszynian, do których powraca coraz więcej tatarskich rodzin IDEE Jerzy Vetulani Czy neurobiolog jest w stanie wyjaśnić, jak mózg tworzy obrazy Bo...

Praca Czy w demokratycznym i liberalnym ustroju praca może być narzędziem budowania wspólnoty? Czy w gospodarce wolnorynkowej jest miejsce na współpracę, a nie jedynie na rywalizację? W jaki sposób wspierać te inicjatywy i podmioty, które realizują ważne społeczne cele oraz tworzą kulturę współpracy? Odpowiadają: Bauman, Bortnowska, Delsol, Hausner, Wasilewski DEBATY Indie – system kastowy a konstytucja. Czy polityka afirmatywna może ukształtować społeczeństwo bez dyskrymi...

Temat miesiąca: Wyobrazić sobie Boga dzisiaj Skąd czerpiemy obraz Boga i jak go tworzymy? W kogo nie wierzą ateiści? Czy Zachód zafałszował obraz Boga? Czego może nauczyć nas Wschód? Debaty: Bałkany przed rocznicą wybuchu pierwszej wojny światowej. Czy protesty społeczny wywołają nowy konflikt? Idee: Logika rewolucji – prof. Friszke o przyczynach solidarnościowego zrywu, roli Kuronia i braku wsparcia ze strony wsi. Kultura: Kina studyjne – jak zmieniły się dawne Kina Dob...

Temat Miesiąca: Polska na weselu We współczesnym weselu widać przemiany polskiego społeczeństwa. Co rytuał weselny mówi o Polakach? Z czego bierze się jego siła? Jak się zmienia i wokół jakich wartości jest organizowany? Kim się stajemy w czasie weselnego obrządku? Czy możemy pozostać sobą w rytuale? Idee: Kanonizacja Janusz Poniewierski przypomina najważniejsze teksty o Janie Pawle II i Janie XXIII. Rozmowa: Zbigniew Mikołejko o weselu rytuały przejścia muszą być na swój...

Temat Miesiąca: Człowiek – jaki to rodzaj? Dziś wiemy już nie tylko, że na naszą kobiecość i męskość wpływa kultura, ale także że sama biologia kształtuje płeć na kilku różnych poziomach. Czy istnieje wyraźna linia odgraniczająca kobiety i mężczyzn? Co współczesne spojrzenie na płeć mówi o relacji kultura – natura? Czy nasze mózgi mają płeć? Rozmowa: Pamięć o Katyniu Śmierć polskich oficerów nie pasuje do polskiej martyrologii - ponieśli ją bez broni w ręku Debaty: Mitologi...

Temat Miesiąca: Władza w Kościele Ponad 200 teologów z 30 krajów podpisało się pod deklaracją w sprawie władzy w Kościele. Czy zawarte w niej postulaty okażą się zbieżne z działaniami podejmowanymi przez Radę Kardynałów i papieża Franciszka? Jakie są główne spory teologów z Kongregacją Nauki Wiary? Czy proponowane zmiany mogą wpływać na Kościół w Polsce? Odpowiadają: Wacław Hryniewicz OMI, Józef Majewski, Andrzej Szostek MIC. Idee: Pornografia Holokaustu – wywiad z Alvine...

Temat Miesiąca: Wojna Wojny stały się wszechobecne – od ataku na World Trade Center polem bitwy jest cały świat. W pewnym sensie stały się też niewidoczne – drony i roboty docierają niepostrzeżenie do celu i tam zbierają informacje lub dokonują egzekucji. Czym jest dziś wojna? Czy nas dotyczy? Kto ją prowadzi? Fotoreportaż Claire Felicie Oto są młodzi mężczyźni o holenderskich żołnierzach służących w Afganistanie. Idee: Sztuka bycia sobą: Czy zadowolenie z siebie to najwa...

Narodziny: scenariusz i reżyseria Rodzenie dzieci można dokładnie zaplanować: z banku spermy wybrać dawcę o określonych cechach, zarodek przebadać przed implantacją, umówić się z lekarzem na cesarskie cięcie w dowolny dzień. Czy dziś narodziny to jeszcze cud, czy już tylko sprawnie odegrany scenariusz? Idee: Dialog religii – niemożliwa konieczność? Czy grozi zdradą własnego wyznania? Co różni wiarę i wierzenie? Debaty: Peter Beinart: o zaściankowości debaty dotyczącej konf...

Atlas polskich mężczyzn Męskość nie jest w kryzysie, po prostu przestała być rozumiana przez wszystkich tak samo. Tradycyjny wzorzec polskiego mężczyzny stał się tylko jednym z wielu. Nie warto o niego walczyć, ale dyskutować o tym, jakie są dla niego alternatywy. Idee: Żart filozofa o największym nienapisanym dziele Immanuela Kanta i szansach Sokratesa na uniwersytecki etat. Wywiad: Jerzy Buzek o Syrii: „Struktury prawne Rady Bezpieczeństwa ONZ to relikt z czasów zimnej w...

Temat miesiąca: Jezus Żydów Kościół pierwszych wieków i naród żydowski były splecione ze sobą jeszcze przez kilka stuleci po śmierci Jezusa. Dlaczego obie wspólnoty zatraciły świadomość bliskich relacji? Kim dla Żydów jest dziś Jezus? Debaty: Uciec od wojny: Jak dziś żyją syryjscy uchodźcy? Dodatek specjalny: fotoreportaż Macieja Moskwy. Idee: Richard Sennett: Humanizm postawił człowieka w centrum doświadczeń, ludzi, nie Boga, uczynił panami. Wywiady: A.Vargas Tetmajer i...

Eksperyment: Drugie życie siedmiu pytań. Siedem pytań z historii „Znaku” zadanych na nowo. Odpowiadają dziś: Davies, Dukaj, Filek, Iwanow, Myśliwski, Orliński, Tarnowski, Vargas Tetmajer i inni. Odpowiedzi sprzed lat: Kapuściński, Lem, Miłosz, Tischner. Pytamy o: ateizm, ciało i inteligencję, życie, cenzurę, PRL, literaturę, innych i obcych. Z tym numerem „Znaku” wybrane spektakle i wystawy w 9 miastach taniej lub za darmo! Fotoreportaż: z okazji jubileuszu odwiedziliśm...

Temat Miesiąca: Aubrey de Grey: Możemy zatrzymać śmierć Narodziła się już osoba, która dożyje kilkuset lat! Czy naprawdę chciałbyś być tą osobą? W XX wieku długość życia człowieka wydłużyła się o 30 lat. Dzięki postępowi medycyny prawdopodobnie bylibyśmy dla XIX-wiecznych Europejczyków tym, kim dla nas są, występujące w literaturze fantastycznej, cyborgi i mutanci. Angielski biolog, Aubrey de Grey, twierdzi nawet, że narodziła się już osoba, która dożyje kilkuset lat. Jak t...

Temat Miesiąca: Kto może być rodzicem? W Polsce około 50 tys. dzieci jest wychowywanych przez osoby homoseksualne. Projekty ustaw o związkach partnerskich nie poruszają jednak kwestii rodzicielstwa w związkach jednopłciowych. Czy umiemy określić, jakie rozwiązania prawne najlepiej chroniłyby dzieci? Co psychologia mówi o rodzicielstwie osób homoseksualnych? Jak dobro dzieci definiują katolicy? Debaty: Cmentarz czy życie? Jak młodzi Izraelczycy patrzą na Polaków? Jakim emo...

Temat miesiąca: Zamknięci w ideologiach Polacy podzieleni są na zamknięte, zideologizowane frakcje, które nie mają sobie wzajemnie nic do powiedzenia. Dlaczego nie chcemy już się spierać, a dążymy jedynie do podporządkowania sobie innych? Do czego doprowadzą nas wojny kulturowe? Debaty: Papież Franciszek: „W niebie i na ziemi” – przedpremierowy fragment rozmów kard. Bergoglio z rabinem Skorką. Lęki współczesności: Medykalizacja życia – gdzie kończy się leczenie a zaczyn...

Temat miesiąca: Czy Papież nam zaufa? Największym problemem Kościoła jest dziś deficyt zaufania. Nieufność niszczy wspólnotę na wszystkich poziomach – od instytucji watykańskich po parafie na prowincjach. Świeccy chcieliby, aby Kościół nauczający pozwolił im odważnie myśleć i bez lęku doświadczać wiary jako osobistej relacji z Bogiem. Czy nowy papież przywróci zaufanie w Kościele? W temacie m.in.: Niewygodni katolicy - pierwszy w Polsce wywiad z duszpasterzem osób homose...

Temat miesiąca: Prawo do zabijania (Siemienowicz, Szyjewski, Paziński) Z jedzeniem mięsa wiązała się niegdyś wina, którą pozwalał wyrazić i poniekąd zmazać rytuał. Dziś znika nam ona sprzed oczu tak jak zabijanie zwierząt, będące obecnie zaawansowanym technologicznie procesem przemysłowym. Czy mięsożerność przystoi jeszcze współczesnym ludziom? DEBATY: Młody Tybet (Bloch, Jakubowska) Młode pokolenie Tybetańczyków żyjących na uchodźstwie szuka nowych dróg wyrażania swojej t...

Temat miesiąca: Narkotyki - protezy duszy (Vetualni, Dobroczyński, Krajewski) Kiedyś narkotyki służyły budowaniu życia społecznego, dziś są dla niego jednym z największych zagrożeń. Z substancji chronionych silnym religijnym tabu, stały się używką mas, produkowaną i rozpowszechnianą na wielką skalę, pomimo swej nielegalności. I tak, jak niegdyś zażywane w ramach świętych rytuałów, otwierały duszę na zmagania z nią samą, tak dziś coraz częściej wypełniają pustkę po niej. Deb...

Temat miesiąca: Mit przeludnienia (Górak-Sosnowska, Góralczyk, Szczęch, Zdanowska) Szacunki mówiące, że ludzi na świecie może być kiedyś zbyt dużo, a w Polsce już niebawem zbyt mało, są dobrze znane. Ale czy można tak naprawdę określić, ile nas być powinno? Czy dzietność należy podporządkować gospodarce? Jaka liczba ludności zapewni nam szczęście? Debaty: Turcja. Plamy na honorze (Zdzieborska, Bocheńska) Turcja boryka się z problemem ogromnej przemocy wobec kobiet. Rok tem...

Różne wizje końca stały się tak stałym i powtarzalnym elementem naszej kultury, że trudno wierzyć w ich ostateczność, wziąć je dosłownie, bez cudzysłowu. Szczególnie dziś – w widmowym świecie trwającym po końcu historii. A jeśli wszystko jeszcze przed nami, to której z obecnych w chrześcijaństwie wizji końca świata zawierzyć? Wokół której budować naszą duchowość? Debaty: Kryzys Europy (Timothy Garton Ash) Czy przestaliśmy wierzyć w Europę? Zapomnieliśmy, po co stworzyliśmy ...

TEMAT MIESIĄCA: Spór o zło (Bauman, Vetulani, Gadacz) „Człowiek” kryje w sobie i „zło”, i „wiek”. Czyżby te dwie rzeczy były ze sobą splecione? Czy zagadka zła jest dla każdego czasu inna? Jeśli tak, jakie jest nasze zło współczesne – zło na miarę XXI w.? I jakie jest XXI-wieczne unde malum? Gdzie szukać odpowiedzi? DEBATY: Rynki żywności (Sapa, Lech, Moran, Herman) Od lat 70. prawie każdego roku wzrasta światowa produkcja żywności w przeliczeniu na jednego mieszkańca globu...

Temat miesiąca: Czy Kościół trzeba ratować? W dyskusjach o Kościele w Polsce opisy rzeczywistych wyzwań mieszają się z medialnymi przerysowaniami tak często, że zasadne staje się pytanie: skąd wiesz, jaki jest Kościół? W październikowym „Znaku” osobistościom związanym z Kościołem zadajemy pytania: Czy Kościół trzeba ratować? Czy potrzebujemy kolejnych reform? Co dziś przyciąga ludzi do Kościoła? Odpowiadają m.in.: ks. Martin Henry, bp Grzegorz Ryś, Józefa Hennelowa, Wojci...

Skąd popularność literatury faktu? Dlaczego wolimy zagraniczne powieści? Dlaczego nie mamy polskiego Pamuka? Ekskluzywna debata „Znaku” o polskiej powieści: Dukaj, Szostak, Dunin-Wąsowicz, Jarzębski, Nowacki, Czapliński, Brzezińska, Cetnarowski, Czechowska, Majkowski, Majmurek, Orbitowski oraz Twardoch.  Debaty: Afryka - historia na żywo (Jagielski, Ochojska, Muszyński) RPA, Birma, Somalia. Teoretycznie niewiele je łączy, ale wszystkie zmagają się z tragiczną przeszłością...

Z kulturą i historią polskich Żydów spotykamy się na każdym kroku. Coraz więcej jest inicjatyw, które przywracają pamięć o dawnych społecznościach żydowskich. Jakie są motywy ich twórców? Czy pamięć ta jest autentyczna? Debaty: Spór o aborcję (Kozłowska, Hennelowa) Czy zamiast bezwarunkowo zakazywać aborcji nie lepiej zapytać, jakie czynniki ostatecznie wpływają na decyzję o urodzeniu dziecka bądź też przerwaniu ciąży? Jak zatem pomóc wybrać życie? Ponadto Maria Janas: czy ...

W numerze kwietniowym przyglądamy się polskiej tożsamości. Czy cały czas jej ważną cechą jest podkreślanie „dziejowej roli niezawinionego cierpienia”? Czy katastrofa smoleńska i jej cyniczne wykorzystanie przez polityków nie jest paradoksalnie szansą na przełom w tej kwestii? Odpowiedzi na te pytania szukamy razem z Agatą Bielik-Robson, Aleksandrem Hallem, Marcinem Królem, Szymonem Wróblem, Tomaszem Rowińskim, Michałem Warchalą, Bronisławem Wildsteinem. Rozbieramy też na czy...