Wydawnictwo Naukowe UMK Historia - książki, ebooki i audiobooki

Wstęp / 7 1. Architekt, budowniczy, kamieniarz, murarz, rzeźbiarz. Próba zdefiniowania profesji na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych / 18 1.1. Architekt (architectus, architector, architectarius) / 18 1.2. Magister operis (maître de l’oeuvre, fabricator) / 28 1.3. Artifex / 45 1.4. Operarius, operator / 55 1.5. Lathomus, lapicida, cementarius / 65 2. Wzorzec (mode l) architektoniczny i jego kopiowanie / 83 3. W poszukiwaniu materiałów budowlanych / 139 4. Podróże b...

Przyroda otaczająca człowieka w naturalny sposób poddawana była rozmaitym interpretacjom, które stawały się faktami kulturowymi i zakorzeniały się życiu społeczeństw. Autorzy zebranych w tomie artykułów przedstawiają interpretacje przyrody w różnych kontekstach historycznych i geograficznych, a tym samym eksponują różnorodność ujęć interpretacji przyrody. Przyglądając się „człowiekowi w czasie”, pokazują „alternatywne przyrody”. Kolejne artykuły pozwalają czytelnikowi przede ...

W prezentowanej antologii problemy wynikające z potraktowania archiwum jako fenomenu kultury rozpatrywane są na gruncie empirycznego archiwum. Archiwum nie stanowi tu pretekstu do rozważań nad, przykładowo, pamięcią czy zapomnieniem, władzą czy też konstruowaniem przeszłości, jak to jest we współczesnej humanistyce za sprawą „zwrotu archiwalnego”. Nie oznacza to, że te problemy nie są w niniejszym zbiorze podejmowane. Przeciwnie – jednak, podobnie jak inne, którymi zajmują si...

Piętno władzy. Studia nad cenzurą i zakresem wolności słowa jest nawiązaniem do tradycji toruńskiego ośrodka, który od lat wydaje tomy studiów zawierające interdyscyplinarne rozważania na temat funkcjonowania i znaczenia cenzury, zarówno instytucjonalnej, jak i pozainstytucjonalnej. Publikacja zawiera 14 tekstów autorów z różnych ośrodków akademickich, podejmujących problematykę mechanizmów służących kontroli słowa, praktycznych przejawów działalności organów władzy za tę kon...

Publikacja jest pierwszą pełną monografią rokoszu sandomierskiego - konfliktu w latach 1606-1609 między Zygmuntem III Wazą a częścią szlachty opozycyjnie nastawionej wobec króla i prowadzonej przez niego polityki. Pogłębiona i oparta na szerokiej bazie źródłowej analiza tego wydarzenia jest bardzo istotna, ponieważ w historiografii pojawiło się wiele mitów dotyczących wojny domowej. Rokosz był największym szlacheckim ruchem w XVII wieku i jednym z ważniejszych wystąpień szl...

Tematem monografii jest fundamentalna kwestia regulacji prawnych dotyczących własności nieruchomości w przełomowych dla części ziem polskich pierwszych trzech dekadach XIX wieku. Wprowadzenie na terenie Księstwa Warszawskiego Kodeksu Napoleona było w dziedzinie prawa cywilnego zmianą rewolucyjną zastępującą wiele instytucji dawnego polskiego prawa prywatnego, opartego w zasadniczej swej części na normach zwyczajowych, oraz nadal tkwiące w feudalizmie prawa pruskie i austriack...

Wszyscy swoiście współmieszkamy z naszymi przodkami czy też dosłownie chodzimy po ogromnym „cmentarzysku”, jakim jest gleba zawierająca nieidentyfikowalne dziś mikroelementy chemiczne i mineralne pochodzące ze zwłok miliardów ludzi, którzy żyli przed nami, a którym przyroda tylko czasowo „użyczyła” materii do budowy ich ciał. Część z nich została rytualnie potraktowana i pogrzebana. Ta książka jest wynikiem fascynacji ogromną wielorodnością emocji, którymi ludzie reagują, i p...

Autor podjął się ambitnego zadania ukazania materialnych przejawów mitologicznych wyobrażeń dawnych Słowian. Praca prezentuje znakomicie przemyślany sposób rozwiązania tej problematyki. Autor najpierw składa deklarację teoretyczną, definiuje sposób rozumienia mitu, status wyobrażeń religijnych i magicznych w kontekście projektowanej kultury tradycyjnej. Książka zawiera obszerny przegląd, analizę i interesująco przedstawioną interpretację wyobrażeń mitycznych odzwierciedlonych...

Dla kogo ważne są postaci, wydarzenia czy miejsca historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, które próbuje się zapamiętać i utrwalić? Czyja jest ta historia i dla kogo jest pisana? Tradycyjna metoda historiograficzna zazwyczaj pomija wszystko, co jest określane jako bierne w procesie tworzenia dziejów: kobiety, niższe warstwy społeczne, a także „rzeczy małe, codzienne, niespektakularne”. Przekonujemy, że – jakkolwiek ważna – perspektywa historyczna wycelowana w „osob...

Niniejsza publikacja ma charakter interdyscyplinarny. Stanowi zbiór tekstów przedstawicieli różnych dziedzin nauki (humanistycznych, społecznych), którzy wykorzystują w swoich badaniach źródła zaliczane do szeroko pojętej literatury wspomnieniowej, doceniając ich znaczenie i dużą wartość poznawczą. Wśród autorów znajdziemy historyków, socjologów, literaturoznawców, kulturoznawców, co daje nam możliwość wielowymiarowego spojrzenia na interesującą nas kategorię źródeł wspomnien...

W monografii realizowany jest autorski projekt badań historiograficzno-metodologicznych. Clifford Geertz w jednym ze swoich esejów postulował studia nad myśleniem, jakie przebiega „na forum i agorze współczesnego życia”, dotychczas pozostających poza zainteresowaniami antropologów. Nazwał je etnografią myśli współczesnej. Stąd też koncepcję historii historiografii i metodologii historii, ufundowaną na Geertzowskim rozumieniu kultury i jej badaniu, autor traktuje jako etnograf...

Prezentowana książka wpisuje się w nurt badań nad wczesnonowożytnymi stronnictwami dworskimi oraz stosunkami klientalnymi, stanowiąc przy tym interesującą i opartą na pokaźnym materiale źródłowym analizę sytuacji wewnętrznej w Wielkim Księstwie Litewskim w pierwszych dekadach XVII w. Autor omówił kariery czołowych litewskich regalistów, ich wpływy na prowincji i w centrum władzy, podstawy patronatu, skład i strukturę sympatyzujących z tronem fakcji magnackich, a także wyjaśni...

Naszą intencją było zestawienie materiałów ilustrujących możliwie szerokie spektrum polityki narodowościowej realizowanej przez niemieckiego okupanta na terenie wcielonego do Trzeciej Rzeszy Pomorza Gdańskiego […] Całość materiału źródłowego podzielono na klika bloków tematycznych według kryterium problemowo0chronologicznego. W pierwszej kolejności w ramach tzw. Antecedencji zamieszczono kilka dokumentów związanych z agresją niemiecką na Polskę. Dalsza część dokumentacji zost...

In dem bereits fünften Band der Serie „Ecclesia clerusque temporibus medii aevi” finden unsere Leser Ergebnisse der Forschungen über die Kirche im mittelalterlichen Livland, die aus den Studien von Historikern aus Dänemark, Deutschland, Estland und Polen resultieren. Der Band enthält acht Beiträge in deutscher und englischer Sprache. Diese sind verschiedenen Aspekten der Geschichte, von der mittelalterlichen Kirche in Livland bis hin zur Reformation, gewidmet. Die in den Text...

Prezentowana książka wpisuje się w nurt badań nad wczesnonowożytnymi stronnictwami dworskimi oraz stosunkami klientalnymi, stanowiąc przy tym interesującą i opartą na pokaźnym materiale źródłowym analizę sytuacji wewnętrznej w Wielkim Księstwie Litewskim w pierwszych dekadach XVII w. Autor omówił kariery czołowych litewskich regalistów, ich wpływy na prowincji i w centrum władzy, podstawy patronatu, skład i strukturę sympatyzujących z tronem fakcji magnackich, a także wyjaśni...

Publikacja jest pierwszą pełną monografią rokoszu sandomierskiego - konfliktu w latach 1606-1609 między Zygmuntem III Wazą a częścią szlachty opozycyjnie nastawionej wobec króla i prowadzonej przez niego polityki. Pogłębiona i oparta na szerokiej bazie źródłowej analiza tego wydarzenia jest bardzo istotna, ponieważ w historiografii pojawiło się wiele mitów dotyczących wojny domowej. Rokosz był największym szlacheckim ruchem w XVII wieku i jednym z ważniejszych wystąpień szlac...

The main purpose of this book is to present a catalogue of the terracotta lamps and moulds used for their production, excavated from the site of Negotino Gradište in the Republic of North Macedonia during excavations conducted by Macedonian and Polish archaeologists over the period from 2007 to 2014. The volume starts with an introduction giving basic information about the site and some summary information about lamps in antiquity. The catalogue consists of 157 artefacts, whi...

Die Monographie ist ein Ergebnis der Beschäftigung des Verfassers mit der Person Bernhard Schmids, mit dessen Leben und Werk und Leistung als Kunsthistoriker und Konservator, der sich um den Denkmalschutz und um das preußische Kulturerbe, das sich im Ergebnis des Zweiten Weltkrieges in den Grenzen des polnischen Staates befindet, besonders verdient gemacht hat. Das Hauptziel dieser Monographie ist es, die wissenschaftliche Werkstatt Schmids und seine Leistung auf dem Gebiet...

Kolejny tom studiów Profesora Janusza Małłka publikowany w serii „Opera Selecta”, przygotowanej przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, jest z jednej strony kontynuacją prac nad polskim parlamentaryzmem, myślą polityczną, stosunkami religijnymi w epoce nowożytnej, z drugiej – próbą spojrzenia na zjawisko kształtowania się szkół historycznych oraz relacji mistrz–uczeń, tworzącej oblicze humanistyki w ostatnich stuleciach.

Książka Siły Zbrojne RP. Wybrane zagadnienia jest kolejną monografią powstałą na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu dotyczącą Wojska Polskiego. Publikacja została przygotowana głównie przez studentów wojskoznawstwa przy wsparciu kadry naukowej Wydziału Nauk Historycznych. Do opracowania tomu włączyli się również pracownicy naukowi i studenci Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Zaprezentowane przez autorów wyniki przeprowadzonych przez nich...

Dr hab. Hanna Appel, prof. UMK, filolog klasyczny i historyk staroz˙ytnos´ci. Zajmuje sie? głównie dziejami, i kultura? republikan´skiego Rzymu. Książka „jest bardzo dobrym, jasnym i kompetentnym opisem skomplikowanej problematyki procesu wyborczego w republikańskim Rzymie. Autorka klarownie przedstawia założenia pracy i precyzyjnie oraz przekonująco odpowiada na zadane we wstępie pytania”. „Praca […] bez wątpienia stanowi nowe ujęcie problemu. Przede wszystkim jest to pier...

Monografia została oparta na wielu wcześniej niepublikowanych źródłach archiwalnych oraz bogatej literaturze przedmiotu. Ukazuje ona losy mieszkańców Wileńszczyzny w okresie powojennych przemieszczeń ludnościowych oraz przybliża osiedlenie się różnych grup zawodowych i środowisk ekspatriantów w Toruniu. Autor w ciekawy sposób przybliżył czytelnikom proces przydzielania mieszkań i nieruchomości poniemieckich ekspatriantom, a także odtworzył relacje osadników z torunianami. Pon...

Prezentując czytelnikom drugi tom rodzinnych opowieści wysłuchanych w domach, gdzie inteligencka tradycja trwa dłużej lub krócej, gdzie jest mniej lub bardziej świadomie pielęgnowana, powtarzam podtytuł: Kreski do szkicu. Każda z tych opowieści odsłania jakiś indywidualny rys w ciągle szkicowanym (przez historyków, badaczy kultury, specjalistów od poszczególnych dziedzin wiedzy i sztuki) portrecie warstwy charakterystycznej dla polskich dziejów i w różnych okresach silniej lu...

W prezentowanym tomie umieszczono wybór tekstów źródłowych dotyczących tylko jednej epoki – średniowiecza. W dziejach regionu kujawsko-pomorskiego wieki średnie zaznaczyły się jako okres istotnych przemian społecznych oraz dynamicznych zmian politycznych, związanych m.in. z powstaniem i rozwojem państwa polskiego, burzliwymi dziejami polsko-krzyżackiego sąsiedztwa czy kolonizacją miejską i wiejską na prawie niemieckim. Wielokrotnie w czasie tej epoki różne obszary i miejsca w...

„Kompendium autorstwa Bartosza Awianowicza jest cennym i praktycznym przewodnikiem po formach legend występujących na monetach republiki i cesarstwa rzymskiego z ich językową analizą i obszernym komentarzem historycznym. Autor skoncentrował się w nim nie tyle na typologii monet i idei, które rozpowszechniano za pomocą monet, analizach ikonograficznych czy metaloznawczych, co na brzmieniu legend monetarnych i rozwiązaniu skrótów w nich zastosowanych. Dzięki zapoznaniu czytelni...

Książce tej przyświeca przekonanie, że dotychczasowe wyjaśnienia mechanizmów działania oraz genezy ateńskiego ostracyzmu są niewystarczające. Mało miejsca poświęca się w niej słynnym ostrakom, czyli ceramicznym skorupom, na których Ateńczycy skrobali imiona nielubianych polityków. Zdaniem autora tym narzędziom ateńskiego ostracyzmu i momentowi głosowania nad wygnaniem jednego z polityków przypisuje się nadmierne znaczenie, zaniedbując inne aspekty i pozostałe etapy długotrwał...

Książka Polacy w dziejach Peru ma tę wielką zaletę, że jest zestawieniem historycznego udziału polskiej społeczności i przedstawieniem nieocenionego wkładu wybitnych polskich emigrantów, którzy osiedlali się w najróżniejszych miastach i regionach Peru, integrując się w pełni z miejscowym społeczeństwem, ofiarując społeczności peruwiańskiej swoje wartości kulturowe, a jednocześnie zachowując wspomnienia i tradycje kraju pochodzenia. Należy podkreślić, ze wielu obywateli polsk...

W ostatniej dekadzie PRL z Polski wyjechało na stałe ok. 1,3 mln Polek i Polaków. Wśród migrujących byli azylanci stanu wojennego, uchodźcy solidarnościowi, migranci zawodowi o bardzo różnych stopniach wykształcenia i kwalifikacji. Książka opisuje perypetie, jakie napotykali, usiłując wyjechać z PRL i osiedlić się za granicą. Relacjonuje trudne doświadczenia związane z pierwszymi miesiącami i latami pobytu w obcym kraju oraz ze zdobywaniem pozycji zawodowej i stabilności mate...

Bernard Sculteti z Lęborka zawędrował w 1472 roku do Wiecznego Miasta i tam spędził resztę życia. W Rzymie zdobył doktorat prawa kanonicznego i pracował w głównym trybunale papieskim – Rocie Rzymskiej. Otrzymał od papieży wiele zaszczytnych funkcji, m.in. pokojowca, kapelana, hrabiego Świętego Pałacu Laterańskiego, a nawet został nobilitowany. Uzyskał także godności i prebendy kościelne w Gdańsku, Fromborku, Szczecinie, w Inflantach, na terenie Rzeszy Niemieckiej i w odległej...

„Historia Norwegii (do roku 1814)” to pierwsza na polskim rynku wydawniczym akademicka książka poświęcona dziejom tego kraju. To poniekąd także duża część historii całej Skandynawii, gdyż na przestrzeni wieków Norwegia niejednokrotnie dzieliła wspólną historię z Islandią, Danią i Szwecją. Autor wychodzi od pradziejów Norwegii, przedstawia wyprawy wikingów, początki państwa norweskiego, walki o utrzymanie jedności państwa czy proces chrystianizacji. Następnie omawia dzieje mon...

Wykaz skrótów / 19 Wstęp / 21 Część I. Niemiecka polityka narodowościowa w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie w latach 1939–1945 / 25 Część II. Dokumenty niemieckie w polskim tłumaczeniu / 39 Część III. Dokumenty niemieckie w oryginalnym brzmieniu / 347 1. Antecedencje / 41 / 349 Dokument 1: 23 maja 1939 roku, Berlin – Fragment protokołu konferencji w Kancelarii Rzeszy w sprawie ataku na Polskę / 41 / 349 Dokument 2: 22 sierpnia 1939 roku, Obersalzberg – Fragment przemówi...

Wprowadzenie / 9 Introduction / 11 ESEJE [13] I. Klasztory ziemi chełmińskiej wobec władzy i społeczeństwa / 15 1. Franciszkanie i dominikanie / 15 2. Cysterki-benedyktynki / 20 II. Klasztory cysterek-benedyktynek: duchowość i sztuka / 24 III. Konwenty mendykantów na ziemi chełmińskiej – sztuka i kultura umysłowa w średniowieczu / 33 1. Architektura mendykantów na ziemi chełmińskiej / 36 2. Ecclesia interior. Sztuka w służbie pobożności braci / 38 3. Obrazy w przestrzeni eccl...

Nikonion, usytuowane w północno-zachodniej części Morza Czarnego, znajdowało się w pobliżu Olbii, największego ośrodka greckiego w regionie, oraz Tyras, kolonii założonej w tym samym lub nieco późniejszym czasie co Nikonion. Miasto to ulegało takim samym wpływom i przemianom jak pozostałe ośrodki w tej strefie, jednak decydujące znaczenie dla jego rozwoju miała wyjątkowa lokalizacja. Opracowanie dotyczy analizy typologicznej i chronologicznej zespołu ceramiki czarnopo...

Considering the reconstruction of ‘the vision of the world and the man’ of a particular historian (individual case) as a crucial part of studies on the history of historiography, the author analyses the connections between the concept of history by Witold Kula and his research on the past with anthropology. […] Regardless of the fact that the author aims at presenting the role of Kula in the process of anthropologising history and the transitions that have taken place in hist...

Trzynasta książka to spora odpowiedzialność w stosunku do czytelników, którzy mają prawo oczekiwać lektury zajmującej i inspirującej do własnych przemyśleń. Odpowiedzialność okazuje się tym większa, że bohaterem rozważań jest władca zajmujący poczesne miejsce w panteonie dumy narodowej. Bolesław Chrobry jako postrach wszystkich sąsiadów już za swojego długiego życia wzbudzał wielkie emocje polityczne. Był bardzo skuteczny, gdyż odznaczał się okrucieństwem i bezwzględnością. B...

Kiedy życie miejskie zaczęło tętnić dłużej i głośniej? Kiedy piesi utracili pierwszeństwo w ruchu drogowym, a dorożki konne zostały wyparte przez samochodowe taksówki? Co spowodowało, że na początku XX wieku urzędnik miejski podróżował ponaddwukrotnie szybciej od robotnika? Wraz z powstaniem i rozwojem silnika spalinowego oraz elektrycznego pojawiła się komunikacja miejska, powozy konne były zastępowane przez samochody, mieszkańcy korzystali z rowerów i motocykli. Zmieniły s...

Badania nad zamkami krzyżackimi w Prusach od początku sprowadzały się do poszukiwania genezy krzyżackich warowni oraz odtwarzania ich wyglądu i układu przestrzennego na podstawie zachowanych reliktów i detali architektonicznych. Od końca XIX w. aż do II wojny światowej krzyżackim budownictwem zamkowym interesowali się głównie niemieccy konserwatorzy, budowniczowie, urzędnicy i pasjonaci, a lepiej przygotowani do takich badań historycy, historycy sztuki i archeolodzy pozostawa...

Wstęp i opracowanie naukowe – Waldemar Rezmer Autorem rozprawy, którą przekazujemy do rąk Czytelników, jest płk dypl. Leon Mitkiewicz-Żółłtek, wybitny oficer liniowy i sztabowy, człowiek gruntownie wykształcony, o szerokich horyzontach i wielkich zaletach intelektualnych. Przed II wojną światową został pierwszym i zarazem ostatnim polskim attaché wojskowym na Litwie, a w czasie tego konfliktu zbrojnego znalazł się w gronie najbliższych współpracowników gen. Władysława Sikors...

Czeski filozof języka i komunikacji, myśliciel żydowski, niemiecki teoretyk mediów, brazylijski eseista, krytyk i kurator sztuki – wszystkie te etykiety mogą opisywać tożsamość Viléma Flussera (1920–1991). Jednak nawet zebrane razem nie wyczerpują wymaganych w jego przypadku znaczeń. Flusser uważał się bowiem za nomadę i swoją filozofię uprawiał w nomadycznym stylu, znoszącym zasadność wszelkich granic narodowych, instytucjonalnych, metodologicznych czy dyscyplinarnych. Pozwo...

Niniejsza publikacja stanowi kontynuację bogatej polskiej tradycji, w której toruńscy historycy, badacze dziejów regionu kujawsko-pomorskiego, popularyzując najnowsze wnioski ze swoich badań, podejmują dyskusję z praktykami, metodykami i nauczycielami w celu poszukiwania jak najlepszych sposobów upowszechniania dorobku naukowego w praktyce szkolnej oraz życiu codziennym społeczności lokalnej. W części pierwszej badacze epoki średniowiecza, XIX i XX w. skoncentrowali swoją uwa...

Do szarży marsz, marsz...
Studia z dziejów kawalerii Tom 7

Do chwili przedłożonego przez Prof. Grażynę Gzellę opiniowanego "Słownika" brak podobnego opracowania stanowił dostrzegalną lukę w prasoznawczej historiografii tyczącej dziejów pomorskiego czasopiśmiennictwa. Toteż w mojej opinii nie będzie egzageracją, jeśli stwierdzę, że oceniania praca jest nie tylko »wypełnieniem« owego braku, lecz także, a może przede wszystkim, jawi się jako opracowanie o stosunkowo szerokim spectrum poznawczym, wskazującym i umożliwiającym podjęcie szc...

W Wilnie w okresie dwudziestolecia międzywojennego działało wiele organizacji naukowych i kulturalnych, bujnie kwitło życie polityczne, jednak to właśnie uniwersytet i zgromadzeni wokół niego ludzie wpływali w bardzo dużym stopniu na intelektualne oblicze miasta. Ksiądz prof. Walerian Meysztowicz w książce Gawędy o czasach i ludziach wspominał: „Ale nie prasa i nie żywotność dyskusji politycznych stanowiły o znaczeniu Wilna. Odrodził się u stóp Zamkowej Góry, w dolinie Wilii ...

Kolejny, czwarty już tom z serii zatytułowanej „Ecclesia clerusque temporibus medii aevi” został poświęcony prezentacji wyników badań nad parafiami na obszarze władztwa zakonu niemieckiego w Prusach. Badania te zostały przeprowadzone w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki pt. „Parafie w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach w latach 1243–1525” (DEC–2011/01/B/HS3/00828). Znalazło się w nim trzynaście artykułów poświęconych różnym aspektom działalności parafii oraz duchowień...

Termin „modernizacja” pojmujemy szeroko – jako przekształcenia społeczno-cywilizacyjne dziejące się na wielu poziomach. Naszym zadaniem jest poszukiwanie jej korzeni i obiektywne odtworzenie procesów z tym terminem związanych od początku XIX wieku po wybuch II wojny światowej. Interesują nas zarówno działania w zakresie postępu ekonomicznego, technicznego, jak i oświatowego, w zakresie moralności i podnoszenia dobrobytu oraz rozwijania poziomu świadomości społecznej i narodow...

Kluczem do zrozumienia fragmentarycznej myśli Hannah Arendt jest filozofia historii zarówno w znaczeniu spekulatywnym, jak i krytycznym. Odpowiedź Arendt na totalitaryzm – na zwycięstwo fizjologii nad polityką – jest jednocześnie przemyślana i radykalna. Totalitaryzm nie okazuje się wyłącznie systemem sprawowania władzy, lecz stanowi skrajny przypadek opowiadania historii, fałszywy sposób tworzenia narracji, która sięga w głąb indywidualnej tożsamości. Każda opowieść jest nar...

Swetry, sutanny i mundury. Próby oddziaływania „Solidarności” podziemnej, Kościoła katolickiego i społeczeństwa na wojsko po wprowadzeniu stanu wojennego, a także przejawy oporu wewnątrz struktur wojskowych w świetle raportów Wojskowej Służby Wewnętrznej i Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego (grudzień 1981-grudzień 1982) Książka Swetry, sutanny i mundury opowiada o okresie stanu wojennego, obejmującym połowę grudnia 1981 i cały rok 1982. Sweter to symbol działacza...

Najnowsza książka toruńskiego historyka ukazuje konflikty, do jakich dochodziło z powodów wyznaniowych (lub z wykorzystaniem religii jako pretekstu) w Wilnie w okresie wielkich przemian religijnych, jakie miały miejsce w Rzeczypospolitej w związku z pojawieniem się reformacji i odpowiedzią na to ze strony Kościoła katolickiego. Jest to pierwsza monografia, w której został kompleksowo przedstawiony problem tumultów religijnych w odniesieniu do jednego z największych miast Rzec...

Intencją niniejszej publikacji nie jest stawianie kogokolwiek pod moralnym pręgierzem, ale utrwalenie pamięci o straszliwym, zbiorowym cierpieniu ofiar podobozu KL Stutthof o nazwie Baukommando Weichsel i oddanie im należnej czci. Jest to szczególnie ważne z uwagi na fakt, że niewiele osób ma świadomość tego, że u schyłku II wojny światowej fragment tragedii unicestwienia narodu żydowskiego rozegrał się w okolicach Torunia
Fragment wstępu.

Część pierwsza. Zbliżenie polityczne i gospodarcze między Prusami Książęcymi a Prusami Królewskimi i Koroną w latach 1525–1548 Rozdział I. Nowa polityka księcia Albrechta wobec Prus Królewskich i Korony w latach 1525–1526 1. Przełomowe znaczenie traktatu krakowskiego z 1525 roku dla stosunków politycznych i gospodarczych Prus Książęcych z Prusami Królewskimi i całą Polską 2. Udział przedstawicieli Prus Królewskich w realizacji postanowień traktatowych 1525 roku 3. Pomoc wo...

Kronika Katedry Chemii Ogólnej 1951–2015 autorstwa prof. Aliny Kamińskiej to zapis ponad sześćdziesięciu lat działania Katedry, od trudnych początków aż do międzynarodowych sukcesów, dedykowana przez autorkę wszystkim jej pracownikom. Fragmenty Kroniki… (1952–1980) zostały nagrodzone w konkursie na wspomnienia organizowanym przez Stowarzyszenie Absolwentów UMK w 2011 r.

Od dłuższego już czasu polsko-rumuńskie stosunki polityczne i wojskowe oraz kontakty gospodarcze i kulturalne budzą żywe zainteresowanie polskich historyków. Dotyczy to przede wszystkim wspólnych dziejów z okresu Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz II Rzeczypospolitej, a także czasów niemal nam współczesnych, które są już raczej polem badawczym politologów, a nie historyków. Innym obszarem studiów polskich historyków oraz etnologów i etnografów jest też nieliczna mniejszość ...

Niniejszy tom zawiera osiemnaście tekstów dedykowanych prof. dr. hab. Januszowi Tondelowi z okazji Jego siedemdziesiątych urodzin. Ich autorami są Profesorscy przyjaciele i współpracownicy, zarówno z macierzystego Torunia, jak i wielu innych ośrodków akademickich i bibliotecznych. Są wśród nich nestorzy rodzimej bibliologii, badacze średniego pokolenia cieszący się ugruntowaną renomą, a także reprezentanci młodszych generacji naukowców i bibliotekarzy. Naturalnie spoiwem wszy...

Systemy zarządzania treścią (Content Management Systems, CMS), zwłaszcza te o otwartym dostępie do kodu źródłowego (open source’owe), stanowią ważny element infrastruktury niezbędnej, aby mogło dokonywać się tzw. otwarcie komunikacji, w tym komunikacji naukowej, literatury naukowej, edukacji. CMS-y wspierają rozwój komunikacji naukowej i otwartej nauki, a co za tym idzie, wszystkich organizacji działających w tym obszarze [...]. Systemy [...] umożliwiają gromadzenie, zarządza...

Przekład i redakcja naukowa – Liliana Lewandowska W 1939 r. wskutek ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow, który włączał państwa bałtyckie w sowiecką sferę wpływów, jednocześnie gwarantując Niemcom prawo do ewakuacji rdzennej ludności niemieckiej z tych terenów, m.in. na Łotwie i w Estonii rozpoczęła się wielka akcja przesiedleńcza, opatrzona hasłem Heim ins Reich (pol. Z powrotem do Rzeszy). Dotknęła ona w sumie kilkadziesiąt tysięcy tzw. Niemców bałtyckich, których nazistowska ...

Książka „Idąc - wytyczasz drogę” przedstawia życie „zwyczajnego” bohatera na tle uwarunkowań społeczno-gospodarczych i politycznych okresu międzywojennego. Nie jest to tylko opowieść o losach jednostki, bowiem umiejętność obserwacji, barwność opisu przy znacznej wrażliwości na sytuację osób, z którymi Autor się styka, przybliżają czytelnikowi w plastyczny sposób położenie określonych grup społecznych, zwłaszcza na Pomorzu i Kresach Wschodnich. Historia własnej młodości skorel...

Redakcja naukowa i wstęp – Mirosław Sosnowski Z rękopisu wydała – Ewa Beata Sosnowska Komentarz edytorski i przypisy – Karol Jaworski Dziennik 1920 ukazuje słowami dziewiętnastolatka obyczajowość polskiej inteligencji sprzed stu lat. Jest niezwykłym świadectwem postrzegania odpowiedzialności wobec Ojczyzny, prawdziwą lekcją patriotyzmu, bardzo potrzebną nam wszystkim – współczesnym Polakom. […] Dziennik pokazuje z jednej strony dziewiętnastolatka sprzed prawie wieku podobne...

Drugi tom serii wydawniczej pt. Tegumentologia Polska zawiera 17 tekstów przygotowanych na podstawie referatów, które wygłoszono podczas II Ogólnopolskiej Konferencji Oprawoznawczej w Toruniu (Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii UMK we współpracy z Książnicą Kopernikańską w Toruniu, 17–18 listopada 2016 roku). Ich treść jest skoncentrowana głównie wokół przewodniego tematu konferencji – „Introligatorzy i ich klienci”. Oprócz studiów nad działalnością wybranych warsztat...

„Fortece Rzeczypospolitej” to tytuł konstytucji sejmowej z 1658 roku wyodrębniającej grupę twierdz ważnych dla bezpieczeństwa całego państwa. Dokonujący się w epoce nowożytnej przełom w technice wojennej, związany z rozwojem broni palnej, miał wielorakie konsekwencje w sferze militarnej, ale także politycznej, ustrojowej i gospodarczej. Jedną z nich było powstanie i rozwój nowego typu fortyfikacji, w założeniu odpornych na użycie artylerii ogniowej, które symbolizuje pięciobo...

Książce tej przyświeca przekonanie, że dotychczasowe wyjaśnienia mechanizmów działania oraz genezy ateńskiego ostracyzmu są niewystarczające. Mało miejsca poświęca się w niej słynnym ostrakom, czyli ceramicznym skorupom, na których Ateńczycy skrobali imiona nielubianych polityków. Zdaniem autora tym narzędziom ateńskiego ostracyzmu i momentowi głosowania nad wygnaniem jednego z polityków przypisuje się nadmierne znaczenie, zaniedbując inne aspekty i pozostałe etapy długotrwał...

Życzliwe przyjęcie przez czytelników poprzednich czterech tomów studiów zatytułowanych Do szarży marsz, marsz… Studia z dziejów kawalerii i zainteresowanie dziejami jazdy, przede wszystkim polskiej, a także podjęcie przez redaktora współpracy z kolejnymi autorami zajmującymi się szeroko pojętą historią kawalerii i broni konnych spowodowały, że pod osąd środowiska naukowego oraz wszystkich osób zainteresowanych dziejami konnicy rodzimej i obcej oddajemy następny, dość zróżnico...

Ambicją autora nie było stworzenie monumentu wyczerpującego wszystkie kwestie, których rozpatrzenie umożliwiają źródła historyczne i świadectwa archeologiczne, lecz raczej krytyczna analiza dostępnych informacji, pozostawiająca wciąż spore pole do manewrów interpretacyjnych. Osią rozważań nie jest chronologia wydarzeń politycznych, lecz wybrane problemy badawcze, które albo nie wzbudziły dotąd szerokiego zainteresowania, albo pozwalają na wzbogacenie dotychczasowych interpr...

Publikacja jest próbą omówienia szeregu nieznanych dotąd zagadnień związanych z problematyką dotyczącą wdrażania systemu Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją (EZD) w szkołach wyższych, które w większości zostały opisane przez pracowników archiwów tychże uczelni. Tematyka poszczególnych artykułów i szkiców odnosi się nie tylko do EZD jako systemu teleinformatycznego, ale prezentuje również konkretne działania podjęte w wybranych uczelniach wyższych w celu wdrożenia tego sy...

Opracowali: Maksim Makarau, Dzianis Liseichykau, Andrei Latushkin Redakcja: Tomasz Kempa Wydaniem Księgi magistratu miasta Połocka z 1676 roku zapoczątkowujemy nową serię wydawnictw źródłowych pod tytułem „Monumenta Magni Ducatus Lithuaniae”. Pomysł jej powstania narodził się w gronie historyków Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, ale stanowi on też pokłosie rozmów z polskimi i zagranicznymi historykami zajmującymi się badaniem dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego w...

Wstęp (Aleksander Smoliński, Jarosław Durka) / 9 Szefostwa wojskowe Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego (Aleksander Smoliński) / 17 Józef Piłsudski a polsko-rumuńskie rozmowy sztabowe w 1928 i 1930 r. (Henryk Walczak) / 75 Z postacią Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w tle. Założenia i kierunki rozwoju wychowania państwowego w II Rzeczypospolitej (Elżbieta Magiera) / 101 Kult Józefa Piłsudskiego w szkołach województwa wołyńskiego (Maria Radzi...

Z kroniki Mnicha Teodoryka nie dowiemy się, co mógł myśleć „przeciętny wiking”. Próżno szukać w niej odwołań do przedchrześcijańskiej kultury czy mitologii, postrzeganych inaczej niż przez pryzmat interpretatio Christiana. Samo posługiwanie się łaciną pociągało za sobą rozmaite konsekwencje w treści i konstrukcji wypowiedzi. Jako autor Teodoryk z pewnością ustępuje pod względem rozmachu intelektualnego swoim sławniejszym kolegom po piórze – Saksonowi i Snorriemu. Wszakże ukoń...

Profesor Krzysztof Mikulski jest wybitnym polskim historykiem specjalizującym się w historii społeczeństwa i gospodarki ziem polskich w średniowieczu i czasach nowożytnych. Autor licznych i cenionych prac naukowych poświęconych m.in. szlacheckim i mieszczańskim elitom, środowisku rodzinnemu Mikołaja Kopernika, dziejom Torunia i innych miast, jest szeroko znany również ze swego zaangażowania w działalność organizacji zrzeszających historyków, w tym Polskiego Towarzystwa Histor...

Przełożył i opracował – Rafał Rutkowski Hakon, opuszczony przez swoich ludzi, upatrując nadziei w samotnej ucieczce, dostał się do pewnej wioski o nazwie Rimul. Tam też został ukryty przez swoją nałożnicę Thorę w świńskim chlewie wraz z jedynym niewolnikiem o imieniu Bark. A gdy (jak to bywa w zmartwieniu) ogarnął go sen, zginął, ugodzony w gardło przez tegoż niewolnika; potem wszakże, gdy ten niewolnik przyniósł jego głowę, król rozkazał powiesić go na stryczku w nagrodę i ...

Z posłowiem Bernda Schneidmüllera Jedzenie i picie jako integralna część historii społecznej? Rozczaruję Was od razu, szanowni Czytelnicy, zanim później sami poczujecie się oszukani. W mojej książce nie znajdziecie średniowiecznych przepisów kulinarnych. Wynika to z doświadczenia, które dzielę z moimi kolegami. „Mediewiści z Ameryki Północnej, którzy od wielu lat badają średniowieczne przyjemności kulinarne, zapewniają wciąż, że w przypadku niewielu polecanych wówczas potraw...

Książka, oparta na księgach sądowych z XVI–XVII wieku, przedstawia wielowymiarowy obraz społeczności wiejskiej na Mierzei Wiślanej w epoce nowożytnej. W życiu dawnej wsi przemoc była stałym elementem relacji międzyludzkich – rodzinnych, towarzyskich, zawodowych. Wachlarz zachowań agresywnych obejmował wyzwiska, plotki, groźby, pobicia, oplucia czy rwanie włosów. Interpretacja dotąd ignorowanych w historiografii jako „mniejszej wagi” codziennych konfliktów między jednostkami ...

Tematem książki jest myśl polityczna i społeczna Kajetana Koźmiana (1771–1856) po powstaniu 1830–1831 roku. W tym czasie Koźmian, wcześniej wysoki urzędnik w Warszawie, wycofał się z życia publicznego. Z doświadczeniem powstania, któremu był zdecydowanie przeciwny, rozliczał się w rozprawie i wierszach pisanych w latach trzydziestych. Katastrofa powstańcza, która pozostawiła pytania o społeczne i psychologiczne mechanizmy polityki, o rolę jednostek i elit, zasadniczo wpłynęła...