Dwusetna rocznica urodzin Karola Miarki, legendarnego redaktora Katolika, oraz jednogłośne, ponad wszelkimi podziałami politycznymi, przyjęcie przez Sejm RP Uchwały upamiętniającej go (co miało miejsce 17 października2025 r., inicjatorem i wnioskodawcą Uchwały był poseł Ziemi Śląskiej Łukasz Ściebiorowski) to znakomite okazje, by przypomnieć postać nieco zapomnianego ostatnimi laty bohatera. Punktem wyjścia do lektury niniejszej książki Stanisława Bełzy Karol Miarka. Kart...
Młodzieżowej diasporze migranckiej w Niemczech lat 80. Książka Kornelii Golombek Z podręcznikiem do nauki niemieckiego i samoświadomością kulturową. Wspomnienie o młodzieżowej diasporze migranckiej w Niemczech lat 80. jest interdyscyplinarnym studium poświęconym doświadczeniom młodych migrantów, którzy w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych trafili do placówek edukacyjnych i internatów prowadzonych przez Fundację Otto Benecke. Bohaterami publikacji są młodzi ludzie przyby...
Sławomir Olesiak ur. 1944 r. w Wierzbicy (centralna Polska, obecnie woj. świętokrzyskie), absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, wieloletni pracownik administracji rządoweji samorządowej, a obecnie od 2009 r. emeryt. Jego główną pasją, którą od dzieciństwa kultywuje i w praktyce uprawia było i jest malarstwo sztalugowe, głównie portret oraz sceny rodzajowe tworzone w konwencji malarstwa realistycznego.Jest również autorem sześciu opow...
Andrzej Niedoba urodził się 30 października 1940 roku w Nawsiu na Zaolziu. Jego stryj Władysław Niedoba, znany jako Jura spod Grónia, był jednym z założycieli Sceny Polskiej Teatru Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie i jej wieloletnim kierownikiem artystycznym. Ojciec Adam Niedoba w 1950 roku założył Zespół Regionalny „Wisła”. Pieśń „Szumi jawor”, którą Adam i Andrzej Niedobowie stworzyli pod koniec lat 60. XX wieku, stała się nieoficjalnym hymnem górali beskidzkich. Andrzej Ni...
Aspekt nowości towarzyszy mediom niemal od samego początku ich istnienia. Określone rozwiązania natury technicznej, technologicznej lub konceptualnej były w stanie wywołać idealny efekt złudzenia optycznego lub oddać realizm wydarzeń na ekranie. Obok dokumentalnego zapisu rzeczywistości wykorzystywano efekty, które były w stanie wywołać zadziwienie, zaskoczenie, odtworzyć niewiarygodne sytuacje. Gdzie aktualnie należy szukać pojęcia nowości w kontekście medium fotografii, fil...
Czterdziesty szósty tom serii: Studia o przekładzie, Cultural and Linguistic Issues in Translation pod redakcją Wacława M. Osadnika oraz Agnieszki Adamowic – Pospiech jest poświęcony kulturowym i językoznawczym aspektom tłumaczeń. Szereg autorów (W. M Osadnik, S. M. E. Jewell, I. L. Jewell, H. Wiens, J. M. Evjen, M. Czarnecka, D. Śledziona, W. Polanski) porusza problematykę kluczowego wpływu tłumaczenia na aspekt kontekstu kulturowego tekstu. Wśród omawianych w tomie tłumacze...
Stwierdzenia, iż rok 1918 zapisał się w dziejach kobiet złotymi zgłoskami, nie można uznać za przesadzone. To rok, w którym Austriaczki, ale także Niemki i Polki po trudnych i burzliwych działaniach zmierzających do zaakcentowania swojego istnienia na płaszczyźnie społeczno-polityczno--gospodarczej uzyskały prawa wyborcze, a przez to możliwość współdecydowania nie tylko w kwestiach ich bezpośrednio dotyczących, ale i w sprawach o randze narodowej. Aby pierwszy raz w historii...
Książka ta nie jest historią wyłącznie poetyki ani historią wyłącznie teorii dramatu. Jest przewodnikiem po dziejach rozważań teoretycznych dotyczących dramatu od Arystotelesa do Goethego. Przygotowana wysiłkiem zbiorowym, stanowi pierwszy tom źródeł do historii teorii dramatycznych z bogatym komentarzem historycznym, literackim i teatralnym oraz prezentacją autorów i ich podstawowych wypowiedzi o charakterze teoretycznego uogólnienia. (...) Tom umownie określający zakres cza...
Konrad Ludwicki prozaik i eseista. Autor kilku książek. Ostatnio wydał Pisanie jako egzystencja(lizm). Refleksja autotematyczna na marginesie „Księgi niepokoju” Fernanda Pessoi (Warszawa 2011) i Bóg – Zło – Modlitwa. Wokół „Uwag 1940-1942” Karola Ludwika Konińskiego (Kraków 2016). Tematem powieści Lakrimma jest defetystyczna miłość malarza Adama do młodszej i wrażliwej Ditty. W atmosferze muzyki oraz rozmów o sztuce tych dwoje ludzi przeżywa swe dylematy twórcze i uczuciowe. ...
Niniejszy tom O dramacie, z podtytułem Od Hugo do Witkiewicza, opracowany w pierwszej wersji równolegle z tomem O dramacie. Od Arystotelesa do Goethego (PWN, 1989, wyd. drugie, Wydawnictwo „Śląsk”, 2001), ma te same co on cele i zasady edytorskie. Prezentuje teorie dramatu powstałe w różnych krajach europejskich w wiekach XIX i XX. (...) W XIX i XX stuleciu, podobnie jak w wiekach poprzednich, dramatem zajmowali się nadal współcześni filozofowie i dramatopisarze, uczeni oraz ...
Prezentuję Państwu trzecią część moich felietonów. Większość zamieszczonych w tej książce tekstów poświęciłem wybitnym twórcom (Rafał Pomorski, Paweł Steller, Emanuel Imiela, Stanisław Szukalski, Jan Wysocki, Paweł Wróbel), naukowcom (Andrzej Brożek, Ludwik Musioł, Adolf Dygacz, Jerzy Szydłowski) i kapłanom (Teofil Bromboszcz, Ludwik Skowronek, Emil Szramek) działających w XX wieku w Katowicach. Wśród zasłużonych dla miasta nie mogło zabraknąć sylwetek przedstawicieli życia m...
Wielobarwny, bogato ilustrowany, w twardej oprawie z obwolutą, ponad dwustustronicowy album napisany przez górnika, ratownika górniczego, długoletniego członka dozoru górniczego kopalni „Wujek” w Katowicach, autora ponad 200 artykułów naukowych i popularyzatorskich z zakresu elektrotechniki górniczej, historii, górnictwa i innych dziedzin związanych z przemysłem wydobywczym. Album ukazuje się pod patronatem Prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnic...
Małżeństwa mieszane, w tym polsko-niemieckie, należą do grupy o podwyższonym stopniu ryzyka. Wielowiekowe doświadczenia we wzajemnych stosunkach, zwłaszcza silnie negatywne stereotypy, ciążą nad rodzącym się uczuciem. Zakochani od pierwszego dnia konfrontowani są z pytaniami, które z miłością teoretycznie nie mają nic wspólnego, a jednak… Muszą sobie i otoczeniu wyjaśnić, dlaczego właśnie ona („ta Polka”), dlaczego właśnie on („ten Niemiec”), jakby nie było innych partnerów (...
Prezentuję Państwu drugą część moich felietonów drukowanych na łamach „Dziennika Zachodniego” (pierwsza ukazała się w 2014 roku). Mam nadzieję, że wpisują się one w obchody 150-lecia nadania praw miejskich wsi Katowice, o której w 1855 roku Józef Lompa pisał: „W Katowicach jest węzeł, pośrodek górnośląskiego przemysłu. Miejsce to jeszcze nosi nazwę wsi, ale wchodząc wieczorem do zajezdnego domu Welta albo obradując u niego przy table d’hôte, mniema się być w największym wrocł...
Wielu ludzi z mojego pokolenia mówi, że dokonało świadomego wyboru swej drogi życiowej. Chcę udowodnić na kartach tej książki, że dużo było w naszych życiorysach przypadku, a dopiero później przydawano im ideologię. Zdecydowałem się opublikować wspomnienia, aby dać świadectwo prawdzie, pokazać, jak procesy społeczne i polityczne miały wpływ nie tylko na moje życie, ale także innych. Z wyboru czy też z przypadku znalazłem się w nurcie wydarzeń, które zmieniły oblicze naszego k...
Pracownia artysty to… wciąż brzmi tajemniczo. Przede wszystkim dla laików, ale też dla samych twórców, dla których to nie tylko miejsce pracy, ale również przestrzeń intymnego kontaktu z własnymi przemyśleniami i samotnego poszukiwania inspiracji. Pomysł albumu pokazującego plastyków w ich pracowniach zrodził się dawno, jednak zgromadzenie materiału zdjęciowego zajęło Arkadiuszowi Ławrywiańcowi aż pięć lat. Bo to nie było fotografowanie na szybko, „na błysk i na newsa”. Żeby ...
Lew Karsawin (18821952) to jeden z najwybitniejszych filozofów i metafizyków rosyjskich Srebrnego Wieku. Po rewolucji bolszewickiej wywieziony z Rosji sowieckiej na tzw. statku filozofów, znalazł schronienie na Litwie. Po aneksji Litwy przez ZSRR, pozbawiony możliwości pracy na uniwersytecie, oskarżony o zdradę, został zagłodzony w stalinowskim łagrze. Poemat o śmierci uważany jest za dzieło wielkiej rangi, nie tylko jako utwór filozoficzny, ale także jako literacki esej. Sta...
Przedstawiona tu monografia jest pogłębioną analizą funkcjonowania Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Zabrzu w latach 1998-2003. Ta cezura czasowa nie jest bynajmniej przypadkowa. Jest to bowiem etap, w którym przedmiotowy MOSiR z typowego podmiotu funkcjonalnego, jakich wiele przy każdym Urzędzie Miejskim, szczególnie w wielkich podmiotach miejskich, zmienił swoją strukturę i stał się niezależnym podmiotem kreującym w znacznym stopniu i reżyserującym systematyczne dział...
Od Autora Instytucje nauki i kultury Śląski Teatr Lalki i Aktora „Ateneum” Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Wojciecha Kilara w Katowicach Zespół Szkół Plastycznych w Katowicach Od Autora Prezentuje Panstwu trzecia czesc moich felietonów drukowanych na łamach „Dziennika Zachodniego” (pierwsza ukazała sie w 2014, druga w 2015 roku). Wiekszosc zamieszczonych w tej ksia,ce tekstów poswieciłem wybitnym twórcom (Rafał Pomorski, Paweł Steller, Emanuel Imiela, Stanisław ...
Recenzowany tom jest kolejnym z cyklu publikacji zespołu badaczy związanych z istniejącymi do roku 2019 Studium Pracy Socjalnej i Zakładem Badań Kultury Współczesnej Instytutu Socjologii Uniwersytetu Śląskiego. Zespół pod kierunkiem prof. Kazimiery Wódz od początku lat 90. realizował szeroko zakrojone badania nad społecznymi i kulturowymi konsekwencjami transformacji województwa śląskiego. (...) W województwie śląskim procesy restrukturyzacji w szczególny sposób dotknęły społ...
Utwory zebrane w książce, podobnie zresztą jak przedstawiane w ostatnio publikowanych tomikach poetki (m.in. Maki,2004; Ciebie nie ma, 2008; Szelki bezpieczeństwa 2010, wyd. drugie poszerzone 2012; Hiperrealistyczne minuty,2011; nic, 2012; Deklinacja, 2014; Mój świat odchodzi, 2016),sytuują nas w obszarach refleksyjnego, egzystencjalnego zamyślenia nad trwałością i kruchością, zadziwienia możliwością budowania i perspektywą destrukcji, zdziwienia czynem naszym i – by tak rzec...
Prezentowana monografia to piąty już tom będący efektem spotkań przekładoznawców reprezentujących rożne nurty, rożne języki, a także rożne podejścia metodologiczne i ideowe. Zamieszczone tu prace nie tylko ukazują wielowymiarowość współczesnych badań nad przekładem, ale też pozwalają dostrzec potrzebę wymiany doświadczeń, która nie jest ograniczona podziałem na dyscypliny naukowe. Badacze koncentrują się tu zarówno na zagadnieniach teoretycznych, jak i — w znakomitej większoś...
W realiach społeczeństwa sieciowego użytkownicy informacji stają się jednocześnie jej twórcami, a możliwość podejmowania nieskrępowanej interakcji jednocześnie wzmacnia ich aktywność w cyfrowych przestrzeniach dialogicznych. Blogosfera literacka, szczególnie w Rosji, jest interesującym medium współczesnej krytyki literackiej. Autorami blogów literackich mogą być profesjonalni krytycy lub pisarze, najczęściej jednak są nimi czytelnicy, przejawiający zamiłowanie do literatury, ...
Moja Kobieta Winna Grzechu, miłości pełna – stoi przede mną. W jej oczach siedzi demon – ten sam, który opętał Joannę, Matkę, tę od Aniołów. Moja kobieta przytula się do mnie i mówi: Nie chcę być bez ciebie, nawet jeśli będę. * * * Ciotka była jak cytata fregata, zamaszysta i w biodrach, i w dupie, bo najważniejsze, to mieć na czym siedzieć, czym oddychać i w kontaktach między ludźmi robić użytek z szerokich pleców. Ciotka była jak orzeźwiający wiatr i zielona pietruszka, któ...
Zachęcam do niespiesznego poczytania lirycznego cyklu pod wspólnym tytułem „Fermata”. To opowiedziane wierszem przystanki, które pochodzą z czasu przed, ale które mogą stać się poetyckim zaczynem, do budowania nowego. Mam nadzieję, że pięknego nowego. Dobrze sobie usiąść przed drogą. Dobrze sobie usiąść, aby iść. /Krystian Gałuszka/ Spis treści fermata italia fermata amalfi fermata castel dell’ovo fermata basilica di san marco fermata cefalu fermata il pantheon fermata la...
The three separate research projects selected for the book fall into place and the well-thought-out whole features: (a) coherence of the theoretical perspective, which is a combination of classical anthropological concepts and the traditions of sociological research over urban collectivities, (b) continuity in research interests focused on everyday and widespread impacts of the economic restructuring, the effects of which came to be suffered by the next generation of Upper Si...
Prezentujemy efekt mariażu dwóch serii: "Krytyki naukowej i literackiej" oraz "Katowickich Dialogów Literackich" – z takiego połączenia otrzymujemy dzieło nietuzinkowe: Blask arcydzieł to zbiór esejów prof. Paszka, wybitnego badacza literatury, publicysty, krytycznego czytelnika dzieł z literackiej najwyższej półki. Na kartach książki poznamy sekrety takich klasyków, jak m.in. Odyseja, Eneida, Eugeniusz Oniegin, Mistrz i Małgorzata oraz lepiej poznamy rodzimą Bogurodzicę, Pa...
Wygasić to zbiór 70 wierszy-postscriptów – do czego? Niewysłanych listów? Listów nigdy nienapisanych? Poeta serwuje formy bliskie haiku, w których główną tematyką jest przemijanie i wieczność, obecność bądź jej brak, byt, który z czasem musi sam się wygasić... Od Redakcji ANDRZEJ SZUBA — ur. w Gliwicach, poeta i tłumacz, absolwent anglistyki na UJ. Opublikował zbiory wierszy: Karnet na życie (1976), Wejście zapasowe (1980), Na czerwonym świetle (1983), Postscripta (1986), ...
Czy grono superbohaterów może się jeszcze bardziej powiększyć? Czemu nie, zwłaszcza, że - jak dotąd - nie było w nim Pana Cytrynki, tajemniczej postaci, która zjawia się zawsze, gdy dzieci jej potrzebują. Pan Cytrynka ma niezwykłą moc wyciągania z opresji zarówno dzieci, jak i ich rodziców, czy opiekunów. Tłumaczy dzieciom zagadki z odległej przeszłości i zaprzyjaźnia z nietuzinkowymi postaciami pełnymi pasji, ale też pokazuje dzieciom, czym jest tolerancja i jak ją wcielić w...
W książce znalazły miejsce interpretacje filmów Aleksieja Bałabanowa, Andrieja Konczałowskiego, Siergieja Łoźnicy, Aleksandra Sokurowa, Aleksieja Uczitiela i Aleksandra Wieledynskiego. Przedmiotem namysłu stały się fabularne i dokumentalne dzieła filmowe powstałe po roku 2000., związane z wizualizacją centralnych dla Rosjan konfliktów militarnych, tj. z Wielką Wojną Ojczyźnianą, wojną radziecko-afgańską oraz wojnami czeczeńskimi w latach 1994-1996 oraz 1999-2009. [...] Chodzi...
Publikacja obecna różni się od wcześniejszych w tej serii. Dotąd Światy poetyckie były rezultatem nowych lektur dorobku twórcy związanego z Górnym Śląskiem lub Zagłębiem Dąbrowskim. Lektury te w części przedstawiano na konferencjach naukowych, w części natomiast pisano specjalnie do tomu. Tym razem odstąpiliśmy od tej zasady. Śmierć Floriana Śmiei, który zawsze identyfikował się z miejscem swojego urodzenia, choć od trzech ćwierćwieczy przebywał poza Polską i Śląskiem, postaw...
Upowszechnianie wiedzy i kultury gerontologicznej jest zadaniem niezmiernie trudnym, wymagającym nie tyle środków, co determinacji, profesjonalizmu, zaangażowania i czasu oraz edukacji. Wymaga interdyscyplinarnych inicjatyw eksploracyjnych i ponadresortowych działań nakierowanych na obalanie negatywnych stereotypów, na wzmacnianie kapitału społecznego i racjonalne gospodarowanie potencjałem tkwiącym w coraz liczniejszej populacji osób starszych. Wymusza powstawanie i rozwój n...
Postawa pisarska Filipowicza pozostaje w dystansie do głównego nurtu literatury polskiej, konstytuując niejako osobny obszar artystycznej aktywności, słabo zorientowany na ideowy, doktrynalny dyskurs, programowe założenia, a koncentrujący się bezpośrednio na ludzkiej egzystencji, życiu w realnych, historycznych przejawach, usuwający w cień poglądy własne, uwypuklający uniwersalny wymiar egzystencji i jej niepokojącą, trudną do wypowiedzenia, wykraczającą poza treść i przedmio...
Kiedy w jednym z internetowych komentarzy związanych z ostatnim meczem w reprezentacji Polski naszego znakomitego bramkarza Artura Boruca przeczytałem, że czasem „zdarzało mu się puścić farfocla”, nie mogłem natychmiast nie uświadomić sobie, że ja – stary piłkarz i kibic – od dzieciństwa używam słowa farfocel, farfocle w zupełnie innym znaczeniu. Ponieważ od zawsze nie lubiłem zup z pływającymi w nich w nadmiarze jarzynami (do dziś nie jadam dlatego barszczu ukraińskiego!), k...
W powieści (której mimo wszystko nie sposób zaliczyć do kręgu literatury religijnej) autor, w drodze przenikliwej analizy oficjalnych tekstów ewangelicznych, obala trzy wielkie kościelne i teologiczne mity: – mit trzydziestu srebrników, fałszywego pocałunku i wskazania, jako dzieła zdrady Judasza; – mit Szatana jako antynomii Boga, względnie jako Jego nieprzejednanego wroga; – mit drogi zbawienia wyłącznie poprzez Kościół (katolicki). Co więcej, autor kruszy – jak ten Jerycha...
Praca dr. Dariusza Krawczyka, oprócz niewątpliwych walorów naukowych, pozwalających na zdiagnozowanie stanu faktycznego prasy samorządowej na wybranym obszarze, dających również perspektywę dalszych badań (na przykład nad odbiorem komunikowania samorządowego na tym terenie), może być również użyteczna dla praktyków komunikacji lokalnej – jako podręcznik zawierający najważniejszą wiedzę teoretyczną. ale przede wszystkim swego rodzaju poradnik dla wydawców prasy samorządowej. ...
Książka Beaty Popczyk-Szczęsnej stanowi bardzo wartościową diagnozę postawioną współczesnym tekstom pisanym dla sceny i choć nie ma na celu – jak pisze Autorka – proklamowania „radykalnej zmiany w sposobie używania tworzywa słownego”, to bez wątpienia bardzo trafnie wskazuje na pewne wyraziste tendencje w komponowaniu tekstów teatralnych. Prezentowane w kolejnych rozdziałach zestawienia, porównania, konfrontacje służą Beacie Popczyk-Szczęsnej do uchwycenia tego, co poszczegól...
Zielone pola Mariana Kisiela mogą zaskakiwać. Nie jest to kolejny zbiór wierszy. A przecież w ostatnich latach poeta przyzwyczaił nas już do regularnego publikowania tomików poetyckich, którymi zdawał się odmierzać upływający czas, będąc twórcą wyjątkowo wrażliwym na jego „niszczycielskie” działanie. Wypada przypomnieć, że od momentu opublikowania debiutanckiego tomu Nie śnijcie mnie w waszych snach ogłosił już trzynaście tomów swoich wierszy, ukazały się również dwa wybory j...
TABLE DES MATIERES EWA MICZKA Introduction ANNA BRANDT-SALMERI Salute — merce, diritto, agiatezza o nulla che duole? Valori espressi nelle strutture metaforiche comprendenti il lessema salute ANETA CHMIEL La dimensione assiologica della pubblicita come strumento didattico ANNA DOLATA-ZARÓD Valorisation dans le langage du droit sur l’exemple des arrets de la Cour de cassation BEATA DRYNDA-PĘDZIWIATR La valutazione degli amalgama nella pubblicita dei prodotti al...
Spis treści Margaret Szumowski Koncert w domu Chopina (Concert at Chopin’s House) Wstęp Concert at Chopin’s House i ja Phil Boiarski Fryzjer (The Barber) Michelle Bonczek Evory Brzuch pełen okien (A Belly Full of Windows) Gdzie się zepsuję (Where I Turn Bad) Karina Borowicz Wystawa fotografii. Szkoła dla niewidomych (Photo Exhibit, School for the Blind) Zegar z kukułką (Cuckoo Clock) Ludzie do mnie należący (My People) Marianne Boruch Malwy (Hollyhocks) Kraków i d...
Barbara Gruszka-Zych – poetka, dziennikarka, krytyk literacki. Ostatnio wydała tomik Basiu wróciłem (2018). Jej zbiorek wierszy Szara jak wróbel (2012), wybitny krytyk Tomasz Burek umieścił wśród dziesięciu najważniejszych książek, które ukazały się w Polsce po 1989. Opublikowała też zbiory reportaży Mało obstawiony święty. Cztery reportaże z Bratem Albertem w tle i Zapisz jako..., oraz książki wspomnieniowe: Mój poeta o Czesławie Miłoszu, Takie piękne życie. Portret Wojci...
Celem niniejszego studium jest zgromadzenie danych empirycznych pozwalających na zbadanie wystąpienia syndromu wypalenia zawodowego wśród pracowników socjalnych. Badania zostały przeprowadzone w oparciu o własny model wypalenia, według którego wypalenie zawodowe to stan fizycznego, emocjonalnego i psychicznego wyczerpania człowieka, który spowodowany jest różnorodnością ról zawodowych, czynnikami organizacyjnymi oraz relacjami społecznymi i interpersonalnymi w środowisku prac...
Na inaugurację III powstania śląskiego, w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku, wyleciały w powietrze najważniejsze mosty kolejowe łączące obszar plebiscytowy z Niemcami. W ten sposób Tadeuszowi Puszczyńskiemu – „Wawelbergowi” i jego podkomendnym udało się odgrodzić powstanie od natychmiastowego kontrataku ze strony Niemiec i umożliwić realizację podstawowego celu operacyjnego – dotarcia do Odry i opanowania niemal całego obszaru zakreślonego w polskich żądaniach rewindykacyjnych tak...
Spis treści Wstęp I. Wyzwolenie Katowic II. Wygląd miasta, obszar i ludność Wygląd miasta Obszar i ludność Tygiel ludnościowy III. Administracja IV. Życie polityczne a) Do połowy 1945 roku Propaganda b) Od sierpnia 1945 do października 1947 roku Referendum ludowe 30 czerwca 1946 roku Wybory do Sejmu Ustawodawczego 19 I 1947 c) Od listopada 1947 do lipca 1950 Organizacje społeczno-polityczne Organizacje młodzieżowe V. Podziemie, opór społeczny i aparat represji ...
Książka Polsko-łużyckie zbliżenia. Język–literatura–kultura poświęcona jest twórczości Jurija Brězana i adresowana do grona miłośników języka, kultury i literatury Serbołużyczan. Refleksja o różnych aspektach pisarstwa J. Brězana, jego zaangażowaniu społecznym i sposobie postrzegania rzeczywistości niemieckiej w okresie politycznego przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, jego prozie i współczesnej górnołużyckiej powieści wprowadza do dotychczasowych b...
Obszerna monografia prezentująca historię ziemi rogoźnickiej, od czasów pierwszego osadnictwa, sięgających mezolitu (8000 do 4400 lat p.n.e.), do współczesności. Dzieje Rogoźnika zostały ukazane na tle burzliwej historii księstwa siewierskiego, Śląska oraz Zagłębia Dąbrowskiego, a także w perspektywie najważniejszych wydarzeń w kraju i na świecie. Oprócz tematyki politycznej i gospodarczej Czytelnik znajdzie w książce równie obszerne omówienie tematów z zakresu historii społe...
Nie sadzę, by mogło dojść do oderwania Śląska od Polski w sensie terytorialnym, ale kulturowym – tak. Przez kilkanaście lat wiele środowisk zrobiło dużo, by podważyć polskość Śląska, by o powstaniach śląskich mówić jak o wojnie domowej lub jak o odebraniu siłą obszaru sąsiedniego państwa. Oczywiście przy pomocy i zaangażowaniu struktur państwa polskiego. Kulturowo Śląsk jest odrywany od Polski. Każde publiczne określenie „polskość Śląska” zacznie budzić natychmiastowy sprzeci...
Antologia jako całość stanowi pewien zbiór indywidualnych narracji […], które często odbiegają od standardowych i narodowych wzorców postrzegania […] świata minionego i teraźniejszego. Wszystkie teksty antologii łączy nie tylko nadrzędne pojęcie palimpsestu, lecz również swoistego krajobrazu kulturowego […], zawierającego zarówno elementy tzw. rzeczywistej rzeczywistości, jak i ludowej imaginacji oraz literackiej fikcji. Można by powiedzieć – poruszając się w metaforyce wodno...
Spis treści Część pierwsza. ZAGADNIENIA OGÓLNE 1. Metodologiczne problemy badań społecznych 1.1. Specyfika nauk społecznych 1.2. Przedmiot i cel badań społecznych 1.3. Filozoficzne podstawy badań społecznych 1.4. Moralne aspekty badań społecznych 1.4.1. Uwagi wstępne 1.4.2. Wpływ komercjalizacji nauki na postawy i zachowania badających 1.4.3. Propozycja „Dekalogu badacza rzeczywistości społecznej" 1.5. Typy badań 1.5.1. Badania typu poznawczego 1.5.2. Badania dla potrze...
Rzadko zdarza się, by po trzydziestu pięciu latach nieobecności w środowisku macierzystym, wciąż pamiętało ono osobę, która je współtworzyła. O Edwardzie Zymanie stale się na Górnym Śląsku mówi, a jego zamieszkanie w Mississaudze jest traktowane podobnie jak osiedlenie w Tarnowskich Górach, skąd samochodem można płynnie się przemieścić różnymi drogami, ale autobusem już gorzej. Zyman wrósł bowiem w Śląsk tak, jak drzewo wrasta w skałę i nijak nie można go wyrwać, chyba że nar...
Zapraszam do lektury kolejnego zbioru felietonów drukowanych na łamach tygodnika „Katowice” („Kocham Katowice”), cotygodniowego dodatku regionalnego „Dziennika Zachodniego”. Poprzednie części (wydane w 2014, 2015 i 2018 roku) cieszyły się zainteresowaniem Czytelników, co skłoniło mnie do zebrania tekstów publikowanych w latach 2017–2019. Tym razem polecam odwiedzenie Muzeum Archidiecezjalnego z bogatymi zbiorami sztuki sakralnej, placówkę wyróżniającą się wśród instytucji kul...
"Arlekino" czyta się z przyjemnością, jest to powieść napisana "z nerwem" - czyli z umiejętnością fabulacji – i ze znajomością sposobów opowiadania. Na pewno będzie miała powodzenie..." (fragment listu prof. Jana Błońskiego) Autor studiował i przez wiele lat mieszkał w Katowicach. Z wykształcenia jest prawnikiem. W 1988 roku w miesięczniku „Scena” ukazał się jego monodram Ostatnia rola. W 1989 roku wystawił go Teatr TV pt. Aktor w reżyserii Mieczysława Daszewskiego z Be...
Tak się złożyło, iż teksty tutaj przedstawione zostały napisane już wiele lat temu. Jednakże z różnych powodów nie były drukowane. Początkowo miały być zamieszczane w pismach ogólnopolskich. Jednakże różnie z tym bywało. Wiele materiałów udało mi się zamieścić w tego typu periodykach, przykładowo o rybnickich lasach, o rybnickim szybownictwie, o rybnickich pilotach, o rybnickiej adwokaturze etc. Aliści, pewne środowiska pozostały odporne do dziś na „wołanie na puszczy”. Przyk...
David Herbert Lawrence (11 X 1885 Eastwood w hrabstwie Nottingham – 2 II 1930 Vence we Francji), wybitny prozaik, poeta, eseista i krytyk angielski. Był synem nauczycielki i górnika. Przez cztery lata pracował jako nauczyciel w podlondyńskich szkołach. Po 1912 skupił się wyłącznie na działalności literackiej. Autor kilkunastu powieści, m.in. Sons and Lovers (1913), The Rainbow (1915), Aron`s Rod (1922), Kangaroo (1923), The Plumed Serpent (1926), Lady Chatterley`s Lover (1928...
Wprawdzie czas nie jest niczyim wrogiem, niemniej jednak przekraczając smugę cienia i osiągając wiek późno dojrzały, postrzegamy aż nazbyt wyraźnie odwrócenie perspektywy czasowej – z czasu przeżytego w czas, jaki nam jeszcze pozostał, i wówczas ze zdziwieniem dostrzegamy, jak w tytule sztuki o starości Pameli Catherine Delaney (2009), że Lepiej już było, i zaczyna do nas docierać prozaiczny fakt: jutro zapowiada śmierć, a pojutrze życie – w innej czasoprzestrzeni, w nieznany...
Artur Daniel Liskowacki napisał, że wiersze Jerzego Lucjana Woźniaka wpisują się w dwa porządki: wewnętrzny (liryka „opowiadająca o życiu i śmierci oraz spajającej je miłości”) i przestrzenny („wędrówka w pejzażu realnym, lecz i metafizycznym”)1. Rzeczywiście: twórczość Woźniaka wyraźnie pokazuje, jak ważne są dla niego dwa wielkie tematy: natury i egzystencji. Określają one charakter tej poezji jako rodzącej się na styku sił odwiecznych, odkrywających wzajemne podległości i ...
Po raz pierwszy zetknąłem się z relacją Julii Nikołajewnej Danzas o jej więziennej i łagrowej poniewierce pisząc o Kanale Białomorskim; jest ona jedną z bohaterek mojej książki – poświęciłem jej rozdział Dama o greckim profilu. Ponieważ z tamtego czasu zostały mi zrobione na własny użytek tłumaczenia fragmentów Czerwonej katorgi – uznałem, że wspomnienia te powinny być szerzej udostępnione. Przełożyłem zatem ich całość, korzystając z rosyjskiej wersji dzieła (jego oryginał zo...
Katowice są stosunkowo młodym miastem, niemniej jednak ich historia jest burzliwa i skomplikowana, ale zarazem ciekawa tak jak dzieje Górnego Śląska w minionym wieku. Od początków XIX wieku, w oparciu o miejscowe zasoby węgla kamiennego i galmanu, na terenie Katowic zaczął rozwijać się przemysł, czemu towarzyszyła rozbudowa linii kolejowych. Spowodowało to, że osada stała się ważnym nadgranicznym węzłem komunikacji kolejowej i drogowej, a następnie ośrodkiem handlu między Nie...
Publikowany przez Wydawnictwo Naukowe „Śląsk” cykl pod tytułem Kolekcja starośląska z serii Monumenta Śląskiej Reformacji zawiera następujące, pierwsze cztery tomy: Doskonały Kancjonał Polski zawierający w sobie pieśni, hymny i psalmy Jan Arndt: Rajski Ogródeczek Pełen Cnót Krześcijanskich, aby przez nabożne i pocieszne Modlitwy były w Duszę wszczepione Adam Gdacjusz: Postilla popularis to jest Kazania na Ewanjelije święte, ktore się przez cały rok w Niedziele i Święta uroc...
Zgodnie z informacją zawartą w podtytule niniejszej publikacji jest ona poświęcona wybranym autorom, tekstom, tematom i zjawiskom z zakresu polskiej literatury dziecięcej. Literatura ta z końcem drugiej dekady XXI wieku nie budzi już takich kontrowersji co do jej statusu artystycznego, jak miało to miejsce w początkach jej rozwoju przypadającym na wiek XIX. Znamienne w tym względzie może być wyznanie pisarki dziecięcej Zofii Urbanowskiej z roku 1885: „Piśmiennictwo dla dzieci...
Po raz pierwszy zetknąłem się z relacją Julii Nikołajewnej Danzas o jej więziennej i łagrowej poniewierce pisząc o Kanale Białomorskim; jest ona jedną z bohaterek mojej książki – poświęciłem jej rozdział Dama o greckim profilu. Ponieważ z tamtego czasu zostały mi zrobione na własny użytek tłumaczenia fragmentów Czerwonej katorgi – uznałem, że wspomnienia te powinny być szerzej udostępnione. Przełożyłem zatem ich całość, korzystając z rosyjskiej wersji dzieła (jego oryginał zo...
Motywy, którymi kierowali się wracając do „lasu” lub dopiero teraz decydując się na dołączenie do leśnych oddziałów były różne. Tak samo różne jak ich pochodzenie, wiek i doświadczenie ostatniej wojny światowej. Połączył ich komunistyczny terror: sala sądowa, cela śmierci, strzał w tył głowy, bezimienny grób – Operacja „Lawina”. Likwidacja Zgrupowania „Bartka”, największego ugrupowania partyzanckiego na czele którego stał kpt. Henryk Flame ps. „Bartek”, przybrała rozmiary lud...
Pomysł przygotowania monografii Wojewódzkiego Oddziału Towarzystwa Kultury Teatralnej w Katowicach narodził się u schyłku ubiegłego wieku. Jego gorącą admiratorką była Otylia Czerny-Antoniewicz, honorowa prezes oddziału, wieloletnia kierowniczka biura zarządu, powszechnie znana i lubiana animatorka kultury a jednocześnie utalentowana artystka. Pani Tola, podówczas prawdziwa kronika ruchu amatorskiego, chroniła w pamięci nie tylko wszelkie inicjatywy teatralne, jakie pojawiły ...
Piętnaście lat po przyłączeniu Górnego Śląska do Polski redaktorzy „Wiadomości Literackich” postanowili poświęcić mu całe pismo. W czterdziestym ósmym numerze z 1936 roku swoje wyobrażenie na temat tej ziemi zaprezentowali czytelnikom m.in. Ksawery Pruszyński, Stanisław Przybyszewski, Maria Dąbrowska, Pola Gojawiczyńska. Wśród wybitnych przedstawicieli dwudziestolecia międzywojennego zaproszonych do wygłoszenia swojej opinii była także Wanda Melcer, która stwierdziła, że: Ta ...
Książka Moniki Ładoń ujawnia wszystkie cechy jej pisarstwa naukowego: autentyczną fascynację człowiekiem i przygodami jego ducha i ciała, literatura jako zapisem tego podwójnego — może nawet bardziej cielesnego niż duchowego — ludzkiego doświadczenia, etyczna wrażliwość i intelektualna uczciwość w podejmowaniu tematów granicznych i stabuizowanych, do jakich należą chorowanie i umieranie, rzetelna wiedze literaturoznawcza, warsztatowa sprawność, umiejętność zastosowania koncep...
O radości pisania najcelniej powiedziała w swoim wierszu Wisława Szymborska. Jest to radość wynikająca z kreowania światów, owego „wydania drugiego, poprawionego”, zależnego od wyobraźni twórcy. Ktoś, kto próbował pisać, czuje na czym polega możność utrwalania, „zemsta ręki śmiertelnej”. Radość pisania wynika też z władzy, którą pisarz sprawuje nad kreowanym światem, z nazywania, oczyszczania się lub z odwagi pokonywania nieśmiałości, poruszania tematów tabu. Jest w tej radoś...
Szkice o polszczyźnie (refleksje po dwóch dekadach XXI stulecia) Merytoryczna ocena tejże całości Języka niegiętkiego... autorstwa Macieja Malinowskiego – nie budzi żadnych moich zastrzeżeń. Bardzo wysoko oceniam językoznawcze kompetencje autora, jego erudycję, tok poszczególnych wywodów, zawierających niezbędny bagaż erudycyjny, ale podanych przystępnie, klarownie, a i dowcipnie, co nie jest bez znaczenia dla opracowań popularnonaukowych, przeznaczonych dla szerszego kręgu ...
(…) w rzeczywistości europejskiej następuje gwałtowny proces starzenia się społeczeństw. Jest to szczególnie ważne w odniesieniu do badanych przez autorkę krajów Europy Północnej: Szwecja, Dania, Finlandia, jak i południowej: Hiszpania. Włochy, Portugalia. (…) Stąd znajomość różnorodnych form pomocy, zarówno ze strony państwa jak i rodziny ma szczególne znaczenie dla „humanizacji” ostatniego etapu życia ludzi starszych.(…). Za szczególnie cenny uważam interdyscyplinarny chara...
Ta książka jest o polskiej historii i polskiej współczesności, o narodowych urojeniach i fobiach, o prawdzie i manipulacji, o wolności i sprawiedliwości w słowach i wolności i sprawiedliwości rzeczywistej. O tym, jak sobie urządziliśmy własny dom. O tym także, jak współżyjemy z innymi, jak i gdzie powinniśmy szukać naszego miejsca w rodzinie państw Europy i świata. [...] Przebieg życiowej drogi autora musiał sprawić, że w jego książce nie ma śladu ani bezpłodnej nostalgii za...
BOŻENA TOKARZ Miejsce emocji w przekładzie BORYS SZUMAŃSKI Emocje i znaki — afektywne oblicze przekładu ANNA MAJKIEWICZ Philomathía, decentracja i empatia — nowe kompetencje tłumacza? PIOTR PLICHTA Rejestr językowy i erudycyjne aluzje w przekładach cyklu poetyckiego W.H. Audena Horae canonicae MAŁGORZATA TEMPEL Emocje w polskich tłumaczeniach publicystyki politycznej Tomasza Manna MAŁGORZATA GASZYŃSKA-MAGIERA Czy nowe przekłady klasyki wzbudzają dziś emocje? Wokół naj...
Książka prof. Jana Szmyda, uczonego zajmującego się antropologią współczesności na tle rozległego syndromu cywilizacyjnie uwarunkowanych zmian człowieka i posiadającego w tym zakresie olbrzymi dorobek naukowy, nosi znamienny z perspektywy rozwoju myśli humanistycznej tytuł: "Zagrożone człowieczeństwo. Regresja antropologiczna w świecie ponowoczesnym. Próba pytań i odpowiedzi". To monumentalne dzieło przynosi oryginalną próbę zrozumienia procesu przemian człowieka w kontekście...
Walter Whitman (1819–1892) – amerykański poeta i prozaik, uważany za jednego z prekursorów współczesnej literatury amerykańskiej. Urodził się na farmie w okolicy miasta South Huntington, na Long Island w stanie Nowy Jork. W 1823 rodzina Whitmanów przeprowadziła się na Brooklyn. Do szkoły uczęszczał tylko przez sześć lat. Potem pracował w kancelarii adwokackiej jako chłopiec na posyłki, uczył się drukarstwa i praktykował jako zecer w różnych drukarniach, w 1936 roku objął posa...
