Prezentujemy efekt mariażu dwóch serii: "Krytyki naukowej i literackiej" oraz "Katowickich Dialogów Literackich" – z takiego połączenia otrzymujemy dzieło nietuzinkowe: Blask arcydzieł to zbiór esejów prof. Paszka, wybitnego badacza literatury, publicysty, krytycznego czytelnika dzieł z literackiej najwyższej półki. Na kartach książki poznamy sekrety takich klasyków, jak m.in. Odyseja, Eneida, Eugeniusz Oniegin, Mistrz i Małgorzata oraz lepiej poznamy rodzimą Bogurodzicę, Pa...
Książka ta nie jest historią wyłącznie poetyki ani historią wyłącznie teorii dramatu. Jest przewodnikiem po dziejach rozważań teoretycznych dotyczących dramatu od Arystotelesa do Goethego. Przygotowana wysiłkiem zbiorowym, stanowi pierwszy tom źródeł do historii teorii dramatycznych z bogatym komentarzem historycznym, literackim i teatralnym oraz prezentacją autorów i ich podstawowych wypowiedzi o charakterze teoretycznego uogólnienia. (...) Tom umownie określający zakres cza...
Prezentowana monografia to piąty już tom będący efektem spotkań przekładoznawców reprezentujących rożne nurty, rożne języki, a także rożne podejścia metodologiczne i ideowe. Zamieszczone tu prace nie tylko ukazują wielowymiarowość współczesnych badań nad przekładem, ale też pozwalają dostrzec potrzebę wymiany doświadczeń, która nie jest ograniczona podziałem na dyscypliny naukowe. Badacze koncentrują się tu zarówno na zagadnieniach teoretycznych, jak i — w znakomitej większoś...
W realiach społeczeństwa sieciowego użytkownicy informacji stają się jednocześnie jej twórcami, a możliwość podejmowania nieskrępowanej interakcji jednocześnie wzmacnia ich aktywność w cyfrowych przestrzeniach dialogicznych. Blogosfera literacka, szczególnie w Rosji, jest interesującym medium współczesnej krytyki literackiej. Autorami blogów literackich mogą być profesjonalni krytycy lub pisarze, najczęściej jednak są nimi czytelnicy, przejawiający zamiłowanie do literatury, ...
Publikacja obecna różni się od wcześniejszych w tej serii. Dotąd Światy poetyckie były rezultatem nowych lektur dorobku twórcy związanego z Górnym Śląskiem lub Zagłębiem Dąbrowskim. Lektury te w części przedstawiano na konferencjach naukowych, w części natomiast pisano specjalnie do tomu. Tym razem odstąpiliśmy od tej zasady. Śmierć Floriana Śmiei, który zawsze identyfikował się z miejscem swojego urodzenia, choć od trzech ćwierćwieczy przebywał poza Polską i Śląskiem, postaw...
Postawa pisarska Filipowicza pozostaje w dystansie do głównego nurtu literatury polskiej, konstytuując niejako osobny obszar artystycznej aktywności, słabo zorientowany na ideowy, doktrynalny dyskurs, programowe założenia, a koncentrujący się bezpośrednio na ludzkiej egzystencji, życiu w realnych, historycznych przejawach, usuwający w cień poglądy własne, uwypuklający uniwersalny wymiar egzystencji i jej niepokojącą, trudną do wypowiedzenia, wykraczającą poza treść i przedmio...
Spis treści Margaret Szumowski Koncert w domu Chopina (Concert at Chopin’s House) Wstęp Concert at Chopin’s House i ja Phil Boiarski Fryzjer (The Barber) Michelle Bonczek Evory Brzuch pełen okien (A Belly Full of Windows) Gdzie się zepsuję (Where I Turn Bad) Karina Borowicz Wystawa fotografii. Szkoła dla niewidomych (Photo Exhibit, School for the Blind) Zegar z kukułką (Cuckoo Clock) Ludzie do mnie należący (My People) Marianne Boruch Malwy (Hollyhocks) Kraków i d...
Książka Polsko-łużyckie zbliżenia. Język–literatura–kultura poświęcona jest twórczości Jurija Brězana i adresowana do grona miłośników języka, kultury i literatury Serbołużyczan. Refleksja o różnych aspektach pisarstwa J. Brězana, jego zaangażowaniu społecznym i sposobie postrzegania rzeczywistości niemieckiej w okresie politycznego przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, jego prozie i współczesnej górnołużyckiej powieści wprowadza do dotychczasowych b...
Antologia jako całość stanowi pewien zbiór indywidualnych narracji […], które często odbiegają od standardowych i narodowych wzorców postrzegania […] świata minionego i teraźniejszego. Wszystkie teksty antologii łączy nie tylko nadrzędne pojęcie palimpsestu, lecz również swoistego krajobrazu kulturowego […], zawierającego zarówno elementy tzw. rzeczywistej rzeczywistości, jak i ludowej imaginacji oraz literackiej fikcji. Można by powiedzieć – poruszając się w metaforyce wodno...
Rzadko zdarza się, by po trzydziestu pięciu latach nieobecności w środowisku macierzystym, wciąż pamiętało ono osobę, która je współtworzyła. O Edwardzie Zymanie stale się na Górnym Śląsku mówi, a jego zamieszkanie w Mississaudze jest traktowane podobnie jak osiedlenie w Tarnowskich Górach, skąd samochodem można płynnie się przemieścić różnymi drogami, ale autobusem już gorzej. Zyman wrósł bowiem w Śląsk tak, jak drzewo wrasta w skałę i nijak nie można go wyrwać, chyba że nar...
Artur Daniel Liskowacki napisał, że wiersze Jerzego Lucjana Woźniaka wpisują się w dwa porządki: wewnętrzny (liryka „opowiadająca o życiu i śmierci oraz spajającej je miłości”) i przestrzenny („wędrówka w pejzażu realnym, lecz i metafizycznym”)1. Rzeczywiście: twórczość Woźniaka wyraźnie pokazuje, jak ważne są dla niego dwa wielkie tematy: natury i egzystencji. Określają one charakter tej poezji jako rodzącej się na styku sił odwiecznych, odkrywających wzajemne podległości i ...
Zgodnie z informacją zawartą w podtytule niniejszej publikacji jest ona poświęcona wybranym autorom, tekstom, tematom i zjawiskom z zakresu polskiej literatury dziecięcej. Literatura ta z końcem drugiej dekady XXI wieku nie budzi już takich kontrowersji co do jej statusu artystycznego, jak miało to miejsce w początkach jej rozwoju przypadającym na wiek XIX. Znamienne w tym względzie może być wyznanie pisarki dziecięcej Zofii Urbanowskiej z roku 1885: „Piśmiennictwo dla dzieci...
Piętnaście lat po przyłączeniu Górnego Śląska do Polski redaktorzy „Wiadomości Literackich” postanowili poświęcić mu całe pismo. W czterdziestym ósmym numerze z 1936 roku swoje wyobrażenie na temat tej ziemi zaprezentowali czytelnikom m.in. Ksawery Pruszyński, Stanisław Przybyszewski, Maria Dąbrowska, Pola Gojawiczyńska. Wśród wybitnych przedstawicieli dwudziestolecia międzywojennego zaproszonych do wygłoszenia swojej opinii była także Wanda Melcer, która stwierdziła, że: Ta ...
Książka Moniki Ładoń ujawnia wszystkie cechy jej pisarstwa naukowego: autentyczną fascynację człowiekiem i przygodami jego ducha i ciała, literatura jako zapisem tego podwójnego — może nawet bardziej cielesnego niż duchowego — ludzkiego doświadczenia, etyczna wrażliwość i intelektualna uczciwość w podejmowaniu tematów granicznych i stabuizowanych, do jakich należą chorowanie i umieranie, rzetelna wiedze literaturoznawcza, warsztatowa sprawność, umiejętność zastosowania koncep...
BOŻENA TOKARZ Miejsce emocji w przekładzie BORYS SZUMAŃSKI Emocje i znaki — afektywne oblicze przekładu ANNA MAJKIEWICZ Philomathía, decentracja i empatia — nowe kompetencje tłumacza? PIOTR PLICHTA Rejestr językowy i erudycyjne aluzje w przekładach cyklu poetyckiego W.H. Audena Horae canonicae MAŁGORZATA TEMPEL Emocje w polskich tłumaczeniach publicystyki politycznej Tomasza Manna MAŁGORZATA GASZYŃSKA-MAGIERA Czy nowe przekłady klasyki wzbudzają dziś emocje? Wokół naj...
Książka ta składa się z części rozdziałów mojej obszernej publikacji zatytułowanej Paralogie. Postmodernistyczne dyskursy w kulturze rosyjskiej lat 1920–2000, która ukazała się w Moskwie w roku 2008, a także z kilku nowych rozdziałów napisanych stosunkowo niedawno. Zajmuję się rosyjskim postmodernizmem już ponad dwadzieścia lat i moje wyobrażenia o tym, czym on właściwie jest, a także sam mój stosunek do postmodernizmu w ogóle zmieniał się wielokrotnie. Piszę tę przedmowę w...
Prezentowana praca może zostać odczytana jako kolejna pozycja o specyfice pogranicza. Termin «pogranicze» staje się ostatnio pojęciem szczególnie modnym, używanym w celu opisania różnych aspektów kultury. Niektórzy literaturoznawcy zaczynają dostrzegać wpływ tego podejścia na kształtowanie się współczesnej humanistyki. Niniejsza praca to nie kolejna pozycja na temat pogranicza kulturowego, lecz ukazanie dotychczasowej wiedzy na temat kultury regionu górnośląskiego w perspekty...
Próba naszkicowania portretu Wilhelma Szewczyka jako badacza piśmiennictwa niemieckojęzycznego i kultury niemieckiej, niemcoznawcy, tłumacza i publicysty jest celem niniejszej pracy, która w założeniu ma wypełniać lukę w badaniach nad jednym z wielu obszarów jego zainteresowań literackich. Zastosowanie w analizie jego tekstów publicystycznych socjologicznego modelu pól w ujęciu Pierre’a Bourdieu pozwoliło mi określić pozycje jakie autor wielu felietonów i tekstów zajmował w p...
Książeczka ta zawiera kilkanaście szkiców o pisarzach, do których przez wiele lat wracałem, zastanawiając się nad specyficzną lekcją o człowieku, jakiej udziela dwudziestowieczna literatura rosyjska (a może każda literatura). Szczególnie przywiązany byłem przez lata do paru z nich — Bułhakowa, Brodskiego, bardzo popularnego u nas przez kilka lat Grigorija Kanowicza i niedorozumianego, a przez to niedocenionego, ujmującego i błyskotliwego Jurija Drużnikowa. Zajmowali mnie też...
This study is based on the assumption that language and culture are most closely connected at axiological level. Attention is paid to value terms regarded as cultural concepts, with their explications in the form of multi-aspectual cognitive definitions, as proposed in cognitive ethnolinguistics. Such extended definitions or “narratives” are “texts of culture” in the sense of the Moscow-Tartu School: they contain records of socially entrenched knowledge and beliefs, as well ...
O NIEJ… WIKTORIA ŚLIWOWSKA Nasza staromodna przyjaźń… LUDMIŁA ŁUCEWICZ PIOTR FAST Odpowiedzialność za słowo: o sprawach i dziełach Pani Profesor Alicji Wołodźko-Butkiewicz Bibliografia prac Profesor Alicji Wołodźko-Butkiewicz (oprac. Iwona Krycka-Michnowska) …DLA NIEJ IZABELLA MALEJ Dostojewski — mizogin mimo woli (refleksja postbierdiajewowska) MARTA ŁUKASZEWICZ JULIA DAMM-ZIEJA IWONA KRYCKA-MICHNOWSKA Polemika wokół pisarstwa kobiet w Rosji na przełomie XIX i XX ...
O NIEJ… WIKTORIA ŚLIWOWSKA Nasza staromodna przyjaźń… LUDMIŁA ŁUCEWICZ PIOTR FAST Odpowiedzialność za słowo: o sprawach i dziełach Pani Profesor Alicji Wołodźko-Butkiewicz Bibliografia prac Profesor Alicji Wołodźko-Butkiewicz (oprac. Iwona Krycka-Michnowska) …DLA NIEJ IZABELLA MALEJ Dostojewski — mizogin mimo woli (refleksja postbierdiajewowska) MARTA ŁUKASZEWICZ JULIA DAMM-ZIEJA IWONA KRYCKA-MICHNOWSKA Polemika wokół pisarstwa kobiet w Rosji na przełomie XIX i XX ...
Blokada Leningradu jest jednym z najważniejszych i najtragiczniejszych ogniw łańcucha zdarzeń prowadzących do unicestwienia kultury materialnej Rosji przedrewolucyjnej. Giną ludzie, a wraz z nimi idee, pamiątki, kolekcje i zbiory. Na szczęście, wśród zgliszcz i popiołów, udaje się ocalić, zabezpieczyć nie tylko ślady przeszłości, ale liczne i różnorodne reprezentacje blokady, jakie po niej pozostały. Paradoksalnie jednak, aby udało się je ocalić, muszą one po wojnie zniknąć....
Wpływ ruchów neopogańskich na kulturę współczesnej Rosji wiąże się ze zmianami w sferze polityki, które nastąpiły po upadku komunizmu. Społeczeństwo rosyjskie szukało nowych idei w miejsce skompromitowanych radzieckich mitów. Celem mojej pracy jest zbadanie współczesnej mitologii politycznej w Rosji przede wszystkim na podstawie tekstów neopogańskich i oficjalnej ideologii, które stykają się, współtworząc kulturę popularną [...]. Należy zauważyć, że we współczesnej rosyjski...
Książka zbiorowa o poezji Andrzeja Szuby chodziła za nami od dawna. Zrodziła się jako projekt interpretacyjny, w którym głos zasadniczy został oddany młodym badaczom i krytykom literackim. To oni, wolni od wcześniejszych sądów o liryce autora Postscriptów, zaproponowali lekturę znacznie pełniejszą niż dotąd. Andrzej Szuba – pozbawiony w nowych odczytaniach swojego generacyjnego miejsca – został przedstawiony jako poeta głęboko metafizyczny i intelektualny. Jak gdyby za stanow...
„Jej tomy, Wiersze i proza, Liryki zebrane, Czarne słowa, Wiatr, Szczęśliwa jak psi ogon, Jestem baba, Budowałam barykadę, Cierpienie i radość, pełne są erudycyjnych, finezyjnie zdobionych polszczyzną XV-wieczną tekstów, mocno osadzonych w kulturze europejskiej, jak i naturalistycznych, skondensowanych w kilku najwyżej wersach obrazów. „Jestem wciąż frywolnie wesoła”, pisała tuż po powstaniu warszawskim do Romana Kołonieckiego, a Jarosława Iwaszkiewicza przekonywała, że „pięk...
Spis treści Przedmowa Mirosława Michalska-Suchanek: „Otulony kobiecością”. Kobiety w życiu i twórczości Fiodora Dostojewskiego Izabella Malej: Chrystus i jego cień. O dwujednej symbolice jaźni w sztuce Michaiła Wrubla Justyna Tymieniecka-Suchanek: Choroba psychiczna bohatera literackiego w ujęciu psychiatrii egzystencjalnej. Powieść Mały bies Fiodora Sołoguba Monika Rzeczycka: Andriej Bieły, O Sofii-Mądrości (Przekład z języka rosyjskiego, komentarz i opracowanie tekstu – M...
Spis treści; Tadeusz Sucharski: Andrzej de Lazari i idee rosyjskie Bibliografia prac prof. Andrzeja de Lazariego Marian Broda: „Zrozumieć Dostojewskiego” – rozumieć siebie? Krzysztof Kropaczewski: Antroponimia artystyczna Dostojewskiego jako kontekst rosyjskiej filozofii imienia – w epoce „bezimiennych społeczeństw” (próba zarysowania problemu) Mirosława Michalska-Suchanek: Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego – między dialektyką zła a monolitem wiary Janusz Dobieszewski: ...
Pierwsza wersja tej książki ukazała się w 1992 roku i nadal pozostaje jedyną publikacją o polskiej poezji socrealistycznej. Autorka zanalizowała w niej powstałe w tym okresie, ale dzisiaj trudno dostępne wiersze, świadectwa literackie (kulturowe) tamtej epoki, biorąc pod uwagę same teksty, a nie zawiłe motywy i okoliczności ich powstania. Wiele uwagi poświęca językowi interpretowanych utworów i stosowanym w socrealizmie konwencjom stylistycznym, pokazując w sposób klarowny, j...
Od Redaktorów Krystian Krzemiński Bolesław Lubosz – przypisy do biografii Ryszard Bednarczyk „Dziobanie w węglu” i w słowie Katarzyna Niesporek Hałdy w tle O wyobraźni poetyckiej Bolesława Lubosza Jerzy Paszek „Węzeł trudny” Lubosza Ewa Bartos „Alchemia ziemi” O poetyckiej wyobraźni Bolesława Lubosza Marek Piechota Zmierzanie do lirycznej pieśni Jeszcze o Późnym horyzoncie Bolesława Lubosza Gawęda filologiczna Piotr Zaczkowski Nie ma nikogo. Kilka wierszy o lęku Kryt...
Okazją do głębszego odczytania znaczeń zawartych w utworach poetyckich ks. Jerzego Szymika był podwójny jubileusz kapłana, profesora i poety, który w 2018 roku obchodzi 65. rocznicę swoich urodzin oraz 30. rocznicę wydania pierwszej książki poetyckiej (Uczę się chodzić, 1988). Wygłoszone podczas specjalnej, jubileuszowej sesji szkice tworzą niniejszą książkę. Prezentuje ona spotkanie z poezją, która porusza nie tylko problemy egzystencji, ale także głębokie związki teologii i...
Od Redaktorów 19 maja 2017 roku w Centrum Kulturalno-Edukacyjnym w Czerwionce-Leszczynach odbyła się konferencja literacka Światy poetyckie Feliksa Netza. Organizatorami byli Zakład Literatury Współczesnej Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego (Uniwersytet Śląski w Katowicach) oraz Miejski Ośrodek Kultury w Czerwionce-Leszczynach. Referaty wygłoszone przez badaczki z Uniwersytetu Śląskiego, Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie oraz Akademii Techn...
Spis treści Słowo wstępne JOLANTA LUBOCHA-KRUGLIK, MAŁGORZATA BOREK, OKSANA MAŁYSA Profesor Henryk Fontański — działalność naukowa BEATA MICHTA Bibliografia publikacji Profesora Henryka Fontańskiego ANNA BEDNARCZYK O uprawnieniach tłumacza (na przykładzie wierszy Urszuli Kozioł w tłumaczeniu Natalii Paprockiej) MARIA CICHOŃSKA Czy milczy się w różnych językach? ZOFIA CZAPIGA Miłość w przysłowiach (na materiale Rosyjsko-polskiego słownika paremiologicznego) HELENA ...
Długo sądziłam, że lektura szkolna Łysek z pokładu Idy to najwybitniejsze dzieło Gustawa Morcinka, pisarza zapomnianego i zaniedbanego przez oficjalną historię literatury. Dopiero kiedy weszłam w relację mistrz – uczeń i moim tutorem została Profesor Krystyna Heska-Kwaśniewicz, nastąpiło olśnienie duchowo-intelektualne oraz otwarcie się na twórczość autora Zagubionych kluczy. Okoliczności życiowe skłoniły mnie do intensywnego kontaktu z literaturą Morcinka. Przekonałam się, ż...
Tomasz Mann już za życia zaczął uchodzić w Polsce za „klasyka”, co w symboliczny sposób odsłoniła i przypieczętowała jego krótka wizyta w Warszawie w 1927 roku. Ale nie wszystkie utwory niemieckiego pisarza cieszyły się jednakowym zainteresowaniem wśród polskich czytelników. Czarodziejska góra zajmuje tu miejsce szczególne, bowiem udało jej się zdobyć uznanie zarówno krytyków, pisarzy, jak i „zwykłych” czytelników. Poczynając od dwudziestolecia międzywojennego, kolejne pokole...
Od Redaktorów 5 grudnia 2016 roku Tadeusz Sławek obchodził 70. urodziny. Fakt ten uznaliśmy za dobry pretekst, aby porozmawiać o poezji, od której zaczęła się droga literacka autora Rozmowy. Literacka w tym znaczeniu, że zadomowiona w świecie głosu, słowa, znaczeń ich śladów. Chcieliśmy jednocześnie, by rozmowa o poezji stała się rozmową o obecności w poezji – również na Górnym Śląsku. Jak się okazało, linie rozumowań biegły różnymi szlakami, dlatego pisząc o poezji, autorz...
WSTĘP Część I: JĘZYK „Muzyczny przepływ głosów i kontrgłosów…” (Die Liebhaberinnen / Amatorki i Die Ausgesperrten / Wykluczeni) Komizm ukryty i jawny (Die Ausgesperrten / Wykluczeni) Niejawne wartościowanie świata (Die Ausgesperrten / Wykluczeni) Część II: INTERTEKSTY Stylistyczne wskaźniki intertekstualności (Die Liebhaberinnen / Amatorki, Die Ausgesperrten / Wykluczeni) Intertekstualny dialog z Musilem (Die Ausgesperrten / Wykluczeni) Strategia przekładu nawiązań bib...
Prometeizm ekokrytyki, jakkolwiek utopijny, czerpie z sensowności samego tekstu, stanowi próbę zatrzymania w nim rzeczywistości niejako już utraconej. Czyni to następująco: poprzez przedstawienia przyrody, czyli spoetyzowanych, lecz biologicznych światów życia; przez ożywienie w tekście funkcji naturalnego środowiska i jego mieszkańców; przez nadanie naturze znaczenia nie tylko estetycznego, ale empirycznego.
Wilhelm Szewczyk, bardziej znany jako prozaik i publicysta, mniej jako poeta i dramaturg, był wielkim erudytą, postacią publiczną. Nie dziwi zatem, że różne środowiska naukowe i literackie postanowiły podjąć próbę ponownego opisu działalności twórcy Syndromu śląskiego. W tym kreśleniu wizerunku szczególnie wyraźnie akcentowano jego wybitną pracę na rzecz czasopiśmiennictwa na Górnym Śląsku, polityczne zaangażowanie, znajomość spraw niemieckich, przypominano jego dorobek publi...
19 grudnia 2013 roku w sali audytoryjnej Biblioteki Śląskiej „Parnassos” odbyło się sympozjum naukowe poświęcone liryce Tadeusza Kijonki z okazji 77. rocznicy jego urodzin. Tego samego dnia miała miejsce promocja obszernego wyboru jego wierszy – Czas, miejsca i słowa. Sympozjum, w którym wzięli udział uczeni z Uniwersytetu Śląskiego, nosiło tytuł Dwie kosy i przybrało formę debaty, w czasie której podjęto próbę pełnego opisu dorobku debiutującego wierszem Konstantnopol Mickie...
W kategorii „Pozostałe” odnaleźć możemy wszystkie publikacje, które należą do kategorii „Literatura”, ale nie można ich przyporządkować do żadnej z następujących podkategorii: „Fantastyka / Horror”, „Kryminał / Sensacja / Thriller”, „Literatura piękna”, „Poezja / Dramat”, „Powieść historyczna”, „Powieść obyczajowa”, „Romans / Erotyka”. Kategoria „Literatura” jest bardzo obszerna, a w jej ramy wchodzi wiele różnorakich gatunków i odmian gatunkowych rozróżnianych m.in. ze względu na podejmowaną tematykę, kompozycję dzieła czy też uczucia wywoływane u odbiorcy. Powieści przygodowe, przypowieści, mity, utwory o treści filozoficznej, estetycznej czy literacko-krytycznej to tylko niektóre z odmian gatunkowych, jakie możemy tu znaleźć. W kategorii „Pozostałe” pojawiają się również dzieła łączące w sobie kilka podgatunków literackich. W ofercie księgarni internetowej Woblink.com znajdują się więc utwory najznakomitszych polskich pisarzy, dla których zabawa i gra formą to codzienność i których książki w trakcie lektury okazują się być czymś zupełnie innym niż początkowo przypuszczano. W kategorii „Pozostałe” umieszczono również m.in. zapis przemówienia wygłoszonego przez J.K. Rowling dla absolwentów Uniwersytetu Harvarda pt. „Życie jest sztuką”, w którym autorka pisze o porażkach, problemach, najważniejszych wartościach w życiu i oczywiście o potędze wyobraźni, „Mitologię słowiańską” Jakuba Bobrowskiego i Mateusza Wrony, gdzie znaleźć możemy zbeletryzowane historie ze świata wierzeń pradawnych Słowian pisane w oparciu o najnowsze opracowania naukowe z dziedziny historii, religioznawstwa i językoznawstwa.
