Wydawnictwo Naukowe UMK Literatura - książki, ebooki i audiobooki

Niniejsza publikacja – Kobiece dwudziestolecie 1918–1939 – mieści się we wciąż niedostatecznie obecnym, „praktycznym” nurcie studiów feministycznych i rekonstrukcji historii kobiet. Zbiór artkułów na tematy kobiece w głównej mierze jest przywracaniem znaczących postaci i działań kobiet, nie zaś teoretyzowaniem, któremu, przyznajmy to, czasami zdarza się żyć własnym życiem, w oderwaniu od jego zdeterminowanej historycznie i geograficznie praktyki. Na tle wciąż ewoluujących wom...

„Wacław Lewandowski w swojej nowej książce zaskakuje i nie zaskakuje… Przesłana do oceny monografia jest kontynuacją jego badań literatury, kultury, życia kulturalno-literackiego i piśmiennictwa polskiego na londyńskim wychodźstwie i tzw. Drugiej Emigracji – to nie jest zaskoczenie. Przedmiotem opisu jednak są teksty niemal całkowicie zapoznane, wyparte ze zbiorowej literackiej pamięci […]. I to w kontekście dotychczasowych prac Lewandowskiego jest zaskoczeniem. Dotąd klucz j...

„Rzecz bowiem nie w tym – to główna teza tej monografii – żeby rozliczyć reżysera z jego praw i obowiązków wobec tekstu literackiego, tradycji i kultury, lecz aby znaleźć sposoby uważnej, naukowej analizy jego zabiegów na tekście i nie ulegając generalizacjom i pokusom łatwego osądu, dostrzec artystyczne efekty tych zabiegów interpretacyjnych bądź recepcyjnych. Cóż po wierności, kiedy na „wiernym” do szpiku kości przedstawieniu wysiedzieć trudno, cóż po derridiańskich dekonst...

Antoni Smuszkiewicz Artystyczny ślad na naukowej drodze. Twórczość literacka Andrzeja Stoffa Część I. W kręgu filozofii i teorii literatury Adam Grzeliński James i Santayana. O estetyce i powinowactwach obu koncepcji Leszek Żyliński Historiografia jako literatura Dorota Korwin-Piotrowska Milczenie i nie-milczenie współczesności Bernadetta Kuczera-Chachulska Z Ingardenowskiej filozofii człowieka (komunikat) Tomasz Waszak Roman Ingarden a niemiecka teoria fikcji Jel...

Monika Krajewska – doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Filologii Słowiańskiej UMK w Toruniu. Tłumaczka, autorka prac z zakresu przekładoznawstwa, współredaktorka czasopisma „Rocznik Przekładoznawczy. Studia nad teorią, praktyką i dydaktyką przekładu”. Mariusz Wilk przez ponad dwie dekady mieszkał na północy Rosji, co znajduje odbicie w dziennikach pisarza – nie tylko w podejmowanych zagadnieniach, ale też w języku. Jednakże Wilk nie pozostawia czytelnika bez odpo...

Zygmunt Krasiński stworzył tak naprawdę dwie Nie-Boskie komedie: pierwszą, romantyczną, młodzieńczą, wydaną w 1835 roku po raz pierwszy i dwa lata później po raz drugi oraz późniejszą, poprawioną (czy też „zepsutą”?), wydaną rok przed śmiercią, którą znamy także współcześnie. Kolejni edytorzy dramatu za podstawę tekstową przyjmowali bowiem zawsze trzecie wydanie. Od ponad stu pięćdziesięciu lat czytamy zatem Nie-Boską komedię jako arcydzieło genialnego, dwudziestojednoletnieg...

Tom drugi „Dyskursów krytycznoliterackich 1764-1918" przedstawia prace, które są bezpośrednio związane z realizacją dużego projektu badawczego, koordynowanego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika we współpracy naukowej z Instytutem Badań Literackich PAN, projektu poświęconego historii polskiej krytyki literackiej. Kontynuuje w głównych rysach krąg zagadnień podnoszonych już w tomie pierwszym, wydanym przez IBL w 2010 roku pod redakcją Grażyny Borkowskiej i Magdaleny Rudkowskiej...

"Układanie dramatu. Rzecz o „Nie-Boskiej komedii” jest uporządkowanym zbiorem studiów, z których każde pozostaje odrębną lekturą dramatu zogniskowaną wokół motywu (grupy motywów), elementu lub fragmentu tekstu, jakości, gatunku czy relacji intertekstualnych. Książka nie jest klasyczną monografią, choć autor porusza zasadnicze zagadnienia artystyczne i ideowe dzieła. Analiza immanentna przeważa tu nad dociekaniami genetycznymi. Ważne są wierność tekstowi w szacunku dla jego „c...

Na tle recepcji europejskiej odbiór Rilkego wśród poetów polskich to jednak zjawisko bezprecedensowe. Spojrzenie na rodzimą poezję przez pryzmat lektury klasyka poezji światowej stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o przyczyny „polskiego fenomenu”.

Książka prezentuje poezję polskiego futuryzmu na tle europejskiej twórczości awangardowej i polskiej tradycji literackiej, koncentrując się na zagadnieniach historycznej poetyki dźwięku. Jasieński, Czyżewski, Wat, Stern i Młodożeniec uruchomili prawdziwą „fabrykę” brzmień – nigdy wcześniej w literaturze polskiej nie podejmowano na tak wielką skalę działań waloryzujących tkankę dźwiękową wierszy. Ogląd i „odsłuch” awangardowej sztuki słowa autorka podporządkowuje zagadnieniom ...

„Niby wszystko w porządku: dziś wręcz bardzo dobrze. Ale przeklęte wspomnienie przeżytych chorób wciąż mnie dręczy […]. Podobnie jak Ezop, który schodząc z góry, płakał, że znowu będzie musiał na nią się wspinać, tak i ja, mimo radosnego i spokojnego nastroju, widzę przed sobą jeszcze niejedno strome wzniesienie”.

Wsiewołod Garszyn

Monografia zbiorowa Współczesne badania nad folklorem i literaturą rosyjską proponuje Czytelnikom wyniki interdyscyplinarnych poszukiwań naukowych badaczy polskich i rosyjskich, poświęcone najnowszym rozpoznaniom ideowo-formalnym z zakresu folkloru i literatury rosyjskiej. Autorzy tekstów omawiają tytułowe zagadnienie w rozmaitych przekrojach tematycznych i problemowych, rozpatrując je w kategoriach literaturoznawczych, antropologicznych, kulturologicznych i historiograficzny...

Prezentowana książka stanowi próbę odczytania alternatywnych historii kobiet w pięciu najwybitniejszych powieściach Teodora Parnickiego. Zawarte w niej interpretacje zostały przeprowadzone z wykorzystaniem narzędzi wypracowanych na gruncie literaturoznawstwa, teorii historiografii, szczególnie zaś z antropologii i feministycznej krytyki literackiej. Studium m na celu odsłonięcie innego wymiaru powieściopisarstwa Teodora Parnickiego, ukazanie Genderowej wrażliwości autora „No...

Jak na recepcję twórczości Hansa Christiana Andersena wpłynęły konteksty literackie, wydawnicze, pedagogiczne towarzyszące wprowadzaniu jej w polską kulturę na przełomie XIX i XX w.? Które wątki dzieł i biografii wielkiego Duńczyka są żywotnym źródłem inspiracji artystycznej? Jaki Andersen objawia się nam dziś w reinterpretacjach literackich, muzycznych, teatralnych, filmowych i plastycznych? Książka Andersenowskie inspiracje w literaturze i kulturze polskiej wyrasta z przek...

Któż z nas w dzieciństwie nie czytał Podróży za jeden uśmiech, Wakacji z duchami czy Stawiam na Tolka Banana? Dziś to niemal kultowe książki kilku pokoleń czytelników. Niezaprzeczalne walory prozy, której autorem jest Adam Bahdaj, to: intersujące kreacje bohaterów literackich, doskonała znajomość psychiki dziecięcej, atrakcyjna fabuła, zręcznie zawiązana intryga, szybka akcja i spiętrzanie przygód, wartości wychowawcze, humor i optymizm wyrastający z humanistycznej wiary w cz...

Niniejsza książka przynosi częściową odpowiedź na pytanie o zakres wpływu twórczości literackiej Stanisława Lema na najnowszą polską fantastykę. To bez wątpienia ważny w rozwoju konwencji niewerystycznej wątek, mimo że czytelnicy rodzimej literatury fantastycznej dziś już coraz rzadziej sięgają po prozę Lema. Autor Niezwyciężonego stał się przede wszystkim „marką”, o której niemal każdy kolekcjoner popularnych serii fantasy słyszał, ale niekoniecznie zna jego utwory. Niemniej...

W literaturze i sztuce polskiego modernizmu, obok postaci melancholików, przywoływanych najczęściej w procesach repetycji dawnych, głównie romantycznych, wzorców (np. Hamleta, Don Kichota, rzadziej – w tym znaczeniu – Ikara, Don Juana), pojawiła się problematyka amor vacui, przestrzeni nasyconej emocjami, znaczonej i znaczącej. Pejzaż melancholiczny – eksponujący klasyczne rozumienie melancholii (obecny na płótnach Edvarda Muncha, por. Melancholia, czy w twórczości Przybyszew...

Zygmunt Krasiński i Henryk Reeve – młody Polak i młody Anglik, ich korespondencyjne dialogi, spory o istotę poezji, wpisywane w listy fragmenty powstających utworów, pragnienie przeistoczenia świata w duchu romantyzmu – to główne, ale nie jedyne wątki książki ukazującej mało znane relacje początkujących poetów. Co wynikło z ich wzajemnych fascynacji? Czym jest romantyczna przyjaźń, a czym kochanie? Czy można żyć inaczej, pełniej, radośniej przeżywać świat i głębiej odczuwać p...

Język modernizmu to pierwsza w Polsce próba całościowego opisu nowoczesnej polskiej literatury jako odrębnej a rozległej (czasowo i przestrzennie) formacji artysty no-kulturowej. Tego rodzaju ujęcie zbliża polski modernizm do rozumienia modernizmu w literaturze światowej (i, zresztą, inspiruje się jego współczesnymi opracowaniami), co pozwala na rozważenie zarówno jego cech typowych, jak swoistych, w szerokim porównawczym kontekście. nie oznacza ani mechanicznego dostosowania...

W dotychczasowym piśmiennictwie na temat Drugiej Emigracji brak prac o ambicjach syntetyzujących dotyczących krytyki literackiej. Dominują studia poświęcone poszczególnym krytykom, ich zapatrywaniom, zainteresowaniom, sympatiom i antypatiom literackim. Dr Rafał Moczkodan jako pierwszy próbuje ogarnąć emigracyjne piśmiennictwo krytycznoliterackie szerzej, co nie znaczy, że bez pewnych ograniczeń. Stanąwszy w obliczu ogromu materiału, musiał zdecydować się na radykalną selekcję...

Zygmunt Krasiński i Henryk Reeve – młody Polak i młody Anglik, ich korespondencyjne dialogi, spory o istotę poezji, wpisywane w listy fragmenty powstających utworów, pragnienie przeistoczenia świata w duchu romantyzmu – to główne, ale nie jedyne wątki książki ukazującej mało znane relacje początkujących poetów. Co wynikło z ich wzajemnych fascynacji? Czym jest romantyczna przyjaźń, a czym kochanie? Czy można żyć inaczej, pełniej, radośniej przeżywać świat i głębiej odczuwać p...

Książka jest pierwszą monografią poezji polskiej dającej się różnorako wiązać z japońskimi miniaturami haiku. Autorka poddaje analizie lirykę ostatnich z górą stu lat (od Młodej Polski po czasy najnowsze), omawia intersemiotyczne uwikłania haiku, dotyka również problematyki translatologicznej. W pracy opisywane są zarówno utwory ortodoksyjnie wierne założeniom japońskich 17-zgłoskowców, jak i wiersze różnorako oscylujące wokół prototypu gatunku oraz miniatury ukrywające pod m...

Mirosław Strzyżewski - historyk literatury i edytor, kierownik Zakładu Tekstologii i Edytorstwa Dzieł Literackich UMK, autor książek: „Działalność krytyczna Maurycego Mochnackiego” (1994), „Michał Podczaszyński. Zapomniany romantyk” (1999), „Maurycy Mochnacki. Rozprawy literackie” (2000; 2 wyd. – 2004), „Mickiewicz wśród krytyków. Studia o przemianach i formach romantycznej krytyki w Polsce” (2001), „Henryk Elzenberg i literatura” (2003), „Romantyczna nieskończoność. Studium ...

Książka omawia europejskie źródła wiedzy o literaturze, upowszechnianej w Polsce średniowiecznej w toku nauki na poziomie trivium, a w szczególności – treści doktrynalne traktatów teoretycznych układanych przez rodzimych uczonych, głównie w XV stuleciu. W centrum zainteresowania znalazły się dwie dyscypliny: ars grammatica oraz ars rhetorica. W obrębie gramatyki uwzględniono dwa jej nurty: językoznawczy oraz literaturoznawczy (według formuły Kwintyliana: recte loquendi scient...

Głównym celem książki jest rekonstrukcja teorii retorycznej, wyłożonej przez Bartłomieja Keckermanna (1572–1609), profesora filozofii w Gdańskim Gimnazjum Akademickim, w obszernym traktacie pod tytułem System retoryki (Systema rhetoricae, Hanau 1608). Opierając się na przejrzystej metodzie, u której podstaw leżała zasada podziału dychotomicznego, wywiedziona wprost z pism logicznych Arystotelesa (Organonu), Keckermann przeprowadził systematyzację sztuki przemawiania. Dzięki t...

Galicja w okresie autonomii, jak żadna inna dzielnica Rzeczypospolitej pod zaborami, doczekała się wyrazistych etykiet wskazujących na jej specyfikę. Najbardziej znane: Polski Piemont czy galicyjska nędza wskazują co prawda na dwoisty obraz regionu, na ogół jednak dominuje dziś sentymentalna wizja Galicji utrwalona m.in. przez literaturę dwudziestowieczną. Tymczasem, sięgając do tekstów pisarzy galicyjskich z drugiej połowy XIX wieku, zauważyć można bardzo krytyczny osąd obse...

Na Tajemnice Torunia składają się trzy opowiadania, których akcja rozgrywa się we współczesnym Toruniu, ale intryga wiąże się z historią tego miasta. Irma i Ola to narwane bliźniaczki, wiodące typowe życie nastolatek, aż do dnia, w którym w niecodziennych okolicznościach poznają Mikołaja. We troje rozwiązują zagadkę morderstwa popełnionego w Forcie IV. Jako nieformalna grupa młodych detektywów w kolejnych częściach cyklu angażują się w śledztwa w sprawie domniemanego wypadku ...

Materia książki Pawła Bohuszewicza, zarówno w sensie teoretyczno-, jak i historycznoliterackim, jest złożona i bogata. Mierzy się on w niej nie z kilkoma, ale z wieloma problemami, co sprawia, że jego wykład jest czasem niełatwy. Jednak czytelnik może zawsze liczyć na wsparcie Autora, który ucieka się do częstych przypomnień i rekapitulacji. Poszczególne rozdziały są wprawdzie odrębnymi studiami, ale z drugiej strony każdy z nich ma kompozycję podporządkowaną tytułowej form...

Rozprawa Małgorzaty Liseckiej stanowi niewątpliwie cenny wkład w polskie badania nad staropolską poezją i w znaczący sposób wzbogaca dotychczasową perspektywę studiów nad związkami poetyki i muzyki. Jest to temat o dużej doniosłości i w tak całościowy sposób dotychczas u nas nie podejmowany. Autorka wydobywa z dużym znawstwem wszystko to, co stanowiło uniwersum dawnej kultury literackiej i muzycznej, jasno dostrzegając i porządkując najważniejsze zagadnienia badawcze i nie co...

eria pt. Dokumentacja Życia Literackiego Kręgu Londyńskich „Wiadomości” (1945–1981) upowszechnia bezcenne archiwalia redakcyjne najważniejszego literackiego tygodnika polskiej emigracji pojałtańskiej, znajdujące się w zbiorach Archiwum Emigracji Biblioteki Uniwersyteckiej UMK w Toruniu.

„Danuta Kowalewska stawia sobie ambitny cel ustalenia miejsca i funkcji motywów magicznych i astrologicznych w literaturze polskiego oświecenia, a w konsekwencji weryfikacją zbanalizowanych sądów o jednostronnym i zdecydowanie krytycznym stosunku wieku świateł do magii i astrologii, przejawiającym się między innymi walką przedstawicieli oświecenia z tzw. zabobonami. Intencja ta rysuje się bardzo przejrzyście we wszystkich częściach opiniowanej książki. Praca oparta została na...

Książka Nieznośna płynność rzeczy. Dyskurs, retoryka, interpretacja jest monografią oryginalnego i inspirującego projektu austriackiego filozofa Josefa Mitterera. W jego koncepcji, zwanej nie-dualizującym sposobem mówienia, nie zakłada się dystynkcji między przedmiotem a jego opisem. Książka stanowi ambitny interdyscyplinarny projekt, w którym wskazuje się złożoność tej propozycji i jej wartość dla badań humanistycznych. Nie-dualizująca filozofia jest ujęta nie tylko w konte...

Monografia zbiorowa O kondycji człowieka w polskiej literaturze najnowszej pod redakcją Damiana Kaji i Macieja Wróblewskiego jest owocem namysłu literaturoznawców z różnych ośrodków uniwersyteckich nad kategorią „kondycji człowieka” w odniesieniu do najnowszej literatury polskiej. Kategoria ta, rozwinięta w dziele Helmutha Plessnera (1892–1985), dziś już nieco zapomnianego dwudziestowiecznego niemieckiego myśliciela, jednego z twórców antropologii filozoficznej, pozwala bad...

Tom Rozmaitości socrealistyczne (i nie tylko) stanowi kontynuację poprzednich książek Jerzego Smulskiego (Od Szczecina do... Października, 2002; „Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”, 2009). Składa się z dwóch części. Pierwsza z nich zawiera dwanaście szkiców poświęconych rozmaitym aspektom funkcjonowania literatury w dobie stalinizmu oraz ówczesnemu życiu literackiemu i naukowemu. Część druga to pięć studiów dotyczących pisarzy – Tadeusza Konwickiego, Kazimierza Br...

Książkę Anny Branach-Kallas pt. „Uraz przetrwania”. Trauma i polemika z mitem pierwszej wojny światowej w powieści kanadyjskiej można nazwać pionierską, stanowi ona bowiem obszerne omówienie tematyki istotnej dla literatury kanadyjskiej, ale jednocześnie dotychczas stosunkowo słabo opracowanej. Anna Branach-Kallas stawia sobie za cel omówienie motywu traumy (urazu) w powieści kanadyjskiej o tematyce związanej z pierwszą wojną światową. Jednocześnie interpretuje nowsze powie...

O Kreml i Smoleńszczyznę to studium z dziejów polityki i dyplomacji. W książce zostały omówione motywy, które skłoniły króla Zygmunta III do rozpoczęcia interwencji zbrojnej w Moskwie. Autor przedstawia także analizę działań dyplomatycznych, podjętych przez Rzeczpospolitą, a mających na celu osadzenie na tronie carskim króla albo królewicza Władysława, odzyskanie spornych terytoriów, mniej lub dalej idące podporządkowanie Państwu Moskiewskiemu. Warto podkreślić, że Zygmunt II...

Niniejszy tom studiów monograficznych, poświęcony szeroko pojętym zjawiskom folkloru, ma uzmysłowić czytelnikom, że badania folklorystyczne są potrzebną i ważną częścią antropologii kulturowej, ogarniającej różne okresy, nurty, środowiska i działania. W jej obszarze jest miejsce na tradycję i współczesność, na dawne obyczaje, obrzędy i wierzenia, ginące formy folkloru, jak też współczesne działania i przekonania, których naturalnym środowiskiem popularyzacji staje się Interne...

Literatura postmemorialna omawiana przez badaczkę podejmuje wysiłek dawania świadectwa świadkom oraz bycia świadkiem świadectwa – zapewne nigdy do końca udany. Niełatwy proces włączania opowieści o Zagładzie dla wspólnotowej pamięci, który obserwujemy od lat80. XX wieku, jest tutaj poddawany wnikliwej i krytycznej analizie. Autorka rozważa, na ile melancholijny podmiot literatury lat 90. ubiegłego stulecia przełamuje narcystyczną dominantę wcześniejszej dekady, i pokazuje, w ...

Listy Mariana Hemara do Mieczysława Grydzewskiego niespodziewanie układają się w tom niemal w całości przemyślany i zaplanowany, niczym dzieło literackie.
Istotą kompozycyjnego porządku jest dynamika nieustannie rysowanych sprzeczności: przyjaźni i złości, serdeczności i złośliwości, wdzięczności i wzajemnych uraz, wulgarności i czułości, czystego nonsensu i racjonalizmu, powagi i humoru.

Wybrał i przełożył: Andrzej Lewandowski Nowe tłumaczenie "Wierszy lirycznych" cenionego rosyjskiego poety Sergiusza Jesienina. (Ty poiłaś konia…) / 5 (Wydziergała zorza…) / 6 Co minęło – nie wróci / 7 Witaj dzionku! / 8 Modlitwa matki / 9 (To nie wicher ogołaca…) / 10 Pieśń o suce / 11 (Za górami, w żółtawych…) / 13 Dzieciątko Jezus / 14 Lis / 19 (O, Matko Boża…) / 20 (Po świeżo spadłym śniegu…) / 21 (Szczęście me: domek bielony…) / 22 (Zawirowało listowie złote…) / 23 (Nie...

Język modernizmu to pierwsza w Polsce próba całościowego opisu nowoczesnej polskiej literatury jako odrębnej a rozległej (czasowo i przestrzennie) formacji artysty no-kulturowej. Tego rodzaju ujęcie zbliża polski modernizm do rozumienia modernizmu w literaturze światowej (i, zresztą, inspiruje się jego współczesnymi opracowaniami), co pozwala na rozważenie zarówno jego cech typowych, jak swoistych, w szerokim porównawczym kontekście. nie oznacza ani mechanicznego dostosowania...

Książka dotyczy roli, jaką wyznaczył literaturze plan „propagandy monumentalnej”. Program „propagandy monumentalnej”, naszkicowany przez Lenina wkrótce po zwycięstwie rewolucji bolszewickiej, zmierzał do upowszechnienia idei komunizmu przy wykorzystaniu wielkich kompozycji plastycznych (pomników, płaskorzeźb, malowideł ściennych). Sztuka realizmu socjalistycznego (rozwijająca się w Rosji radzieckiej od wczesnych lat trzydziestych a w Polsce od 1948 roku) pod wieloma względami...

Książka poświęcona jest multimediom i roli, jaką odgrywają lub mogą odgrywać w komunikacji, w specyficznych praktykach czytelniczych oraz życiu kulturalnym osób z uszkodzonym słuchem, a zwłaszcza w środowisku ludzi głuchych, dla których językiem macierzystym jest język migowy. Rozważania usytuowane zostały w kontekście historycznym, z odwołaniem do czasów poprzedzających rewolucję cyfrową. Pozwoliło to na ukazanie przemian, jakie nastąpiły w postrzeganiu społeczności Głuchych...

Wysoka wartość, a dodam, że nawet niezwykłość tej książki polega na nowatorstwie i trafności wybranego i zastosowanego przez autorkę instrumentarium badawczego pozwalającego w sposób ściśle umotywowany dokonać znakomitej, odkrywczej interpretacji, czy raczej – reinterpretacji – twórczości Dygasińskiego i tym samym zweryfikować dotychczasowe sądy historyków literatury o prozie autora Zająca. […] Książka jest starannie zredagowana, istotną jej zaletą jest przejrzystość kompozyc...

Książka stanowi próbę monograficznego ujęcia problemu recepcji siedemnastowiecznego malarstwa holenderskiego w polskiej literaturze powojennej. O skali powziętego przez autorkę zadania świadczy to, że przedmiotem jej badań są nie tylko siedemnastowieczne obrazy holenderskie i, odnoszące się do nich, polskie utwory literackie, ale również teksty dziewiętnastowiecznych pisarzy i krytyków (najczęściej francuskich), które ukształtowały tak zwany mit Holandii złotego wieku. Autork...

Seria pt. Dokumentacja Życia Literackiego Kręgu Londyńskich „Wiadomości” (1945–1981) upowszechnia bezcenne archiwalia redakcyjne najważniejszego literackiego tygodnika polskiej emigracji pojałtańskiej, znajdujące się w zbiorach Archiwum Emigracji Biblioteki Uniwersyteckiej UMK w Toruniu.

Opracował i przypisami opatrzył Marcin Łukasz Lutomierski, konsultacja edytorska Beata Dorosz

Irzykowski, podobnie jak wielu współczesnych mu filozofów, uważał poznanie za wzaje3mne kształtowanie się podmiotu i przedmiotu poznania. Tworzenie subiektywnych, mentalnych przedstawień uznawał za pewną konstrukcję przedmiotu poznania, warunkowaną przez percepcyjne i intelektualne wyposażenie człowieka. Zwracał też uwagę na powtórzeniowy charakter procesów poznawczych - procesów tworzenia przedstawień mentalnych, a w szczególności pamięci. Dostrzegane i charakteryzowane prze...

Czy człowiek współczesny ma jeszcze szansę doświadczyć prawdziwej nudy? Nudy romantycznej, wymagającej wyrwania się z zaklętego kręgu codzienności i stanięcia w ostrym świetle prawdy o nas samych. Nudy koniecznej dla kształtowania się naszej tożsamości, nudy, bez której bylibyśmy tylko kukiełkami w toczącej się od początków ludzkości grze pozorów. Nakręconymi zegarkami, które chodzą, nie wiedząc po co. Manekinami, „pałubami woskowymi, zamkniętymi w budach jarmarcznych”, zmawi...

Książka Literatura i maszyna to rezultat kilkuletnich badań relacji między człowiekiem a urządzeniem, które od momentu rewolucji przemysłowej wyraźnie determinuje nasze zachowanie, nie wyłączając procesu twórczego. Rozważam w związku z tym kilka mniej lub bardziej szczegółowych problemów, uporządkowanych wokół trzech tematów: dyskursu maszynowego, dyskursu o maszynie i dyskursu maszyną. Pierwszy omawiam na przykładzie aktu pisarskiego, kładąc nacisk na uobecnianie się maszyny...

Janusz Tondel (ur. 1946) jest profesorem w Zakładzie Książki Dawnej i Współczesnej w Instytucie Informacji Naukowej i Bibliologii na UMK w Toruniu. Zajmuje się historią książki, dziejami typografii, bibliotek oraz bibliofilstwa. Cały jego życiorys zawodowy związany jest z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika. Zanim zaangażowany został na etacie nauczyciela akademickiego, od 1971 do 1977 r. zatrudniony był w Bibliotece Uniwersyteckiej jako bibliotekarz. Przepracował w niej 6 lat. ...

Terencjusz – podstawowa lektura szkolna całej starożytności, średniowiecza, odrodzenia; źródło inspiracji dla komedii chrześcijańskiej, teatrów konwiktowych, dramy mieszczańskiej; wzór eleganckiej łaciny jej kolokwialnym rejestrze; skarbnica sentencji… Terencjusz stał się tak popularny, że przestał interesować badaczy, wydawało się bowiem, że nie można już nic powiedzieć, co nie zostałoby powiedziane wcześniej A jednak ostatnie dwie dekady przyniosły prawdziwy renesans w bad...

Powieść-humoreska. Środowiskowy żart czy ponadczasowa przypowieść? W murach ruin zamku dzieją się rzeczy intrygujące. Oto nowa proza Jerzego Lesława Ordana. (od wydawcy) Przyczłapie do bistra „U Jadwigi” z półgodzinnym opóźnieniem, a może nawet z godzinnym, ale przecież nie mogę nie rozumieć – po raz któryś już z rzędu – że nie ze złej woli, ale z wynikłej właśnie okoliczności, którą zaraz mi przedstawi. Ale ja z pewnością nie będę chciał słuchać jego wolniutkiego monologi, ...

Tekstualizacja doświadczenia to próba syntetycznego opisu procesów, które doprowadziły do powstania „tekstowego obrazu świata” charakterystycznego dla kultury europejskiej. Analizując teksty Arystotelesa, Archimedesa, Ksenofonta i innych pisarzy starożytnych, autor tej książki chce wykazać, że średniowieczna, nowożytna i współczesna „kultura tekstu” w nauce i literaturze europejskiej nie wynika z uniwersalnych relacji między językiem, światem i doświadczeniem, lecz stanowi re...

„Łańcuch. Myśli powiązane” to poezja, która skłania do refleksji. Dlaczego myśli powinny być wolne i jednocześnie połączone ze sobą, nierozproszone? Jak można powiązać ludzką duchowość z bytowaniem? Jak związać życie w trudnych czasach, w trosce o chleb powszedni z wrażliwością patriotyczną? Autor nie daje odpowiedzi, ale pyta o drogę i wartość człowieka. Czytelnika stawia na camino, w katedrze Santiago de Compostela, a także w muzeum Luwru i przed bohaterską postawą Rotmistr...

Refleksja teoretyczna nad historią oferowana przez Haydena White'a na ogół pojawia się w dyskusjach o statusie poznawczym rezultatów pracy historyka, relacji między sztuką a historiografią i moralnych zobowiązaniach badaczy dziejów. Prezentowana książka skupia się na zaproponowanych przez amerykańskiego historyka opisie związków łączących pisarstwo historyczne i politykę. Podstawą myślenia White'a jest założenie o istnieniu ścisłej korelacji między poetyką a polityką pisarstw...

Książka Magdaleny Kowalskiej przynosi – nieobecne dotąd w literaturze przedmiotu – panoramiczne ujęcie całego splotu związanych z Prowansją zagadnień w literaturze polskiej – i nie tylko polskiej. Dostarcza ważnych informacji o regionie, jego historii i kulturze oraz związanej z nim literaturze i sztuce, a działanie Autorki wielokrotnie przybiera charakter pracy detektywistycznej, polegającej na odkrywaniu ukrytych faktów, odniesień do rzeczywistości pozatekstowej, do geograf...

Opracowała i przypisami opatrzyła Paulina Matysiak, konsultacja edytorska Beata Dorosz Seria edycji pt. Dokumentacja Życia Literackiego Kręgu Londyńskich „Wiadomości” (1945–1981) upowszechnia bezcenne archiwalia redakcyjne najważniejszego literackiego tygodnika polskiej emigracji pojałtańskiej, znajdujące się w zbiorach Archiwum Emigracji Biblioteki Uniwersyteckiej UMK w Toruniu. Tom 7 zawiera listy Janusza Kowalewskiego (ur. 1910 r. w Warszawie, zm. 1996 r. w Londynie), z ...

Rozprawa jest poświęcona analizie trzech koncepcji „literatury stosowanej”, jakie zapisano w międzywojennych publikacjach trojga polskich badaczy (Romana Ingardena, Stefanii Skwarczyńskiej, Konstantego Troczyńskiego). Została w niej podjęta problematyka materialności świata realnego, jej wpływu na to, co symboliczne, a także trybów referencji w gatunkach literatury stosowanej. W tym samym 1931 roku zostały wydane: Romana Ingardena Das literarische Kunstwerk, Stefanii Skwarczy...

Seria pt. Dokumentacja Życia Literackiego Kręgu Londyńskich „Wiadomości” (1945–1981) upowszechnia bezcenne archiwalia redakcyjne najważniejszego literackiego tygodnika polskiej emigracji pojałtańskiej, znajdujące się w zbiorach Archiwum Emigracji Biblioteki Uniwersyteckiej UMK w Toruniu. Tom 2. zawiera listy Józefa Wittlina do redaktorów "Wiadomości" oraz do Juliusza Sakowskiego, a także listy Haliny Wittlinowej do Mieczysława Grydzewskiego i Stefanii Kossowskiej, które zach...

Tematem książki jest oświecenie polskie w kontekście zjawisk i tendencji charakterystycznych dla Europy (a w szczególności Francji) XVIII wieku. Autorka analizuje piśmiennictwo polskie tego okresu; poruszając się w kręgu zagadnień, takich jak: uniwersalizm i rodzimość, pojmowanie utopii, stosunek do antyku – ukazuje swoistość postaw, poglądów i form wypowiedzi, uwarunkowaną tradycjami naszej kultury oraz jej sytuacją w czasach reform politycznych i przemian świadomościowych....

„Baśnie serbskie. Antologia tekstów ludowych i literackich” to książka ukazująca rozwój serbskiej tradycji baśniowej – od zapisów folkloru dokonanych przez Vuka Karadžicia w XIX wieku po literackie reinterpretacje publikowane w XX i XXI wieku. Wprowadzenie przedstawia historię gatunku i jego recepcję w Polsce, a część druga zawiera wybór tekstów – od klasycznych opowieści o carach, smokach i cudownych przemianach po współczesne utwory autorów takich jak Branko Ćopić, Grozdana...

Warto wydać Edmunda STEFANA WITWICKIEGO po raz kolejny w starannej, zbliżonej do intencji autorskiej, formie, jako edycję krytyczną, zawierającą zestawienie wszystkich wariantów tekstu oraz szczegółowe zasady wydania. Mimo pewnych niedociągnięć oraz wtórnych pomysłów jest to utwór bardzo istotny, nie tylko jako tekst dokumentujący najważniejsze przejawy wczesnego polskiego romantyzmu czy ciekawy kontekst dla wielkich dzieł romantycznych, które dość nieudolnie naśladuje. Drama...

Ta książka ma dwa tematy. Pierwszym jest zjawisko autografii: różne sposoby ustanawiania relacji między tekstem artystycznym a osobą autora czy autorki – tekstowego, podmiotowego utrwalania śladów ludzkiej egzystencji. Temat drugi to literatura żydowska uprawiana w językach nieżydowskich, a w szczególności literatura polsko-żydowska drugie połowy XX wieku. Pisarstwo takich autorów jak Kazimierz Brandys, Ida Fink, Hanna Krall, Stanisław Lem, Artur Sandauer, Julian Stryjkowski...

Wierny własnemu rozdarciu to nie typowa biografia naukowa uczonego, pisarza, krytyka, tłumacza, człowieka pogranicza, jakim był Artur Sandauer. To przebiegająca w zgodzie z chronologią życia krytyka próba opisania przeobrażeń, jakim ulegała jego samoświadomość. Przeobrażeń udokumentowanych w jego różnogatunkowej twórczości potraktowanej jako zbiór tekstów autobiograficznych. Jednocześnie jest to pierwsza próba możliwie pełnego opowiedzenia o działalności twórczej Sandauera, k...

Męskość nie istnieje. Zrozum to lub ugrzęźnij w zapamiętałej machinie wytwarzania fałszywych sensów, reprodukowania klisz i bezrefleksyjnego wystawiania recept na źle zdiagnozowane choroby. Męskość to fikcja – również literacka. I jak każda fikcja przekształca elementy świata rzeczywistego, choć tworzy z nich symulakrum, a nawet formuje własną, wyjątkowo opresyjną rzeczywistość. Jeśli pomnożyć coś, co nie istnieje, nasza rzeczywistość zapełni się mnogością męskości. Czy będą ...

Niels Hav – duński pisarz i poeta. Opublikował dziesięć książek w języku duńskim – trzy zbiory opowiadań i siedem tomików poezji. Jego twórczość została nagrodzona przez Duński Instytut Sztuki. Opublikował szesnaście tytułów książek za granicą. Był tłumaczony m.in. na angielski, portugalski, turecki, farsi, serbski, arabski, hiszpański, albański i holenderski. Paweł Kaźmierczak – skandynawista, tłumacz poezji i prozy, w 2022 roku otrzymał grant Statens Kunstfond na przekład ...

Podróż do świata, który już nie istnieje. Ale na cóż mamy wyobraźnię? Romantyzm w czystej postaci. Oto amerykański wędrowiec po starej Anglii pełnej historycznych pamiątek, wiejskich kościołów, ogrodów i ekscentryków jest naszym przewodnikiem, współczesnym cicerone, który intryguje opowieściami, legendami i porównaniami z przemianami w rodzinnym kraju: stare w świetle nowego, tradycyjne w tyglu nowoczesnego. Z wyszlifowanym szkiełkiem i z wnikliwym okiem pana Irvinga-Crayona ...

Redakcja i konsultacja metodyczna – Magdalena Kowalska Książka zawiera konspekty 15 wykładów poświęconych historii literatury polskiej, od średniowiecznej pieśni Bogurodzica po teksty dwóch piosenek z lat 80. XX wieku, jakimi są Kazika Staszewskiego Polska i Grzegorza Ciechowskiego Nie pytaj o Polskę. Konspekty wykładów są przeznaczone dla cudzoziemców władających językiem polskim na poziomie B1.2. Ten podręcznik historii literatury polskiej będzie pomocny wszystkim, którzy ...

Tematem książki są początki polskiej awangardy literackiej, a wraz z nimi tkwiąca w otwarciu awangardowej rewolty energia pierwszych gestów uznawanych za gesty futurystyczne. Autorka podejmuje próbę ich reinterpretacji przez pryzmat trzech głównych bohaterów monografii: Jerzego Jankowskiego, wiecznego zwiastuna futuryzmu i zanikającego pośrednika jego późniejszych losów, oraz Anatola Sterna i Aleksandra Wata, występujących tu przede wszystkim we wspólnej roli neofuturów-prymi...

Dobra wiadomość to książka poetycka, której bohaterem jest nieobojętny przechodzień. Przygląda się innym ludziom, widokom, zdarzeniom. Bywa zadziwiony, zaniepokojony, zachwycony. Opowiada o swoich doznaniach, o poczuciu obecności: w tym, co dostrzega, w tym, co mu się przydarza kiedy to, co jest w nim łączy się z tym, co jest na zewnątrz. Opowiada o codziennych czynnościach, spotkaniach, przyrodzie, sztuce, wierze w Boga, o zdarzeniach całkiem zwyczajnych, ale i dramatycznych...

Autorka stara się odpowiedzieć na pytanie, jak funkcjonuje polska pamięć po 1989 roku i na ile literatura oraz inne media pamięci mogą służyć jako przestrzeń wyrażania, negocjowania i wreszcie zmiany poszczególnych trybów pamiętania. Główny punkt zainteresowania monografii to dynamiczna, ciągle ewoluująca relacja czasowa między teraźniejszością, z perspektywy której pamiętamy, przeszłością, która jest w ten sposób odtwarzana i kształtowana, oraz przyszłością, której wizje nie...