Wydawnictwo Naukowe UMK Książki o historii najnowszej - książki, ebooki i audiobooki

Mikołaj Kopernik. Sztuka słowa, sztuka myślenia to tom, na który składa się kilkanaście artykułów polskich i zagranicznych badaczy, ukazujących z perspektywy różnych dyscyplin humanistycznych wpływ astronoma na epokę nowożytną i jej kulturowe dziedzictwo. Podejmowane przez nich próby reinterpretacji określonych wątków obszernego i złożonego dorobku Kopernika dokonywane są w kontekście dawnej i współczesnej literatury, historii idei i filozofii, teatru i edukacji. Autorzy pomi...

Książka powstała na podstawie pracy magisterskiej o tym samym tytule, przygotowanej na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego w 2022 roku. Została napisana na podstawie relacji byłych polskich robotników przymusowych, którzy pierwszy raz tuż po wojnie – w 1946 roku, a następnie w latach 1964–1965 zdecydowali się spisać swoje przeżycia na potrzeby ogólnopolskich konkursów pamiętnikarskich. Wychodząc od koncepcji „męskości hegemonicznej” Raewyn W. Connell (Masculinities,...

Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym to krytyczne spojrzenie na przeszłość dwóch uczelni Europy Środkowo-Wschodniej. Autorka stawia pytanie o powód, dla którego to właśnie studenci zostali awangardą nacjonalistycznych rewolucji. Analizuje praktyki i dyskursy skrajnej prawicy, której rola rosła na polskich i austriackich uniwersytetach w międzywojniu. Wykorzystując historyczne źródła i socjologiczną...

Zapewne każdy, kto miał styczność z polską edukacją lub choćby interesuje się polską historią, zetknął się kiedyś ze słowem „sarmatyzm”. Jednakże gdy zestawić ze sobą jego rozmaite formalne i nieformalne definicje, okazuje się, że dotyczą one niezwykle szerokiej gamy zjawisk, a nierzadko nawet stoją względem siebie w kompletnej sprzeczności. Celem książki jest próba stworzenia narracji o tym, skąd „sarmatyzm” (rozumiany jako słowo i jako pojęcie) się wziął, a przy tym ustalen...

Jest to już piąta publikacja Wydawnictwa Naukowego UMK z serii „Abacus” poświęcona zagadnieniom historii rachunkowości prezentowanym na cyklicznych, odbywających się co dwa lata, konferencjach na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK. Poprzednie nosiły podtytuły Od źródeł rachunkowości po współczesność (Toruń 2014), Od instruktarzy gospodarczych po współczesne podręczniki rachunkowości (Toruń 2016), Od Richarda fitz Nigela do Jana Falewicza (2018), Od Kasy Generalnej ...

W latach 2004-2018 Toruńskie Spotkania Dydaktyczne stały się forum wymiany poglądów między dydaktykami, doradcami metodycznymi i nauczycielami historii. Konferencje organizowane co dwa lata przez Polskie Towarzystwo Historyczne, Stowarzyszenie Oświatowców Polskich oraz Instytut Historii i Archiwistyki UMK gościły dydaktyków historii z wielu polskich uczelni, a także specjalistów z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Francji, Szwecji, Ukrainy, Litwy i Łotwy. Rezultaty tyc...

„Biografie trójki dozgonnych przyjaciół – Maurycego Mochnackiego, Kamila Mochnackiego i Michała Podczaszyńskiego – ilustrują trudne doświadczenie generacji młodych romantyków doby insurekcji listopadowej. Każda z tych biografii układa się w nieco inny dramat osobisty, zakończony śmiercią w bliskich odstępach czasu, z dala od rodzinnych stron. Listy są tego dramatu szczególnym zapisem. Przejmującym, gorzkim, trudnym, prawdziwie bolesnym. Znajdujemy w nich także przegląd postaw...

Praca ukazuje korelacje pomiędzy zjawiskiem formowania się wczesnośredniowiecznej władzy państwowej a zachodzącymi niezależnie procesami gospodarczymi. Wykorzystuje ogromny korpus źródeł. Opisuje przekształcenie świata postrzymskiego w stronę gospodarki średniowiecznej, opartej na modyfikacjach wzorców i idei późnoantycznych. Wskazuje na znaczenie memorii przodków, praktyk komemoratywnych oraz Kościoła dla budowy wczesnośredniowiecznych sieci władzy i funkcjonowania władzy pa...

Profesor Andrzej Witko (UPJPII): „Książka Znaki obecności obejmuje dziesięć studiów dotyczących szeroko pojętej kultury związanej z działalnością zakonu pijarów na ziemiach polskich, a przede wszystkim w Warszawie. Prace te powstawały na przestrzeni czterdziestu lat i znaczna ich część była publikowana na łamach naukowych periodyków, począwszy od roku 1988. Autor tychże artykułów, zebranych obecnie w jednym tomie, dał się już od dawna poznać jako wytrawny znawca tematyki doty...

Książka jest pokłosiem IV Kongresu Badaczy Osiemnastego Wieku, zorganizowanego we wrześniu 2022 r. w Toruniu przez Wydział Nauk Historycznych i Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika pod hasłem Wiek osiemnasty od kuchni. Organizatorom przyświecała intencja, aby wielkie problemy XVIII w. (polityka, kultura, edukacja) – rozpatrywane jako zjawiska izolowane bądź w ujęciu komparatystycznym – zostały poruszone od strony szczegółów dotąd nieujawnianych, niepodanych d...

Profesor Jan Wiktor Sienkiewicz (UMK): „Książka Ryszarda Mączyńskiego, zatytułowana Ignacego Potockiego zabawy architekturą, jest monografią kreślącą portret szlachetnego dyletanta (w pozytywnym tego słowa znaczeniu). Ujawnia nieznane szerzej dokonania młodzieńca o wielkich ambicjach i znakomitych predyspozycjach, który potrafił w oparciu o odebraną edukację i własne lektury zyskać szeroką wiedzę na temat architektury, jej dziejów i praktycznego wykorzystania. Postrzegał tę p...

Profesor Irena Rolska (KUL): „Książka Pijarski Joli Bord stanowi wynik długoletnich badań Ryszarda Mączyńskiego nad zakonem pijarów, który wniósł wielki wkład w rozwój oświaty w okresie I Rzeczypospolitej. Utworzone w 1740 roku przez Stanisława Konarskiego warszawskie Collegium Nobilium odegrało znaczącą rolę w kształtowaniu nie tylko wiedzy, lecz również postaw patriotycznych młodzieży szlacheckiej. Wydarzenia polityczne początku XIX wieku zmusiły pijarów do przeniesienia te...

Profesor Andrzej Witko (UPJPII): „Książka Znaki obecności obejmuje dziesięć studiów dotyczących szeroko pojętej kultury związanej z działalnością zakonu pijarów na ziemiach polskich, a przede wszystkim w Warszawie. Prace te powstawały na przestrzeni czterdziestu lat i znaczna ich część była publikowana na łamach naukowych periodyków, począwszy od roku 1988. Autor tychże artykułów, zebranych obecnie w jednym tomie, dał się już od dawna poznać jako wytrawny znawca tematyki doty...

Obchodząca w ostatnich latach wiele jubileuszy Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu na mapie kulturalnej Rzeczypospolitej zajmuje niepoślednie miejsce również dzisiaj. Postrzegana w krajowym i międzynarodowym środowisku bibliotekarskim jako przykład instytucji łączącej z powodzeniem walory nowoczesności z tradycją ma dzisiaj status największej książnicy w północnej Polsce i jednej z największych bibliotek akademickich w kraju. Tę rangę zawdzięcza w głównej mierze […] cennym i r...

Proponujemy zastanowienie się nad ideałem wolności archiwalnej. Wolności zarówno w znaczeniu slowness, jak i freedom. Wolności polegającej na niepośpiesznym, uważnym, dogłębnym zajęciu się tymi zadaniami, które braku pośpiechu, uwagi i dogłębności wymagają. Wolności polegającej na swobodnym decydowaniu o sposobach postępowania z archiwaliami dla dobra zasobu archiwalnego w wymiarze globalnym. Wolności od nacisków ideologicznych, politycznych i administracyjnych. Wolności zatr...

Przedstawiona do oceny książka wychodzi poza standardy narracji zabytkoznawczych, skupiających się przede wszystkim na analizie materiału zabytkowego obiektu. Głębokie osadzenie młynarstwa wodnego i krajobrazu kulturowego w sferze niematerialnego dziedzictwa - świadomościowej i odczuwalnej przez lokalną społeczność – ukazuje, że tworzą one mentalne mapy wartościujące przestrzeń, są też kluczem do kodów znaczeniowych sentencji i słów, przekładających się na więź tożsamościową ...

Księgi Królewskie w swej narracyjno-retorycznej kompozycji zostały pomyślane bardziej jako dzieło literackie niż jako historia w dzisiejszym rozumieniu tego terminu. Jako opowieść o dziejach Izraela, najpierw w postaci zjednoczonej monarchii, a następnie podzielonego na dwa królestwa, przeznaczone są do czytania w taki sposób, aby ujawniały swoją siłę oddziaływania na czytelników, a nie odsyłały ich do jakiejś hipotetycznie zrekonstruowanej przeszłości. W hermeneutyce końca h...

Kolejny tom z serii „Natura – Homines – Historia” zawiera artykuły podejmujące zagadnienie przyrody jako przedmiotu badań, który znajduje się inter – pomiędzy, pośród różnych dyscyplin naukowych. Jednym z problemów zauważanych w badaniach środowiska przyrodniczego jest hermetyczność języka dyscyplin podejmujących nad nim studia. Jest to zjawisko nieuniknione i narastające wraz z rozwojem nauki, rosnącą liczbą różnych specjalizacji i coraz bardziej zróżnicowanymi metodami na...

Głównym celem autora książki jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, czym była elektryczność dla romantycznych ludzi świata literatury i filozofii badana przez fizyków i chemików u progu XIX wieku w Polsce. Jako obiekt zainteresowania najtęższych umysłów epoki wprowadziła niemały zamęt w gmachu wiedzy wzniesionym na kategorii hierarchii bytów i przyczyniła się do ustanowienia nowych filozofii przyrody. Wbrew pozorom związek między elektrycznością, tym nowym aktorem, który poj...

The book was conceived as a source compendium, which – for the first time – includes archaeozoological data collected from publications and unpublished reports, as well as and archaeozoological studies from as many sites as possible. As a result, for the first time in Polish archaeozoology and archaeology, such an extensive catalogue devoted to horse remains, as well as live stocks used in the Middle Ages on Polish lands, was collected. To do this, several key steps had to be...

Drogi Czytelniku, trzymasz w rękach pracę będącą szczegółowym opracowaniem zabytków archeologicznych pochodzących z średniowiecznej wsi Strożyska. Znajdziesz tutaj dokładne informacje o odnalezionych pozostałościach domostw, jam oraz miejsc związanych z produkcją (warsztatów). Uwzględniono również średniowieczne wytwory materialne, takie jak elementy stroju, narzędzi, przedmiotów codziennego użytku i – najpowszechniejsze – wyroby ceramiczne. Sporo uwagi poświęcono tematyce ...

Z Wprowadzenia „Ustalenia S. Kwiatkowskiego zawarte w monografii Klimat religijny w diecezji pomezańskiej u schyłku XIV i w pierwszych dziesięcioleciach XV wieku nie utraciły swej wartości. Praca wciąż zachowuje metodologiczną świeżość, imponuje interdyscyplinarnym podejściem oraz szeroką podstawą źródłową. Zawarte tutaj konkluzje nie zdezaktualizowały się, a nowsza historiografia ? poprzez uwzględnianie nowych kategorii źródłowych i stawianie kolejnych pytań ? wzbogaca nak...

Prezentowany tom stanowi pokłosie rozważań teoretycznych oraz prowadzonych badań, które zaprezentowane zostały podczas I Toruńskiego Sympozjum Naukowego „Egodokumenty – samoświadectwa – teksty autobiograficzne. Praktyka i teoria”. Znajdują się w nim 24 teksty – owoc autorefleksji badaczy podejmujących analizy człowieka jednostkowego oraz refleksji teoretycznej dotyczącej samych badań, jak i ich podstawy – egodokumentu. Owa autorefleksja, mniej lub bardziej rozbudowana, czy te...

Od momentu wybuchu I wojny światowej aż do chwili zakończenia w 1945 r. kolejnego globalnego konfliktu, wskutek pojawienia się pojazdów mechanicznych, a przede wszystkim broni pancernej – czołgów, następował nieodwołalny kres klasycznej konnej kawalerii, co ostatecznie doprowadziło do jej zniknięcia z pól bitewnych. Tym samym zakończyła się trwająca co najmniej kilka tysięcy lat epoka w dziejach eurazjatyckiej historii wojskowej, w której niezwykle ważną rolę odgrywali jeździ...

Obecny tom – będący wspólną inicjatywą Wydziału Nauk Historycznych i Biblioteki Uniwersyteckiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika – jest wydawnictwem wyjątkowym, zawiera bowiem nieopublikowane dotychczas, chociaż przygotowywane przez wiele lat przez wybitnego toruńskiego historyka – Profesora Tadeusza Grudzińskiego tłumaczenie kroniki Galla Anonima. Tadeusz Grudziński należał do grona badaczy, którzy zaczynali swoje studia i pracę naukową krótko po zakończeniu II wojny światowe...

Kolejny tom kodykologicznej serii „Studia nad skryptorium i spuścizną rękopiśmienną średniowiecza” jest zasadniczo pokłosiem czwartego toruńskiego spotkania konferencyjnego z cyklu „Textus et pictura” z 2022 roku, którego myślą przewodnią było „drugie” (po wyjściu z obiegu czytelniczego) oraz – „dalsze” życie wciąż na nowo użytkowanej i aktualizowanej książki średniowiecznej. Zagadnienie to, zogniskowane na substancji materialnej ksiąg – na wiele sposobów modyfikowanej i prze...

Książka przygotowana z okazji sto siedemdziesiątej piątej rocznicy jego urodzin.  Tom poza swoją wartością merytoryczną pokazuje troskę lokalnej społeczności, by zachować pamięć o najwybitniejszych postaciach związanych z ziemią kujawską, a w tym wypadku o znakomitym humaniście,  przedstawicielu nieco dziś już zapomnianej w naszym społeczeństwie filologii klasycznej, której był koryfeuszem szeroko znanym  swego czasu w całej wykształconej Europie, a nawet poza nią. Fragment ...

Tekst, wstęp, przekład i komentarz – Ireneusz Mikołajczyk Czwarty już tom Historii naturalnej Pliniusza, liczący osiem ksiąg, został w całości poświęcony ziołolecznictwu. Wraz z księgą XX rozpoczyna się przegląd roślin wykorzystywanych jako lekarstwa, a więc różnych warzyw i roślin aromatycznych. W księdze XXI została naszkicowana, w sposób nieco pobieżny i pozostawiający miejsce na pewne dygresje, kategoria botaniczna, którą współcześnie trudno zapewne uznać za odrębną ka...

Wstęp i opracowanie naukowe – Waldemar Rezmer Wielkie znaczenie dla poznania dziejów Wojska Polskiego we wschodniej Rosji i na Syberii po obaleniu caratu w 1917 r. oraz dla zrozumienia przebiegu wydarzeń na tym obszarze podczas wojny domowej mają wspomnienia osób, które w nich bezpośrednio uczestniczyły. Ich memuary zawierają bowiem masę spostrzeżeń, opisów, charakterystyk i opinii, których badacz nie znajdzie w dokumentach. To właśnie te źródła są w stanie przekazać niepowt...

Książka ukazuje miejsce Mikołaja Kopernika w kulturze pamięci najpierw społeczności lokalnych Torunia i Fromborka, następnie środowiska erudytów Rzeczypospolitej, a wreszcie kręgu europejskich encyklopedystów. Autorzy stawiają ważne pytania: kim był Kopernik dla ludzi XVIII stulecia?, co decydowało o pamięci i zapomnieniu? Najprościej można by odpowiedzieć, że wybitny astronom był taki, jakim chcieli go widzieć i jakiego potrzebowali twórcy jego biogramów, fundatorzy tablic p...

W latach 60. XX wieku, kiedy rozpoczynano eksplorację stanowisk w Grucznie, ówczesne uwarunkowania pozwoliły na przeprowadzenie zakrojonych na szeroką skalę badań, w wyniku których wydobyto bardzo liczny zbiór ludzkich szczątków kostnych. Projekt zatytułowany „Opracowanie wyników analiz ludzkich szczątków kostnych z badań prowadzonych w latach 1964–69 w Grucznie, gm. Świecie”, który był realizowany dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, um...

Czym były osiemnastowieczne salony? Kto je prowadził i jak można było stać się częścią tego świata? Jakie aktywności towarzyszyły spotkaniom? Jakie funkcje pełniły salony w życiu społecznym i politycznym? Jaki był stosunek „salonierek” do polityki i w jakim stopniu salon pomagał im w ich publicznej działalności? Autorka odpowiada na te pytania, nawiązując do prac dotyczących salonu we Francji, pamiętników polsko-litewskiej szlachty oraz relacji podróżników, którzy odwiedzili ...

„Czy średniowieczny duchowny mógł być jednocześnie mieszczaninem? Sprzeczność tego pytania jest tylko pozorna. Wynika ze stereotypowego przekonania o nieruchomej strukturze społeczeństwa średniowiecznego, sztywno podzielonego na ściśle odseparowane stany. Tymczasem problem ówczesnej przynależności społecznej nie jest wymysłem współczesnego historyka. Pytanie czy kapłan jest mieszczaninem zadawali już średniowieczni rajcy. Znalazło się ono w zestawie problemów prawno-ustrojowy...

Udo Arnold, emerytowany profesor Uniwersytetu w Bonn, doktor honoris causa uniwersytetów w Olsztynie i Saratowie, jest jednym z najwybitniejszych badaczy historii zakonu niemieckiego. Jego zainteresowania naukowe obejmują wszystkie aspekty i cały zakres chronologiczny dziejów zakonu, od założenia pod Akką w 1190 roku, po czasy współczesne. Włożył nieoceniony wkład w umiędzynarodowienie badań nad Krzyżakami, był współzałożycielem i długoletnim prezydentem Międzynarodowej Komis...

Translated by Barbara Komorowska In contrast to the already published works in which I implement the ‘programme’ of the ethnography of historical thought, in this book, I have shifted the emphasis from ethnographic descriptions and thinking by means of large issues to thinking about great issues. Shifting the emphasis makes it possible to give a dimension of perceived realism to large issues – to think realistically and specifically about them. At the same time, it causes ...

Tłumaczenie z niemieckiego – Liliana Lewandowska, Małgorzata Nowak

"Wszystkie, bez wyjątku, poznane przeze mnie rodziny przechowują pamięć swoich przodków, bliższych lub dalszych, przekonanie, że zawdzięczają im dobre życiowe wzory oraz chęć dochowania tym wzorom wierności. Starają się o to w bardzo różnych wariantach biograficznych, zwykle obfitujących w szczególne zdarzenia, niełatwe wybory, śmiałe decyzje. Tym pragnę zaciekawić czytelników, może skłonić do akceptacji, rzadziej pewnie do protestu, zachęcić do naśladowania tego, co budujące...

Wybitny historyk francuski Fernand Braudel w swoich pracach o Morzu Śródziemnym stwierdził, że dla zrozumienia działań nawet pojedynczego człowieka konieczny jest szeroki kontekst, jaki tworzą przestrzeń i środowisko społeczne, w którym toczy swoje życie główny bohater. Dla Braudela Filip II, król Hiszpanii, stał się więc tylko pretekstem do analizy całej cywilizacji Morza Śródziemnego w jego czasach. W prezentowanej książce autor posługuje się metodą Braudela, ale odnosi ją ...

Wojciech Piasek, Piotr Oliński Bariery – możliwości – wyzwania. Wprowadzenie do lektury / 9 Wojciech Piasek Przyroda jako bariera, możliwość oraz wyzwanie a interpretacja humanistyczna interakcji człowieka z przyrodą w historii / 11 Rafał Kleśta-Nawrocki Bariery i wyzwania współczesnego postrzegania przyrody. Ponowne oczarowywanie świata / 23 Filip Rogalski Kiedy w ciele etnografa ujawnia się pewien staruszek – idiosynkrazje cielesne i ontologia animistyczno-perspektywisty...

Jadwiga Lechicka interesuje autora jako historyczka. Temu zainteresowaniu daje on pierwszeństwo i z takiego punktu wychodzi w swych rozważaniach. Bohaterkę książki przedstawia jako człowieka pojedynczego – jednostkę podejmującą wybory życiowe, mającą indywidualne pragnienia i oczekiwania wobec siebie. Wykorzystuje do tego ślady – biografemy, które pokazują ją jako podmiot prywatny z niepowtarzalnym jednostkowym doświadczeniem, bohaterkę swojego życia. Biografemy to informacje...

Po raz pierwszy w historiografii autor w odrębnym opracowaniu przedstawia studenckie czasy Mikołaja Kopernika, przybliżając realia pobytu torunianina w Krakowie, Bolonii, Rzymie, Padwie i Ferrarze. Ze względu na skąpe informacje o samym Koperniku opisano środowisko, w którym przebywał, czyli miasta, uniwersytety, wspomniano o ludziach, z którymi się spotkał lub mógł spotkać, omówiono także książki, które w tym czasie nabył lub czytał. Dużo miejsca poświęcono przedstawieniu pr...

Fenomen archiwum roztrząsać można wielorako, najprościej jest analizować teksty uczone obserwatorów tego fenomenu. Autorzy natomiast tomu VII Toruńskich Konfrontacji Archiwalnych tym razem proponują drogę inną – wielokrotnego studium przypadków tworzenia i wykorzystywania archiwów. Ogólne cele powoływania i posługiwania się archiwami są znane. Są to potrzeby: prawno-administracyjne, informacyjno-polityczne, budowania pamięci i tożsamości, strzeżenia przywilejów i czystości gr...

„Czy średniowieczny duchowny mógł być jednocześnie mieszczaninem? Sprzeczność tego pytania jest tylko pozorna. Wynika ze stereotypowego przekonania o nieruchomej strukturze społeczeństwa średniowiecznego, sztywno podzielonego na ściśle odseparowane stany. Tymczasem problem ówczesnej przynależności społecznej nie jest wymysłem współczesnego historyka. Pytanie czy kapłan jest mieszczaninem zadawali już średniowieczni rajcy. Znalazło się ono w zestawie problemów prawno-ustrojowy...

Książka Czas żupanów, czas czechmanów to efekt ponad 30-letnich prac autorki związanych m.in. z poznawaniem zagadnień kultury funeralnej czasów nowożytnych – badań archeologicznych prowadzonych w kościołach na terenie Polski, analiz materiału zabytkowego i jego konserwacji oraz rekonstrukcji. Konfrontacja źródeł archeologicznych, pozyskanych przede wszystkim z krypt i grobów pod posadzką kościołów, z dostępną ikonografią oraz wcześniejszą literaturą pozwoliła na szczegółowy o...

Edycja – Sławomir Sojak W serii „Z Antykwariatu Ekonomicznego” dotychczas ukazało się tłumaczenie Dialogus Scaccario Richarda fitz Nigela z 1178 roku (Richard fitz Nigel, Dialog o szachownicy, czyli o Urzędzie Skarbu w średniowiecznej Anglii,ed. S. Sojak, przeł. R. Toczko, G. Malicka, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2018). Kolejna publikacja to reprint książki Pawła Ciompy (1867–1913) zatytułowanej Drożyzna w Galicyi i nędza urzędnicza z 1913 roku. Autor tego dzieła był bank...

Część I Waldemar Rezmer Działania wojenne nad dolną Wisłą w sierpniu 1920 r. Studium taktyczne i operacyjne Część II Zygmunt Bohusz-Szyszko Działania wojenne nad dolną Wisłą w 1920 r. Z atlasem Opracowanie i redakcja naukowa Waldemar Rezmer Walki nad dolną Wisłą stanowią ważny fragment bitwy warszawskiej stoczonej w połowie sierpnia 1920 r. Można je określić ze strony polskiej jako osłonę północnego skrzydła sił głównych walczących na froncie Dęblin–Warszawa–Modlin, a ze s...

Oddawany do rąk Czytelnika trzeci tom Historii naturalnej Pliniusza jest w całości poświęcony botanice oraz rolnictwu i ogrodnictwu, które są z tematem wiodącym nierozerwalnie związane. Znalazło się w nim ponad dwa tysiące roślin, których identyfikacja jest bardzo trudna i stała się dla tłumacza nie lada wyzwaniem. Z lektury tego tomu Czytelnik dowie się między innymi o drzewach, które na terenie Italii uchodziły za egzotyczne, a których produkty Rzymianie chętnie kupowali. ...

Jak opowieści wpływają na życie społeczności? Jak kształtują naszą tożsamość i kulturę? Badana legenda pojawia się w czasie powstania Chmielnickiego wielokrotnie, choć jej poszczególne wersje mogły nieco się różnić: gdy po rozpoczęciu powstania Kozacy pod wodzą Bohdana Chmielnickiego ruszyli na Warszawę, po drodze oblegali i plądrowali napotkane miasta, takie jak Drohobycz. Nie zawsze jednak im się to udawało – Lwów, Lublin, klasztor w Sokalu czy kapliczka w Krasnobrodzie zos...

Ważnym elementem, od którego zależy pozytywne doświadczenie użytkowników danego produktu lub systemu, jest architektura informacji. Organizacja treści, etykietowanie oraz systemy nawigacji i wyszukiwania to cztery filary wpływające na funkcjonalność i użyteczność, a w konsekwencji również na satysfakcję odbiorców. Dobra architektura informacji pomaga ludziom zrozumieć ich otoczenie i znaleźć to, czego szukają – zarówno offline, jak i online. Na niniejszą monografię składa si...

Celem niniejszego opracowania źródłowego jest zaprezentowanie obrazu I wojny światowej widzianego oczami kobiet oraz pokazanie, jak mocno i wielopłaszczyznowo ingerowała ona w różne dziedziny życia. Sugestywny jest tytuł opracowania, dla którego inspiracją stał się Dziennik Janiny Gajewskiej z lat 1914–1919. Zarówno Gajewska, jak i pozostałe pamiętnikarki, które zdecydowały się spisać swoje wspomnienia z czasów Wielkiej Wojny, dostarczają nam wielu cennych informacji, zwłaszc...

Z potrzeby chwili.
Mobilizacja jazdy w warunkach powstania i wojny polsko-rosyjskiej w końcu 1830 i w 1831 r. oraz w pierwszym okresie walk o niepodległość i granice na przełomie 1918 i 1919 r.

Przedmowa / 5 Wstęp / 7 Wanda Krystyna Roman Czym jest dobra praktyka i komu służy? / 11 Halina Robótka Profesjonalizm zarządców dokumentacji i archiwistów. Dobra praktyka czy konieczność? / 27 Robert Degen Dobre praktyki w biurowości a polskie powojenne podręczniki kancelaryjno-archiwalne / 59 Katarzyna Jaskółka-Leśniak Dobre praktyki w obszarze kształtowania państwowego zasobu archiwalnego / 71 Tomasz Karaś Zarządca dokumentacji jako członek zespołu projektowego oraz t...

Książka Wolni i zniewoleni. Głosy grup podporządkowanych w historii imperium portugalskiego to historia ludzi z peryferii kolonialnego imperium portugalskiego. To opowieść o tych, którzy kiedyś zamieszkiwali obszar dzisiejszej Brazylii, Angoli, Gwinei-Bissau oraz atlantyckich archipelagów Wysp Zielonego Przylądka i Wysp Świętego Tomasza. Wśród nich znajdziemy nie tylko ludy autochtoniczne, ale także żydów uciekających przed prześladowaniem religijnym, żydowskich konwertytów c...

Książka jest całościową biografią żyjącego w latach 1736–1786 wojewody mścisławskiego Józefa Jerzego Hylzena. Rodzina Hylzenów w XIII wieku przybyła do Inflant z Rzeszy Niemieckiej, a w końcu XVII stulecia spolonizowała się i powróciła do katolicyzmu. Wówczas ród wypłynął na szersze wody polityczne i osiągnął wysoki status nie tylko wśród elit zamieszkujących tzw. Inflanty Polskie, ale również wśród szlachty Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Mimo to ani Józef Jerzy, ani Hylzen...

Aleksander Smoliński, Tomasz Strzeżek
Z potrzeby chwili. Mobilizacja jazdy w warunkach powstania i wojny polsko-rosyjskiej w końcu 1830 i w 1831 r. oraz w pierwszym okresie walk o niepodległość i granice na przełomie 1918 i 1919 r.

Tematem książki jest słabo znana i pozornie mało istotna problematyka jurydyki horodnictwa wileńskiego – związanej z tamtejszymi zamkami części organizmu miejskiego, która nie podlegała władzom municypalnym, lecz szlacheckiemu urzędowi horodniczego. Choć funkcja ta jest znana z licznych ośrodków w Wielkim Księstwie Litewskim, jedynie w przypadku Wilna ukształtował się sąd horodniczego, w ramach działalności którego powstały księgi sądowe stanowiące najważniejszy element bazy ...

Demokratyczne procedury oraz instytucje Trzeciej Rzeczypospolitej wrosły już w społeczną tkankę, stały się nie tylko jej naturalnym elementem, lecz także swoistą wartością. Niemniej jednak polski system polityczny nadal podlega modyfikacjom. Proces ten odbywa się zarówno na poziomie samorządu, gdzie wprowadzane są chociażby narzędzia poszerzające pole społecznej partycypacji (np. budżet obywatelski), jak i na poziomie centralnym w postaci tworzenia nowych bądź modyfikowania j...

Prezentowana książka stanowi pierwsze naukowe ujęcie dziejów unickiej diecezji przemysko-samborskiej, funkcjonującej w warunkach polsko-ruskiego pogranicza etniczno-kulturowego, będącej najdalej wysuniętą na zachód częścią metropolii kijowskiej. Obejmuje okres od ogłoszenia unii brzeskiej (1596), które zapoczątkowało proces zjednoczenia Kościołów na terenie eparchii przemyskiej, do pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej, kiedy jej obszar znalazł się pod władzą Habsburgów. W pra...

Monografia jest pierwszym całościowym ujęciem udziału archiwistów w powszechnych zjazdach historyków, począwszy od 1880 roku, i w powszechnych zjazdach archiwistów od 1986 roku oraz ich teoretycznego wkładu do dorobku archiwistyki polskiej. Zawiera analizę 350 referatów wygłoszonych i opublikowanych w pamiętnikach zjazdowych, z której wynika, jakie problemy były ważne dla środowiska archiwalnego, co je interesowało i budziło w nim emocje, co je bulwersowało, a co przyjmowano ...

Przedmiotem prezentowanego zbioru studiów jest szerokie zagadnienie, które mogłoby stać się tematem monografii. Jak bowiem opisać w wyznaczonej ramami wydawniczymi pracy dzieje ewangelicyzmu w jednym z najważniejszych dla luteranizmu i kalwinizmu miejsc na mapie ziem polskich? Jest to widoczne szczególnie w Toruniu. Dość wspomnieć tylko, że od czasów reformacji aż do 1920 roku ludność protestancka przeważała wśród mieszkańców Starego i Nowego Miasta Torunia, a burmistrzowie m...

Translated by Barbara Komorowska The ethnography of historiography developed in communist Poland is a consequence of the ‘anthropological turn’ in historiographic and methodological studies and an aspect of the ethnography of modern thought in the field of history. This is a proposal of an anthropological view of history as a field of culture. The ethnography of modern thought in the field of history combines reflections classically preserved for the history of historiograph...

Próba przedstawienia procesu kształtowania się umundurowania i systemu barw charakterystycznych dla artylerii koronnej i Wielkiego Księstwa Litewskiego armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów, następnie Artylerii Obojga Narodów, artylerii Legionów Polskich we Włoszech i Legii Naddunajskiej, artylerii Wojska Polskiego Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, a także artylerii Milicji Wolnego Miasta Krakowa oraz polskich formacji wojskowych z okresu Wiosny Ludów i Powstania ...

Książka stanowi swoiste podsumowanie dotychczasowych zainteresowań Autora papieskimi dyspensami zarówno z punktu widzenia ukazania aspektów prawnych, obowiązujących przy ich udzielaniu dla duchownych, jak i – a może przede wszystkim – opisu różnych obszarów życia codziennego duchowieństwa, które zostały zawarte w ich treści. Badania aspektów prawnych związanych z udzielaniem papieskich dyspens pozwoliły na pokazanie, w jaki sposób kler podchodził do tego typu dyspens w kontek...

W dniach 21–22 XI 2019 r. odbyła się w Toruniu druga konferencja krajowa z cyklu Editiones sine fine, poświęcona opracowywanym edycjom źródeł historycznych z terenu ziem polskich. Organizatorem tego przedsięwzięcia były Zakład Źródłoznawstwa i Edytorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W międzyczasie, w związku ze zmianami strukturalnymi w uczelni, zakład ten z dniem 1 X 2019 r. przestał istnieć, a wszyscy jego pracownicy znaleźli zatrudnienie w Katedrze Archiwisty...

Publikacja jest próbą omówienia szeregu nieznanych dotąd zagadnień związanych z problematyką dotyczącą wdrażania systemu Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją (EZD) w szkołach wyższych, które w większości zostały opisane przez pracowników archiwów tychże uczelni. Tematyka poszczególnych artykułów i szkiców odnosi się nie tylko do EZD jako systemu teleinformatycznego, ale prezentuje również konkretne działania podjęte w wybranych uczelniach wyższych w celu wdrożenia tego sy...

Opracowali: Maksim Makarau, Dzianis Liseichykau, Andrei Latushkin Redakcja: Tomasz Kempa Wydaniem Księgi magistratu miasta Połocka z 1676 roku zapoczątkowujemy nową serię wydawnictw źródłowych pod tytułem „Monumenta Magni Ducatus Lithuaniae”. Pomysł jej powstania narodził się w gronie historyków Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, ale stanowi on też pokłosie rozmów z polskimi i zagranicznymi historykami zajmującymi się badaniem dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego w...

Wstęp (Aleksander Smoliński, Jarosław Durka) / 9 Szefostwa wojskowe Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego (Aleksander Smoliński) / 17 Józef Piłsudski a polsko-rumuńskie rozmowy sztabowe w 1928 i 1930 r. (Henryk Walczak) / 75 Z postacią Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w tle. Założenia i kierunki rozwoju wychowania państwowego w II Rzeczypospolitej (Elżbieta Magiera) / 101 Kult Józefa Piłsudskiego w szkołach województwa wołyńskiego (Maria Radzi...

Z kroniki Mnicha Teodoryka nie dowiemy się, co mógł myśleć „przeciętny wiking”. Próżno szukać w niej odwołań do przedchrześcijańskiej kultury czy mitologii, postrzeganych inaczej niż przez pryzmat interpretatio Christiana. Samo posługiwanie się łaciną pociągało za sobą rozmaite konsekwencje w treści i konstrukcji wypowiedzi. Jako autor Teodoryk z pewnością ustępuje pod względem rozmachu intelektualnego swoim sławniejszym kolegom po piórze – Saksonowi i Snorriemu. Wszakże ukoń...

Profesor Krzysztof Mikulski jest wybitnym polskim historykiem specjalizującym się w historii społeczeństwa i gospodarki ziem polskich w średniowieczu i czasach nowożytnych. Autor licznych i cenionych prac naukowych poświęconych m.in. szlacheckim i mieszczańskim elitom, środowisku rodzinnemu Mikołaja Kopernika, dziejom Torunia i innych miast, jest szeroko znany również ze swego zaangażowania w działalność organizacji zrzeszających historyków, w tym Polskiego Towarzystwa Histor...

Przełożył i opracował – Rafał Rutkowski Hakon, opuszczony przez swoich ludzi, upatrując nadziei w samotnej ucieczce, dostał się do pewnej wioski o nazwie Rimul. Tam też został ukryty przez swoją nałożnicę Thorę w świńskim chlewie wraz z jedynym niewolnikiem o imieniu Bark. A gdy (jak to bywa w zmartwieniu) ogarnął go sen, zginął, ugodzony w gardło przez tegoż niewolnika; potem wszakże, gdy ten niewolnik przyniósł jego głowę, król rozkazał powiesić go na stryczku w nagrodę i ...

Z posłowiem Bernda Schneidmüllera Jedzenie i picie jako integralna część historii społecznej? Rozczaruję Was od razu, szanowni Czytelnicy, zanim później sami poczujecie się oszukani. W mojej książce nie znajdziecie średniowiecznych przepisów kulinarnych. Wynika to z doświadczenia, które dzielę z moimi kolegami. „Mediewiści z Ameryki Północnej, którzy od wielu lat badają średniowieczne przyjemności kulinarne, zapewniają wciąż, że w przypadku niewielu polecanych wówczas potraw...

Książka, oparta na księgach sądowych z XVI–XVII wieku, przedstawia wielowymiarowy obraz społeczności wiejskiej na Mierzei Wiślanej w epoce nowożytnej. W życiu dawnej wsi przemoc była stałym elementem relacji międzyludzkich – rodzinnych, towarzyskich, zawodowych. Wachlarz zachowań agresywnych obejmował wyzwiska, plotki, groźby, pobicia, oplucia czy rwanie włosów. Interpretacja dotąd ignorowanych w historiografii jako „mniejszej wagi” codziennych konfliktów między jednostkami ...